Flibanseryna ma być pierwszym „wzmacniaczem miłości" dostępnym na receptę w aptekach. Kobiety z niskim popędem mogły dotychczas podobnie jak Kleopatra korzystać jedynie z wyciągu z żeń-szenia czy ziela damiany z Meksyku. Nowa pigułka ma rozwiązać ich problemy seksualne. Czy to możliwe?

Nowy lek testowało dotychczas pięć tysięcy kobiet przed menopauzą, które skarżyły się na tzw. zespół obniżonego popędu seksualnego (HSDD), nazywany potocznie oziębłością płciową. Cierpiące z tego powodu kobiety nie mają myśli i fantazji seksualnych, słabo też reagują na bodźce erotyczne. Po zażyciu leku uczestniczki testów odczuwały wyraźnie większe pożądanie i miały więcej satysfakcjonujących stosunków. Badania sugerują, że przynajmniej u tej grupy kobiet lek zwiększy popęd seksualny i polepszy satysfakcję z seksu. Oczekiwania są jednak większe. Niektórzy liczą na to, że pigułka będzie działać jak afrodyzjak, ale dużo bardziej skutecznie.

Co ciekawe, lek odkryto przypadkiem – początkowo był badany jako środek przydatny w leczeniu depresji. Główny jego składnik, flibanseryna, zwiększa stężenie serotoniny, neuroprzekaźnika mózgu wpływającego na samopoczucie. Niestety, badania się nie powiodły. Flibanseryna okazała się kiepskim antydepresantem. Ale zauważono, że część kobiet uczestniczących w testach ma większą ochotę na seks. Było to zaskakujące, gdyż leki przeciwdepresyjne raczej obniżają popęd seksualny. Dopiero badania Franco Borsiniego z włoskiego laboratorium farmaceutycznym Sigma-Tau wykazały, że flibanseryna działa także na receptory dopaminy, neuroprzekaźnika wpływającego na odczuwanie przyjemności. Stąd lepsze nastawienie do seksu.

Potwierdziły to badania kliniczne. Wynika z nich, że lek zażywany w dawce 100 mg raz na dobę, przed snem, znacząco pobudza popęd seksualny i zwiększa liczbę satysfakcjonujących zbliżeń seksualnych. Jedna grupa badanych zażywała placebo, a druga flibanserynę. – Po 32 tygodniach różnice między tymi grupami w odczuwaniu pożądania i satysfakcji z seksu były statystycznie znaczące. I utrzymywały się po 48 tygodniach – mówi „Wprost" dr Evan Goldfischer z kliniki Hudson Valley Urology w stanie Nowy Jork.

Czy wprowadzenie flibanseryny oznacza rewolucję? – Mamy niewiele leków pomagających zwiększyć popęd seksualny u kobiet i podwyższyć poziom ich satysfakcji seksualnej, a tego typu problemy zgłasza coraz większa grupa pacjentek – mówi Krzysztof Bojar, lekarz seksuolog.

Prof. Zbigniew Lew-Starowicz uważa, że lek może nie tylko poprawiać jakość życia seksualnego, ale też uratować związki rozpadające się z powodu dużych różnic w potrzebach seksualnych partnerów. A to problem wielu par. Z jego badań wynika, że 10 proc. kobiet nigdy nie odczuwa orgazmu podczas stosunku, a na osłabienie lub zanik potrzeb seksualnych narzeka aż 30 proc. Polek. Spadek libido najbardziej dotyka kobiety w średnim wieku i mężatki. O ile mniejszy popęd seksualny odczuwa jedynie co dziesiąta kobieta przed 24. rokiem życia, o tyle obniżone potrzeby seksualne ma aż 65 proc. Polek po przekroczeniu 45. roku życia. Obniżenie libido sprawia, że kobiety unikają częstego współżycia seksualnego. Z kolei mężczyźni narzekają na zbyt małą częstotliwość kontaktów seksualnych. Przynajmniej raz w miesiącu jest to powodem nieporozumień w związkach, do czego przyznaje się aż 47 proc. badanych osób obojga płci. Mężczyźni chcieliby zwiększyć częstotliwość intymnych kontaktów średnio o 50 proc., ale wiele kobiet nie ma na to ochoty. Tylko czy po zażyciu pigułki faktycznie będą miały większą ochotę na seks?

Wymyślanie choroby

Wielu seksuologów jest sceptycznych. – Seks kobiet nie wynika jedynie z potrzeby zaspokojenia pożądania sensu stricte, tak jak u mężczyzn. Jest to raczej gotowość na przyjęcie bodźców seksualnych – mówi prof. Violetta Skrzypulec-Plinta, dziekan Wydziału Opieki Zdrowotnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. – 30 proc. aktywnych seksualnie kobiet nie odczuwa pożądania i nie ma fantazji erotycznych, ale są zadowolone ze swojego życia seksualnego. Wiele zależy od sfery pozaseksualnej, czyli potrzeby czułości ze strony partnera, więzi z partnerem, potwierdzenia kobiecości i atrakcyjności, uniknięcia negatywnych konsekwencji odmowy zbliżenia przez partnera.

