Turystyka wolontariacka (volunteer tourism) to obecnie najszybciej rozwijający się segment przemysłu turystycznego. Rozwija się bardziej dynamicznie niż turystyka lingwistyczna (wyjazdy w celu poznawania języków). – Z ofert dla wolontariuszy korzystają nawet małżonkowie w czasie miodowego miesiąca – mówi David Clemmons, założyciel portalu VolunTourism.org, na którym można znaleźć informacje o instytucjach organizujących wyjazdy wolontariuszy. Z portalu skorzystała Rosalina Gasperina, 34-letnia Włoszka ze Szwajcarii, która od 15 lat pracuje jako specjalista ds. sprzedaży w firmie produkującej opakowania. Trafiła do Puno nad jeziorem Titicaca w Peru. Uczyła języka niemieckiego i pomagała uruchomić kampanię propagującą prawidłowe żywienie. – Doświadczenie pomocy innym dało mi znacznie więcej, niż mogłyby zapewnić luksusowe wakacje. – Poczułam się bardziej wartościowa i potrzebna – przyznaje.

Podobny trend ujawniły w Polsce badania przeprowadzone przez Brief for Poland, platformę wymiany informacji na rynku marketingu miejsc. Jak przyznają badani wakacyjny wolontariat to nie tylko pomoc drugiemu człowiekowi, ale również doskonała okazja, by podnieść kwalifikacje, spełniać marzenia i znaleźć odskocznię od codziennych spraw. – Na naszej stronie internetowej zakładka „Jak wyjechać na misje" jest najczęściej odwiedzana. Zgłaszają się nie tylko osoby religijne. W każdym człowieku drzemie chęć pomocy innym. Obecnie, gdy żyjemy w dobrobycie, a nawet nadkonsumpcji, i mamy zaspokojone wszystkie potrzeby, to uczucie się budzi – mówi ks. Jerzy Limanówka, prezes fundacji Salvatti. pl zajmującej się wolontariatem w Ruandzie. – Podstawowy warunek to chcieć być dla innych – mówi Paulina Łokaj w wywiadzie dla Katolickiej Agencji Informacyjnej. Pracowała jako wolontariuszka w Afryce.

Organizacje zajmujące się turystyką wolontariuszy działają pod hasłem „Life changing travel" (podróż, która zmienia życie). Oferują takie zajęcia jak budowanie domów dla lokalnych społeczności w Hondurasie czy Kenii, opieka nad dziećmi z patologicznych środowisk w Tanzanii, usuwanie skutków tsunami na Sri Lance czy tropienie lwów
w Afryce Południowej. Osoby, które skorzystały z takich wyjazdów, przyznają, że rzeczywiście zmieniają one życie. – Tęsknię za moimi podopiecznymi. Cały czas utrzymuję z nimi kontakt za pośrednictwem poczty elektronicznej. Mam nadzieję, że jeszcze do nich wrócę – mówi Jolanta Eichhorn, która na co dzień pracuje jako nauczycielka języka polskiego. – Kiedy dorosły moje dzieci, zaczęło mi czegoś brakować. Zgłosiłam się do sekretariatu misyjnego w podwarszawskich Ząbkach i wyjechałam do Kolumbii – opowiada. Tam pracowała w internacie – półsierocińcu dla dzieci z rodzin patologicznych. Podopieczni przebywają tam od niedzieli do piątku, a na weekendy wracają do swoich
domów. Jolanta Eichhorn wyprawiała je co rano do szkoły, a potem pomagała im odrabiać lekcje. – Połączyłam swoje marzenia, bo zawsze pragnęłam wyjechać do Ameryki Południowej, z robieniem czegoś dobrego. Czasami było trudno, ale praca dla innych i to, że czułam się potrzebna i spełniona, rekompensowały wysiłek – opowiada.

Prof. Wiesław Nowakowski pracował na Wydziale Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Pojechał do Ruandy w ramach misji księży pallotynów. Uaktualniał bazę danych o afrykańskich osieroconych i ubogich dzieciach, które trafiają w Polsce do tak zwanej adopcji serca, czyli znajdują przybranych rodziców wysyłających pieniądze na ich utrzymanie i wykształcenie. Jeździł od parafii do parafii, fotografował i opisywał sytuację rodzinną afrykańskich dzieci. – To była konkretna pomoc, którą mogłem im ofiarować. Czułem niebywałą satysfakcję – wspomina teraz. Po powrocie z Ruandy nadal współpracuje z misjami. Tłumaczy na język francuski listy, które przybrani rodzice piszą do swoich afrykańskich podopiecznych.

Takie wyjazdy zmieniają myślenie o sobie. Pomagają dostrzec własne talenty i umiejętności, które wcześniej nie były potrzebne. – Często wolontariusz ustala sobie w głowie jakiś plan działania, a kiedy przyjeżdża na miejsce, okazuje się, że akurat to, co chciał robić, jest zupełnie niepotrzebne. Żeby się odnaleźć w takiej sytuacji, trzeba mieć otwarte serce i umysł – podkreśla Paulina Łokaj.

Wolontariusze przyjeżdżają także do Polski. Claudia Kuhn, 25-letnia studentka filologii germańskiej i historii w Kilonii, dwa tygodnie pomagała przy pracach archeologicznych na terenie byłego obozu koncentracyjnego na Majdanku. Razem z innymi wolontariuszami przekopywała hałdy ziemi, żeby odsłonić obozowe łaźnie. – Ta praca razem z Polakami zmieniła moją perspektywę patrzenia na Holocaust – przyznaje. – Wolontariusze oprowadzają zagraniczne wycieczki, pomagają w skanowaniu dokumentów, przygotowują materiały edukacyjne dla turystów, pomagają chronić przed zniszczeniem zapiski więźniów – mówi Wiesław Wysok, kustosz Państwowego Muzeum na Majdanku. Zagraniczni ochotnicy w Polsce pracują także w Oświęcimiu oraz w szkole dla niewidomych dzieci w podwarszawskich Laskach. Większość organizacji pokrywa koszty mieszkania i wyżywienia, nie płacąc za pracę. Niektóre instytucje pobierają opłaty za zorganizowanie wyjazdu, ale zwykle pieniądze są przeznaczane na projekt. Z Niemiec wolontariusze przyjeżdżają w ramach akcji „Znak pokuty. Służba dla pokoju". Austriaków przysyła państwo w ramach programu „Nigdy nie zapomnimy”. Nie płacą za nocleg, a na wyżywienie dostają kieszonkowe. Wolontariusz
na ogół sam opłaca wizę, podróż i ubezpieczenie, choć niektóre organizacje pokrywają także te koszty.

Voluntourism dotarł do segmentu usług luksusowych. W 2008 r. sieć hotelowa Ritz Carlton zapoczątkowała projekt „Give Back Gateways". Goście hotelowi mogą uczestniczyć  w inicjatywach nieopodal hotelu, np.  malować domy w Dżakarcie, gotować dla  ubogich w Dallas lub sadzić drzewa wokół wioski dziecięcej na Jamajce. W hotelu Six Senses na Malediwach każdy gość hotelowy, który jako wolontariusz zaangażuje się raz w tygodniu w jeden z takich projektów, zapłaci za nocleg połowę ceny.