Scenariusz jest zawsze taki sam: z okazji zbliżającego się święta mniej lub bardziej wirtualna organizacja religijna wzywa Żydów do modłów na Wzgórzu Świątynnym. Apel ten zostaje natychmiast nagłośniony przez Palestyńczyków, pozostałych Arabów i cały świat muzułmański. To, że wzgórze jest przez 24 godziny na dobę chronione przez tysiące izraelskich policjantów i tajnych agentów wspomaganych przez najnowszą technologię, nie ma większego znaczenia. Bez znaczenia jest również to, że religijni Żydzi nie są na ogół wpuszczani na teren przylegający do meczetów. – Al-Aksa w niebezpieczeństwie – krzyczą duchowni muzułmańscy przy akompaniamencie arabskich mediów, które nie pominą żadnej okazji, by wziąć udział w propagandowym festiwalu antyizraelskiej nienawiści. Wszelkie rekordy absurdu pobili publicyści związani z Izraelską Partią Islamską(istnieje i działa legalnie), którzy ostrzegali przed zbombardowaniem meczetów przez żydowskich pilotów kamikadze z zagranicy, wynajętych przez rząd izraelski.

Gdy nadchodzi „dzień próby", na Wzgórzu Świątynnym zbiera się kilkaset tysięcy wiernych gotowych oddać życie za wiarę. Dla tłumów doprowadzonych do religijnej ekstazy przez muezinów i derwiszy każdy Żyd w promieniu dziesięciu kilometrów jest potencjalnym wrogiem. Wybuch jest więc nieunikniony. Również ostatnio werble wzywające do marszu donikąd zaczęły grać pierwsze po stronie żydowskiej. Podczas wiecu w Audytorium Króla Dawida grupa rabinów zapowiedziała zorganizowanie z okazji święta Sukkot pielgrzymki na Wzgórze Świątynne. Ustalonego dnia przy bramie Mugrabi prowadzącej do meczetów ustawiło się czterech „pielgrzymów". Zostali zatrzymani przez agentów Szabaku, ale nic nie mogło już zapobiec siłowej konfrontacji. Burzliwe demonstracje i zamieszki rozprzestrzeniły się na całe Stare Miasto i Wschodnią Jerozolimę. Trwały przez siedem dni.

Na Wzgórzu Świątynnym narodził się naród żydowski. W miejscu, w którym wielki kapłan położył płytę marmurową pod fundamenty Świątyni Salomona i gdzie praojciec Abraham chciał złożyć Bogu w ofierze swojego syna Izaaka, modlitwa jest najważniejszym, najbardziej intymnym i mistycznym przeżyciem dla religijnego Żyda. Ale większość rabinów uważa, że wolno będzie wejść na górę dopiero po nadejściu Mesjasza. Mimo że Jerozolima jest stolicą Państwa Izrael, rząd przyznał Wzgórzu Świątynnemu niepisaną autonomię, pozostawiając Najwyższej Radzie Muzułmańskiej prerogatywy o charakterze religijnym i administracyjnym. Góra Moria, jak nazywają ją Żydzi oczytani w Starym Testamencie, jest zbyt mała, aby pomieścić wszystkich bogów spacerujących po Jerozolimie, dlatego nikt nie jest w stanie przewidzieć, jaki będzie jej status za pięćdziesiąt czy sto lat.

Telawiwski dziennik „Haaretz" zamieścił rozmowę z Asafem Fridem, osadnikiem żydowskim, który mimo zakazu rabinów próbuje od lat wejść „tam, gdzie wszystko się zaczęło". – Nadszedł Jom Kippur, sądny dzień. O czwartej nad ranem obudziłem żonę i pięcioro dzieci. Po wspólnej modlitwie w synagodze i rytualnej kąpieli w mykwie przebraliśmy się w najlepsze ubrania i pieszo ruszyliśmy w drogę. Do Jerozolimy było piętnaście kilometrów. Było gorąco, a z Negewu wiał pustynny wiatr – mówi Asaf. Już kilkakrotnie przebył tę drogę, ale nigdy nie dotarł do celu. Był pewny, że teraz będzie inaczej.

