Pokarm dla genów

Pokarm dla genów

Jesz zdrowo? Pomagasz nie tylko sobie, ale też dzieciom, wnukom i prawnukom. Dieta ma większy wpływ na kod genetyczny, niż dotąd przypuszczaliśmy.

Jesteś tym, co jesz – to przysłowie jest tak często powtarzane przez dietetyków, że aż trąci banałem. Dziś okazuje się, że składniki odżywcze mogą ingerować nawet w najgłębsze partie naszego organizmu, definiując to, kim jesteśmy i kim będzie nasze potomstwo. Niezdrowy hamburger systematycznie aplikowany organizmowi może namieszać w naszym kodzie genetycznym. Organizm czyta informacje, jakie przesyłamy na temat swojej kondycji żywieniowej – ukryty kod. Aktywując go lub dezaktywując, organizm tworzy konkretne komórki naszego ciała, czyli fenotyp. Podczas gdy genetyka zajmuje się samą sekwencją genów i ich wpływem na człowieka, jej młodsza siostra epigenetyka od ok. 20 lat bada ekspresję genów – wszystko to, co następuje „pomiędzy” kodem a jego produktem, czyli proces przepisywania informacji z DNA na białka i kwasy rybonukleinowe. Jeśli ta ekspresja jest zakłócona, to zmienia się ostateczny produkt białkowy. Inaczej mówiąc: z tych samych genów powstaje coś innego.

DOKARMIANIE DNA

Oto przestroga dla kobiet w ciąży: onkolog Randy Jirtle z Duke University z zespołem w 2003 r. opisał wyniki eksperymentu polegającego na zmianie diety u żółtych myszy ze skłonnością do cukrzycy i nowotworów. Jedne karmiono jedzeniem bogatym w korzystne dla zdrowia grupy metylowe CH3 (m.in. kwas foliowy, witaminy B) obniżające ekspresję szkodliwego genu. Drugie miały dietę ubogą w grupy metylowe. Okazało się, że dwie matki o żółtej sierści, jedząc co innego, rodziły zupełnie inne dzieci. Większość potomstwa pierwszej była drobna, brązowa i zdrowa przez całe życie. Dzieci drugiej były grube, miały po matce sierść żółtą oraz skłonność do cukrzycy i raka. Widać, że to nie mutacja genów, tylko ich ekspresja, czyli sposób odczytania pod wpływem diety, powodowała poważne zmiany. – To trochę dziwne, a nawet przerażające, że coś tak z pozoru subtelnego, jak dieta, może powodować tak dramatyczne skutki – mówił prof. Jirtle.

Dziś wiemy znacznie więcej. – W ostatnich latach naukowcy obserwują, jak wielki wpływ na ekspresję genów, także u ludzi, mogą mieć doświadczenia psychiczne oraz dieta – mówi dr Justyna Zaborowska, biolog molekularna z Uniwersytetu w Oksfordzie. Bogate w grupy metylowe pokarmy, takie jak soja, czerwone winogrona czy zielona herbata, mogą wpływać np. na ekspresję ludzkich genów sprzyjających otyłości, neutralizując je. Kto zatem chce być szczupły, a ma genetyczną skłonność do nadwagi, powinien się tym właśnie żywić. Choć choroby genetyczne wciąż uważane są za fatum, epigenetyka niesie nadzieję: składniki pokarmowe pozwalają na modyfikację ostatecznych produktów przepisywania DNA. W jej obrębie powstaje nowa dziedzina: nutrigenomika. Bada, jak pożywienie zmienia ekspresję genów i jakie choroby (lub skutki pozytywne) to powoduje. Bada też, jak poruszają się składniki odżywcze po organizmie, i ocenia wpływ konkretnych diet na geny. By to zrozumieć, trzeba spojrzeć na ciało jak na system, który działa w zależności od tego, co wrzucamy do środka. Tak jak wlewając niewłaściwe paliwo do baku, możemy pokiereszować silnik auta, tak niewłaściwą dietą możemy zniszczyć nasze ciało. Szacuje się, że jeden posiłek może zmienić sposób funkcjonowania ekspresji genów na okres od kilku godzin do kilku dni. Jeśli ktoś całe życie nie dba o dietę, istnieje ryzyko, że niekorzystna zmiana w ekspresji może trwać wiecznie.

