Sprzedajemy iluzję. Iluzję miłości. Kobieta musi ją tworzyć, inaczej nie ma za co żyć – mówi w jednym z wywiadów Armin Lobscheid, właściciel Paschy, największego burdelu w Europie. Daje pracę, a także zapewnia komfortowe warunki i opiekę medyczną ponad 120 sekspracownicom, które w jego 12-piętrowym przybytku zadowalają 365 tys. klientów rocznie. Jest piętro „usług niskokosztowych", piętro transseksualistów. Wszystko, czego ciało zapragnie.

Lobschied nie ukrywa nazwiska ani twarzy. W Kolonii, gdzie prowadzi biznes, jest przedsiębiorcą, bo w Niemczech seksbiznes jest legalny. W Polsce byłby sutenerem. Przestępcą, któremu grozi do trzech lat więzienia.

---

Errare humanum est – U nas prostytucja to szara, niekontrolowana strefa. Zepchnięcie jakiegoś rynku do szarej strefy zawsze daje pole do popisu mafii. Efekty prohibicji alkoholowej lat 20. w Stanach pan pamięta? – pyta retorycznie poseł i rzecznik prasowy Ruchu Palikota Andrzej Rozenek. To on złożył propozycję, by „zalegalizować sutenerstwo". – Wolę mówić o rynku usług erotycznych – łagodzi retorykę Rozenek. – Wszyscy wiedzą, że w agencjach towarzyskich nie gra się w warcaby, tylko uprawia płatny seks. Wszyscy wiedzą, kto na tym zarabia, a skarb państwa nie ma z tego ani grosza. Zróbmy coś z tym. Najlepiej przed Euro 2012, czyli wielką mobilizacją seksbiznesu – peroruje poseł.

Że „coś" zrobić trzeba – to pewne. Żyjemy w legislacyjnej schizofrenii: kobieta nie łamie prawa, uprawiając seks za pieniądze, ale jej usługi nie mogą być przedmiotem sformalizowanych transakcji. W praktyce państwo daje prostytutkom przywilej niepłacenia podatków. Natomiast działalność stręczycieli (osób namawiających kobiety do nierządu), sutenerów (osób czerpiących korzyści z czyjegoś nierządu) i kuplerów (osób ułatwiających nierząd), choć zakazana, kwitnie w najlepsze. Bo jak udowodnić komuś, że zarabia na prostytutkach, skoro są one z nim w zmowie albo przez niego zastraszone? Sutenerzy lądują w więzieniu tylko, gdy podkabluje ich konkurencja albo pyskata i odważna prostytutka. Czyli rzadko.

– Temu środowisku przydałyby się jakieś regulacje. Zamykanie oczu na prostytucję nie sprawia, że przestaje ona istnieć. Zalegalizujmy ją! – przyklaskuje pomysłowi Ruchu Palikota Paweł O., właściciel jednej z warszawskich agencji towarzyskich. Sutener. Nie myśli o sobie jako o przestępcy. Raczej jako o realiście – jest popyt, to jest i podaż. Że prostytucja to zło? – Zgadzam się, ale errare humanum est, błądzić jest rzeczą ludzką – odpowiada filozoficznie.

Dziewczyny z jego agencji to „eskorty", czyli prostytutki luksusowe („Są czyste, zdrowe i mają ładne buzie"), znające języki („Umieją po angielsku”), wykształcone („Mają debilne licencjaty, po których oprócz dawania d… niczego nie potrafią”). Do klienta dojadą i zapewnią mu rozrywkę i towarzystwo na poziomie. Za 1000 zł za godzinę. Z szefem dzielą się po równo.

Dlaczego Paweł popiera legalizację? Przecież to same koszty! Będzie musiał podzielić się zyskami z fiskusem, zapewnić dziewczynom badania lekarskie i pokornie znosić kontrole. A oszukany klient będzie miał prawo pozwać go do sądu – np. za dostarczenie usługi nieodpowiadającej opisowi. Albo za zarażenie wirusem HIV (obecnie bardzo duże ryzyko).

