Maski szpiczaka

Maski szpiczaka

Zmienione nowotworowo plazmocyty rozprzestrzeniają się w szpiku kostnym i osłabiają kości
Zmienione nowotworowo plazmocyty rozprzestrzeniają się w szpiku kostnym i osłabiają kości / Źródło: materiały partnera
Szpiczaka, który jest jednym z intensywniej badanych nowotworów, nie trzeba już traktować jak wyroku. Nowe terapie dają pacjentom szansę na dłuższe życie.

Co roku w Polsce szpiczak plazmocytowy (nazywany też mnogim) jest rozpoznawany u ok. 1,5 tys. osób. Szacuje się, że na tę chorobę cierpi 9,5 tys. Polaków. To złośliwy nowotwór układu krwiotwórczego, który wywodzi się z dojrzałych komórek układu odpornościowego nazywanych plazmocytami. Jego następstwem jest upośledzenie czynności krwiotwórczej szpiku i podatność na infekcje. Może też dojść do patologicznych złamań kości i częstego uszkodzenia nerek.

Żebro i szal

Zmienione nowotworowo komórki rozprzestrzeniają się w szpiku kostnym, osłabiając kości. Pojawiają się bóle kostne, częste złamania i trudności z poruszaniem się.

– Nie zdajemy sobie sprawy, że w szpiczaku do złamania żebra może dojść podczas zarzucania szala na szyję. U mnie nastąpiło, kiedy mąż lekko mnie przytulił – opowiada Wiesława Adamiec, prezes Fundacji Carita

– Żyć ze Szpiczakiem. Szpiczak zazwyczaj jest diagnozowany dość późno. Często dolegliwości, z którymi zgłaszają się pacjenci, tłumaczy się ich wiekiem (choroba dotyka przede wszystkim ludzi starszych, chociaż coraz częściej zapadają na nią również osoby młodsze).

– To choroba podstępna, przybierająca różne maski. Typowe dla niej objawy, jak zmęczenie, osłabienie, niedokrwistość, bóle kręgosłupa czy częste infekcje, można kłaść na karb wieku lub przypisywać innym schorzeniom – mówi dr Dominik Dytfeld z Katedry i Kliniki Hematologiii i Transpantologii Szpiku Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, prezes Polskiego Konsorcjum Szpiczakowego. – Gdy do lekarza pierwszego kontaktu zgłasza się na przykład 60-letni kierowca samochodu ciężarowego i skarży się na ból pleców, to pierwszą myślą lekarza jest zazwyczaj, że to choroba zwyrodnieniowa. Raczej nie myśli o szpiczaku. Zdarza się, że od momentu wystąpienia objawów do postawienia prawidłowej diagnozy chorzy szukają pomocy u różnych lekarzy, wędrując od gabinetu do gabinetu. Jak podkreśla prof. Wiesław Jędrzejczak, kierownik Katedry i Kliniki Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i wieloletni konsultant w dziedzinie hematologii tak naprawdę początkowo wystarczą trzy podstawowe badania.

– Badanie ogólne moczu, morfologia i OB. To oczywiście nie jest postawienie kropki nad „i”, potem trzeba wykonać wiele specjalistycznych badań, ale odpowiednia ocena wyników tych trzech pozwala już stwierdzić, że w organizmie pacjenta dzieje się coś niepokojącego – tłumaczy profesor. Wiesława Adamiec uważa, że lekarze pierwszego kontaktu o szpiczaku wciąż wiedzą zbyt mało. Opowiada o drodze przez mękę, którą przeszła. Ponad rok ciągle cierpiała na infekcje gardła, miała wysokie OB, opadła z sił. Na własną rękę, za własne pieniądze robiła kolejne badania, które miały wykazać przyczynę złego samopoczucia.

