BORYS SZYC: Jestem. A używając erotycznego słownika: dochodzę.

Naprawdę? Jakie są tego symptomy?

Filozoficzne. Przemyślenia. Zacząłem próby do „Hamleta" i on ma ten sam dylemat co ja, jest zawieszony między światem doczesnym, w którym musi żyć, i tym duchowym, w którym chciałby. I jedno z drugim jemu i mnie się nie zgadza.

Co jest tym pana światem duchowym, który jest w opozycji do codzienności?

Właściwie cokolwiek wymyślę, jest to w opozycji do codzienności.

Aż takie coś to się chyba leczy w szpitalu psychiatrycznym...

Aż takie to to nie jest. Mówię o tej pustce codzienności, która mnie dopada ostatnio, ale chyba nie tylko mnie, chyba też cały świat. Ten upadek autorytetów, wartości, a na koniec jakości wykonywanych usług.

Więc ma pan ostatnio wrażenie, że uczestniczy w grze pozorów…

Jak najbardziej. Kreuje się jakiś świat wokół mnie, który często mnie zadziwia, jak do mnie dotrze różnymi kanałami.

Mówi pan o tym Szycu bon vivancie, niemalże alkoholiku, rzucającym kolejne kobiety jak rękawiczki?

Albo one mnie, już nie wiem. Pogubiłem się.

Może przy okazji to ustalmy. Kopnęła pana ostatnio jakaś kobieta w tyłek?

Nie wiemy, czy ona mnie kopnęła, tak jakoś po prostu się rozstaliśmy. Ale jak zacznę o tym mówić, to dołączę właśnie do tego kręgu, do którego nie chcę dołączyć.

Wróćmy więc do codzienności. Dlaczego to jest gra pozorów? Ma pan przecież swój wymarzony zawód, co prawda nie dostał pan roli Wałęsy, ale to pan sam kreuje tę rzeczywistość wokół siebie, pan bierze rolę albo jej nie bierze.

Gdyby oceniano mnie tylko na podstawie ról, nie miałbym nic przeciwko temu. Tylko jakaś szala się przeważyła, bardziej jestem oceniany przez pryzmat życia prywatnego. O którym tak naprawdę nikt z piszących nic nie wie, tylko snuje domysły lub też, jak to ładnie piszą, „przyjaciel rodziny" czy „przyjaciel aktora mówi nam...". Chciałbym poznać tego „przyjaciela".

Ale ten „przyjaciel" czasem jest pełen empatii dla pana i zawsze jest w tym taka nutka, że „trzeba pomóc Szycowi wydostać się z matni, może z uzależnienia...".

Takie ciepło pojawia się rzadko.

Nie czuje go pan?

W tym tabloidowym snuciu opowieści o mnie nie czuję. Ktoś mi kiedyś tłumaczył, że to działa na zasadzie sinusoidy, że tabloidy muszą najpierw zbudować bohatera, później go zniszczyć, żeby go znowu zbudować, żeby go potem zniszczyć – i to tak idzie nieskończenie.

Teraz tabloidy mają falę niszczenia Szyca?

Tak, choć myślę, że ona teraz przejdzie i zacznę zwyżkować.

Czyli jesienią będzie pan znowu...

Może już na lato się uda. A jakby się to z wiosną zgrało, to byłoby całkiem miło.

Pana to przejmuje?

Mnie nie za bardzo, ale wszystkich dokoła. Może trzeba się nad tym zastanowić? Bo się tworzy jakiś wizerunek, więc okazuje się, że trzeba myśleć o budowaniu wizerunku, o czym dotąd nie myślałem.

Nie mieliście w szkole teatralnej zajęć z budowania wizerunku?

Nie.

Ta dzisiejsza fala sinusoidy psuje pana życie zawodowe?

Jeszcze tego nie odczuwam, jeżeli chodzi o propozycje, które składają mi reżyserzy, producenci. Ale odbyłem parę rozmów z osobami, z którymi się liczę, i coś takiego zaczyna się pojawiać. Nawet nie chodzi o jakieś głupie publikacje, bo nie sądzę, żeby np. Andrzej Wajda czytał Pudelka, natomiast okazało się, że z tymi mediami nagle świat zaczyna się liczyć.