Kilka tygodni wcześniej wprowadzono zarządzenie umożliwiające wstęp na Wzgórze Świątynne w godzinach, w których nie modlili się muzułmanie. – Dotarliśmy do Jerozolimy o dziesiątej. Okazało się, że również tym razem służba bezpieczeństwa przeprowadziła selekcję: turyści i świeccy Żydzi na górę, ludzie w jarmułkach na dół. Tego dnia w Starym Mieście doszło do awantur i władze nie chciały zaogniać sytuacji. Po dwugodzinnym oczekiwaniu powiedziano nam, żebyśmy spróbowali szczęścia innego dnia – dodaje Asaf. Nie może się uspokoić: – To jedyne miejsce na świecie, do którego nie wpuszcza się religijnych Żydów. Któregoś dnia ktoś sponiewierany i poniżony tak jak ja wejdzie na górę i podpali meczety. W kilkudziesięcioletniej historii zjednoczonej Jerozolimy takich prób było kilka. Pierwszym był Michael Rohan, młody Australijczyk, nie-Żyd, który w 1969 roku podpalił meczet Al-Aksa. Spłonęło południoweskrzydło świątyni i część wspaniałej kopuły. Wszystko zostało odbudowane dzięki hojnej pomocy króla Arabii Saudyjskiej, który ze swojej prywatnej szkatuły wyasygnował na ten cel 10 mln dol. Zamachowiec, jak się okazało, był chory psychicznie i został deportowany do Australii. Następny w kolejce był Allen Goodman, emigrant z USA, który miał zwyczaj w nieparzyste dni rozmawiać z Panem Bogiem. Latem 1982 roku wszedł na Wzgórze Świątynne z karabinem maszynowym i dokonał masakry modlących się muzułmanów. Zupełnie innym typem był Jehuda Ecyjon, dziennikarz i publicysta związany z religijno-prawicowym ruchem Gusz Emunim (Blok Wiernych), który zamierzał ostrzelać meczety rakietami LAW. W ostatniej chwili został aresztowany przez służbę bezpieczeństwa. W późniejszych latach odnotowano kilka podobnych prób, które podjęli członkowie żydowskiego podziemia, ale nigdy nie weszły one w fazę operacyjną.

Czy muzułmanie mają uzasadnione powody do niepokoju? I tak, i nie. Tak, ponieważ jak świadczą przytoczone przykłady, byli już tacy, którzy chcieli przyspieszyć nadejście Mesjasza. Nie, ponieważ zachowanie spokoju i status quo na Wzgórzu Świątynnym jest podyktowane najbardziej żywotnymi interesami żydowskiego Izraela. Przywódcy instytucji muzułmańskich dobrze o tym wiedzą i dyskretnie współpracują w tej kwestii z izraelskimi władzami. Kiedy wzywają ponad miliard wiernych do obrony Al-Aksy, to w gruncie rzeczy nie w imię obrony świętych miejsc, lecz by przekształcić konflikt polityczny z Izraelem w wojnę religijną. Wolty takiej już w 2000 roku dokonał ówczesny lider palestyński Jasir Arafat, który w reakcji na wejście Ariela Szarona na Wzgórze Świątynne wywołał krwawą intifadę, rzekomo w obronie meczetu Al-Aksa.

Thomas Edward Lawrence, bardziej znany jako Lawrence z Arabii, napisał 70 lat temu pasjonującą powieść pod tytułem „Siedem filarów mądrości". Mimo że książka ma charakter bardziej epicki niż historyczny, należy do lektury obowiązkowej izraelskich badaczy zajmujących się nowożytną historią Lewantu i anatomią palestyńskiego terroru. Jest rok 1918, kończy się I wojna światowa. Wojska angielskie zajmują całą Palestynę. Generał Allenby, naczelny dowódca zwycięskiej armii, schodzi z konia i z odkrytą głową wchodzi do Jerozolimy. – Co zrobić z tą górą? – pyta generałów, wskazując na meczety. – Nic – odpowiada Fejsal, sojusznik i zaufany generała, syn haszymidzkiego emira Hussejna z Arabii Saudyjskiej. – Z tą górą nie trzeba nic robić.