– Chorobę wykryłam praktycznie sama. Byłam dociekliwa. Nie zniechęcałam się, mimo że od znajomej lekarki usłyszałam, że że chorzy tak nie wyglądają i że mam spojrzeć w PESEL. Kiedy powiedziałam, że przy podnoszeniu rąk do góry czuję straszny ból między łopatkami, usłyszałam: „To nie podnoś rąk” – opowiada Wiesława Adamiec. – Po zrobieniu rezonansu magnetycznego okazało się, że było to samoistne złamanie kręgu piersiowego, który został zaatakowany przez szpiczaka plazmocytowego – dodaje.

Nowa era

Eksperci podkreślają, że szpiczak pozostaje chorobą nieuleczalną. – Obecnie sukces polega nie na tym, żeby go wyleczyć, ale na tym, żeby umożliwić człowiekowi jak najdłuższe życie ze szpiczakiem – mówi prof. Jędrzejczak. I to się udaje. Dzięki nowym terapiom można już powiedzieć, że szpiczak staje się chorobą przewlekłą. Doktor Dominik Dytfeld wspomina, że kiedy 14 lat temu zaczynał pracę jako lekarz, pacjenci ze szpiczakiem nie mieli dostępu do żadnych nowoczesnych terapii. Stosowano jedynie chemioterapię, która opanowywała objawy choroby, ale nie wpływała na jej biologię. Szpiczak to był wyrok – pacjent żył z nim przeciętnie trzy lata. Obecnie okres przeżycia to sześć, siedem lat.

O nowoczesnych terapiach w szpiczaku można mówić dopiero od ponad 10 lat. Wprowadzono wówczas leki z grupy immunomodulujących oraz z grupy inhibitorów proteasomów. Pojawiły się talidomid, a następnie bortezomib i lenalidomid. Te leki są w Polsce refundowane, chociaż lenalidomid nadal nie jest dostępny w pierwszej linii leczenia i w leczeniu podtrzymującym po przeszczepie szpiku. Pierwsza i druga linie leczenia są w naszym kraju zgodne ze standardami europejskimi. Terapie mogą zahamować rozwój choroby na kilka lat. Potem jednak jest gorzej. Szpiczak jest chorobą, która charakteryzuje się nawrotami. Przytłumiony jedną terapią znajduje sposób, żeby się znów uaktywnić, staje się oporny na dane leczenie.

– Jest chorobą etapową. Najpierw mamy pierwszą linię leczenia, potem kolejne. Dlatego im więcej mamy leków i możliwości ich kompilacji, tym dłużej pacjent może żyć – mówi dr Dytfeld.

Leki za szybą

W ostatnich kilku latach w leczeniu szpiczaka plazmocytowego zarejestrowano sześć nowych cząsteczek. Tak szybkiego postępu terapeutycznego nie ma właściwie w przypadku żadnego innego nowotworu. W Polsce jednak te najnowsze terapie nie są refundowane. Oznacza to, że przy kolejnym etapie choroby lekarze powoli stają przed ścianą. Muszą wracać np. do standardowej chemioterapii. – Bo przy trzeciej i kolejnych liniach leczenia, mimo że leki są teoretycznie dostępne, bo są zarejestrowane, przez brak refundacji nie mamy do nich praktycznie dostępu. Widzimy je, ale one są za szybą i nie możemy po nie sięgnąć – tłumaczy dr Dytfeld. Te sześć leków „za szybą” to inhibitory proteasomu (karfilzomib i iksazomib). To także nowy lek z grupy immunomodulujących (pomalidomid), przeciwciała monoklonalne (daratumumab i elotuzumab) oraz inhibitor deacetylazy histonów (panobinostat). Dr Dytfeld zaznacza, że gdyby był dostęp do szerokiego wachlarza nowatorskich leków, życie pacjentów można by wydłużyć bardziej, niż to się dotychczas udało: – W krajach, w których dostęp do leków jest powszechny, jak USA czy Niemcy, pacjenci żyją średnio 10 lat, a mówi się, że długość przeżycia może wynieść 20 lat – tłumaczy. Część najnowszych terapii znajduje na różnych etapach długiego procesu refundacyjnego. Na najbardziej zaawansowanym jest zarejestrowany w UE w 2013 r. doustny pomalidomid. Czeka już tylko na decyzję resortu zdrowia.

