Czy osoba duchowna mogłaby nam wcisnąć szkodliwy chłam? Większość z nas jest przekonana, że nie. Oczekujemy też, że produkty „poświęcone", zwłaszcza prozdrowotne, mają „boską" skuteczność. Takich atutów nie zapewnia żadna „świecka” promocja.

---

Mnisze co nieco
W klasztornych bibliotekach kryją się udoskonalane przez setki lat przepisy na leki, zioła, likiery, wódki, wina, piwa i najróżniejsze spożywcze delicje. To prawdziwe skarby w dobie mody na medycynę naturalną i produkty ekologiczne. Wystarczy po nie sięgnąć. I tak benedyktyni z Tyńca wymyślili „produkty benedyktyńskie". Jest ich aż 200. Najpopularniejsze są wiśnie z rumem o nazwie „Konfitura brzytewka" (10,5 zł), „Konfitura przedsoborowa, czyli owoce leśne z żubrówką” (10,5 zł), „Syrop z malin z dodatkiem lipy” (7 zł) i oczywiście „Miód pitny benedyktyński – dwójniak owocowy malinowy” (49 zł). Można je kupić w całej Polsce, ale benedyktyni już otwierają sieć własnych sklepów. Na razie działają cztery (w Krakowie, Kazimierzu Dolnym, Rzeszowie i Bielsku-Białej), ale wkrótce ma ich być setka. Dotychczas sprzedano 200 tys. sztuk różnych produktów benedyktyńskiej marki. Ich wyrób powierzono małym, najczęściej rodzinnym firmom, a nad jakością czuwają sami zakonnicy.
Benedyktyni postanowili też otworzyć w Tyńcu restaurację Mnisze Co Nieco. Dochody są przeznaczane na utrzymanie wspólnoty czterdziestu mnichów, a także na odbudowę tzw. wielkiej ruiny, czyli skrzydła klasztoru, w którym mieściła się niegdyś biblioteka. Z kolei benedyktyni z klasztoru w Lubiniu produkują likier z 21 ziół o nazwie „Benedyktynka od siedmiu boleści". Receptura sięga XVI wieku.
W wyrobach zielarskich pierwsze miejsce wciąż należy do zakonu Braci Miłosierdzia, czyli bonifratrów. We własnych aptekach sprzedają skomponowane przez siebie leki, wytwarzane głównie z ziół. Franciszkanie z klasztoru w Panewnikach też będą mieli dodatkowe źródło dochodu. 15 sierpnia 2007 r. poświęcili pomieszczenia na Herbarium św. Franciszka. Tu będzie można kupić zioła, ale też napić się przyrządzonych na miejscu herbatek i mieszanek ziołowych. Prawdziwym przebojem franciszkanów jest sprzedawany „Balsam kapucyński", „naturalny preparat wzmacniający organizm i regulujący pracę układu pokarmowego" (zawiera ok. 60 proc. alkoholu). Receptura ma prawie 200 lat.

Ksiądz proboszcz poleca
Po wizerunek osób duchownych sięgają też firmy jak najbardziej świeckie. Krakowski Kredens, przedstawiający serię produktów nawiązujących do tradycji kuchni galicyjskiej, promuje marynowane grzyby, wspierając się postacią ks. Alojzego Góralika. – Wybór postaci nowosądeckiego proboszcza z początku XX wieku dla tradycyjnie marynowanych grzybów to przemyślana strategia. Plebanie od wieków pielęgnowały tradycje kulinarne, które teraz wskrzeszamy – mówi Ivo Makówka, dyrektor marketingu sieci delikatesów Alma. Nowosądecki proboszcz trafił też do reklamy. „Uwielbiał grzyby. Corocznie całe drużyny strażaków ochotników przeczesywały lasy nad Dunajcem i Popradem, dostarczając na plebanię ogromne kosze prawdziwków, maślaków, kurek, podgrzybków etc. Ksiądz proboszcz marynował je zawsze osobiście" – czytamy w prospekcie reklamowym Krakowskiego Kredensu.
O przywiązaniu Polaków do produktów wytwarzanych przez zakonników świadczy niezwykła popularność książek kucharskich pisanych przez osoby duchowne. W sprzedaży jest ich już kilkadziesiąt. Promowane telewizyjnym programem „Podróże kulinarne Roberta Makłowicza. Smak Węgier" sprzedano w 20 tys. egzemplarzy, natomiast książkę bonifratra „Ojca Grande przepisy na zdrowe życie" kupiło prawie 400 tys. osób. Trzy książki siostry Anastazji sprzedano w 820 tys. egzemplarzy. Przyczyną tego sukcesu jest to że są w nich opisane dania proste, przyrządzone z łatwo dostępnych i tanich składników. Jak w książce ojca Anselma Bilgri pod wszystko mówiącym tytułem „Smacznie i oszczędnie. Sztuka gotowania z resztek”.

Z piwniczki obżartucha
Od mnichów z Zachodu klienci oczekują raczej zakonnego piwa niż przepisów kulinarnych. Jeden z najbardziej znanych browarów świata, belgijski Duvel, w 1963 r. kupił od mnichów z Maredsous licencję na produkcję wyśmienitego piwa o tej samej nazwie. W Polsce opactwo cystersów w Szczyrzycu sprzedało licencję i tradycyjną recepturę Browarowi Belgia, co zaowocowało piwem Frater. Od kilku lat hitem na niemieckim rynku jest Papst-Bier, czyli „piwo papieskie", produkowane w rodzinnej Bawarii Benedykta XVI.
Znane na świecie marki piwa pszenicznego Paulaner i Franziskaner wywodzą się z zakonnych browarów. Dziś jednak postacie mnichów na etykietkach to zabieg czysto marketingowy. To nawiązanie do niekorzystnego, a bardzo popularnego w krajach protestanckich stereotypu mnicha pijaka i żarłoka. Skoro mnisi tylko jedzą i piją, to widocznie muszą się na tym znać.