Ale koszty da się przeboleć. Legalizacja to dla Pawła O. certyfikat jakości i wabik na klientów. Jego główny „target", a zatem zamożny cudzoziemiec – choćby inwestor z Niemiec – nie będzie się obawiał, że go w burdelu okradną. Dotrze do niego przekaz: to legalne, a więc bezpieczne. Legalizacja to dla sutenerów również prestiż. W pełnej zgodzie z prawem będą mówić o sobie z dumą tak jak Armin Lobschied: my, biznesmeni. I że tworzą miejsca pracy.

Ile tych miejsce jest obecnie? Z najnowszych (2008 r.) danych TAMPEP, amsterdamskiej organizacji promującej prewencję HIV i chorób wenerycznych wśród prostytutek, wynika, że w Polsce jest ich ok. 10 tys., z czego jedna czwarta to mężczyźni. 64 proc. prostytutek pracujących w naszym kraju pochodzi z Polski, reszta głównie z Ukrainy, Mołdawii, Białorusi czy Rosji. Tylko 40 proc. prostytutek pracuje na ulicy. Większość w burdelach, klubach, barach, domach klientów lub wynajmowanych mieszkaniach.

Tak jak 26-letnia Monika. W biznes weszła, gdy zniknął ojciec jej dwojga dzieci. Przekonuje, że prostytucja w jej wypadku to jedyne wyjście. Co sądzi o legalizacji? – A jakby się matka dowiedziała, co robię? Nie ma mowy. I jeszcze podatki, a już teraz ledwo stać mnie na opłacenie mieszkania – żali się, przypalając papierosa. – Kryzys – tłumaczy Paweł O. – Polska klasa średnia wymiera, mały popyt. Ludzie płacą za godzinę 150-250 zł. Z drugiej strony większa podaż, coraz więcej chętnych dziewczyn.

Seks za 10 miliardów
– Jesteśmy najbardziej skur… narodem w Europie – twierdzi pan Bartek, właściciel domu publicznego przy granicy z Niemcami. W Polsce prostytucja kwitnie nie tylko w Warszawie i dużych miastach, ale również na obszarach przygranicznych i wzdłuż tras szybkiego ruchu. Na trasie z Warszawy do Katowic roi się od tirówek i regularnych burdeli. Ale nawet na biednym Podkarpaciu seksbiznes funkcjonuje z rozmachem. – Wczytywałem się kiedyś w rzeszowskim sądzie w akta dotyczące mafii na Podkarpaciu. Przez te przybytki przechodzą miliony złotych! – wspomina Jakub Stachowiak, dziennikarz śledczy programu „Superwizjer" nadawanego przez TVN. O tym, że ma rację, świadczy historia z zeszłego roku, gdy spłonął Prince, jeden z najstarszych rzeszowskich burdeli. Wraz z Prince’em poszło z dymem 2 mln zł w gotówce.

Czyje to były pieniądze? – To pieniądze mafijne. Może agencje się ucywilizowały w tym sensie, że już nikt nikogo do pracy w nich nie zmusza, nie narkotyzuje i nie torturuje, ale właściciele najczęściej działają jednocześnie w innych przestępczych branżach. Akurat agencje biznesowo są obecnie najmniej dochodowe – przekonuje jeden z funkcjonariuszy policji zajmujący się problemem prostytucji. Jako przykład podaje poznańskie Naomi i Cindy, kiedyś najbardziej ekskluzywne burdele w Polsce. Ich klienci na panienki i wypijane w jacuzzi drinki wydawali nawet 20 tys. zł. W jedną noc. Od roku Naomi i Cindy nie istnieją, a ich szef Dreks siedzi za kratkami i czeka na wyrok. Ten 43-letni miłośnik luksusowych BMW, jeden z największych poznańskich gangsterów ostatniego 20-lecia, majątek zbił jednak raczej na haraczach niż seksbiznesie.

Która mafia rządzi na rynku? Zależy od rodzaju usług. Tirówki? Bułgarscy Turcy i Ukraińcy. Duże miejskie agencje? Raczej Polacy, coraz częściej kobiety. Eleganckie dziewczyny, które docelowo mają wylądować na Zachodzie? Arabowie. W żadnej niszy jednak nie ma narodowego monopolu. Towarzystwo się wymieszało.

