OD stycznia 2009 r. płaca minimalna wzrośnie z obecnych 1126 zł do 1276 zł (o 13,3 proc., a w porównaniu z 2007 r. – o 36 proc.), czyli do równowartości 40 proc. średniego wynagrodzenia. W tej sprawie rząd Donalda Tuska porozumiał się ze związkami zawodowymi – ma to poprawić sytuację najgorzej zarabiających Polaków. Skutek będzie dokładnie odwrotny: właśnie oni stracą najbardziej.

---

Uwięzieni w biedzie
Istnienie odgórnie określonej płacy minimalnej to w istocie zakaz zatrudniania osób najuboższych, najgorzej wykształconych, pochodzących z najsłabiej rozwiniętych regionów. Negatywne skutki płacy minimalnej są zwielokrotnione przez ogromne obciążenia fiskalne nakładane na pracę. Wypłacenie pracownikowi 1276 zł brutto oznacza dla pracodawcy wydanie dodatkowo 1000 zł na podatki, składki i fundusze. Nie licząc innych kosztów, pracownik otrzymujący najniższe wynagrodzenie musi więc wytworzyć dobra – produkty lub usługi – o wartości przekraczającej 2276 zł, aby jego zatrudnienie mogło być opłacalne.
Jak wygląda potencjalny adresat dobrodziejstwa rządu i związkowców? To niewykształcony bezrobotny, z popegeerowskiej wsi, który niewiele umie, ale chce się wyrwać z bezrobocia. Właściciel warzywniaka w pobliskim miasteczku proponuje mu pracę sprzedawcy. Załóżmy, że w cenie kapusty, cebuli, marchwi (kosztują około 2 zł za 1 kg) jest gigantyczna, 50-procentowa marża i na każdym sprzedanym kilogramie warzyw zysk sklepu wynosi złotówkę. Aby pokryć koszty swojej płacy, pracownik musi sprzedawać w tym sklepiku 2,3 tony warzyw miesięcznie. Jeżeli sprzedawałby tylko 2 tony i wypracowywał 2000 zł miesięcznie, to pracodawca go nie zatrudni, gdyż po opłaceniu podatków i składek zostałoby mu tylko 1100 zł na pensję dla pracownika – znacznie poniżej ustawowej płacy minimalnej. Nieważne, że i pracodawca, i pracownik zgodziliby się na takie warunki. Związkowcy twierdzą, że to wyzysk, więc rząd zabrania temu człowiekowi pracować. Niech dalej będzie bezrobotny.

Minimum biurokratów
Na pewno nie stracą pracy i zyskają na podwyższeniu najniższego wynagrodzenia urzędnicy, posłowie i radni, dorabiający sobie w komisjach, radach i komitetach, w których diety są określane jako wielokrotność minimalnej płacy. Na przykład w Radzie Ochrony Pracy 32 członków zajmuje się „nadzorem nad warunkami pracy i działalnością Państwowej Inspekcji Pracy". Spotykają się kilkanaście dni w roku, za co miesięcznie mogą otrzymywać równowartość od jednej do trzech minimalnych pensji.
Zgodnie z wyliczeniami resortu pracy, podniesienie płacy minimalnej o złotówkę oznacza wydanie z budżetu dodatkowo prawie miliona złotych rocznie. Według wielu ekonomistów, koszty te są jeszcze wyższe i styczniowa podwyżka płacy minimalnej o 150 zł może przynieść obciążenie dla budżetu w wysokości nawet 4 mld zł – po 110 zł na każdego Polaka.

Poligony absurdów
W 2007 r. w Niemczech po raz pierwszy wprowadzono płacę minimalną w sektorze pocztowym, aby chronić państwową pocztę przed prywatnymi konkurentami, narzucając tym ostatnim wyższe koszty. Na przykład prywatna spółka pocztowa Pin Group musiała zwolnić 5760 osób (ponad połowę pracowników), bo nie była w stanie płacić im wyższych pensji. W latach 1949-1958 rząd amerykański zwiększył płace minimalne w Portoryko (państwie stowarzyszonym) do poziomu przeciętnego dla USA. W skutek tego 37 tys. Portorykańczyków, czyli połowa robotników przemysłowych, straciło pracę. We Francji doszło już do tego, że aż 15,6 proc. zatrudnionych otrzymuje bardzo wysoką płacę minimalną. Naukowcy z Narodowego Instytutu Studiów Statystycznych i Ekonomicznych oszacowali, że proponowane podwyższenie płacy minimalnej o 10 proc. spowodowałoby likwidację 290 tys. miejsc pracy we Francji.
Od zadekretowania przez rząd wyższego wynagrodzenia minimalnego nie zmieni się wielkość funduszu płac w firmach. Przedsiębiorca może albo podnieść najniższe wynagrodzenia i obniżyć pozostałe, albo zwolnić część pracowników, albo podnieść ceny swoich produktów i usług. Każde z tych rozwiązań uderza przede wszystkim w pracowników. Albo część z nich ubożeje, albo inni zostają wypchnięci na bezrobocie i do tzw. szarej strefy, albo nakręca się inflacja niwelująca podwyżki (wzrost płac i cen bez zwiększenia produkcji).
W efekcie odbija się to na wszystkich – pogorszeniem konkurencyjności gospodarki, a równocześnie spadkiem wpływów do budżetu i wzrostem jego wydatków.

Tekst prezentuje wyłącznie prywatne poglądy autora.