Z badań wynika, że nutrigenomika ma potencjał. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego kierowani przez Hong Seok Shina wykazali, że krótkotrwała głodówka może mieć dobre wyniki u pacjentów z nowotworem piersi. W artykule w „Cancer Research” dowodzą, że intensyfikuje ekspresję genów prowadzących do zaniku komórek raka piersi. Tak potwierdza się religijna prawda, że post dobrze wpływa na człowieka, a oczyszczające diety warzywne znajdują uzasadnienie. Jak donosił w styczniu „American Journal of Clinical Nutrition”, fińscy naukowcy wykazali prozdrowotny wpływ tzw. diety nordyckiej. Zaleca ona częste, ale małe posiłki z grillowanych warzyw, białego mięsa, ryb i owoców. U osób z zespołem metabolicznym sprzyjającym cukrzycy i miażdżycy dieta ta osłabia aktywację genów odpowiedzialnych za występowanie stanów zapalnych.

Wiemy już, że dobry wpływ na ekspresję genów mają np. brokuły, ryby, zielona herbata, czosnek czy szparagi (zobacz: tabela). Z roku na rok poznajemy coraz lepiej epigenetyczny wpływ kolejnych składników pokarmowych. Rozwój nutrigenomiki spowoduje, że niedoceniana przez wielu lekarzy dietetyka zyska jeszcze solidniejsze uzasadnienie naukowe. Jak twierdzą redaktorzy „Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics", obecnie spersonalizowane porady żywieniowe w oparciu o testy genetyczne to głównie domena osób z poważnymi genetycznymi chorobami metabolicznymi, jak np. fenyloketonuria. Ale to się zmienia. Na rynku pojawiają się testy genetyczne mierzące ryzyko zapadalności na hipoglikemię, cukrzycę, astmę czy podatność na otyłość. Trwają prace nad identyfikacją genów odpowiadających za ryzyko wystąpienia konkretnych stanów zapalnych czy problemów metabolicznych.

RYNEK WART MILIARDY

W kwietniu zakończył się pięcioletni unijny projekt „Food4Me”. Miał dać odpowiedź, czy państwom opłaca się przeciwdziałać chorobom, inwestując w przygotowanie diety dla każdego obywatela, opartej m.in. o testy predyspozycji genetycznych. Według autorów – tak. Jak wyliczają, rynek spersonalizowanych porad dietetycznych opartych o analizę genów może być wart 6-18 mld euro. – Wyzwaniem jest przekonanie ludzi, by zaczęli korzystać z takich usług, bo dziś boją się, by ich dane nie trafiły w niepowołane ręce – twierdzą eksperci „Food4Me”. Warto ten strach przezwyciężyć. Według Światowej Organizacji Zdrowia zachorowalność na raka w ciągu następnych 15 lat wzrośnie o 75 proc. Gdybyśmy dbali o dietę, ta prognoza byłaby niższa. �

©� WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE

Okładka tygodnika WPROST: 25/2015
Więcej możesz przeczytać w 25/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 25/2015 (1684)

