„Chciał być znakomity we wszystkim, także w tym, czego nie mógł dokonać, choć bardzo by chciał", skwitował jeden z autorów książki o Guttenbergu Markus Wehner. Już po jej wydrukowaniu w RFN wybuchł skandal. Okazało się, że praca doktorska była tak marna, że Guttenberg nie zasługiwał na promocję, a mimo to został do niej dopuszczony „na zasadach wyjątku”. Dopiero gdy pojawiły się zarzuty, że minister dopuścił się plagiatu, uniwersytet w Bayreuth ponownie wziął doktorat pod lupę. Stwierdził „poważne naruszenia obowiązku oznaczania materiałów źródłowych i cytatów” i pozbawił Guttenberga tytułu. Wczoraj wielka nadzieja niemieckiej prawicy, dziś wielki przegrany zyskał nowy tytuł: „barona plagiatu”. W efekcie tej kompromitacji zdruzgotany cichy rywal i niedoszły następca Merkel rzucił ręcznik na ring. Jednak ogłaszanie jego politycznego pogrzebu byłoby przedwczesne.

Politycy z siostrzanej bawarskiej partii kanclerz Merkel (CDU) mają pecha. Swego czasu ich murowanym kandydatem na kanclerza był słynny premier Bawarii, minister obrony w gabinecie Konrada Adenauera Franz Joseph Strauss. Ów „car Bawarii" nie zdołał jednak pokonać ani lidera SPD Helmuta Schmidta, ani późniejszego rywala z chadeckich szeregów Helmuta Kohla, którego w wewnątrzpartyjnej rywalizacji nazywał „cymbałem” i „antytalenciem”. Do kanclerskiego biurka przymierzał się później następca Straussa, Edmund Stoiber, i nawet przez chwilę czuł się już szefem rządu Niemiec; gdy podczas wieczoru wyborczego w 2002 r. ogłoszono pierwsze wyniki głosowania na jego korzyść, stanął przed partyjnym tłumem skandującym „Kan-zler-Stoi-ber!” i podziękował za swe zwycięstwo. Jednak po godzinie okazało się, że wygrał kandydat lewicy Gerhard Schröder. Stoiber opuścił wówczas berliński sztab wyborczy tylnymi drzwiami i tej samej nocy wrócił do Monachium.

Najnowszą nadzieją CSU miał być znakomicie wykształcony, młody konserwatysta, nieskazitelny mąż i ojciec, mający pieniądze, arystokratyczny tytuł i nienaganne maniery. Dziś zamiast nadziei jest niedowierzanie.

Dzięki honorowemu ustąpieniu ze stanowiska Guttenberg ratuje resztki dobrego wizerunku. W chadeckiej rodzinie CDU/ CSU nastąpiły ostre podziały na tych, którzy otwarcie krytykują jego postawę, pozwalają sobie na szyderstwa i nie kryją zadowolenia, że kanclerz Merkel odpadł groźny konkurent, i tych, którzy stanęli w obronie byłego ministra. Za Guttenbergiem ujął się m.in. szef CSU, premier Bawarii Horst Seehofer, który wytknął partii Merkel „wbijanie gwoździ do jego trumny" i kazał im się wstydzić. Tyle że Seehofer należy do grona tych, którzy nie powinni raczej zarzucać innym bezwstydu. On sam królował swego czasu na czołówkach tabloidów, które ujawniły jego podwójne życie: niedziele i święta spędzał z żoną i dziećmi w Ingolstadt, a dni powszednie w berlińskim mieszkaniu z kochanką, która notabene urodziła mu córkę. Pod presją opinii publicznej Seehofer przeprosił żonę i wrócił na łono rodziny. Porzucona kochanka straciła pracę w rządowej administracji i musiała zarejestrować się na liście bezrobotnych. Obecna wpadka zu Guttenberga na nowo ożywiła w Niemczech dyskusję o obłudzie polityków.

Premier Seehofer ma nadzieję na rychły polityczny comeback partyjnego kolegi. W jego ocenie Guttenberg należy do „najgenialniejszych głów" i powinien dostać drugą szansę. Seehofer wyobraża sobie nawet, że były minister przejmie po nim gabinet premiera rządu Bawarii. Czas pokaże.

