Grafologia pozwala stworzyc dosc dokładny portret psychologiczny piszacego. Nie bez przyczyny mówimy o charakterze, a nie na przykład o typie czy stylu pisma. Mozna m.in. ustalic sposób, w jaki badana osoba odnosi sie do innych i do siebie, oraz to, czy podejmuje decyzje na podstawie analizy, czy raczej intuicji, czy potrafi sie kontrolowac, czy jest wytrwała. Dlatego grafologie w procesie rekrutacji wykorzystuje ponad połowa duzych firm we Francji, i az 89 proc. w Szwajcarii (dla porównania, inne testy psychologiczne przy naborze kandydatów stosuje 67 proc. szwajcarskich przedsiebiorstw). Korzystały z niej m.in. General Motors, Renault, FBI i Mossad. Oczywiscie, najpierw selekcjonuje sie kandydatów na podstawie CV. Pisane recznie listy motywacyjne wybranych osób są analizowane przez specjalistów. Dzięki temu pracodawca ma szansę dostrzec różnice między setkami przepisanych z Internetu zapewnień o tym, że „jestem lojalny i pracowity, potrafię pracować w zespole i chętnie wykorzystam te cechy dla rozwoju państwa firmy".

– W kręgu kultury romańskiej powszechnie wykorzystuje się grafologię także jako metodę badań preorientacji i reorientacji zawodowej – mówi prof. Tadeusz Widła, szef Katedry Kryminalistyki Uniwersytetu Śląskiego. W Polsce ta metoda selekcji pracowników nie jest popularna. – A szkoda, bo grafotesty są już dostępne, trzeba tylko ujednolić sposoby ich wykorzystania. Ale kto miałby to robić? Osoby naukowo parające się w Polsce grafologią rozumianą jako psychologia pisma można policzyć na palcach – dodaje prof. Widła.

– Większość ludzi składających zamówienie na analizę grafologiczną to ci, którzy chcą się czegoś dowiedzieć o sobie lub swoich bliskich. Zgłaszają się też zakochani, żeby sprawdzić, czy do siebie pasują. Czasem prośby o zbadanie zgodności charakterów przesyłają biura matrymonialne. Rekrutacja na podstawie analizy grafologicznej to w Polsce rzadkość – mówi Artur Wójtowicz, grafolog i psycholog. Pojawiają się jednak pierwsze takie próby. Zuzanna Górska, przygotowująca doktorat z grafologii w Instytucie Psychologii UKSW, opracowywała analizy grafologiczne kandydatów na pracowników m.in. dla firmy Rema sp. z o.o. – Pracodawca podaje wiek i płeć kandydata oraz stanowisko, o które się ubiega. Jestem w stanie ocenić na przykład, jak dana osoba będzie współpracować z innymi i czy jest kreatywna – mówi Górska.

Grafolog potrafi takze ustalic płec piszacego, ale naukowcy zastrzegaja przy tym dwudziestoprocentowy margines błedu. Prof. Tadeusz Widła pisał prace habilitacyjna własnie na temat róznic w pismie kobiet i mezczyzn. Panie zazwyczaj pisza wiekszymi i bardziej okragłymi literami, bardzo czesto z soba połaczonymi. Przyczyna braku pewnosci co do płci autora zapisków jest proces feminizowania sie sposobu pisania mezczyzn. Byc moze dlatego, ze od dawna mamy pokój. – Pokój, jak pisał Fryderyk Nietzsche, to jedyny czas, kiedy mezczyzni moga okazywac cechy kobiece. Kiedy przychodzi wojna, obie płcie natychmiast odnajduja swoje role – przypomina Artur Wójtowicz.

Dla doswiadczonego grafologa nie jest tajemnica nawet temperament seksualny autora notatki. – Pod tym wzgledem szczególnie duzo mozna wyczytac z zapisków kobiet. Panie pisza tak, jakby bardzo chciały, aby ktos rozszyfrował ich seksualnosc – mówi Artur Wójtowicz, autor m.in. ksiazki „Eros i Tanatos w pismie odrecznym". Wskazówek nalezy szukac głównie w dolnej strefi e pisma, symbolizujacej id, a wiec w ogonkach m.in.liter „g”, „j”, „y”. Duze petle wskazuja na romantyczne podejscie do seksualnosci lub duze potrzeby erotyczne. Gdy saotwarte, symbolizują otwartość i gotowość realizacji tych potrzeb. Zamknięte mogą świadczyć jedynie o usposobieniu erotomana gawędziarza. Jeśli „ogonki” są tylko prostymi kreskami, autor notatki prawdopodobnie traktuje seks bardziej jak rozrywkę lub zaspokojenie potrzeb niż wyraz uczuć czy zobowiązanie. Może też mieć nietypowe potrzeby erotyczne. Te przypuszczenia muszą być jednak potwierdzone przez inne elementy pisma.