  • Gra pozorów 14 cze 2015, 20:00 To, że władza absolutna deprawuje absolutnie, wiemy od roku. Ośmiorniczki, miłość na blacie i igraszki z bankiem centralnym. Ciekawe, czy prawo Lorda Actona działa też w drugą stronę. Czy absolutna bezsilność rządu może teraz... 3
  • Elbanowscy. Ludzie Roku „Wprost” 14 cze 2015, 20:00 Karolina i Tomasz Elbanowscy. To im w tym roku nasza Redakcja, przy wsparciu Czytelników, przyznała tytuł Człowieka Roku tygodnika „Wprost”. Za mobilizację Polaków, nieustępliwość, budowanie społeczeństwa obywatelskiego. A przede wszystkim za walkę o wolność. 8
  • SKANER 14 cze 2015, 20:00 KOMENTARZ Szpica NATO na czatach Wystarczyło, by kryzys ukraiński przycichł na kilka tygodni, a już przyjaciele Rosji na Zachodzie zaczęli powoli rzucać hasło powrotu do „business as usual”. I to mimo tego, że postawa Rosji nie... 10
  • Upadek za cynizm 14 cze 2015, 20:00 To nie Zbigniew Stonoga czy nieudolność prokuratury są przyczyną nadciągającej klęski Ewy Kopacz i kierowanej przez nią Platformy Obywatelskiej. Ważniejsze jest osiem lat zaniedbań w gospodarce, polityce społecznej czy zagranicznej. 12
  • Ośmiorniczki nie były najgorsze 14 cze 2015, 20:00 Afera taśmowa pokazała cynizm polityków w podejściu do spraw państwowych - twierdzi Tomasz Siemoniak, wicepremier i minister obrony narodowej. Dodaje, że wiele niezałatwionych problemów obecny rząd odziedziczył po Donaldzie Tusku. 14
  • Teoretyczne śledztwo 14 cze 2015, 20:00 Przez okrągły rok, który minął od afery taśmowej, zarówno rząd, jak i prokuratura wyjaśniały ją tak, żeby broń Boże nic nie wyjaśnić. Teoretyczne państwo prowadzi teoretyczne śledztwo. 17
  • Licencja na kłamstwo 14 cze 2015, 20:00 Tuszowanie afer to polityczna norma, nie tylko w Polsce. Przypominamy skandale, które zatrzęsły innymi krajami. 18
  • Kasa, służby i nagrania 14 cze 2015, 20:00 Z ujawnionych akt śledztwa dowiadujemy się kilku pikantnych szczegółów z życia władzy oraz relacji, jakie łączyły nagrywających kelnerów i biznesmena Marka F. 20
  • Akta afery krążą po Polsce 14 cze 2015, 20:00 Pełnomocnicy pokrzywdzonych i podejrzanych dostali od prokuratury dostęp do 28 tomów akt afery podsłuchowej. 21 opublikował Zbigniew Stonoga. Ale najciekawsze sprawy mają być w tych, które pozostają nieznane. Czy w najbliższym czasie i one trafią do sieci? 21
  • Wszystkie oblicza Stonogi 14 cze 2015, 20:00 Jest nowym wcieleniem Andrzeja Leppera, frustratem walczącym z klasą polityczną czy cynicznym graczem, który wszelkimi sposobami chce wejść do polityki? Zbigniew Stonoga to dziś jedna z najbardziej tajemniczych postaci. 22
  • Nowa taśma w rządzie Kopacz 14 cze 2015, 20:00 Tajemnicze nagranie, szybka dymisja i ciągnący się skandal – tak wyglądały przygotowania do konkursu na nowego szefa Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Prokuratura nawet nie przesłuchała taśmy, która mogłaby skompromitować obecną minister infrastruktury i... 24
  • Wymiar niesprawiedliwości 14 cze 2015, 20:00 Afera taśmowa to wycinek znacznie większej anomalii: katastrofalnego stanu polskiego wymiaru sprawiedliwości. Rzecz w równym stopniu dotyczy prokuratury, co sądownictwa. Jego niewydolność nie jest, jak się często słyszy, efektem braku pieniędzy czy pracowników. To problem... 26
  • Czekanie na skazanie 14 cze 2015, 20:00 W polskich sądach miecz sprawiedliwości opada bardzo powoli. W sprawach gospodarczych ta przewlekłość to często większa kara niż ta przewidziana w kodeksie. 30
  • Ostatnia ofensywa PO 14 cze 2015, 20:00 Ewa Kopacz usiłuje odzyskać kontrolę nad partią i bierze na siebie pełną odpowiedzialność za wynik jesiennych wyborów parlamentarnych. Partyjni rywale będą spokojnie czekać na jej porażkę. 32