Lekarze twierdzą, że chorzy powinni mieć dostęp do przynajmniej kilku terapii, bo w przypadku szpiczaka preferowane jest stosowanie kombinacji leków. Na przykład lek immunomodulujący stymuluje układ odpornościowy do niszczenia komórek raka, a lek celowany blokuje sygnał zmuszający komórki nowotworu do kolejnych podziałów. A ponieważ szpiczak jest chorobą sekwencyjną, to każda z nowych cząsteczek jest przydatna na którymś etapie choroby.

Inny obraz pacjenta

Nowe terapie umożliwiają także poprawę komfortu życia.

– Na przykład leki doustne, w przeciwieństwie do leków podawanych w iniekcjach, nie wymagają dojeżdżania pacjenta do szpitala. Jest grupa pacjentów, która niewątpliwie skorzystałaby na przyjmowaniu leków doustnych – mówi prof. Jędrzejczak.

– W przypadku szpiczaka mamy bardzo różne grupy chorych i bardzo różne zapotrzebowanie na leki – dodaje profesor. Doktor Dytfeld zwraca też uwagę, że terapie – zarówno te refundowane, jak i te najnowsze, nierefundowane – mogą być podawane w sposób przewlekły.

– Tu nie mamy takiego obrazu pacjenta, jaki większość ludzi zna z filmów – człowieka przyjmującego chemioterapię, który wymiotuje i wypadają mu włosy. Nowe leki takich objawów nie powodują. Są skuteczniejsze, bezpieczniejsze, można je stosować dłużej. Są po prostu lepsze – tłumaczy.

– Chyba trudno się dziwić, że jako lekarz chciałbym mieć takie możliwości pomagania pacjentom, jakie ma mój szef – amerykański hematolog Andrzej Jakubowiak. On ma całą gamę tych leków na półce. I może po nie sięgnąć w każdej chwili – dodaje dr Dytfeld.

Trzy badania, trzy wskazówki

  • Morfologia krwi – w szpiczaku często występuje niedokrwistość, czyli obniżona liczba czerwonych krwinek, oraz spadek stężenia hemoglobiny
  • OB – w chorobie jest z reguły znacznie podwyższone. Zdarza się, że wynosi nawet powyżej 100.
  • Badanie ogólne moczu – można dzięki niemu stwierdzić, czy w moczu jest białko. Jego obecność to także objaw choroby.

Katarzyna Nowicka

Artykuł powstał w ramach kampanii edukacyjnej „Wczesna diagnostyka szpiczaka plazmocytowego”, prowadzonej przez Polską Grupę Szpiczakową i Polskie Konsorcjum Szpiczakowe, której partnerem jest firma Celgene Sp. z o.o. Więcej informacji na temat kampanii na stronach: www.zdiagnozuj-szpiczaka.pl/ oraz www.hematoonkologia.pl

Szpiczak (źródło:)

Okładka tygodnika WPROST: 15/2018
Więcej możesz przeczytać w 15/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2018 (1831)