Mimo skąpych danych na temat seksbiznesu w Polsce można oszacować jego wartość, porównując nasz kraj z lepiej zbadanymi rynkami. Z całym dobrodziejstwem inwentarza – a więc również z drinkami w jacuzzi – to jakieś 10 mld zł rocznie. Gdyby pobierać od tego podatki na poziomie innych rodzajów działalności gospodarczej, dla budżetu oznaczałoby to nawet 2 mld zł rocznie.

– Tylko jak państwo miałoby się do tych pieniędzy zabrać? Nie wyobrażam sobie kontroli, które przeprowadzaliby urzędnicy fiskusa. Musieliby przecież zamawiać usługę, korzystać z niej, a potem sprawdzać, czy dostaną paragon… – zastanawia się prof. Krzysztof Rybiński, były wiceprezes NBP.

Parkometry i „darmówki"
Ale na przykład w Niemczech i Holandii, gdzie prostytucja jest legalna, te problemy rozwiązano. Zrezygnowano z łatwych do obśmiania dogłębnych kontroli podatkowych. Sprawdził się ryczałt. Za Odrą domy publiczne muszą płacić lokalnym władzom 15-30 euro dziennie za każdą sekspracownicę. Sama Kolonia uzyskuje z tego tytułu 700 tys. euro miesięcznie. A w Bonn w sierpniu tego roku zaczęto ściągać podatki nawet od prostytutek ulicznych. Dziewczyny, które szukają klientów na ulicy, muszą legitymować się odpowiednim „biletem" (6 euro za noc), nabytym w maszynie podobnej do parkometru. Trudno oszacować, ile Niemcy zyskują na opodatkowaniu prostytucji, bo dane są gromadzone tylko na poziomie poszczególnych landów, ale w Holandii legalna prostytucja wzbogaca budżet o 625 mln euro.

Z zagranicznych doświadczeń wynika, że korzyści społeczne z legalizacji prostytucji są mniejsze, niż zakładano. Prostytutki znikają z ulic, ale to nie znaczy, że zmniejsza się ich liczba. Legalnie zatrudnione prostytutki krajowe mogą liczyć na opiekę zdrowotną i emerytalną, ale nie dotyczy to kobiet przybyłych z zagranicy, które nie mają pozwolenia na pracę. Z szarej strefy (nielegalnej, ale tolerowanej) spadają do czarnej (łamanie prawa), gdzie mogą konkurować tylko ceną.

Z drugiej strony, jakie efekty daje prawna walka z prostytucją? Przykład Chicago, gdzie nierząd jest czynem karalnym, pokazuje, że niewielkie. Każdego dnia aktów nierządu dopuszcza się tam ok. 4,4 tys. osób, a policjanci, których zadaniem jest oczyszczanie ulic z cór Koryntu, wolą korzystać z ich usług. „Spośród wszystkich numerów wykonywanych przez prostytutki około 3 proc. stanowią tzw. darmówki dla policjantów. Uliczna prostytutka z Chicago prędzej będzie uprawiać seks z gliniarzem, niż zostanie przez niego aresztowana" – piszą autorzy amerykańskiego bestsellera „Freakonomia".

W Szwecji przyjęto inną strategię. Karane są nie prostytutki, tylko ich klienci: grzywną, upublicznieniem wizerunku albo karą do sześciu miesięcy więzienia. Choć statystyki wykazują zmniejszenie prostytucji, to zdaniem wielu ekspertów prawo skłoniło Szwedów do seksturystyki. Biedniejsi jeżdżą do Estonii, bogatsi – latają do Tajlandii. Wiele wskazuje na to, że ani dogmatyczne „nie", ani dogmatyczne „tak" dla legalizacji prostytucji nie ma sensu. Pomysł Ruchu Palikota może – jak wiele innych pomysłów jego lidera – mieć krótki żywot. Jest zbyt kontrowersyjny, by zyskać szersze poparcie.

– Prostytucja jest najzwyczajniej w świecie zła i odmawiam rozmowy na temat, czy jej legalizacja byłaby ekonomicznie opłacalna. Optyka ekonomiczna jest tutaj niedopuszczalna – ucina pytanie o sensowność argumentów za prof. Jacek Kurzępa, który w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie prowadzi badania tego zjawiska.