  • O przyczynach ataku społecznych mdłości 14 cze 2015, 20:00 Ten felieton to efekt złości. Szlag mnie trafia i cholera bierze… Mam poczucie, że fałsz w naszej Ojczyźnie podchodzi mi już pod nos, jak wzbierająca woda. Od dłuższego czasu walczę, by się nie utopić. Wiele podaje się przyczyn... 34
  • Sezon na pracę 14 cze 2015, 20:00 To będą najlepsze od lat wakacje na rynku pracy. Wskaźnik bezrobocia zbliża się do wartości jednocyfrowych, przybywa ofert na letnie miesiące. Przeanalizowaliśmy, gdzie i w jakich branżach najłatwiej o takie zatrudnienie i jakie kwoty trafią do kieszeni pracowników sezonowych. 36
  • Miliardy na puste zasiłki 14 cze 2015, 20:00 Politycy licytują się właśnie na diagnozowanie problemów młodego pokolenia. Nasze niezadowolenie wpłynęło na pierwsze tegoroczne wybory i partie szukają sposobów na zdobycie naszych serc. Podnosi się brak pracy, więc można było się... 39
  • Rzeczpospolita zakorkowana 14 cze 2015, 20:00 Zbliża się lato, czas wakacyjnych podróży. W Polsce kojarzą się one nie tylko z wypoczynkiem, ale i z wielokilometrowymi korkami. W ubiegłym roku w rozwiązanie problemu zaangażował się sam premier Donald Tusk, czego efektem było... 39
  • Katofeministki 14 cze 2015, 20:00 Są zaangażowanymi katoliczkami, biorą aktywny udział w życiu Kościoła, ale nie odpowiada im rola, jaką przewidzieli dla nich księża. Polskie feministki katolickie właśnie postanowiły przemówić. 40
  • Pięć urlopowych błędów Polaków 14 cze 2015, 20:00 Letni wyjazd to niełatwe zadanie. Można mu sprostać, pod warunkiem że nie pojedzie się w sierpniu do Egiptu i nie będzie męczyć dzieci zwiedzaniem zabytków. 42
  • Jedziemy na zawody 14 cze 2015, 20:00 W kalendarzu niemal każdego biegacza amatora nieuchronnie z czasem pojawiają się zawody. To ten moment, kiedy biegacz może się poczuć prawdziwym sportowcem. 44
  • Ministerstwo Sterowania Przedsiębiorstwami 14 cze 2015, 20:00 Dymisja ministra skarbu Włodzimierza Karpińskiego może oznaczać kadrowe trzęsienie ziemi w państwowych spółkach. Kolejne będzie po wyborach. Politycy, zamiast prywatyzować, wolą zarządzać wartym setki miliardów złotych majątkiem. 46
  • Szołbiznes, czyli przeprosiny pani premier 14 cze 2015, 20:00 Podejmując się pisania felietonu o gospodarce, nie wiedziałem, czego się podejmuję. W roku wyborczym nikogo to nie interesuje. Liczy się wyłącznie szołbiznes wyborczy. Premier ogłasza powrót do źródeł, dziesięć ustaw gospodarczych,... 49
  • Jaka praca, taka płaca 14 cze 2015, 20:00 W roku wyborczym każdy rząd podnosił silniej minimalną płacę, więc nie dziwi, że teraz wzrośnie o 100 zł – do 1850 zł. Prawie o 6 proc. Dla związkowców to zdecydowanie za mało, a dla pracodawców za wiele. Tych pierwszych nie... 49
  • Dynamiczne, odważne, prywatne 14 cze 2015, 20:00 CCC, LPP i Newag to liderzy rankingu „Wprost” Polskie Gepardy. Wśród 50 najszybciej rozwijających się rodzimych firm jest osiem państwowych. 50
  • Mamy potencjał 14 cze 2015, 20:00 Musimy patrzeć, co będzie za 15 lat. Nie boimy się wyzwań. Tworzymy firmę opartą na doświadczeniu i wiedzy – mówi Zbigniew Konieczek, prezes Newagu. 56
  • Gazowy wentyl bezpieczeństwa 14 cze 2015, 20:00 Negocjacje z Włochami w sprawie dokończenia budowy terminalu w Świnoujściu nabierają tempa. Być może gaz LNG trafi do Polski już jesienią. 60
  • HOSSA BESSA 14 cze 2015, 20:00 Mclaren od Fasoli 8 mln funtów – tyle zażyczył sobie za swój samochód Rowan Atkinson, brytyjski aktor, najbardziej znany z roli Jasia Fasoli. Cena może i zaporowa, ale jest za co płacić. Na sprzedaż poszedł legendarny McLaren F1 z... 62
  • Koniec sułtańskich snów 14 cze 2015, 20:00 Mimo zawirowań Turcja pozostanie najsilniejszym państwem w regionie. Tyle że wyborcy nie pozwolili prezydentowi Erdoanowi na odgrywanie roli tureckiego Putina. 64