  • Co naprawdę dolega naszemu państwu 8 kwi 2018, 20:00 Jeśli PiS zrealizuje zapowiedzi Jarosława Kaczyńskiego, państwo polskie czeka rewolucja. Tylko niekoniecznie we właściwym kierunku. Propozycje dotyczące obniżenia wynagrodzeń posłów i samorządowców są dziwne. W administracji... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 8 kwi 2018, 20:00 ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK POJAWIŁY SIĘ PIERWSZE ZGRZYTY NA LINII KACZYŃSKI – MORAWIECKI. W otoczeniu prezesa PiS zapanowało przekonanie, że wybór Morawieckiego na premiera był błędem. Tę tezę dyskretnie sufluje prezesowi m.in.... 6
  • Obraz tygodnia 8 kwi 2018, 20:00 155 mln zł to szacunkowy koszt ślubu księcia Harry’ego z Meghan Markle. Wygrani Aleksandra Mierzejewska Została najsilniejszą Europejką. Podniosła w dwuboju 237 kg i zdobyła złoty medal mistrzostw. Przegrani Michał Wiśniewski... 9
  • Info radar 8 kwi 2018, 20:00 Jak Petru z tragarzami obok Lubnauer przechodził Po tym, jak Ryszard Petru przegrał wybory na przewodniczącego Nowoczesnej, zabrał z siedziby partii… meble – dowiedział się „Wprost”. W efekcie pracownicy biura musieli siedzieć na... 10
  • Wytykanie grzechów 8 kwi 2018, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka PEWNYM POCIESZENIEM DLA TYCH, KTÓRZY CIĄGLE OBURZAJĄ SIĘ Z POWODU PAZERNOŚCI RZĄDU BEATY SZYDŁO, może być potępienie religijne. Rząd ten – jak wiadomo – przyznał sobie gigantyczne... 12
  • Żandarm na emeryturze 8 kwi 2018, 20:00 ZESZŁOTYGODNIOWE SPOTKANIE „NA SZCZYCIE” STANIE SIĘ PRAWDOPODOBNIE SMUTNĄ ZAPOWIEDZIĄ KOLEJNYCH TEGO TYPU. Trudno o bardziej przygnębiający widok – przywódcy Turcji, Rosji i Iranu wspólnie ustalają nowy porządek w Syrii. Wielu... 12
  • Nie ma świętych krów 8 kwi 2018, 20:00 W każdym razie nie ma ich dla tygodnika „Wprost”. Hasło wraz z logo (przekreślona krowa w aureoli) towarzyszyło Wprost przez cały 2013 r. Tygodnik nie stosował taryfy ulgowej wobec nikogo – ani lewicy, ani prawicy, ani celebrytów. 14
  • Ojciec generał 8 kwi 2018, 20:00 Rok przed śmiercią gen. Wojciech Jaruzelski udzielił głośnego wywiadu dziennikarce „Wprost” Magdalenie Rigamonti. Przyznał, że nie był dobrym ojcem i żałuje, że został ministrem obrony. Magdalena Rigamonti: Jakim był pan ojcem?... 15
  • Jak prezes wygasza Macierewicza 8 kwi 2018, 20:00 Antoni Macierewicz zbudował swoją polityczną pozycję na wyjaśnianiu smoleńskiej katastrofy. Ale w przeddzień rocznicy tragedii już nawet Jarosław Kaczyński stracił wiarę w niego i jego rewelacje. 17
  • Zła passa Gowina 8 kwi 2018, 20:00 Resort Jarosława Gowina przyznał 236 tys. zł stowarzyszeniu założonemu przez osoby blisko związane z jego partią Porozumienie – ustalił „Wprost”. 20
  • Porzucił szefa za fotel ministra 8 kwi 2018, 20:00 Marek Zagórski, były wiceszef partii Gowina, dołącza do PiS. Stoi za tym Artur Balazs. Mówi się, że to próba likwidacji Porozumienia. 23
  • Suski na prezydenta 8 kwi 2018, 20:00 Nic mi nie wiadomo, żeby prezes Jarosław Kaczyński wybierał się na emeryturę – mówi Krzysztof Łapiński, rzecznik prasowy prezydenta Andrzeja Dudy. 26
