Irlandzki rolnik Alan Graham nie był zbyt zadowolony, gdy na swoim polu zobaczył skąpo ubraną gwiazdę popu Rihannę. 23-letnia piosenkarka wybrała Irlandię Północną jako ilustrację swojej nowej piosenki „We Found Love" (tekst refrenu: „Znaleźliśmy miłość w beznadziejnym miejscu"). Blokowiska i tanie jadłodajnie Belfastu oraz pola wokół miejscowości Bangor miały uzmysławiać fanom, jak ciężko o miłość w szarych, deszczowych miejscach.

---

Graham nie bardzo wiedział, kim jest Rihanna, więc gdy wynajęto jego pole, by kręcić na nim zdjęcia panny skaczącej wśród kołyszących się kłosów, zgodził się. Jednak gdy w drodze po traktor jego oczom ukazała się prawie naga, wyuzdana Rihanna, zrozumiał, do jakiej nieprzyzwoitości dopuścił. Nie zdzierżył: zażądał, by kobieta okryła ciało i wyniosła się z jego pola. – Uznałem, że to nieprzyzwoite – powiedział później rolnik stacji BBC. – Pogadaliśmy, wyjaśniłem swoje poglądy i uścisnęliśmy sobie dłonie. Filmowanie na moim polu było skończone, bowiem mam zasady. Nie życzę źle Rihannie i mam nadzieję, że kiedyś uda jej się zrozumieć, kim jest Bóg.

Łańcuchy i bicze
Groteskowe spotkanie Rihanny z religijnym rolnikiem dobrze ilustruje kłopoty, jakie piosenkarka ma od dłuższego czasu z widzami, dziennikarzami i różnego rodzaju radami regulującymi, co możemy oglądać, a na co w żadnym razie patrzeć nie powinniśmy. Z konserwatywnej perspektywy można bowiem uznać, że gwiazda posuwa się za daleko i jej przesycone seksem teledyski ocierają się o pornografię. Z drugiej strony nie wszyscy odbiorcy noszą w sobie pruderię irlandzkiego stróża moralności.

Sprawa nie jest jednoznaczna – to, co dla jednych jest perwersyjne, dla innych może być zabawne. Weźmy kontrowersyjny teledysk do utworu „S&M" z ubiegłorocznej płyty „Loud". Piosenka, jak wskazuje tytuł, opowiada o urokach sadomasochizmu. Rihanna śpiewa w nim, że „podniecają ją łańcuchy i bicze” (te słowa były wyciszane w brytyjskich rozgłośniach radiowych, a BBC zapowiadało utwór jako „Come On”, a nie „S&M”). Obrazki do piosenki pokazują m.in. mężczyznę prowadzonego na smyczy, dmuchane lalki oraz oczywiście Rihannę w lateksie przechadzającą się z biczykiem w drobnej rączce i sugestywnie połykającą banana oraz zlizującą bitą śmietanę z ciastek. Teledysk został uznany za zbyt śmiały i zakazany w 11 krajach. Ale na dobrą sprawę udawane obrazki rzekomego pętania i poniżania wyglądają raczej na pastisz i ironiczne potraktowanie tematu perwersji. Rihanna udaje np., że biczuje nieprzychylnych jej dziennikarzy i krytyków. Jak napisał krytyk portalu popkulturalnego Popjustice: „Tak naprawdę najbardziej obraźliwą rzeczą w teledysku ?S&M? jest to, że jest strasznie nudny. Ta piosenka przesuwa granice w dosyć nieciekawy sposób”.

