Nawet w najtrudniejszych czasach Polki potrafiły być modne i zrobić coś z niczego. Uszyć bluzkę ze spadochronowego płótna, albo przerobić pepegi na baleriny. Taka jest jedna z najczęściej przytaczanych legend o Polkach. Czasy niedoborów minęły i dziś w Polsce funkcjonują tysiące sklepów z ubraniami setek marek, a polskie ulice stają się coraz bardziej kolorowe i odważne. Jednak gdy weźmiemy pod lupę ubrania, buty i włosy Polek, okazuje się, że polska ulica w drodze do Europy ma do pokonania jeszcze spory dystans.

---

Siatka i bakłażan
Zasadniczą rzeczą, która różni rodzime ulice od europejskich, są chodniki. Na naszych dziurawych trotuarach buty niszczą się siedem razy szybciej niż na światowych. I to, niestety, widać. W dodatku w Polsce króluje tanie tandetne obuwie, które przyzwoicie wygląda do trzeciego założenia. Przy czwartym nie ma już fleków, a damski obcas przypomina chryzantemę. Ale to wcale nie oznacza, że wtedy Polki zmieniają buty, albo chociaż oddają je do szewca. Chodzą, aż się całkiem rozpadną. Albo zmieni się sezon. Polki, które mają po kilkanaście czy kilkadziesiąt par butów, jak Justyna Steczkowska, są traktowane jak ekscentryczki. Podobnie rzecz się ma z torebkami. Polki, owszem, torebki mają, ale nie wyobrażają sobie wyjścia z domu bez plastikowej siatki. Reklamówka zastępuje im torbę podróżną, kosmetyczkę. Za to uwielbiają przykuć uwagę ulicznej publiczności niespodziewanym dodatkiem – pojawia się a to złoty plastikowy pleciony pasek, a to przypominające żyrandole kolczyki w uszach.
Na liście grzechów Polek, tuż za butami, plasują się włosy. Są zazwyczaj kiepsko ostrzyżone – podcięte samodzielnie, a nawet jeśli przez fryzjera, to przed kilkoma miesiącami. Efekt jest podobny – urosły, to są. Naszym rodzimym fenomenem jest kolor włosów – w Polsce jest chyba największy odsetek ufarbowanych na rudo kobiet. Od czarnej wiśni, przez bakłażan do wiewiórczych odcieni. Być może korzeni tego zjawiska należy szukać w latach 80., kiedy popularna była chna – sprzedawany w papierowych torebeczkach ziołowy specyfik, który po zmieszaniu z wodą wyglądał jak nieświeży szpinak i zamieniał szare myszki w ogniste rudzielce.

Bez metki nie ma sylwetki
Polskie ulice różnią się nie tylko od światowych. Różnią się także od siebie. Warszawa stoi niedrogimi, acz topowymi markami, jak Zara, H&M, Bershka. To tzw. niska półka, która w Polsce aspiruje do półki średniej. Ale zdarzają się osoby ubrane kunsztownie i wyrafinowanie, w niekoniecznie krzyczące metkami ubrania. To efekt skomasowania w jednym miejscu stacji telewizyjnych, redakcji, agencji reklamowych, świata biznesu, w których po prostu świadomość mody jest wyższa.
Z kolei najbliższy Europie jest Kraków. Nie wynika to z jakichś niezwykłych umiejętności krakowianek. To raczej efekt ogromnej liczby obcokrajowców. Przechodnie są ubrani „do zwiedzania" – wygodnie i na sportowo. W tym kontekście nie rażą panie w polarach ani dojrzali mężczyźni z plecakami. Przypominamy, że w normalnych okolicznościach jest to niedopuszczalne. Z plecakiem rozstajemy się najpóźniej w wieku 25 lat.
Poznań natomiast „stoi brandem", czyli markami. Można powiedzieć, że w stolicy Wielkopolski „bez metki nie ma sylwetki". Na poznańskich ulicach natychmiast pojawiają się nowinki – w tym sezonie na dobre zagościły lakier, lateks i winyl oraz dużo złotych ozdób. Jeśli chcemy zobaczyć, co jest modne, to jedziemy do Poznania. Z tym że zobaczymy to w przerysowanej, lekko pretensjonalnej formie. Poznanianki są tak ubrane, że na bazie każdego elementu garderoby można zbudować oddzielny zestaw. Mają i lakierowane buty, i sukienki we wzór ocelota, i duże złote kolczyki, i gigantyczną lakierowaną torbę. Wszystko razem.
Specyficznym miastem jest Szczecin. Wpływy wschodnioniemieckich landów sprawiają, że jest odbiciem Berlina w krzywym zwierciadle. Szczeciński blond będzie niemal biały, tzw. perhydrol. Jeśli włosy czarne – to z granatowym połyskiem, jeśli opalenizna – to na heban, a jeśli buty na wysokim obcasie – to najchętniej szpiczaste i na metalowej szpilce. Wystarczy wspomnieć buty na grubej platformie, zwane „żelazkami" lub „powodziankami". Na świecie szybko wyszły z mody, a w Szczecinie utrzymały się niemal przez dekadę.