  • Serial o premiach 8 kwi 2018, 20:00 Oglądamy już końcowe, choć może najciekawsze, odcinki politycznego serialu opowiadającego o tym, jak Beata Szydło przyznała nagrody swoim ministrom. I jak potem ona sama i wszyscy inni musieli je oddawać. Historia ta fascynowała polski... 30
  • Renesans lewicy 8 kwi 2018, 20:00 SLD chce wystartować w wyborach samorządowych razem z PSL i Unią Pracy – ustalił „Wprost”. Taka centrolewicowa formacja ma szanse, by zaistnieć jako trzecia siła polityczna. 32
  • Przeprosić homofoba 8 kwi 2018, 20:00 W Polsce poprawność polityczna się nie przyjęła. Tak samo jak chrześcijaństwo, co potwierdza większość Polaków stosunkiem do obcych. A pogardę dla poprawności widzimy co dzień w mediach, na portalach społecznościowych, na każdym... 35
  • Daj się zamknąć, a dowiesz się, kim jesteś 8 kwi 2018, 20:00 Polacy są mistrzami w uciekaniu z zamkniętych pokoi. Pokochali tę zabawę, a twórcy prześcigają się w wymyślaniu coraz lepszych scenariuszy, zagadek i efektów specjalnych. 36
  • Wychowani w duchu 8 kwi 2018, 20:00 MEN chce, żeby katecheci i księża mogli być wychowawcami klas w szkole. To będzie martwy przepis, rodzice nie będą się na to zgadzać – ostrzegają dyrektorzy. 41
  • Nie je? No to macie problem 8 kwi 2018, 20:00 Kiedy nastolatek się głodzi albo objada, zwykle ma problemy emocjonalne i trzeba mu pomóc. 44
  • Autorytety czy hipokryci 8 kwi 2018, 20:00 Sięgnięcie po znanych i lubianych to dobry sposób na wypromowanie idei czy produktu. Ale po wiekach ciemnych przyszło oświecenie i lud już nie wszystko jest gotowy kupić. 48
  • Z miłości do sushi i skarpetek 8 kwi 2018, 20:00 Siedząc po godzinach, Cyprian Iwuć wymyślił biznes, który przynosi dziś ponad 100 tys. euro przychodów miesięcznie. Swoje kolorowe skarpetki sprzedaje niemal wyłącznie za granicą. 53
  • Hossa Bessa 8 kwi 2018, 20:00 Cwany lis domowy Frantics” to gra, w którą spokojnie możemy się bawić z dziećmi. Cwany lis popijający trunek z małej szklaneczki jest szefem całej rozgrywki i to on stawia przed nami zadania. My zaś mamy się wcielić w jednego z 12... 55
  • Viktor, postrach Europy 8 kwi 2018, 20:00 Premier Węgier znów pokazał, że w politycznej grze pod tytułem: niech nienawidzą, byleby się mnie bali, nie ma sobie równych. Wzorujący się na Orbánie PiS ma w tej kwestii jeszcze wiele lekcji do odrobienia. 58
  • Pokolenie Baracka Obamy 8 kwi 2018, 20:00 Młodzi ludzie stają się coraz poważniejszą siłą polityczną w usa i zagrożeniem dla rządzących. Ostatnio pokazali swoją moc w gigantycznych demonstracjach przeciwko dostępowi do broni. 63
  • Trudna wiosna Macrona 8 kwi 2018, 20:00 Miodowy rok prezydenta Francji dobiegł końca. Jego notowania spadają gwałtownie, bo w narodzie rośnie opór wobec rynkowych reform, które planuje przeprowadzić. 64
  • Maski szpiczaka 8 kwi 2018, 20:00 Szpiczaka, który jest jednym z intensywniej badanych nowotworów, nie trzeba już traktować jak wyroku. Nowe terapie dają pacjentom szansę na dłuższe życie. 68
  • Nowe życie po zawale 8 kwi 2018, 20:00 Nie wystarczy przeżyć zawał, ważne, by nie doznać kolejnego. 70
  • Niewydolność serca – epidemia XXI wieku 8 kwi 2018, 20:00 Niewydolności serca możemy zapobiegać, lecząc prawidłowo pacjentów z chorobami, które do niej prowadzą – mówi prof. Piotr Ponikowski, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. 71