To zresztą nie pierwszy teledysk Rihanny, który wywołał kontrowersje. W klipie „Man Down" piosenkarka strzela i zabija mężczyznę, który wcześniej – jak się domyślamy – zgwałcił ją po imprezie. Z kolei w teledysku do przeboju „Ti Amo" Rihanna dosyć sugestywnie obściskuje się z inną kobietą w scenach quasi-lesbijskich. W „Russian Roulette” jej zmysłowe ciało przeszywają pociski. Natomiast we wspominanym „We Found Love” z nowej, właśnie wydanej płyty „Talk That Talk" Rihanna i towarzyszący jej bokser-model Dudley O’Shaughnessy biorą narkotyki, piją alkohol, bawią się na imprezie rave, kradną jedzenie ze sklepu i leżą nieprzytomni na chodniku (ten teledysk został już zakazany we Francji, gdzie można go emitować po godz. 22.00, co nie przeszkadza, by piosenka była najczęściej grana w tamtejszym radiu). „We Found Love” został zresztą pochwalony przez część krytyków jako najlepszy dotąd teledysk Rihanny, w wiarygodny sposób pokazujący szare życie w ponurym, betonowym północnoeuropejskim mieście. Dotąd nie zdarzało się to w klipach promujących muzykę dance.

- Pornografia na placu zabaw?
Sceny seksu czy brania narkotyków widzieliśmy jednak w wielu filmach. Dlaczego więc akurat te wywołują kontrowersje? Dlatego że muzyka Rihanny skierowana jest do dzieci i dorastających nastolatek. To dla nich Rihanna jest gwiazdą i to one oglądają sceny sado-maso w popularnej telewizji muzycznej. Co innego, gdy patrzy na to dorosły facet, co innego dziecko. „Takie teledyski jak ?S&M? pokazują ludzi jako zdehumanizowane obiekty uprawiające seks poza kontekstem związku uczuciowego, więc pozbawiają oglądające je dzieci podstaw do rozwoju zdrowych relacji międzyludzkich" – wyrokowała Diane Levin, autorka książki o narażaniu dzieci na zbyt szybki kontakt z seksualnością.

Podobne kontrowersje wywołał też kwietniowy występ Rihanny w programie „X Factor". Ubrana w biustonosz, majteczki i rajstopy, odgrywająca sugestywne sceny została skrytykowana przez konserwatywny brytyjski dziennik „The Daily Mail". Gazeta grzmiała, że piosenkarka deprawuje dzieci, których przed telewizorem tego wieczoru mogło być milion. Brytyjska rada telewizyjna Ofcom, która odebrała ponad 2 tys. skarg od rodziców, uznała, że rzeczywiście występ był na granicy tego, co można pokazać w telewizji przed godziną 21.00, ale nie przekroczył norm. Jednocześnie Ofcom zapowiedział opracowanie nowych wytycznych dotyczących emisji tego typu występów i klipów w telewizji, ale też skrytykował „The Daily Mail” za wywoływanie histerii i używanie w gazecie zdjęć piosenkarki, które ujawniają jeszcze więcej, niż rzeczywiście było widać na ekranie.

Tamten występ wzbudził w Wielkiej Brytanii dyskusję, co dzieci powinny oglądać i o jakiej porze. Tygodnik „The Observer" uznał, że dziecięca niewinność jest bezcenna i trzeba ją chronić. Nazywając występ Rihanny „ginekologicznym aerobikiem", gazeta napisała, że „co prawda talent Rihanny nie ogranicza się do uwodzicielskich ruchów ciała, jednak to właśnie te ruchy naśladują sześciolatki. To nie żadna pruderia, aby dbać o to, co oglądają dzieci. Rodzice powinni pamiętać, że na placu zabaw nie ma miejsca na symulowanie soft pornografii”.

Podobny pogląd wyraził krytyk portalu Popjustice: „Nie jest zadaniem Rihanny być narodową opiekunką do dzieci. To rodzice muszą wiedzieć, co oglądają ich dzieci, i filtrować zawartość programów, żeby Rihanna czy Lady Gaga nie wyciągnęła nagle karabinu maszynowego ze swojej pochwy w trakcie dobranocki".

Skaleczona kolcem
Jeżeli więc Rihanna nie jest globalną opiekunką do dzieci, to kim jest? Czy rzeczywiście lubi sado-maso, czy to tylko kolejny cyniczny pomysł na sprzedaż jej płyt?

