Irlandczycy popierają układ z Lizbony jako ważny krok na drodze do nowej Wspólnoty Europejskiej. Proeuropejska jest także większość irlandzkich obywateli, którzy traktat lizboński odrzucili z powodów zupełnie innych niż sam traktat. Powyższa konkluzja powstała nie na podstawie pobożnych życzeń, ale wyników badań socjologicznych, które na Zielonej Wyspie przeprowadzono po referendum.
Czesi, którzy w najbliższym półroczu będą przewodniczyć unii, jako Europejczycy są elastyczni i podatni na manipulacje. Wystarczyło, by prezydent Václav Klaus zdecydowanie wystąpił przeciwko euro, i Czesi w zaledwie kilka miesięcy ze zwolenników wspólnotowej waluty przeistoczyli się w jej przeciwników.

---

Równie złożoną sytuację można obserwować w wypadku czeskich elit. W wyborach w 2006 r. pierwsze i trzecie miejsce zajęły partie mające jeśli nie antyunijny, to przynajmniej krytyczny wobec UE program. Chodzi o Komunistyczną Partię Czech i Moraw (którą część wyborców poparła ze względu na głoszone przez nią nacjonalistyczne hasła) i zwycięską Obywatelską Partię Demokratyczną (ODS).
ODS była początkowo ugrupowaniem wyraźnie proeuropejskim. W 1997 r. odeszło z niej jednak wielu polityków euroentuzjastów, którzy założyli konkurencyjną, centrową partię, związaną z ówczesnym prezydentem Václavem Havlem – Unię Wolności. ODS w 1998 r. przeszła do opozycji i pod przewodnictwem Klausa stała się zdecydowanie antyeuropejska – podczas kampanii wyborczych nie wahała się, by, podobnie jak komuniści, straszyć obywateli zagrożeniem ze strony Niemiec i odgrywać rolę obrońcy „interesów narodowych".
Wraz z odejściem Václava Klausa z władz ODS i jego „zesłaniem" na Praski Hrad wiosną 2003 r. antybrukselski nurt w ODS stracił wprawdzie przywódcę (a z biegiem czasu także dominującą rolę w ugrupowaniu), ale nazwanie obywatelskich demokratów siłą proeuropejską byłoby nadużyciem. „Chwilami miałem wrażenie, że jestem na zjeździe Ligi Polskich Rodzin" – powiedział trzy lata temu w wywiadzie dla dziennika „Lidové noviny” ówczesny lider Platformy Obywatelskiej Jan Rokita, który jako gość honorowy uczestniczył w kongresie ODS.
Z pewną przesadą można by powiedzieć, że „europeizacja" ODS rozpoczęła się wraz z jej powrotem do władzy. Przełomowy był przede wszystkim koniec 2006 r., gdy demokraci utworzyli koalicję z proeuropejskimi zielonymi i ludowcami. Najbliższymi współpracownikami premiera Mirka Topolánka stało się dwoje ludzi Havla – wicepremier ds. europejskich Alexandr Vondra i minister spraw zagranicznych Karel Schwarzenberg. Obaj nakierowali politykę zagraniczną rządu pod przywództwem Obywatelskiej Partii Demokratycznej na główny unijny nurt.
W czasie, gdy u władzy w Polsce byli bracia Kaczyńscy, Czechy wyglądały często jak swoisty moderator ożywionej dyskusji między stawiającymi warunki Polakami a resztą UE, która momentami nie wiedziała, jak sobie poradzić z Warszawą.
Zeuropeizowała się większość europosłów ODS tworzących w Brukseli największy czeski klub. Zaprzysięgły krytyk unii, były doradca Václava Klausa, Jan Zahradil, z czasem stał się realnie patrzącym na rzeczywistość politykiem, który nie odrzuca ani eurokonstytucji, ani traktatu lizbońskiego. W wypadku tego ostatniego pomagał nawet w pertraktacjach. Premier Topolánek, co było zaskoczeniem, przezornie mianował go głównym negocjatorem w tej sprawie.
