Poradnik wyborcy
Dodano:
20 czerwca i 4 lipca (jeśli w I turze żaden z kandydatów nie uzyska bezwzględnej większości głosów) po raz piąty wybierzemy prezydenta III Rzeczpospolitej. Czynne prawo wyborcze, a więc możliwość oddania głosu na jednego z kandydatów jest najważniejszym przywilejem obywatela, jaki daje mu demokracja. Warto więc wiedzieć jak z tego przywileju skutecznie skorzystać.
Czynne prawo wyborcze, a więc prawo do wybierania swoich reprezentantów ma każdy obywatel Rzeczpospolitej, który najpóźniej w dniu wyborów ukończył 18 lat, posiada pełnię praw publicznych, nie został ubezwłasnowolniony prawomocnym orzeczeniem sądu, ani pozbawiony praw wyborczych wyrokiem Trybunału Stanu. W 2005 roku uprawnionych do głosowania było 30 260 027 Polaków. W tym liczba ta będzie zapewne bardzo podobna.
Spis wyborców
Aby mieć prawo do oddania głosu w wyborach wyborca musi być wpisany do spisu wyborców. Spisy sporządzane są przez urzędy gmin na podstawie posiadanych przez nie danych o osobach zameldowanych na terenie danej gminy na pobyt stały. Jeżeli więc w dniu wyborów będziemy przebywać w miejscu, w którym jesteśmy zameldowani – nie musimy wykonywać żadnych dodatkowych czynności: automatycznie będziemy umieszczeni na liście wyborców i będziemy mogli oddać głos w obwodzie głosowania obejmującym naszą ulicę. Informacja o podziale na obwody i o tym, gdzie powinniśmy oddać głos umieszczana jest w obwieszczeniu PKW eksponowanym w miejscu przeznaczonym do wieszania ogłoszeń. Jeśli mieszkamy w bloku mieszkalnym taką informację powinna również podać administracja naszego budynku.
Dopisanie do listy wyborców
W przypadku gdy w dniu głosowania będziemy przebywać na terytorium Polski poza swoim stałym miejscem zamieszkania możemy oddać głos tylko wtedy jeśli złożymy wniosek o dopisanie do spisu wyborców. Taki wniosek może złożyć każdy – zarówno osoba posiadająca meldunek stały lub czasowy, jak i osoba nie posiadająca żadnego meldunku.
Wniosek o dopisanie do listy wyborców składa się w urzędzie gminy, na obszarze której czasowo przebywa wyborca, najpóźniej w 10. dniu przed dniem wyborów, czyli w przypadku tegorocznych wyborów prezydenckich do 10 czerwca 2010 r. Nieco inaczej jest w przypadku żołnierzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych lub odbywających ćwiczenia i przeszkolenie wojskowe, ratowników odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej poza miejscem stałego zamieszkania, policjantów z jednostek skoszarowanych, funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej pełniących służbę w systemie skoszarowanym. Oni powinni złożyć wniosek o dopisanie do spisu wyborców w wybranym przez siebie obwodzie w danej miejscowości od dnia 30 maja 2010 r. do dnia 6 czerwca 2010 r. Osoby, które przybyły do miejsca zakwaterowania po tym terminie mogą złożyć wniosek najpóźniej w drugim dniu przed dniem wyborów, tj. do dnia 18 czerwca 2010 r. Z kolei wyborcy niepełnosprawni mają czas do 15 czerwca, by dopisać się do listy wyborczej w obwodzie dostosowanym do potrzeb osób niepełnosprawnych. Trzeba pamiętać, że wyborca dopisany do spisu wyborców na własny wniosek zostanie z urzędu skreślony ze spisu w miejscu stałego zamieszkania – tak więc jeśli po dopisaniu do spisu wyborców w innym miejscu 20 czerwca mimo wszystko znajdziemy się w miejscu stałego zameldowania nie będziemy mogli oddać głosu w naszym „macierzystym" obwodzie. Należy też pamiętać, że decyzja o dopisaniu do listy wyborców poza swoim miejscem zamieszkania przed I turą obejmuje również głosowanie w II turze wyborów.
Zaświadczenie o głosowaniu
Jeśli wyborca nie wie, gdzie będzie znajdował się w dniu wyborów, zamiast dopisywać się do listy wyborców może uzyskać ze swojego urzędu gminy zaświadczenie o prawie do głosowania. Z zaświadczeniem takim można głosować w dowolnym obwodzie głosowania w kraju, za granicą lub na polskim statku morskim. Wniosek o wydanie zaświadczenia o prawie do głosowania składa się w urzędzie gminy, w której wyborca będzie ujęty w spisie wyborców, najpóźniej w 2. dniu przed dniem wyborów, tj. do dnia 18 czerwca 2010 r. W takim wypadku wyborca otrzyma dwa zaświadczenia: zaświadczenie o prawie do głosowania w dniu pierwszego głosowania oraz zaświadczenie o prawie do głosowania w dniu ponownego głosowania. Wyborca, któremu wydano zaświadczenie o prawie do głosowania jest z urzędu skreślany ze spisu wyborców w miejscu stałego zamieszkania. Otrzymanego zaświadczenia trzeba pilnować – w przypadku jego zagubienia wyborca traci czynne prawo wyborcze, gdyż nie można otrzymać kolejnego oświadczenia (taki przepis ma chronić przed oszustwami wyborczymi).
Głosowanie w szpitalach i więzieniach
Wyborcy, którzy w dniu wyborów przebywają w szpitalach, zakładach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych są wpisywani do spisów wyborców sporządzonych dla obwodów głosowania utworzonych w tych jednostkach i będą mogli głosować w tych obwodach. Wyborcy tacy są z urzędu skreślani ze spisu w miejscu stałego zamieszkania.
Głosowanie przez pełnomocnika
Wyborca posiadający orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności albo równoznaczne orzeczenie organu rentowego, jak również wyborca, który najpóźniej w dniu głosowania ukończy 75 lat może głosować przez pełnomocnika. Pełnomocnikiem może być osoba: wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie, co udzielający pełnomocnictwa do głosowania lub posiadająca zaświadczenie o prawie do głosowania. Pełnomocnikiem nie może być osoba wchodząca w skład komisji obwodowej właściwej dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania, a także mężowie zaufania, jak również kandydaci na Prezydenta Rzeczypospolitej. Pełnomocnictwo do głosowania można przyjąć tylko od jednej osoby lub od dwóch osób, jeżeli co najmniej jedną z nich jest wstępny (ojciec, matka, dziadek, babka, itd.), zstępny (syn, córka, wnuk, wnuczka, itd.), małżonek, brat, siostra lub osoba pozostająca w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli w stosunku do pełnomocnika. Pełnomocnictwa do głosowania udziela się przed wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) lub przed innym pracownikiem urzędu gminy upoważnionym przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do sporządzania aktów pełnomocnictwa do głosowania. Wyborca, który udzielił pełnomocnictwa do głosowania w jego imieniu może zagłosować osobiście, pod warunkiem, że zrobi to wcześniej niż pełnomocnik.
Wyborca ma prawo cofnięcia udzielonego pełnomocnictwa do głosowania. Cofnięcie pełnomocnictwa do głosowania następuje przez złożenie najpóźniej na 2 dni przed dniem wyborów, tj. do dnia 18 czerwca 2010 r. a w przypadku przeprowadzania ponownego głosowania najpóźniej na 2 dni przed dniem ponownego głosowania, tj. do dnia 2 lipca 2010 r., stosownego oświadczenia wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) gminy, w której sporządzono akt pełnomocnictwa do głosowania, lub doręczenie takiego oświadczenia właściwej obwodowej komisji wyborczej w dniu głosowania.
Polonia też głosuje
Wyborca stale zamieszkały za granicą, który będzie przebywał w Polsce w dniu wyborów, może wziąć udział w głosowaniu w dowolnym obwodzie głosowania, jeśli przedłoży obwodowej komisji wyborczej ważny polski paszport oraz dokument potwierdzający fakt, że na stałe zamieszkuje poza terytorium Rzeczpospolitej. Dokumentem takim może być np. karta stałego pobytu, dokument potwierdzający zatrudnienie za granicą lub dokument potwierdzający uprawnienie do korzystania ze świadczeń ubezpieczenia społecznego za granicą.
Obywatele polscy, przebywający w dniu wyborów za granicą, będą mogli wziąć udział w głosowaniu, jeżeli posiadają ważny polski paszport lub w przypadku przebywania w państwie członkowskim Unii Europejskiej ważny polski dowód osobisty oraz zostaną wpisani, na podstawie zgłoszenia, do spisu wyborców sporządzonego przez konsula właściwego terytorialnie dla miejsca pobytu wyborcy. Wymóg wcześniejszego wpisania do spisu wyborców nie dotyczy wyborców posiadających zaświadczenie o prawie do głosowania. Osoby stale zamieszkałe w kraju, wyjeżdżające za granicę, mające zamiar wziąć udział w głosowaniu za granicą, powinny zaopatrzyć się przed wyjazdem w zaświadczenie o prawie do głosowania.
