Wprost: Pańska ostatnia wypowiedź na temat życia pozaziemskiego wyemitowana przez Discovery Channel obiegła i zdumiała cały świat. Stwierdza pan, że spotkanie z istotami pozaziemskimi mogłoby być dla nas ryzykowne. Dlaczego?

Stephen Hawking: Życie pozaziemskie prawie na pewno istnieje, choć większość form życia poza Ziemią to najprawdopodobniej mikroorganizmy. Mogą jednak istnieć bardziej zaawansowane w rozwoju formy, nawet obdarzone inteligencją. A jak pokazuje życie na Ziemi, inteligencja nie zawsze sprzyja przetrwaniu. Uważam nawet, że jest ona przeceniana. Prowadzi do rozwoju zaawansowanych technologii, które mogą nas zniszczyć, takich jak broń nuklearna. Jeśli istnieją gdzieś w kosmosie inteligentne istoty, to na pewno są ekspansywne. Są nomadami, którzy pragną eksplorować coraz więcej przestrzeni i zajmować ją dla siebie. Skolonizują każdą planetę, którą znajdą. A przemieszczają się nieustannie i ich zdolności są nieograniczone. Może się zdarzyć, że dotrą na Ziemię. Wtedy konsekwencje ich pobytu mogą przypominać sytuację, która nastąpiła po odkryciu Ameryki przez Kolumba. Jak wiemy, Indianie nie byli z tego powodu szczęśliwi. Nowa kolonizacja może być jeszcze groźniejsza. Obcy mogą ustawić w przestrzeni kosmicznej miliony luster, które pochłoną całe Słońce. W mgnieniu oka będą się przemieszczać na ogromne odległości.

---

W jaki sposób?
Dysponując wystarczająco dużą energią i odpowiednio zaawansowanymi technologiami, można stworzyć w kosmosie gigantyczny tunel czasoprzestrzenny. Jego początek mógłby się znajdować blisko Ziemi, a koniec – w pobliżu jakiejś bardzo odległej planety. Mógłby się także zaczynać i kończyć w tym samym miejscu, ale podróżując nim, pokonywalibyśmy czas, a nie tylko przestrzeń. Wówczas statek kosmiczny podróżowałby blisko Ziemi, ale w odległej przeszłości.

Jak mogą wyglądać istoty pozaziemskie, których powinniśmy się obawiać? Czy mogą być podobne do nas?
 Mogą być nam znajome. Być może niedaleko nas znajduje się skalista planeta podobna do Ziemi, z wodą w stanie płynnym, na której zaczęło się życie. Dzięki ewolucji istoty żywe, które tam powstały, mogły się stać do nas podobne. Odżywają się za pomocą otworu gębowego i jeśli poruszają się po lądzie, zapewne mają nogi. Różnią się od nas wieloma innymi szczegółami, ale ewoluują w podobnym kierunku jak my.

A jakie zmiany przewiduje pan w całym wszechświecie?
 Ciemna materia nadal będzie powodowała rozszerzanie się wszechświata, aż do momentu, kiedy wszystko się rozpadnie. Przestanie działać nawet siła grawitacji. Nastąpi wielkie ochłodzenie, a nie ocieplenie.

Co się stanie wtedy z ludzkością?
To będzie koniec życia.

Może wcześniej uda się nam zasiedlić inne planety, np. Marsa?
Pewnego dnia prawdopodobnie będzie można zmienić atmosferę na Marsie, dostarczając tam energię i ciepło za pomocą kosmicznych luster. Za 150 lat Mars będzie miał swoje własne język, walutę, a nawet kuchnię. Ale nawet to nie zagwarantuje przetrwania ludzkości.

Nasza cywilizacja nie ma szans?
Nie. Chyba że znajdziemy drogę do innego wszechświata, co jest bardzo prawdopodobne. Wiemy już, dlaczego wszechświat istnieje. Jeśli pewnego dnia rozwiążemy wszystkie tajemnice wszechświata, staniemy się mistrzami nie tylko w naszym wszechświecie, ale też w sąsiednim. Bo niewykluczone, że istnieje wiele wszechświatów, z których każdy pochodzi z własnego wielkiego wybuchu.

Jak możemy to zrobić?
Jest prawdopodobne, że stworzymy pojazd przenoszący nas do innych układów słonecznych. To będzie wielka szansa na przetrwanie ludzkości przez kolejne miliardy lat. Inżynierowie myślą o konstrukcji takiego pojazdu. Może on wykorzystywać energię atomową lub antymaterię, która byłaby źródłem niewyczerpanej energii. Jest to oczywiście ogromne wyzwanie finansowe dające wątpliwą korzyść. Społeczeństwo wyda pieniądze na konstruowanie pojazdu, którego po wystrzeleniu w kosmos już nigdy nie zobaczy. Jego sfinansowanie musiałoby być czyimś irracjonalnym wyrazem szczodrości albo desperacką próbą spełnienia marzeń jakiegoś miłośnika kosmicznych podróży. Taki pojazd poruszałby się z prędkością tysiące razy większą niż Voyager. Nawet gdyby prędkość wynosiła 11 tys. mil na sekundę, podróż do najbliższego gwiezdnego układu zajęłaby 73 lata. Kto zgłosi się na ochotnika? Takie przedsięwzięcia trzeba dobrze rozważyć z punktu widzenia etyki. Najlepiej by było wcześniej wydłużyć życie człowieka. Wtedy mógłby on podejmować takie podróże. Zresztą – być może podświadomie – do tego dążymy.

Czy w kosmosie mogą istnieć tak dobre warunki do życia jak na Ziemi?
Życie na Ziemi jest nieprawdopodobnym zbiegiem okoliczności. Odległość od Słońca jest taka, że na planecie może się znajdować woda, a jednocześnie nie grozi nam spalenie. Gdzieś we wszechświecie mogły zaistnieć równie dobre warunki, by powstało tam życie takie jak nasze.

Stephen William Hawking (ur. 1942 r.) profesor matematyki na Uniwersytecie Cambridge. Przez 30 lat był szefem katedry matematyki i fizyki teoretycznej. Pracuje dla Kalifornijskiego Instytutu Technologii w Pasadenie. Członek Royal Society oraz Papieskiej Akademii Nauk.