Europeizacja obywatelskich demokratów, czyli czeskiej prawicy, nie objęła jednak prezydenta Klausa ani jego urzędniczo--ideowego zaplecza. W poprzednich latach kilka razy wydawało się, że oferta wejścia na europejskie salony polityczne skusi przywódcę Czech lub przynajmniej zneutralizuje jego postawę tak, że nie będzie on szkodził unii. Klaus jednak zawsze się wycofywał ze współpracy i czekał na odpowiedni moment – co (jak wiemy z II wojny światowej, podczas której Czesi zaczęli walczyć z Niemcami dopiero w maju 1945 r.) jest typowo czeską cechą. Odpowiedni moment zawsze po jakimś czasie nadchodził.
Prezydent Czech, który na początku procesu ratyfikacji eurokonstytucji wydawał się osamotniony w sprzeciwie wobec tej inicjatywy, niezwykle się ożywił, gdy w 2006 r. Francuzi i Holendrzy odrzucili dokument. Klaus przycichł dopiero podczas niemieckiej prezydencji – po wizycie kanclerz Angeli Merkel w Pradze czeski przywódca nie sabotował negocjacji w sprawie traktatu europejskiego. Na początku 2008 r. obiecał nawet publicznie prezydentowi Austrii Heinzowi Fischerowi, że układ z Lizbony podpisze, jeśli ratyfikuje go czeski parlament.
Klaus przerwał milczenie w chwili, gdy traktatu nie uchwalili Irlandczycy. Podczas gdy wszyscy pozostali szefowie państw europejskich wyrażali z tego powodu żal albo przynajmniej, jak Lech Kaczyński, milczeli, prezydent Czech otwarcie się cieszył. Wydał nawet oświadczenie, w którym pochwalił odwagę Irlandczyków i stwierdził, że „traktat lizboński jest martwy".
Klaus próbował też, dotychczas z powodzeniem, zniechęcić Lecha Kaczyńskiego do podpisywania traktatu. Podobną taktykę zastosował w odniesieniu do prezydenta Słowacji Ivana Gašparoviča. Publikował artykuły, w których domagał się rozwiązania Unii Europejskiej w jej obecnym kształcie. Według Klausa, UE to projekt jeśli nie totalitarny, to przynajmniej niedemokratyczny. Apogeum działań czeskiego prezydenta okazała się jego podróż do Irlandii, gdzie porównał przywódcę antylizbońskiej organizacji Libertas, Declana Ganleya, do czeskich dysydentów z czasów komunizmu, czym obraził irlandzką scenę polityczną. Przyjęcie przez Klausa na początku grudnia 2008 r. delegacji europarlamentarzystów zakończyło się kłótnią, a poufną treść rozmów prezydent Czech umieścił na swej stronie internetowej, czym wywołał skandal.
Na krajowej scenie Klaus i jego ludzie chcieli zapobiec ratyfikacji traktatu przez odwołanie Mirka Topolánka. Kiedy okazało się to niemożliwe, Klaus na początku grudnia 2008 r. ostentacyjnie, podczas kongresu ODS, zrezygnował z funkcji honorowego przewodniczącego partii. – Nic się nie kończy, nasze działania będziemy kontynuować za pomocą innych środków – powiedział przywódca Czech. Wkrótce Petr Mach, dyrektor założonego przez Klausa Centrum ds. Ekonomii i Polityki, ogłosił, że zakłada nową prawicową partię. Jej główny cel programowy: uniemożliwienie wprowadzenia w życie traktatu lizbońskiego.
Mimo tych porażek Klausowi na razie udaje się blokowanie umowy. Czeski parlament (jako ostatni w unii) zaczął wprawdzie w grudniu 2008 r. debatować na temat układu z Lizbony, ale Topolánek, ciągłe niepewny głosów posłów ODS, zawiesił rozmowy w tej sprawie do lutego 2009 r. W ten sposób Republika Czeska 1 stycznia obejmie przywództwo w UE w sytuacji, w której traktatu nie zdąży uchwalić czeski parlament. Klaus zapowiedział, że umowę podpisze dopiero gdy zatwierdzą ją Irlandczycy.
Niechęć do Czechów wzrosła w Europie do tego stopnia, że jesienią w poważnym tonie pisano o planach odebrania im prezydencji lub przynajmniej o zamianie ich kadencji ze Szwedami (ci przewodnictwo obejmą po półrocznych rządach Pragi). Całkiem serio rozważano też propozycję, by faktyczne rządy nad unią sprawowała grupa państw, które przyjęły walutę euro.
