Jest koniec sierpnia i trwają wakacje, ale jedna z toruńskich podstawówek pęka w szwach. Po korytarzach nie biegają jednak uczniowie, tylko postaci w dziwnych strojach, gotyckie lolitki czy dziewczyny w wiktoriańskich sukniach. Czasem trudno nawet określić ich płeć. Średnia wieku to 15-21 lat. Właśnie odbywa się Piernicon, czyli Toruński Konwent Miłośników Kultury Japońskiej. A nastolatki to wielbiciele subkultury zwanej cosplay.

---

Costume playing, bo tak brzmi pełna nazwa ruchu cosplay, narodził się w Japonii w latach 80. wśród fanów mangi (japońskich komiksów) i anime (japońskich filmów animowanych) i polegał na przebieraniu się za bohaterów popularnych tytułów. Dzisiaj można się wcielić także w role gwiazd zespołów muzycznych, przebrać za postaci z gier komputerowych lub filmów. Aby w pełni  się upodobnić do wybranego bohatera, cosplayerzy naśladują jego głos, gesty, sposób poruszania. – Szanujący się polscy cosplayerzy nigdy nie kupią stroju. W środowisku uznano by to za obciach – deklaruje obecny na Pierniconie chłopak przebrany za Julio Cesare z anime „Zero No Tsukaima". Na konwent przyjechał ze Szczecina. – To odróżnia nas od reszty świata – dodaje.  Choć fani cosplay spotykają się tylko kilka razy w roku na imprezach, takich jak toruński Piernicon, krakowski Magnificon czy wrocławska Baka, starają się utrzymywać stały kontakt. – Komunikujemy się przez fora internetowe, gdzie można znaleźć wskazówki, jak zrobić kostium czy odegrać scenkę – mówi para, która przebrała się za bohaterów „Final Fantasy XIII". Konwenty to jednak nie tylko okazja do spotkań i pokazania się w nowym stroju. Na Pierniconie przez trzy dni trwają koncerty, turnieje gier komputerowych, warsztaty i panele dyskusyjne. Można się dowiedzieć, jak zrobić kostium, nauczyc śpiewać japońskie piosenki, poznać regulacje prawne dotyczące loliconów i shotaconów, czyli erotycznej mangowej sztuki przedstawiającej nieletnie postacie.

Choć na zlotach cosplay w Polsce pojawia się nawet dwa tysiące osób, przebiera się tylko 150-200. Reszta się przygląda. Bo w Polsce cosplay to jeszcze młode zjawisko, przyjęło się zaledwie dwa lata temu. – Na początku konwenty przyciągały głównie fanów mangi i anime, niewiele osób szyło kostiumy. W konkursach startowało kilkanaście osób – wspomina Robert Glasel, wieloletni bywalec konwentów. – Z roku na rok ludzie szyja coraz ciekawsze stroje, coraz dokładniej odgrywają scenki – dodaje. Wciąż daleko nam jednak do Zachodu. W lipcu 2009 r. w kalifornijskim Anime Expo wzięło udział 44 tys. osób. Na Comiket organizowanym dwa razy w roku w Tokio pojawia się pół miliona fanów. U nas cosplay jest uwazany za zabawę dla nastolatków, podczas gdy na świecie także dla dorosłych jest okazja do wcielania się w fikcyjne postacie. Najwięcej i zarazem największych konwentów jest organizowanych w Japonii, a cosplayerów można tam spotkać na ulicach dzielnicy Akihabara. Niemal w każdym domu towarowym jest piętro ze specjalistycznymi strojami. Ogromna popularnością cieszą się kawiarnie i restauracje, w których kelnerki i kelnerzy są przebrani za postacie z filmów, komiksów i gier komputerowych. Specjalna odmiana sa tzw. maid café, gdzie obsługa jest przebrana za francuskie pokojówki i nie traktuje gości jak klientów, tylko jak pracodawców w prywatnym domu – na powitanie można tam usłyszeć: „Witaj w domu, panie".

Pomysł na cosplayowe bary i restauracje tak się spodobał, ze podobne lokale zaczęły powstawać m.in. w Hongkongu, na Tajwanie, w Singapurze, Meksyku i Kanadzie. Najbardziej ekstremalnym przejawem kultury cosplay są japońskie domy publiczne, w których prostytutki są przebrane nie tyko za pielęgniarki, policjantki i uczennice, ale także za popularne postacie anime. Dobra zabawa to niejedyny powód, dla którego dorośli i nastolatki zachowują się jak dzieci. – Cosplay jest dla mnie ucieczka od stresu i negatywnych aspektów życia. Pomógł mi poczuć się lepiej we własnej skórze, zwiększyć pewność siebie – tłumaczy Steve Malrich ze Stanów Zjednoczonych. – Młodzi ludzie odczuwają potrzebę identyfikacji z postaciami, które są dla nich ważne. Jest to naturalny proces kształtowania osobowości – wyjaśnia psycholog Wiesław Slósarz. Cos-play, tak jak przynależność do jakiejkolwiek subkultury, ułatwia  nawiązywanie wiezi. Na konwencie łatwiej zaczepić obcego człowieka niz na ulicy i zacząć z nim rozmowę.
Obie strony wiedza bowiem, ze maja z sobą coś wspólnego.  

Dla części cosplayerów ich hobby jest sposobem na wyrażanie siebie. – Szycie kostiumów i przebieranie sie to forma sztuki. Tylko takiej nowoczesnej, 3D – mówi fanka kryjąca się pod nickiem StarsCassiopeia. – Dla mnie cosplay jest o krok od amatorskiego teatru. Przeobrażanie się na jeden dzień w kogoś innego to jak granie na scenie. Z ta różnicą, ze jest się tez własnym stylista i kostiumologiem – mówi Shuldig ze Szwecji. Dla niej najważniejsze jest odgrywanie psychologicznych aspektów postaci. Z kolei dla Arcanestatica ze Stanów liczy się przede wszystkim strój, a właściwie proces jego tworzenia. – Wszedłem w te subkulturę, bo uwielbiam kostiumy. Czytam mangi i oglądam anime nawet nie dlatego, że lobię. Po prostu czerpie z nich inspiracje do szycia kolejnych przebrań. Gdy akurat nie mam żadnego kostiumu do zrobienia, staje się nerwowy – wyznaje. Jeszcze inni dzięki cosplayowi chcą zwrócić na siebie uwagę. Dzięki temu czuja się inni, wyróżniają się z tłumu. Błysk fleszy to dla nich najlepsza nagroda za miesiące spedzone nad szyciem kostiumu.