Sama wspomina w wywiadach, że jej ambicją było zostać czarną Madonną. Przypomnijmy, że w swoim czasie Madonna też szokowała perwersyjnymi teledyskami (np. „Erotica") i albumami fotograficznymi.  Rihanna dobrze odrobiła swoją lekcję. A może dobrze odrobili ją jej promotorzy i menedżerowie? W końcu nad jej wizerunkiem i muzyką pracuje sztab ludzi: album „Loud" powstał na dwutygodniowych warsztatach, gdy w jednym studiu w Los Angeles zebrano 50 topowych autorów piosenek. Wspólnie napisali oni 200 utworów, z których Rihanna i jej ludzie wybrali 11! Sama artystka musi tłumaczyć, że postacie z teledysków nie są jej prawdziwym obliczem. – Gram bohaterki, które są potrzebne do opowiedzenia historyjki. Niekoniecznie odpowiadają temu, jaka jestem na co dzień. Ale rozumiem, że niektórzy mogą mieć problem z takim rozróżnieniem – mówi. Z drugiej strony w granych przez nią postaciach jest trochę jej samej. Tłumacząc się z klipu „S&M” w miesięczniku „The Rolling Stone”, przyznała: – Chyba jestem trochę masochistką. Nie jest to coś, z czego jestem dumna. To chyba powszechne wśród ludzi, którzy byli świadkami przemocy domowej. Aby poczuć, jak pięknie pachną róże, tacy ludzie muszą się najpierw skaleczyć kolcem.

Rihanna odnosi się tu do trudnego dzieciństwa na Barbadosie: jej ojciec był stosującym przemoc alkoholikiem i narkomanem uzależnionym od kokainy, a małżeństwo jej rodziców rozpadło się, gdy Rihanna miała 14 lat. Co zresztą nie przeszkodziło ojcu piosenkarki zarabiać na niej nawet wtedy, gdy w 2009 r. została ciężko pobita przez swojego ówczesnego chłopaka, muzyka Chrisa Browna. Ojciec Rihanny za pieniądze sprzedawał wtedy gazetom zmyślone informacje na temat związku córki z Brownem.

Rihanna przerwała edukację w wieku 16 lat. Odkryta na Barbadosie przez amerykańskiego producenta Evana Rogersa trafiła do USA, gdzie w 2005 r. nagrała debiutancki album „Music of the Sun". Zachwycony raper Jay-Z namówił ją do nagrywania dla jego wytwórni Roc Nation, a w 2007 r. nagrał z nią hit „Umbrella", który utrzymywał się na pierwszym miejscu listy przebojów w USA przez 10 tygodni. Jednak ci, którzy pamiętają słodką dziewczynkę nucącą niewinne „Umb(a)rella-ella-ella”, mogli mieć problem z rozpoznaniem jej kolejnego wcielenia. Rihanna przefarbowała włosy na jaskrawą czerwień, a jej kolejne płyty – „Rated R” i „Loud” – były pełne opowieści o złej, brutalnej miłości i ostrym seksie. Na nowej, wydanej właśnie i raczej przeciętnej płycie „Talk That Talk” znów wraca do romantycznego wizerunku osoby tęskniącej za przytulaniem, choć wciąż zdarza jej się namawiać w tekstach do „zjedzenia torcika” (cokolwiek to znaczy w jej seksslangu).

W sumie Rihanna miała w USA więcej numerów jeden niż Beyoncé i Lady Gaga razem wzięte. Nie przestaje nagrywać (pięć albumów w sześć lat!) i koncertować (w Łodzi wystąpi w ramach „Loud Tour", promującego jej poprzednią płytę z zeszłego roku). Czy ta zapracowana gwiazda jest więc produktem czy szczerym talentem? Felietonistka Julie Burchill pisze w „The Independent": „Czy można sobie wyobrazić, że Lady Gaga podaje dłoń i rozmawia z irlandzkim rolnikiem sugerującym jej, żeby się ubrała i zmiatała z jego pola? Pewnie prędzej poskarżyłaby się ONZ, że pogwałcono prawa człowieka. A Rihanna z nim rozmawiała! Bo jest autentyczna: dobra, zła, odważna, zmienna, tak jak to mają w zwyczaju prawdziwi ludzie”.