Słyszałem plotkę, być może krzywdzącą, że pan na tyle dużo pije, że jest przez to nieobliczalny.

Nie przeczę, trochę balowałem, ale obecnie wycofałem się z życia towarzyskiego. Zajmuję się głównie próbami w teatrze i kończę to, co miałem do skończenia, czyli „Przepis na życie".

I potem idzie pan grzecznie spać?

Tak, grzecznie spać albo z dzieckiem na trening tudzież na inne zajęcia, które sprawiają mi obecnie dużo więcej przyjemności.

Mocno pan przeżył to, że nie zagra Lecha Wałęsy u Wajdy?

Oczywiście, że chciałem go grać, ale ostatnim znanym mi pomysłem scenariuszowym było rozwiązanie, że trzech aktorów gra Wałęsę w różnym wieku, miałem być jednym z nich. A później jednak zwyciężył pomysł, że będzie jeden. Został nim Robert Więckiewicz i na pewno zrobi to świetnie.

Jest wkurzenie w aktorze, który nie dostaje takiej roli?

Oczywiście jest jakiś żal, bo chciałem, miałem zdjęcia próbne i już w tym uczestniczyłem, więc powiedzmy, że miałem nadzieję i liczyłem na tę rolę.

Chociaż pan w krzesło kopnął ze złości?

Nie, kiedy się o tym dowiedziałem, leżałem na plaży w Malezji. Małpę złapałem, która mi kradła z pokoju okulary, ale uciekła… Ale chyba nie w tej sprawie. Uprawiam zawód, w którym z takim rozczarowaniem trzeba się liczyć. Ja zresztą od takiego rozczarowania zacząłem. Miałem dostać rolę Baryki w „Przedwiośniu", a dostał ją Mateusz Damięcki, więc kopniaka dostałem na początku. Żyję tymi rzeczami, które mam zagrać, a nie tymi, które miałem zagrać, ale nie zagrałem.

Myślałem, że jakaś gorycz w człowieku zostaje.

Nie, teraz już tylko jest ciekawość, jak im to wyjdzie.

A widzi pan podobieństwo medialnych losów, oczywiście zachowując właściwe proporcje, w tej swojej sinusoidzie i w losach najpierw uwielbianego, a potem znienawidzonego Wałęsy?

Wszyscy podlegamy tym samym prawidłom, pan też. Jak się wejdzie w ten ściek internetowy, to nie ma osoby, nie ma żadnego autorytetu, który by nie został zdyskredytowany i zjechany. To smuci, że w takim kraju żyjemy, że nie lubimy siebie i tego, co robimy. To chyba wynika z jakiegoś kompleksu, może historycznego.

A może sami siebie tak dobrze znamy i właściwie oceniamy, może to nie jest kompleks, tylko przenikliwy osąd?

Nie szukałbym w tym przenikliwości, myślę, że ślepo się nie lubimy.

Panu się zdarza wpisywać w Google „Szyc" i ostatnie 24 godziny?

Zdarza mi się. Robię sobie prasówkę, komputerówkę, iPadówkę.

Ciśnienie wtedy rośnie?

Nie, jestem ciekaw, co się nowego objawiło, sprawdzam, czy już wytaczamy jakiś proces, czy jeszcze nie, czy ktoś znowu został przeze mnie pobity, czy nie. Tak z czystej, chłopięcej ciekawości.

To pobił pan tego fotoreportera czy nie? Bo nie jestem w stanie się zorientować.

No gdzie! Myślę, że on sam się nie orientuje, bo przecież był fotografem, ale nie miał aparatu, jak sam mówił, i znalazł się tam zupełnie przypadkiem. Sprawa jest umorzona.

Szkoda.

Ja nie żałuję, mam czyste konto.

Tworzyłby pan wtedy taką legendę „brutala". A ma pan trzydzieści parę lat, już młodo nie umrze, więc trzeba jakąś legendę zacząć tworzyć.

Umrzeć w wieku trzydziestu trzech lat to już by nie było młodo?

Nie. Teraz już trzeba dożyć życie. Ma pan wrażenie, że jakaś wajcha się przesunęła, że już nie jest pan młodym zdolnym, tylko trzeba zapieprzać po prostu?