Czerwona Jelenia Góra
Modowa geografia dotyczy nie tylko dużych miast. Działa też na poziomie powiatowym. To już rodzaj lokalnego współczesnego folkloru, którego źródeł możemy się tylko domyślać. W Siedlcach królują płaszcze typu matrix – czarne, skórzane, do kostek, na wywatowanych ramionach. Noszone przez światowe elegantki na świecie na początku lat 90., dziś trafiły na mazowieckie równiny. Podlasie z kolei bywa niezwykle odważne – zdecydowanie największy odsetek mini jest w Białymstoku. Panie, niezależnie od budowy i wieku, niezwykle chętnie pokazują tam nogi. Im krótsze mini, tym lepsze. W Suwałkach panie uwielbiają rajstopy z wzorami. Odziewają nogi w romby, kwiaty, motywy tatuażowe. Nie znajdujemy innego wytłumaczenia, niż ekspansywna działalność rzutkiego hurtownika. W Kielcach dużo dobrze i bezpretensjonalnie ubranej młodzieży, tuż obok hufców dziewczyn w krótkich kurteczkach i bluzeczkach, niezależnie od pogody świecących pępkami i nerkami. Ten trend można nazwać „na Dodę".
Polska różni się też gustami kolorystycznymi. W Jeleniej Górze rządzi czerwień – dotyczy to zwłaszcza butów. Oczywiście, tradycyjnie są kiepskiej jakości. Pamiętajmy, że ekstrawagancja powinna być w najwyższym gatunku, a jeśli pozwalamy sobie na niską jakość, to zamiast ekstrawagancji, mamy tandetę. A że Polki kochają komplety, więc do czerwonych butów obowiązkowo noszą czerwoną torbę, a najlepiej, jeśli byłby jeszcze czerwony pasek. To już zdecydowanie nadmiar szczęścia. Lublin natomiast kocha biel. To miasto śnieżynek. Na każdym kroku spotkamy białe kurteczki, białe kozaczki. Być może to wpływ Beaty Kozidrak, która też często pojawia się w bieli.
Mniejsze miasta mają też kilka wspólnych modowych cech. W każdym można spotkać „Miss lumpex" – od stóp do głów przyodziane w ubrania z second-handów. Owszem, second-handy są na całym świecie i – żeby nie było wątpliwości – popieramy je. Można tam wynaleźć fantastyczne rzeczy, ale powinny one stanowić dodatek do codziennej garderoby, a nie jej podstawę.
Obowiązują też podobne zasady dotyczące pielęgnacji ciała, włosów i paznokci. Po pierwsze – bez tipsów nie ma ręki, nie ma mody, nie ma looku. Im dłuższe i kunsztowniej przyozdobione, tym lepsze. Plastikowe brylanty mile widziane. Po drugie – nasuwa się nieodparte wrażenie, jakby absolutnie każdy miał w domu solarium. Najczęściej w zestawie z samooopalaczem, bo ciemny odcień skóry niebezpiecznie zbliża się w stronę pomarańczy. Prowincję łączą także fryzjerskie szaleństwa. Oprócz wspomnianych rudości, będących efektem działalności domowej, można wyróżnić dwa najsilniejsze trendy lansowane przez lokalne salony fryzjerskie. Po pierwsze – blond „czapka", spod której wystają czarne pasma. Efekt: brud i nieświeżość. Drugą opcją są kruczoczarne włosy z kolorowymi pasmami. Najpopularniejsze – zieleń, fuksja, szafir. Naprawdę polska ulica nie jest już szara. Zaczyna być przekolorowana. Jak, nie przymierzając, wiejska łąka.