Nieformalne szczyty eurostrefy miały się tak zinstytucjonalizować, by ów rdzeń unii mógł narzucać swe postanowienia całej wspólnocie. Ostatecznie, głównie dzięki sprzeciwowi Niemiec, do tego nie dojdzie. Mimo to Francja zdołała doprowadzić do tego, że podczas półrocznej prezydencji Czesi nie będą mogli podjąć żadnej ważnej decyzji. Mimo wojny w Gruzji Sarkozy zdołał jeszcze przed wygaśnięciem swego unijnego mandatu wznowić rokowania w sprawie partnerstwa strategicznego z Rosją. Francuzom podczas ostatniego szczytu, któremu przewodniczyli, udało się ponadto osiągnąć porozumienie w kwestii nowego referendum w Irlandii. Paryż nie zostawił Czechom nawet negocjacji w sprawie pakietu klimatycznego, którego plan, mimo komplikacji (wywołanych przez uzależnionych od węgla Polaków wspartych przez dziesiątkę nowych państw UE), został przyjęty.
Porozumienie osiągnięto także w kluczowej dla Francji i ważnej dla Unii Europejskiej kwestii reformy rolnej. Przejrzysta sytuacja panuje też na polu ograniczeń przepływu pracowników – przez kolejne dwa lata obowiązuje austriackie i niemieckie „nie". W ostatniej istotnej z punktu widzenia francuskich interesów inicjatywie, Unii dla Morza Śródziemnego, Sarkozy porozumiał się z Topolánkiem – podczas obiadu w Pałacu Elizejskim czeski premier wspaniałomyślnie obiecał prezydentowi Francji, że pozostawi go u sterów tego projektu.
Czechom z europejskiej prezydencji nie zostało prawie nic poza funkcją mistrza ceremonii różnych szczytów i spotkań ministerialnych, podczas których w kolejnym półroczu nie będzie w zasadzie o czym debatować. Oczywiście, są takie kwestie, jak europejska polityka bezpieczeństwa, szczyt UE – USA z udziałem nowego prezydenta Baracka Obamy czy pogłębiający się już nie tylko finansowy, ale także gospodarczy kryzys. Żaden z tych problemów nie będzie jednak dla UE kluczowy.  
Z realnych zadań czeskiej prezydencji pozostaje tylko Partnerstwo Wschodnie, które ma się stać przeciwwagą dla Unii Śródziemnomorskiej. Choć powstanie i założenia partnerstwa Komisja Europejska ogłosiła w grudniu 2008 r. , uroczysta inauguracja tej inicjatywy nastąpi w 2009 r. w Pradze. Dzięki temu to Czesi będą mogli sfinalizować udany projekt polsko-szwedzkiego autorstwa – ma on zbliżyć pięć wschodnioeuropejskich państw do UE.
Ze względu na chaos, który na czeskiej scenie politycznej poprzedzał prezydencję Pragi w UE (jeszcze na początku grudnia nie było pewności, czy u władzy pozostanie mniejszościowy rząd premiera Topolánka), samo pełnienie przez Czechy roli solidnego „kierownika ruchu" unii może się dla tego kraju okazać sukcesem. Dzięki bonusowi w postaci inicjatywy Partnerstwa Wschodniego (które można uznać za wydarzenie historyczne, stawiające relacje postsocjalistycznego świata ze wspólnotą na równi czy nawet ponad jego stosunkami z Rosją) faktycznie nim będzie. „Przewodnictwo w Europie to nic ważnego" – zdążył powiedzieć Václav Klaus, według którego Czechy bez problemu poradzą sobie z tym zadaniem. W ten sposób czeski prezydent dał do zrozumienia, że nie zamierza brać udziału w działaniach związanych z prezydencją jego państwa w UE. Jeśli tak się stanie, Europa nie musi się obawiać Czechów. Zresztą ze wszystkim, co ich w najbliższym czasie czeka (może poza Partnerstwem Wschodnim), radę daliby sobie z pewnością nawet Irlandczycy.