Wątpliwości ma prof. Leonore Tiefer z New York University School of Medicine. Jej zdaniem żaden lek nie rozwiąże kłopotów seksualnych kobiet, bo na ich zadowolenie z seksu składa się zbyt dużo przyczyn. A lek na niski popęd seksualny to – według niej – typowy przykład wymyślania choroby przez firmy farmaceutyczne. – Jedynie nieliczne kobiety, nie więcej niż 10 proc. cierpiących na zaburzenia seksualne, wymagają leczenia farmakologicznego – mówi prof. Tiefer w rozmowie z „Wprost". Większość kobiet nie potrzebuje leków, a jedynie ustabilizowania sytuacji życiowej i większej czułości ze strony partnera. – Z działania leku będzie zadowolonych co najwyżej 5 proc. kobiet, które mają problemy z osiągnięciem satysfakcji seksualnej – ocenia dr Joanna Zalewska, ginekolog.

Zdaniem wielu specjalistów szukanie w tabletce rozwiązania wszystkich problemów seksualnych to ślepa uliczka. – Tabletka nie naprawi relacji partnerskiej, nie spowoduje, że rozwiążą się problemy w pracy lub znikną obowiązki związane z wychowaniem dzieci. A często przemęczenie, brak poczucia bezpieczeństwa, niska samoocenaseksualna są głównymi powodami zaniku pożądania – mówi prof. Skrzypulec-Plinta. Podobnie jest u mężczyzn. Viagra zadziała tylko wtedy, gdy mężczyzna jest podniecony seksualnie, a kobieta mu się podoba. Jeśli będzie w konflikcie z partnerką, niebieska pigułka mu nie pomoże.

Zresztą viagra, której nazwa wywodzi się z sanskryckiego słowa „wjaghra" (dewanagari) oznaczającego tygrysa, wbrew oczekiwaniom wcale nie okazała się tygrysem rynku farmaceutycznego. Wartość rocznej sprzedaży trzech dostępnych leków na impotencję u mężczyzn: viagry, cialisu i levitry, nie przekracza 2,5 mld dolarów. Nie zmieniło się też nastawienie mężczyzn do impotencji – nadal jest tematem tabu. Panowie, szczególnie młodsi, wciąż wolą zażywać sprzedawane w sex-shopach mało skuteczne i szkodliwe afrodyzjaki, niż pójść po poradę do lekarza.

Pod tym względem nic się nie zmieniło od wprowadzenia viagry w 1998 r. Z badań Synovate Healthcare wynika, że w Polsce spośród 1,5 mln mężczyzn cierpiących zaburzenia wzwodu leczy się jedynie 5 proc.

Niewielu mężczyzn zdecydowało się publicznie mówić o kłopotach z erekcją. W Polsce nie znalazła się ani jedna taka osoba. Do zażywania viagry przyznał się przed kamerami telewizyjnymi Bob Dole, były senator z Kansas City. Mniej poważnie traktowany jest 84-letni Hugh Hefner, założyciel i wydawca „Playboya", który twierdzi, że bez viagry nie mógłby prowadzić pełnego romansów życia playboya. Do niedawna jednym z jego ulubionych „króliczków" była 30-letnia modelka Holly Madison. Od niedawna jego nową wybranką serca jest Crystal Harris, młodsza od niego o 60 lat! Ale Hugh Hefner jest wyjątkiem. Dla niego seks to marketing – podobnie jak dla firm farmaceutycznych, które testują zapotrzebowanie rynku na pigułki miłości.

Plastry na libido

Firmy farmaceutyczne już od kilku lat prowadzą intensywne badania nad lekami podwyższającymi libido. Środki w formie tabletek, plastrów, kremów, czopków czy nawet aerozolu do nosa mają być opracowanymi w laboratoriach prawdziwymi afrodyzjakami, zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet. W Europie od dwóch lat dostępne są przyklejane na skórę „plastry miłości" o nazwie intrinsa. Preparat stosowany jest w leczeniu kobiet, które po usunięciu macicy i obu jajników nie czują pożądania seksualnego. Zawiera 300 mikrogramów testosteronu, męskiego hormonu wytwarzanego także w organizmie kobiet. Wydzielają go nadnercza i jajniki, dlatego po ich usunięciu kobiety odczuwają mniejszy popęd seksualny i mogą mieć mniej energii życiowej.

W USA trwają badania nad środkiem o nazwie bremelanotid. Przeprowadzająca je firma z New Jersey przekonuje, że lek zwiększa libido u 72 proc. kobiet. Aż 67 proc. pań twierdziło, że po zażyciu leku miały znacznie większą ochotę na seks. „Pastylka Barbie", jak nazwano już lek w USA, nie będzie jednak podawana w postaci tabletki. Przedstawiciele firmy tłumaczą, że łatwo byłoby na przykład wrzucić ją do drinka jak tzw. pigułkę gwałtu. Preparat nie został na razie zarejestrowany z powodu działań niepożądanych (powoduje m.in. zbyt wysokie ciśnienie tętnicze krwi).

Leki na popęd seksualny mogą podzielić los viagry. Początkowo będą fascynować. Dzięki nim większą radość z seksu będą mogły czerpać kobiety, które nie odczuwają pożądania seksualnego, choć żyją w szczęśliwych związkach. A także mężczyźni w starszym wieku, którzy mają dużo młodsze od siebie partnerki. Wiele osób szybko może się przekonać, że równie skuteczne są bardziej naturalne „wzmacniacze miłości".