Grafologia bywa używana do tworzenia charakterystyk całych społeczeństw. Odkryto na przykład, że amerykański zwyczaj odpowiadania „W porządku" na pytanie „Jak się masz?” i ogólna otwartość Amerykanów znajduje odzwierciedlenie w piśmie. Pismo 35 proc. mieszkańców USA jest pochylone w prawo z wyjątkiem zaimka „ja” (ang. I), który jest przechylony w lewą stronę. Oznacza to, że Amerykanie są wylewni i chętnie okazują uczucia, ale prywatne sprawy, dotyczące ich samych, są dla nich niemal tabu. Naukowcy wiedzą też, jakie cechy ma pismo osób pod wpływem alkoholu lub narkotyków, a także ludzi z chorobami neurodegeneracyjnymi. Christina Strang przeprowadziła badania w Pool Hospital w Wielkiej Brytanii, na których podstawie określiła cechy pisma osób z chorobami układu naczyniowo-sercowego (są to przede wszystkim tzw. kropki przestankowe, czyli miejsca, w których piszący na chwilę zatrzymał długopis lub pióro, najczęściej pojawiają się w górnych częściach liter „a”, „e” i „o”). W sposobie pisania widoczne są też oznaki chorób psychicznych oraz skłonność do przestępstw, przemocy i innych zachowań aspołecznych. Szczególnie łatwo rozpoznać pismo psychopatów. Zwykle zdradza ich jedna. ale bardzo szczególna cecha pisma. W wypadku Adolfa Hitlera jest to podpis pisany niemal pionowo. Matka skazana w USA za zabójstwo trojga swoich dzieci nie potrafiła zapisać słowa „serce” i zastępowała je graficznym symbolem

Na podstawie pisma nie można określić tego, czy autor jest praworęczny czy leworęczny, jakiej jest rasy lub wyznania. Wbrew opiniom, z którymi można się spotkać w naszym kraju, grafologia nie jest też metodą przewidywania przyszłości. – W Polsce jest grupa ludzi, która z grafologii próbuje zrobić rodzaj wróżbiarstwa, oferując analizę grafologiczną jako dodatek do tarota czy wróżenia z fusów. To bardzo źle dla rozwoju tej nauki w naszym kraju – skarży się Artur Wójtowicz. Być może jednak niedługo się to zmieni, bo ta dziedzina zaczyna fascynować kolejnych naukowców. – Zainteresowałam się grafologią między innymi dlatego, że w Polsce jest to wciąż metoda kontrowersyjna i mało znana – mówi Zuzanna Górska.

Aby przeprowadzić szczegółową analizę osobowości, grafolog potrzebuje próbki pisma na kartce A4, najlepiej oryginału z podpisem. Już sam podpis może dostarczyć sporo informacji. Ważne jest to, czy podpis jest podobny do treści notatki. Jeśli można dostrzec różnice, prawdopodobnie autor chce, aby postrzegano go jako innego, niż jest w rzeczywistości. W wypadku osób na wysokich stanowiskach można to tłumaczyć chęcią zaimponowania otoczeniu. Używanie dwóch imion sugeruje kompleksy, imię i nazwisko pisane niemal łącznie wskazuje na brak umiejętności oddzielania życia zawodowego od prywatnego, podkreślanie podpisu (zależnie od innych cech pisma) wskazuje na brak pewności, czy autorowi należy się zajmowane stanowisko lub chęć zwrócenia na siebie uwagi.

Grafologa nie można oszukać. – Sztuczki z podrabianiem zwolnień ze szkoły mogły się udawać, po pierwsze dlatego, że nauczyciele nie potrafią analizować pisma, a po drugie, dlatego, że styl rodzica, który nas wychowywał, a więc miał wpływ na naszą osobowość, a przez to na sposób pisania, może być podobny do naszego – tłumaczy Artur Wójtowicz. Doświadczony grafolog dostrzeże jednak nie tylko kształt liter i połączeń między nimi, ale także tzw. nawyk, a więc sposób pisania. Podrabianie czyjegoś stylu wymaga wysiłku, a ten jest widoczny w zapisie.Nawet emocje, choc widoczne w pismie, nie zaburzaja grafologicznego portretu psychologicznego badanej osoby. Dowiódł tego psychiatra George Meyer. Badajac pacjentów z choroba afektywna dwubiegunowa, w której naprzemiennie wystepuje depresja i euforia, ustalił, ze co prawda styl pisma zmienia sie pod wpływem emocji, ale portret psychologiczny danej osoby pozostaje taki sam. Te ustalenia wykorzystuje sie dzisiaj miedzy innymi własnie po to, by ustalic, w której fazie jest pacjent, a takze podczas procesów sadowych, w których trzeba ustalic, czy list pozegnalny samobójcy nie został spreparowany i co tak naprawde przezywał jego autor.

Grafologia nigdy nie zastapi jednak zwykłej rozmowy. – Ta nauka umozliwia psychologowi „bezkontaktowe" badania pacjenta, tak jak inne testy ekspresji graficznej. Dla kryminalistyka jest szczególnie uzyteczna, gdy tekst jest praktycznie jedynym zródłem informacji o sprawcy, a tak jest na przykład w wypadku listów z zadaniem okupu czy spotykanej niekiedy korespondencji z seryjnymi zabójcami – tłumaczy prof. Widła. Zuzanna Górska dodaje, ze grafolodzy sa czasem proszeni o opinie w trakcie procesów beatyfikacyjnych.