Hosanna i ukrzyżowanie

„My, chrześcijanie, wiemy, jak blisko jest od hosanny do ukrzyżowania", rzucił pod adresem kolegów z CDU europoseł z ramienia CSU Markus Ferber. Sama kanclerz Merkel zachowuje powściągliwość. Chwali pracę ministra i ubolewa, że odszedł. Przy okazji skandalu wyszło na jaw, ilu ukrytych wrogów miał zdymisjonowany pupil Niemiec. Przeciwnicy pobuszowali po internecie i wykryli aż 891 urywków ściągniętych przez doktoranta Guttenberga z cudzych opracowań. „Ciekawe, jaki byłby efekt kontroli doktoratów kanclerz Merkel czy wicekanclerza Westerwellego?”, kpią internauci.

Niemieckim politykom nie jest bynajmniej do śmiechu. Przypadek Guttenberga podważa zaufanie do całej klasy politycznej. Nadprokurator Reiner Laib poinformował o badaniu możliwości pociągnięcia byłego doktora praw do odpowiedzialności karnej za naruszenie praw autorskich. Do prokuratury wypłynęło już w tej sprawie bez mała sto skarg, w tym o dokonanie oszustw. Pod ostrzałem znalazła się także Angela Merkel, której zarzucana jest hipokryzja – uwypuklanie zasług Guttenberga „w budowie nowoczesnej Bundeswehry" i bagatelizowanie jego, jak sama określiła, „błędu”.

Czy Guttenberg, który zrzekł się posady ministra obrony oraz mandatu posła do Bundestagu, wyprzedził to, co musiałoby nastąpić, i odpowie przed sądem za fałszywą pracę doktorską? Czy bezpowrotnie odsunął się w cień polityki i pozostanie wyłącznie panem na rodzinnych włościach przy pięknej i tak jak on błękitnokrwistej żonie Stephanii?

Gutt-en Morgen?

Jego zwolennicy już zwierają szeregi i liczą, że bulwarowe tytuły „Gutt-bye" uda im się szybko przekuć na „Gutt-en Morgen”. Obok doniesień rujnujących dotychczasowy wizerunek Guttenberga pojawiły się w internecie wezwania do organizowania od Monachium po Hamburg demonstracji solidarności z byłym ministrem. „Chcemy pokazać, że jego ustąpienie było niepotrzebne”, tłumaczy jeden z inicjatorów tego ruchu Sebastian Clören. Według sondażu Infratest dimap 72 proc. Niemców uważa, że Guttenberg powinien sobie zrobić przerwę, ale jednocześnie 60 proc. nie miałoby nic przeciw ponownemu powierzeniu mu odpowiedzialnych funkcji. Dziennik „Bayernkurier” już przepowiada: „On wróci, i to nie jako postać z tylnych rzędów”. Na razie jednak nie ma wielu chętnych do solidarnościowych demonstracji na rzecz Guttenberga. Była przewodnicząca rady Kościoła ewangelickiego w Niemczech, biskup Margot Kässmann, podkreśla, że każdy musi mieć świadomość tego, co robi, i wynikających stąd konsekwencji. Pani biskup wie, o czym mówi. Nie tak dawno sama zrzekła się wszystkich piastowanych urzędów po tym, jak policja przyłapała ją na prowadzeniu auta po pijanemu i odebrała jej prawo jazdy.

W ostatnim dniu urzędowania na państwowej posadzie baron zu Guttenberg postanowił przekazać swe wynagrodzenie za marzec (30 962 euro) na pomoc rodzinom żołnierzy Bundeswehry poległych w zagranicznych misjach. Na prezentację swej biografii w hotelu Adlon nie przybył. Jej autorzy obiecali uzupełnienie dzieła opisem „afery plagiatowej". Choć „Blitzkarriere” Guttenberga skończyła się równie błyskawicznym upadkiem, z pewnością nie będą to ostatnie karty jego zawodowego życiorysu. Kto choć raz zetknął się z byłym zwierzchnikiem sił zbrojnych w RFN, wie, że potrafi przeć do celu jak niemiecki czołg Leopard. I na pewno powtarza w duchu: to jeszcze nie koniec…