Przyczyny nagłej przemiany banków są jednak inne. – Kryzys finansowy boleśnie się na nich odbił, ponieważ w ostatnich latach pożyczyły zdecydowanie więcej, niż pozyskały lokat – mówi Ireneusz Jabłoński, ekspert Centrum im. Adama Smitha. Według danych Narodowego Banku Polskiego różnica ta w wypadku całego sektora przekracza 100 mld zł. Teraz, gdy rynek kuleje, dziurę tę trzeba załatać. A najlepiej oczywiście zrobić to za pomocą oszczędności klientów.

Dziś jednak banki nie mogą zaproponować klientom tak korzystnych warunków lokat jak jeszcze kilka miesięcy temu. Na początku roku oferowały oprocentowanie rocznych lokat w wysokości 8-9 proc. wszystkim klientom. Dzisiaj okazją jest oprocentowanie przekraczające 5 proc., i to jedynie na lokacie trzymiesięcznej. Lepsze oferty zawierają sporo haczyków. Citi Handlowy kusi lokatą TurboProcent, maksymalnie oprocentowaną na niewiarygodne 18 proc. Okazuje się jednak, że na tak wysokie odsetki mogą liczyć wyłącznie osoby, które przy użyciu karty kredytowej Citi kupią towary za co najmniej 7 tys. zł miesięcznie. Każde 500 zł wydane za pomocą karty podwyższa oprocentowanie lokaty o 1 proc. Podobną ofertę ma Millennium. W Getin Banku na wyższe odsetki z lokaty może liczyć tylko osoba, która założy tam bezpłatne konto internetowe. Za prowadzenie rachunku nie zapłaci ani grosza, pod warunkiem że korzysta z karty kredytowej banku. W BZ WBK do lokaty antykryzysowej (5,75 proc. rocznie) można dokupić ubezpieczenie od utraty pracy. Jego koszt to 1 proc. wartości lokaty. Ubezpieczenie ma gwarantować, że w razie utraty pracy klient dostanie od banku odszkodowanie w wysokości 10 proc. zdeponowanej kwoty, ale nie więcej niż 2 tys. zł.

Mimo wabików wojna oszczędnościowa między bankami na razie nie przynosi efektów. Lokaty założone w Citi Handlowym tylko w pierwszym kwartale 2009 r. skurczyły się o miliard złotych. Millennium z powodu walki o oszczędności poniósł tak duże straty, że stały się one jedną z przyczyn dziesięciokrotnego spadku zysku netto firmy w skali roku. – Zasady gry o oszczędności są bezlitosne. Albo bank wypłaca klientom wysokie odsetki, co odbija się na jego wyniku, albo odpuszcza sobie wojnę i traci depozyty, na czym także nie zyskuje – mówi Ireneusz Jabłoński z Centrum im. Adama Smitha. Czy zatem jest sens toczyć wojnę, w której nie ma zwycięzców i przegranych? Eksperci twierdzą, że nie, ale banki nie wywieszają białej flagi.

– Na rynku kredyty nadal przeważają nad depozytami, a klienci przyzwyczaili się do szukania najlepszych ofert i przeprzenoszenia pieniędzy z banku do banku – zauważa Marcin Jabłczyński, analityk DB Securities. Dlatego wojna depozytowa będzie trwała. Tym bardziej że przez ostatnie lata Polacy zadłużali się ponad stan i nawet gdyby dzisiaj chcieli oszczędzać, to nie mają z czego. Według Domu Badawczego Maison prawie 53,7 proc. Polaków deklaruje, że nie ma oszczędności. Oczywiście pozostałe 46,3 proc. oszczędności posiada, tyle że wśród nich jest wielu takich, którzy po ostatnich wydarzeniach stracili zaufanie do instytucji fi nansowych. To ich banki powinny przekonać o swoich dobrych intencjach.