Specjalisci zapewniaja, ze nie uzywaja swoich umiejetnosci zawodowych w prywatnym zyciu. – Uwazam, ze byłoby to nieetyczne – wyjasnia prof. Widła. – Rozmowa jest znacznie przyjemniejsza niz zmudna analiza – dodaje Agnieszka Rapak z fi rmy Grafonet. – Wiem, jak napisac dedykacje w taki sposób, aby zapadła w pamiec, ale poza tym nie uzywam mojej wiedzy w zyciu prywatnym – mówi Artur Wójtowicz. Charakter pisma wyraza osobowosc i nastawienie piszacego tak samo jak ton głosu, postawa ciała, gesty czy mimika. Około dwunastego roku zycia styl pisma sie personalizuje. W zaleznosci od temperamentu, cech charakteru i emocji mocniej lub słabiej naciskamy długopis na kartce, piszemy bardziej lub mniej wyraznie, w rózny sposób stylizujemy litery. Gdy dojdzie do zmiany charakteru, skutkuje ona zmiana pisma. Niektórzy postanowili nawet sprawdzic, czy moze byc równiez zaleznosc odwrotna – czy zmieniajac sposób pisania, mozna wpłynac na własna osobowosc. – Spotykałem takie doniesienia, ale ich tresc wkładam miedzy bajki. Brakuje na to naukowego potwierdzenia – wyjasnia prof. Tadeusz Widła. Charakter mozna zmienic, ale to wymaga o wiele wiekszego wysiłku niz ten, który jest potrzebny do zmiany charakteru pisma.

LECH KACZYNSKI Pismo prezydenta jest szybkie i zwinne, momentami przechodzi w tzw. nitke. Litery w wyrazie zmniejszaja sie. Taki sposób pisania mówi o wielkim sprycie i inteligencji piszacego. Lech Kaczynski z pewnoscia jest osoba, w której drzemia głebokie pokłady dyplomacji. Umie sie dostosowac do sytuacji. W podpisie podkresla swój dynamizm w działaniu.

DONALD TUSK Donald Tusk, podobnie jak o pismo, dba o relacje z innymi. Jego pismo wskazuje, ze jest osoba uprzejma i spokojna. Lubi kontemplowac. Zanim cos powie, dokładnie to przemysli. Jest opanowany i ostrozny. Elementy katowe w podpisie wskazuja zas, ze stanowczo broni własnych pogladów.

BARACK OBAMA Barack Obama przejawia koncepcyjny typ myslenia. Kieruje sie logika i rozsadkiem. Jest bardzo ostrozny. W kontaktach z innymi dba o postepowanie zgodne z zasadami savoir-vivre’u, o czym swiadczy m.in. dbałosc o wyglad lewego marginesu. Długie zakonczenia liter mówia o jego ekspansywnosci.

ALEKSANDER GUDZOWATY analizuje Artur Wójtowicz Linie opadajace w podpisie Aleksandra Gudzowatego sa pisane z wiekszym wysiłkiem niz wznoszace sie. Ten podpis wyraza czerpanie wiedzy z doswiadczenia, ale takze mozliwosc podchodzenia z chłodem do osób, z którymi ten biznesmen spotyka sie po raz pierwszy. W podpisie widac takze duzo myslenia i strategii.

BILL GATES Pismo Billa Gatesa cechuje szybkosc i rozmach. Swiadczy to o rozmachu w działaniu i szybkosci myslenia oraz kojarzenia faktów. Jednoczesnie widac tu wielka energie, zapał i chec wytyczania sobie nowych celów. Ten człowiek meczy sie najbardziej, gdy nic nie robi. Musi działac, a wokół niego musi sie cos dziac.

OSAMA BIN LADEN Caroline Murray, Usha Mullan i Lorraine Herbert z Brytyjskiej Akademii Grafologicznej ustaliły, ze terrorysta kieruje kompleks nizszosci, a takze libido, które trudno mu opanowac. Jego agresja wynika z zadzy zemsty, prawdopodobnie czuje sie pokrzywdzony, a to poczucie wynika z wczesnego dziecinstwa. Bin Laden panicznie boi sie smierci i moze miec trudnosci z odróznianiem prawdy od fikcji.

ADOLF HITLER Podpis Adolfa Hitlera opada, jest niemal pionowy. To wskazuje na pogorszenie nastroju, a nawet depresje. Silne pochylenie pisma w prawo to oznaka potrzeby bliskosci, prawdopodobnie z konkretna osoba. Silny nacisk pióra i ozdobne „H" swiadcza o potrzebie podporzadkowania sobie otoczenia, a takze skupiania na sobie uwagi. Nieczytelnosc imienia moze wyrazac kompleksy.