  • Tureckie strachy na Lachy 14 cze 2015, 20:00 Razem z Turcją jesteśmy w jednym „koszyku” ryzyka inwestycyjnego, ale polepszająca się sytuacja Polski powoduje, że będziemy coraz mniej wrażliwi na skutki ankarskich zawirowań politycznych. 66
  • Kanibale Putina 14 cze 2015, 20:00 Dzisiejsza Rosja to dżungla, w której rządzą kanibale. Zachodnie sankcje nie zmienią ich zwyczajów, ale mogą sprawić, że koszty staną się zbyt wysokie – mówi „Wprost” Bill Browder, kiedyś największy zagraniczny inwestor w Rosji. 67
  • Pokarm dla genów 14 cze 2015, 20:00 Jesz zdrowo? Pomagasz nie tylko sobie, ale też dzieciom, wnukom i prawnukom. Dieta ma większy wpływ na kod genetyczny, niż dotąd przypuszczaliśmy. 70
  • Panna młoda na deskorolce 14 cze 2015, 20:00 Suknia od projektanta, impreza przygotowana przez wedding plannera, foodtracki zamiast bigosu, no i ślub w plenerze. Polacy z klasy średniej odrzucają tradycję i nowobogacki przepych. 72
  • Jak zostać sadomasochistą 14 cze 2015, 20:00 Wiemy już, jaki tytuł nosi największy bestseller tego roku, mimo że jeszcze się nie ukazał. To „Grey” E.L. James, który po angielsku wyjdzie w tym tygodniu. W trzech poprzednich częściach narratorką była kochanka tytułowego bohatera, teraz to on ma opowiadać. 76
  • Wodecki po amerykańsku 14 cze 2015, 20:00 „Pszczółka Maja” i „Chałupy Welcome To” dały mi prawdziwą estradową popularność. I dobrze, bo jak patrzę na siebie z początków kariery, to śmiać mi się chce. Taka nieruchawa menda z plerezą i skrzypcami – mówi Zbigniew Wodecki. 78
  • Kalejdoskop kulturalny 14 cze 2015, 20:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik NOWE WIERSZE RYMKIEWICZA Nie ma dziś w Polsce pisarza, którego wypowiedzi i książki wzbudzałyby takie emocje, jak dzieje się to w przypadku Jarosława Marka Rymkiewicza. Nie ma poety, którego wiersze stawałyby... 80
  • „Gówniarze”: Na barykady! 14 cze 2015, 20:00 GUS podał właśnie, że blisko 3 mln Polaków żyje w skrajnym ubóstwie. Do tego już trochę przywykliśmy. Gorzej, wręcz zatrważająco brzmi to, o czym GUS pisze, wyjaśniając, kogo dotyczy nędza. Okazuje się, że co trzecia osoba,... 88
  • Na luksusie można nieźle zarobić 14 cze 2015, 20:00 Osobom pragnącym w sposób pewny i zyskowny uruchomić swój kapitał, rynki finansowe nie mogą obecnie zaoferować zbyt wiele. Alternatywą może być inwestowanie w dobra luksusowe, np. w wyjątkowe nieruchomości. Popyt na nie, a więc i ich cena, wciąż rosną. 90
  • Witamy w okolicy 14 cze 2015, 20:00 W Grupie Matexi myślimy lokalnie, by budować najlepsze mieszkania 93
  • Nasi klienci są bardzo wyrobieni, unikają sztampy, chcą, żebyśmy im wynajdywali prawdziwe designerskie perełki – mówi Piotr Miedzianowski, prezes Art Design. 14 cze 2015, 20:00 Zaskoczyło mnie, że na budynku pana firmy nie ma szyldu. Właściwie się nie reklamujecie. Nie potrzebujemy szyldu, bo nie szukamy klientów z ulicy. Jesteśmy chyba jedyną w Polsce firmą w branży design, która z założenia współpracuje... 96
  • Kto się boi nowych technologii? 14 cze 2015, 20:00 Żarówka wynaleziona przez Edisona też na początku była traktowana jak dzieło szatana. Na rynku budownictwa w Polsce panuje podobna postawa w stosunku do innowacyjnych technologii – usilnie forsuje się inwestorom lampy naftowe. Dlaczego zatem zdroworozsądkowy rachunek... 98
  • Dom na smartfona 14 cze 2015, 20:00 O tym, że domy inteligentne są tańsze, niż się wydaje, o oszczędnościach i wygodzie życia w takich domach mówi Radosław Borkowski, dyrektor zarządzający Somfy Polska Sp. z o.o. 102
  • Filiżanki szczęścia 14 cze 2015, 20:00 Polacy piją coraz więcej dobrej kawy. To dobrze, bo - jak dowodzą badania naukowców – u większości ludzi ma ona pozytywny wpływ na zdrowie. 104

ZKDP - Nakład kontrolowany