  • Kobieta z pejczem na barykadzie 8 kwi 2018, 20:00 Władysław Bartoszewski nazwał ją spsiałą córką szlachetnego rodu. Była uosobieniem całego zła kolaboracji, choć w rzeczywistości walczyła tylko, jak każdy, o przetrwanie, pracując dla pięciu różnych służb wywiadowczych polskich i niemieckich – mówi Michał Wójcik, autor książki... 72
  • Wiara jako przyjemność 8 kwi 2018, 20:00 Ciekawość jest napędem naukowych badań. I także jednym ze źródeł przyjemności – pisze prof. Paul Bloom. 77
  • Przejąłem inicjatywę 8 kwi 2018, 20:00 Moja kariera jest dziełem pięknego przypadku – mówi nam światowej sławy aktor Javier Bardem, który na chwilę przyjechał do Warszawy. 80
  • Kaczki rządzą 8 kwi 2018, 20:00 W królestwie zwierząt rządzi Disney, bo w swojej stajni ma Kaczki. Teraz jego niesforny drób powraca w nowej odsłonie. 87
  • Świat na żądanie 8 kwi 2018, 20:00 Politycy biją się o telewizję, publicyści dyskutują o „Koronie królów”. Tyle że oczy widzów zwrócone są już w inną stronę. 88
  • Wydarzenie 8 kwi 2018, 20:00 Dużo skakania Tomb Raider” filmem Bergmana nie będzie. Ale propozycja Roara Uthauga i tak zaskakuje. W odróżnieniu od niesamowicie wręcz głupiej ekranizacji kultowej gry z 2001 r. jest przyzwoitym filmem akcji, który pozwala w kinie... 91
  • Film 8 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Przez ranę do serca Ramsey nakręciła kolejny „amerykański” film. W rodzinnym Glasgow reżyserka uważnie obserwowała rzeczywistość, którą znała od podszewki. W USA Szkotka ucieka od realizmu w mroczną, uniwersalną... 92
  • Kalejdoskop 8 kwi 2018, 20:00 TEATR Bajki robotów Wkrótce czeka nas nawałnica dzieł przypominających wydarzenia sprzed wieku, tymczasem Teatr Nowy odważnie propronuje cykl ukazujący, jak może wyglądać nasz świat za 100 lat. Nie jest to widok krzepiący, choć... 93
  • Książka 8 kwi 2018, 20:00 POWIEŚĆ W trybach polityki Sana Krasikov, „Patrioci”, WAB Urodzona na Ukrainie amerykańska autorka po świetnie przyjętym zbiorze opowiadań debiutuje powieścią, która jest sagą rodzinną rozciągniętą na 70 lat i rozpiętą... 94
  • Muzyka 8 kwi 2018, 20:00 ELEKTORNIKA Lekko, łatwo i przyjemnie Kiedy wydawało się, że konwencja duetu, w którym on gra a ona śpiewa, a całość dostarcza nam nowoczesnych, mocno elektronicznych brzmień już się wyczerpała, pojawili się oni. Linia Nocna... 95
  • Kulturalna trzynastka 8 kwi 2018, 20:00 Marek Kaliszuk AKTOR I PIOSENKARZ 1. Najbardziej znienawidzona lektura? W tej konkurencji jest remis – „Krzyżacy” i „Potop” – przez żadną z nich nie przebrnąłem. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego?... 96
  • „Twarz” Polski? 8 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Rzecz się dzieje „na polskiej wsi”, co – poza stereotypowymi wyobrażeniami – daje też pretekst do przepięknych zdjęć cudnej doliny z rzeką i odciętej od świata wioski, do której płynie się przez tę rzekę... 97
  • III wojna światowa? Zacznie się w Azji? 8 kwi 2018, 20:00 Jeżeli III wojna światowa ma wybuchnąć, to – jak mówią eksperci – ma się zacząć w Azji. Tylko gdzie? Na Morzu Południowochińskim? Od konfliktu między Koreami? A może, jeśli nawet dojdzie do konfliktu zbrojnego, to będzie miał... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany