Coraz przejrzystsze

Blisko dziesięć organizacji dobroczynnych ma roczne przychody powyżej miliona złotych, przy czym pierwsza trójka: Banki Żywności, PCK i Caritas, zbiera dwie trzecie wpływów całego sektora organizacji dobroczynnych, czyli ponad 200 z 300 mln złotych. Oto wyniki ankiety BusinessWeeka, którą przeprowadziliśmy wśród organizacji dobroczynnych.
W ostatnich trzech latach przychody części organizacji spadły. PCK realizuje swoje zadania z budżetem o 10 mln mniejszym, Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy Polacy w 2005 roku ofiarowali o 7 mln mniej niż trzy lata wcześniej. Organizacja Wspólna Droga w 2002 r. osiągnęła przychód ponad 2,5 mln zł, a w 2005 już tylko 1,5 mln.
Są jednak i takie instytucje jak Caritas, których przychody wzrosły, i to aż trzykrotnie, choć dwie trzecie wymienionej kwoty to wartość pomocy rzeczowej. Z kolei federacja Banki Żywności zwiększyła przychody blisko dwukrotnie - z 60 mln do 106 mln zł, Polsat z ponad 5 mln do 12 mln zł. Na podobnym poziomie utrzymują przychody Polska Akcja Humanitarna (ok. 18-19 mln zł) i Fundacja TVN (ok. 3 mln zł).
Organizacje mają różne strategie dotyczące pozyskiwania środków. Np. Banki Żywności prawie w 100 proc. korzystają z pieniędzy europejskiego programu zagospodarowania rezerw i pomocy najbiedniejszym PEAD, choć przed świętami zwracają się również do osób indywidualnych o wsparcie.
W wypadku Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy gros zebranych środków to wpłaty od osób fizycznych, a w 10 proc. od firm zebrane podczas jednego dnia akcji.
Większość organizacji korzysta jednak z wszelkich źródeł pozyskiwania funduszy. Przykładowo połowa środków PAH pochodzi z darowizn od firm i osób prywatnych, a kolejna część to dotacje i granty.

Etat zamiast nagrody
Pozyskiwanie funduszy wymaga od organizacji dobroczynnych tworzenia większych struktur administracyjnych, co powoduje zwiększenie kosztów. O ile mała Fundacja Rodzinna może działać, wykorzystując jedynie pracę woluntariuszy, i nie ma żadnych kosztów administracyjnych, to jednak w organizacjach dysponujących kilkudziesięcioma milionami złotych koszty administracyjne sięgają kilkunastu procent.
Zwyczajowym zachowaniem staje się jednak rezygnowanie z wynagrodzenia przez osoby zasiadające w radzie czy zarządzie fundacji. Tak jest w Fundacji Polsat, TVN, Porozumieniu bez Barier czy w PAH. Na etatach pracują głównie pracownicy księgowości i sekretariatu, choć aby fundacja mogła profesjonalizować swoje działania, potrzebni są też PR-owcy i marketingowcy.
Wielką siłą organizacji dobroczynnych są osoby poświęcające swój czas bezpłatnie. Orkiestra Świątecznej Pomocy w dniu finału korzysta z pomocy stu tysięcy wolontariuszy, PCK na co dzień z ponad dwustu tysięcy osób. W wypadku mniejszych organizacji liczby nie są tak imponujące, ale wszyscy przyznają, że bez wsparcia wolontariuszy wiele zadań nie miałoby szansy na spełnienie.
Organizacje wymienione przez nas w rankingu na ogół publikują swoje sprawozdania finansowe na własnych stronach internetowych. Ale na przykład PCK, choć udostępnia dane finansowe, to sprawozdania nie publikuje. Szczątkowe informacje ogłasza Porozumienie bez Barier. W porównaniu z 2003 rokiem, gdy przeprowadzaliśmy podobną ankietę, jest poprawa. Część organizacji przebyła już długą drogę ku budowaniu zaufania opartego na przejrzystości ich finansów.

Małe i duże, wszystkie potrzebne

* przychody za 2004 rok
Źródło: BusinessWeek