Spis wyborców
Aby mieć prawo do oddania głosu w wyborach wyborca musi być wpisany do spisu wyborców. Spisy sporządzane są przez urzędy gmin na podstawie posiadanych przez nie danych o osobach zameldowanych na terenie danej gminy na pobyt stały. Jeżeli więc w dniu wyborów będziemy przebywać w miejscu, w którym jesteśmy zameldowani – nie musimy wykonywać żadnych dodatkowych czynności: automatycznie będziemy umieszczeni na liście wyborców i będziemy mogli oddać głos w obwodzie głosowania obejmującym naszą ulicę. Informacja o podziale na obwody i o tym, gdzie powinniśmy oddać głos umieszczana jest w obwieszczeniu PKW eksponowanym w miejscu przeznaczonym do wieszania ogłoszeń. Jeśli mieszkamy w bloku mieszkalnym taką informację powinna również podać administracja naszego budynku.
Dopisanie do listy wyborców
W przypadku gdy w dniu głosowania będziemy przebywać na terytorium Polski poza swoim stałym miejscem zamieszkania możemy oddać głos tylko wtedy jeśli złożymy wniosek o dopisanie do spisu wyborców. Taki wniosek może złożyć każdy – zarówno osoba posiadająca meldunek stały lub czasowy, jak i osoba nie posiadająca żadnego meldunku.
Wniosek o dopisanie do listy wyborców składa się w urzędzie gminy, na obszarze której czasowo przebywa wyborca, najpóźniej w 10. dniu przed dniem wyborów, czyli w przypadku tegorocznych wyborów prezydenckich do 10 czerwca 2010 r. Nieco inaczej jest w przypadku żołnierzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych lub odbywających ćwiczenia i przeszkolenie wojskowe, ratowników odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej poza miejscem stałego zamieszkania, policjantów z jednostek skoszarowanych, funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej pełniących służbę w systemie skoszarowanym. Oni powinni złożyć wniosek o dopisanie do spisu wyborców w wybranym przez siebie obwodzie w danej miejscowości od dnia 30 maja 2010 r. do dnia 6 czerwca 2010 r. Osoby, które przybyły do miejsca zakwaterowania po tym terminie mogą złożyć wniosek najpóźniej w drugim dniu przed dniem wyborów, tj. do dnia 18 czerwca 2010 r. Z kolei wyborcy niepełnosprawni mają czas do 15 czerwca, by dopisać się do listy wyborczej w obwodzie dostosowanym do potrzeb osób niepełnosprawnych. Trzeba pamiętać, że wyborca dopisany do spisu wyborców na własny wniosek zostanie z urzędu skreślony ze spisu w miejscu stałego zamieszkania – tak więc jeśli po dopisaniu do spisu wyborców w innym miejscu 20 czerwca mimo wszystko znajdziemy się w miejscu stałego zameldowania nie będziemy mogli oddać głosu w naszym „macierzystym" obwodzie. Należy też pamiętać, że decyzja o dopisaniu do listy wyborców poza swoim miejscem zamieszkania przed I turą obejmuje również głosowanie w II turze wyborów.
Zaświadczenie o głosowaniu
Jeśli wyborca nie wie, gdzie będzie znajdował się w dniu wyborów, zamiast dopisywać się do listy wyborców może uzyskać ze swojego urzędu gminy zaświadczenie o prawie do głosowania. Z zaświadczeniem takim można głosować w dowolnym obwodzie głosowania w kraju, za granicą lub na polskim statku morskim. Wniosek o wydanie zaświadczenia o prawie do głosowania składa się w urzędzie gminy, w której wyborca będzie ujęty w spisie wyborców, najpóźniej w 2. dniu przed dniem wyborów, tj. do dnia 18 czerwca 2010 r. W takim wypadku wyborca otrzyma dwa zaświadczenia: zaświadczenie o prawie do głosowania w dniu pierwszego głosowania oraz zaświadczenie o prawie do głosowania w dniu ponownego głosowania. Wyborca, któremu wydano zaświadczenie o prawie do głosowania jest z urzędu skreślany ze spisu wyborców w miejscu stałego zamieszkania. Otrzymanego zaświadczenia trzeba pilnować – w przypadku jego zagubienia wyborca traci czynne prawo wyborcze, gdyż nie można otrzymać kolejnego oświadczenia (taki przepis ma chronić przed oszustwami wyborczymi).
Głosowanie w szpitalach i więzieniach
Wyborcy, którzy w dniu wyborów przebywają w szpitalach, zakładach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych są wpisywani do spisów wyborców sporządzonych dla obwodów głosowania utworzonych w tych jednostkach i będą mogli głosować w tych obwodach. Wyborcy tacy są z urzędu skreślani ze spisu w miejscu stałego zamieszkania.
Głosowanie przez pełnomocnika
Wyborca posiadający orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności albo równoznaczne orzeczenie organu rentowego, jak również wyborca, który najpóźniej w dniu głosowania ukończy 75 lat może głosować przez pełnomocnika. Pełnomocnikiem może być osoba: wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie, co udzielający pełnomocnictwa do głosowania lub posiadająca zaświadczenie o prawie do głosowania. Pełnomocnikiem nie może być osoba wchodząca w skład komisji obwodowej właściwej dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania, a także mężowie zaufania, jak również kandydaci na Prezydenta Rzeczypospolitej. Pełnomocnictwo do głosowania można przyjąć tylko od jednej osoby lub od dwóch osób, jeżeli co najmniej jedną z nich jest wstępny (ojciec, matka, dziadek, babka, itd.), zstępny (syn, córka, wnuk, wnuczka, itd.), małżonek, brat, siostra lub osoba pozostająca w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli w stosunku do pełnomocnika. Pełnomocnictwa do głosowania udziela się przed wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) lub przed innym pracownikiem urzędu gminy upoważnionym przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do sporządzania aktów pełnomocnictwa do głosowania. Wyborca, który udzielił pełnomocnictwa do głosowania w jego imieniu może zagłosować osobiście, pod warunkiem, że zrobi to wcześniej niż pełnomocnik.
Wyborca ma prawo cofnięcia udzielonego pełnomocnictwa do głosowania. Cofnięcie pełnomocnictwa do głosowania następuje przez złożenie najpóźniej na 2 dni przed dniem wyborów, tj. do dnia 18 czerwca 2010 r. a w przypadku przeprowadzania ponownego głosowania najpóźniej na 2 dni przed dniem ponownego głosowania, tj. do dnia 2 lipca 2010 r., stosownego oświadczenia wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) gminy, w której sporządzono akt pełnomocnictwa do głosowania, lub doręczenie takiego oświadczenia właściwej obwodowej komisji wyborczej w dniu głosowania.
Polonia też głosuje
Wyborca stale zamieszkały za granicą, który będzie przebywał w Polsce w dniu wyborów, może wziąć udział w głosowaniu w dowolnym obwodzie głosowania, jeśli przedłoży obwodowej komisji wyborczej ważny polski paszport oraz dokument potwierdzający fakt, że na stałe zamieszkuje poza terytorium Rzeczpospolitej. Dokumentem takim może być np. karta stałego pobytu, dokument potwierdzający zatrudnienie za granicą lub dokument potwierdzający uprawnienie do korzystania ze świadczeń ubezpieczenia społecznego za granicą.
Obywatele polscy, przebywający w dniu wyborów za granicą, będą mogli wziąć udział w głosowaniu, jeżeli posiadają ważny polski paszport lub w przypadku przebywania w państwie członkowskim Unii Europejskiej ważny polski dowód osobisty oraz zostaną wpisani, na podstawie zgłoszenia, do spisu wyborców sporządzonego przez konsula właściwego terytorialnie dla miejsca pobytu wyborcy. Wymóg wcześniejszego wpisania do spisu wyborców nie dotyczy wyborców posiadających zaświadczenie o prawie do głosowania. Osoby stale zamieszkałe w kraju, wyjeżdżające za granicę, mające zamiar wziąć udział w głosowaniu za granicą, powinny zaopatrzyć się przed wyjazdem w zaświadczenie o prawie do głosowania.
Zgłoszenie do spisu wyborców można wnieść do konsula ustnie, pisemnie, telefonicznie, telegraficznie, telefaksem lub pocztą elektroniczną. Zgłoszenie powinno zawierać nazwisko i imiona, imię ojca, datę urodzenia, miejsce zamieszkania wyborcy za granicą (i w kraju jeśli wyborca posiada stałe miejsce zamieszkania w Polsce), numer ważnego polskiego paszportu lub dowodu osobistego w przypadku przebywania w państwie członkowskim Unii Europejskiej, a także miejsce i datę jego wydania oraz numer PESEL, jeśli wyborca go posiada. Zgłoszenia można dokonać najpóźniej w 3 dniu przed dniem wyborów. Po tym terminie, dopisanie do spisu wyborców będzie możliwe jedynie w drodze reklamacji uwzględnionej przez konsula. Głosowanie poza granicami Rzeczpospolitej odbywa się między 6 a 20 czasu miejscowego (możliwe jest więc głosowanie nawet wtedy, gdy lokale wyborcze w Polsce są już zamknięte, lub jeszcze nie zostały otwarte). W dniu wyborów poza granicami Rzeczpospolitej utworzonych będzie 253 obwodów wyborczych.
Oddaj ważny głosGłosowania dokonujemy stawiając krzyżyk na karcie wyborczej przy nazwisku kandydata na którego chcemy oddać głos. Każdy wyborca może oddać głos jedynie na jednego kandydata. Zaznaczenie dwóch lub większej liczby kandydatów, albo nie zaznaczenie żadnego kandydata oznacza oddanie nieważnego głosu.