Bohaterskim obrońcom wdzięczni mieszkańcy" – pod takim hasłem wystąpili w Cchinwali, stolicy Osetii Południowej, rosyjscy muzycy. Koncert był podobno znakomity, problem polegał tylko na tym, że praktycznie nie było publiczności. Utwory Szostakowicza, Rachmaninowa czy Beethovena w mieście pełnym gruzów musiały brzmieć absurdalnie. Podobnie absurdalna jest rosyjska polityka. Trudno się w niej dopatrzyć przemyślanej strategii na najbliższe lata. Cel jest jeden – zaspokojenie imperialistycznych ambicji. Jednak kierując się wyłącznie emocjami, Kreml naraża się na strategiczną porażkę.

---

Wielka gra
Zbigniew Brzeziński w książce „Wielka szachownica" porównuje politykę światową do partii szachów. Najsilniejszym graczem, posiadającym najwięcej atutów, są Stany Zjednoczone. W tej rozgrywce biorą także udział Chiny, Indie i Rosja. Przez wiele lat Rosja umiejętnie rozgrywała swoją partię. Jej strategicznym celem było powiększanie wpływów. Kreml rozumiał, że w obecnych czasach najważniejsze są wpływy ekonomiczne. Korzystając z wysokich cen surowców energetycznych, budował rosyjskie imperium. Od rosyjskiego gazu i ropy uzależnione są praktycznie wszystkie kraje byłego ZSRR i pół Europy. Władze Rosji stosowały się jednak do panujących w świecie reguł gry. Metodą kija i marchewki doprowadziły do korzystnych dla siebie decyzji o budowie gazociągów Północnego i Południowego. Przekonały do tego nie tylko Niemcy, ale i Węgry, i Bułgarię.
Można się obrażać na brak jedności Europy, podwójną moralność zachodnich elit, ale taki jest świat. Teraz władze Rosji wywróciły szachownicę. Wojna w Gruzji i uznanie niepodległości Abchazji i Osetii Południowej oznacza złamanie wszelkich reguł. To jakby szachista nagle powiedział: „Mam dość szachów, zaczynamy rywalizację w judo". Rosja stała się „mocarstwem rewizjonistycznym" czy – jak kto woli – „państwem rozbójniczym”. Takim, które chce doprowadzić do tego, by prawie cały dawny obszar wpływów ZSRR został ponownie wprowadzony pod jej kuratelę. Oznaczałoby to, że na przykład decyzja, czy Ukraina może podpisać umowę stowarzyszeniową z Unią Europejską, powinna zapaść w Moskwie, a nie w Brukseli czy Kijowie.
Dotychczas Rosja na terytorium byłego Związku Radzieckiego chciała być traktowana jako patron – opiekun mniejszych państw, ale także rozjemca w lokalnych konfliktach. Oczywiście, często poza tę rolę wychodziła. Trzeba pamiętać, że w Abchazji i Osetii Południowej rosyjskie oddziały stacjonowały jako wojsko rozjemcze. I było to uznane przez społeczność międzynarodową. Ale teraz, w imię obrony interesu swoich obywateli, Rosja najechała terytorium obcego państwa, którego suwerenność wcześniej uznała.
Co ciekawe, działania Rosji spowodowały skutki uboczne niekorzystne dla Kremla. Jeszcze nigdy w historii nowożytnej Rosji ten kraj nie był w takiej izolacji. Nie tylko na świecie, ale także w przestrzeni postsowieckiej. Prorosyjska „partia" w Europie praktycznie nie istnieje. Próba usprawiedliwiania polityki Władimira Putina jest kompromitacją nawet w tak życzliwych dotychczas państwach, jak Niemcy czy Włochy. „Nowa rosyjska polityka" nie zyskała uznania także wśród najbliższych sojuszników. Na Pekin padł blady strach. Wszak Chiny mają swoje problemy z separatystami ujgurskimi czy Tybetańczykami. Od Rosji coraz bardziej odwraca się Aleksander Łukaszenka. A co więcej, po precedensie w Osetii i Abchazji wszystkie państwa mogą teraz uznać niepodległość Czeczenii. Nie osiągnięto nawet celu taktycznego – odsunięcia od władzy prezydenta Saakaszwilego.

Koniec świata sowieckiego
Po co Kremlowi wojna o Osetię Południową – obszar wielkości powiatu? „Może są tam tajne złoża ropy naftowej, a w Abchazji złoża uranu?" – pytał ironicznie znany rosyjski satyryk Wiktor Chazanow. Nieważna jest ani Osetia Południowa, ani Abchazja, nie ma wielkiego znaczenia nawet Gruzja. Najważniejsze jest, by Rosja znowu była wielka, by znowu się jej bano. Wojna w Gruzji jest naturalną konsekwencją polityki Putina – wybuchła, bo Kreml bał się opinii państwa słabego.
W myśleniu Rosjan zaczął dominować syndrom Republiki Weimarskiej. Poczucie krzywdy, poniżenia, spisku Zachodu, który doprowadził do tego, że kraj, który kiedyś był mocarstwem, obecnie jest targany wewnętrznymi napięciami. Złodziejska prywatyzacja, wzrost przestępczości i spadek poziomu życia – to sprawiło, że Rosjanie nigdy nie przyjęli systemu, nazywanego demokracją. I oto pojawia się człowiek, który „podniósł Rosję z kolan" – Putin. Pensje i emerytury zaczęto wypłacać na czas, zapanował większy porządek. A co więcej, przed Rosją znowu czuje się respekt. Po upadku ZSRR żadne liczące się środowisko polityczne nie wypracowało innej doktryny państwowej niż doktryna imperialna.

Schizofrenia Kremla
Rosyjskie władze żyją w swoistej schizofrenii. Z jednej strony, szykują się do wojny z Zachodem, z drugiej – są od tego Zachodu uzależnione. Trudno sobie wyobrazić, że z moskiewskich sklepów znikną produkty wytwarzane w Europie czy Stanach Zjednoczonych. Partyjni liderzy narzekają, że USA chcą wyszarpać z Rosji smakowite kąski, a tymczasem ich żony robią zakupy w Paryżu, posyłają dzieci do szkół w Londynie i kupują wille na Lazurowym Wybrzeżu. Rosja jest od Zachodu uzależniona mentalnie i gospodarczo. Dlatego najgorsze sankcje, jakie mogą spotkać tamtejszą elitę, to zapowiedź zamrożenia rachunków w szwajcarskich bankach. Nie ulega wątpliwości, że skutkiem wojny w Gruzji będzie dalsze ograniczanie i tak formalnej demokracji w Rosji. Podczas wojny obowiązują wojenne prawa i przepisy. Wszystko można wytłumaczyć przecież zagrożeniem ze strony wroga. Zdobycie Cchinwali – sukces wojskowy, ale na niewielką skalę – jest przedstawiane niemalże jak odbicie Stalingradu.
Inna sprawa, że jeśli Zachód wprowadzi sankcje ekonomiczne wobec Rosji, to poparcie dla polityki Putina może się skończyć. Podstawowe znaczenie ma objęcie jak największej liczby krajów byłego ZSRR gwarancjami bezpieczeństwa. Trzeba wybić Rosji z głowy, że Wspólnota Niepodległych Państw jest wyłącznie jej strefą wpływów. Ukraina i Gruzja są coraz bliżej członkostwa w NATO. Rosja jest więc na rozstaju. Zachód musi uważnie śledzić, co się tam dzieje, pamiętając, że po Republice Weimarskiej doszło do powstania III Rzeszy. Rosja jest dzisiaj akurat w takim stanie, kiedy różne scenariusze są możliwe.