Modowa mapa Polski Top – „bez metki nie ma sylwetki" – tą sentencją kierują się poznanianki; legendy o ich oszczędności trzeba włożyć między bajki Brzuch – ekspozycja pępków i nerek stanowi domenę dziewcząt w Kielcach; kieleckie gołe brzuchy to atrakcja gwarantowana przez cały rok, niezależnie od pory roku i warunków atmosferycznych Mini – największy odsetek minispódniczek notowany jest w Białymstoku; z noszenia mini nie zwalnia ani wiek, ani kształt kończyn Rajstopy – miłośniczki wzorzystych rajstop opanowały Suwałki; bo takie rajtuzy i zdobią, i grzeją Czerwone buty – z trudnych do wyjaśnienia powodów Jelenia Góra jest zagłębiem czerwonych butów; być może inspiracja płynie od czerwonego jelenia z herbu miasta Włosy – wbrew stereotypom typowa Polka wcale nie jest blondynką: typowa Polka jest wiewiórką – dodatkowo fikuśne pasemka to moda lansowana przez powiatowe salony fryzjerskie Torba – złote, lakierowane albo z wężowej skóry o imponujących rozmiarach – światowe trendy pierwsze podchwytują mieszkanki Poznania, a najdłużej utrzymują się w Szczecinie, bywa, że i dekadę Tipsy – kochane przez mieszkanki małych miasteczek, jak Polska długa i szeroka; muszą być długie, ze wzorkiem lub sztucznymi brylancikami Czarny płaszcz – skórzane płaszcze rodem z „Matriksu" – ulubiony element garderoby w Siedlcach Białe buty – w Lublinie panują proste reguły gry: kurtki, kozaki i torby mogą być w dowolnym kolorze, pod warunkiem że będzie to biel Kenneth Madsen | Holender, dyrektor handlowy firmy Ecco na Wschodnią i Środkową Europę Gdy kilka lat temu zacząłem bywać w Polsce, zauważyłem, że mimo nieobecności większości wielkich marek Polki były zadziwiająco dobrze ubrane. To, co Polki odróżnia od pań z zachodniej Europy i Skandynawii, to wyraźna kobiecość, jej podkreślanie. Żadnych workowatych spodni, wymiętych koszulek, znoszonych płaskich butów. Dbają o to nawet podczas porannych zakupów w osiedlowym sklepiku, kiedy mogłyby sobie pozwolić na więcej luzu i mniej dopracowany strój. Wolfgang Müller | Niemiec, menedżer w polskim oddziale Knaufa Polki wyglądają znacznie lepiej niż Niemki, choć to chyba nie jest kwestia ubrania czy makijażu. Niemki na pewno potrzebują go dużo, Polki są bardziej naturalne, mniej się malują, choć wciąż nie skąpią makijażu. Jeszcze piętnaście lat temu można było odróżnić, które kobiety są z Polski – ubierały się skromnie, raczej nieciekawie. Teraz wydają na swój wygląd coraz więcej pieniędzy, mają drogie markowe ubrania i w niczym nie ustępują kobietom z innych krajów. Roger Guerreiro | Brazylijczyk z polskim paszportem, piłkarz Legii Warszawa Główne cechy, które mnie zachwyciły u Polek, to jasne oczy i blond włosy. Porównując Polki i Brazylijki, muszę przyznać, że Polki mają ładniejsze twarze, za to Brazylijki mają zdecydowanie lepsze, wysportowane i bardziej zadbane ciała. Polki skupiają się więc głównie na urodzie twarzy, podczas gdy kobiety w moim rodzinnym kraju dbają o całą sylwetkę. Kevin Aiston | Anglik, prezenter radiowy i telewizyjny, uczestnik programu „Europa da się lubić" Jestem tak zapracowany i zajęty spotkaniami w męskich gronach, że ostatnio prawie nie widuję kobiet. Ale nawet widząc je bardzo rzadko, nie mogę nie zauważyć pewnego fenomenu, który mnie osacza na polskiej ulicy. Polkom bez przerwy wystają z tyłu stringi! To jakieś szaleństwo – wyglądają jak żywa reklama symbolu Mercedesa.