Piszemy pozew zbiorowy. A jak się nie uda przed sądem, to przejdziemy gładko do mordobicia – zapowiada groźnie Zofia Bigos, założycielka Stowarzyszenia Właścicieli i Współwłaścicieli Wywłaszczonych Hal i Polan w Tatrach, góralka szerzej Polakom znana z telewizji.

Zwrotu hal, dolin, lasów, a nawet szczytów może domagać się kilka tysięcy rozgoryczonych górali z Murzasichla, Gliczarowa, Bukowiny Tatrzańskiej i Zakopanego. Rozgoryczonych tym, że państwo polskie – jak mówią – wystrychnęło ich na dudka.

---

Skandal i dojna krowa
Wiadomość o tym, że PKP, właściciel Polskich Kolei Linowych, postanowiły za zgodą ministra skarbu sprywatyzować PKL, w tym także kolejkę na Kasprowy, gruchnęła wiosną. We wrześniu zdumieni górale usłyszeli, że do kupna PKL przymierzają się Słowacy, konkretnie firma Tatry Mountain Resorts. Słowacki potentat, który jest właścicielem baz narciarskich w Tatrach Wysokich, złożył imponującą ofertę: chce w polskich górach zainwestować nawet 35 mln euro. Do transakcji może dojść już pod koniec tego roku.

– To skandal i chryja – zauważa Dariusz Galica, były zakopiański radny, dziś przedsiębiorca. – Oddajemy konkurencji dojną krowę. A przy okazji także dobro narodowe.

Bo faktem jest, że Polskie Koleje Linowe to firma dochodowa. Należą do niej w Zakopanem kolejki na Gubałówkę i Butorowy Wierch. I jeszcze kolejki na Górę Parkową w Krynicy-Zdroju, Palenicę w Szczawnicy, Żar w Międzybrodziu Żywieckim, Mosorny Groń w Zawoi. A także kolejka na Kasprowy, której niedawna modernizacja kosztowała podatników 70 mln zł.

Modernizację rozpoczęto, gdy premierem był narciarz Kazimierz Marcinkiewicz. Kardynał Stanisław Dziwisz pokropił wagony wodą święconą. – Modernizacja naprawdę się opłaciła – wzdycha Andrzej Laszczyk, prezes PKL. – W sumie ze wszystkich naszych inwestycji rocznie mamy prawie 10 mln zł zysku. Mielibyśmy i więcej, gdyby nie to, że Kasprowego rozbudowywać nie wolno. To przecież Tatrzański Park Narodowy.

Z parkiem władze PKL nie raz się kłóciły, ale teraz stoją z nim w jednym szeregu. Bo prywatyzacja Kasprowego po prostu nie mieści się w głowie dyrektorów TPN Pawłowi Skawińskiemu. Dyrektor mówi wprost: sprzedaż Kasprowego to otwarcie puszki Pandory.

Puszki, która nas wszystkich może słono kosztować. Bo tereny pod kolejkę właściciele tatrzańskich lasów i łąk, chcąc nie chcąc, przekazali państwu przed wojną. Niektórzy dostali odszkodowanie, inni nie. Państwo sporządziło jednak wtedy specjalny dokument, w którym znalazł się zapis, że obiekty zbudowane na gruntach na Kasprowym będą odtąd traktowane jak dobro narodowe. I dlatego właśnie wielu prawników uważa dziś, że górale sprawę przed sądem o zwrot gruntów rzeczywiście mogą wygrać.

Kolejka powstała w ekspresowym tempie. Cud ówczesnej techniki oddano z wielką pompą w 1936 r. – Cudów było więcej. Politycy nazwali górali patriotami. Przecież pozbywali się ojcowizny w szczytnym celu, dla Polski – przypomina Zofia Bigos.

Góra jest tylko jedna
– Dla mnie to kradzież – nie owija w bawełnę Barbara Grocholska-Kurkowiak, wielokrotna mistrzyni Polski w narciarstwie alpejskim, a w młodości przez moment bufetowa w kawiarni na szczycie sławnej góry. – Nie tylko dlatego, że kolej została wybudowana na terenach odebranych góralom i z publicznych pieniędzy jako symbol odrodzonego po zaborach państwa.

Kasprowy to kawałek naszej tożsamości, historii. Takich wartości nie wystawia się na sprzedaż. – Kasprowy jest dla nas jak Wawel – dodaje Piotr Bąk, były burmistrz Zakopanego, dziś radny powiatowy, wreszcie prezes Klubu im. Zamoyskiego w Zakopanem. Klub zebrał ostatnio 140 podpisów naukowców z całej Polski przeciwnych sprzedaży góry.

Pomysłowi, by sprzedać PKL i Kasprowy, sprzeciwili się również gremialnie ekolodzy i narciarze, strażnicy miejscy i gaździny od lewych oscypków, miejscowi posłowie i senatorzy, niezależnie od opcji politycznych. Nawet miś z Krupówek był na nie.

Prywatyzacja kolejki na Kasprowy budzi jednak protesty nie tylko z powodów sentymentalnych, narodowych i finansowych. – Mogą nas zalać pozwy górali. Ale nie tylko w tym rzecz – mówi Paweł Skawiński, dyrektor TPN. – To także zagrożenie dla przyrody. Oczywiście chronią nas różne przepisy, ustawy i obostrzenia dotyczące parków narodowych oraz obszaru Natura 2000, na którym znajduje się kolejka. Ale nie łudźmy się, przepisy przepisami, a prywatny inwestor będzie za wszelką cenę liczył na zysk.

Skawiński przypomina, że na Słowacji potentaci w rodzaju Tatry Mountain Resorts doprowadzili do takiej liberalizacji ustaw dotyczących ochrony przyrody w Tatrach, że pod budowane przez nich trasy narciarskie wycinano bez większych przeszkód kosodrzewinę. – Tylko że oni mają gór takich jak Kasprowy w Tatrach co niemiara, a my mamy jedną – dodaje Skawiński. – Musimy o nią szczególnie dbać.

Podobnego zdania jest prof. Stefan Skiba, przewodniczący Rady Naukowej TPN i członek Państwowej Rady Ochrony Przyrody. – Nie ma żadnych logicznych przesłanek dla oddania Kasprowego w prywatne ręce. Ani biznesowych, ani społecznych, ani tym bardziej przyrodniczych – uważa. Po chwili dodaje z ironią w głosie: – Może poza przesłanką jedną: PKP, sprzedając kolejki linowe, wreszcie zarobi na nowe rozkłady jazdy.

Co na to wszystko koleje państwowe? – Musimy dbać o rozwój firmy, a prywatyzacja PKL taki rozwój przyspieszy – twierdzi Łukarz Kurpiewski, rzecznik prasowy PKP. – Zresztą kupić kolejkę na Kasprowy będzie mógł każdy. Nie tylko Słowacy.

Problem w tym, że nie każdy może. Przepisy nie zezwalają na to, by np. Kasprowy kupiło miasto Zakopane. – Myślimy, oczywiście, o tym, by skrzyknąć dla sprawy wszystkich naszych biznesmenów, ale czy się uda? – zastanawia się Dariusz Galica, przedsiębiorca z Podhala. Przyznaje jednak, że polscy górale w przeszłości częściej woleli się kłócić, niż współpracować.

Odkąd Słowacy zamarzyli o Kasprowym, na Podhalu roi się od teorii spiskowych. Choć potencjalni inwestorzy publicznie ogłosili, że chcą traktować Tatry słowackie i polskie jako całość i stworzyć z niej konkurencję dla kurortów alpejskich, górale są pewni, że sąsiedzi chcą wykupić świętą górę, a potem ją zamknąć.

– To akurat byłoby logiczne – uważa Jerzy Zacharko, przewodniczący Rady Miasta Zakopane. – Jeśli na Kasprowym nie będzie kolejki, nie będzie też kurortu pod nim. Zakopane zamieni się w podrzędną mieścinę.

Przechytrzyć PKP
I właśnie dlatego zakopiańscy radni wysłali jeszcze latem protest w sprawie Kasprowego do prezydenta i premiera, a nawet marszałka Sejmu. Pisali, że PKL przynoszą dochody, więc ich sprzedaż jest pozbawiona sensu. Powołali się na ustawę z 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, która stanowi, że zasoby przyrodnicze parków narodowych nie podlegają prywatyzacji.

– Górale cenią własność, ale Kasprowy należy do wszystkich – denerwuje się Jerzy Zacharko. Przekonuje, że wystarczy, by nowi właściciele kolejki podnieśli ceny biletów, a wtedy stać na nią będzie nielicznych. Już dziś poza sezonem bilet kosztuje blisko 30 zł, w sezonie prawie dwa razy więcej.

Czarne wizje dla Kasprowego snuje też 83-letni Stanisław Pieron, który „na kolejce" przepracował 40 lat. Jeździł nią jeszcze przed wojną i w czasie wojny, gdy kolej linową na Kasprowy Wierch przejęli Niemcy i tylko oni mogli się nią poruszać. – Przechytrzałem ich ciągle, wpychałem się do kolejki „tylko dla Niemców” dzięki najróżniejszym fortelom – wspomina emeryt. – Ale fortele na nic się zdadzą, gdy wspólne dobro zamieni się w dobro tylko dla bogatych.

Znana z ciętego języka Zofia Bigos uważa jednak, że góralom uda się jeszcze przechytrzyć PKP, a może i Słowaków, że pozwy o zwrot gruntów na Kasprowym skutecznie zablokują sprzedaż „narodowej" kolejki. A jeśli nie? Wtedy góralom zostanie mordobicie. Do którego zapewne przejdą gładko.