Zapieprzałem chyba zawsze, zresztą spotykamy się co jakiś czas i pan zawsze mnie o to pyta, czy ten mój „rollingston", lawina kamieni, którą jestem, kiedyś się zatrzyma. Myślę, że ona jest teraz na takiej oślej łące. I co na tej oślej łączce robi? Już tak nie pędzi, już troszkę się zatrzymała, może trochę niedobrze, bo jak leciała z góry, to miała przynajmniej prostą drogę, ustalony cel. A jak wyhamowała, to się kamienie porozłaziły na boki, część poleciała w lewo, część w prawo. Ale myślę, że za chwilę będzie jakiś stok w dół i ustalę znowu jedną ścieżkę.

Tak pan mówi, jakby był na jakimś zakręcie i zahamował.

Gdybym był na zakręcie, toby było łatwo, bo z zakrętu się wychodzi i idzie na prostą. A tak generalnie to, jak ktoś mi to ładnie powiedział, rozdrobniłem się, rozmieniłem na drobne. Trochę tu, trochę tam, w takim filmie, z takimi kolegami. Zaczęło się takie kolesiostwo, wielu kolegów dookoła, każdy w jakąś stronę ciągnie, a to, a to… Chyba przestałem się skupiać na sobie. Teraz muszę się zebrać, skupić na tym, co mam do zrobienia. Za dużo było tych wszystkich publikacji o mnie, za dużo tego gadania o prywatnych sprawach, choć czasami człowiek ma takie wrażenie, że jak coś skomentuje sam, publicznie, to ma na to jakiś wpływ.

To iluzoryczne.

Tak, ale myśli, że jak wyprzedzi tę całą hordę psów, to znaczy, że ma jakiś wpływ.

Mówi pan „skupić się na sobie". A dopuszcza pan możliwość, że się pan skupi, zajrzy do środka i się okaże, że tam nic wielkiego nie ma? Przeżyje pan to?

Dopuszczam. Przeżyję. Choć wydaje mi się, że głównie żyłem i żyję strachem przed tym, że zajrzę tam do środka, a tam nic nie będzie.

Chyba nie można żyć strachem, bo strach zaczernia, paraliżuje?

Zależy jaki. Może to jest tak jak z cholesterolem, że jest dobry i zły cholesterol.

Może.

I jest strach dobry, mobilizujący, i strach zły, paraliżujący.

Na kiedy pan sobie wyznaczył datę zajrzenia do środka Szyca?

To nie ma dokładnej daty, nie jest jak premiera. To jest bliżej „Piekła" Dantego, jest parę kręgów, które trzeba przejść, żeby do tego sedna dotrzeć.

Był pan w piekle? Pan mi wygląda na człowieka, który dotąd szukał zapomnienia, a piekło to jest doświadczanie bez szansy na zapomnienie.

Myślę, że tak, już ze dwa kręgi przeszedłem, jeszcze parę mi zostało.

Teraz jest taki czas, że pan jest smutny?

Chyba tak.

Przy założeniu, że smutek nie musi być czymś złym.

Kantor mówił, że to najsilniejsza, największa siła, która motywuje artystę do działania, trzeba go w sobie pielęgnować. Więc teraz pielęgnuję smutek w sobie.

Czyta pan wiersze?

Teraz mnie pan zapyta jakie, żeby określić mój smutek… Zagłębiłem się w Przyborę ostatnio. Przypomniałem sobie, jak to ładnie można było kiedyś po polsku pisać, śpiewać, i zanurzyłem się w taki polski smutek, ale ten dobry. Nagle mi się Kabaret Starszych Panów znowu pojawił, Turnau objawił, w sentymentalizm trochę poszedłem.

Więc zdarza się panu zatrzymać i patrzeć na spadające krople deszczu?

Dzisiaj to robiłem, mniej więcej dwie godziny, siedząc w kuchni przy śniadaniu, patrzyłem,jak mi spływały po szybie. To już jest depresja?

Nie, to może być bardzo przyjemny smutek.

Był bardzo przyjemny.

Moim zdaniem pełnia smutku polega na takim odczuciu, które zresztą lubię, że pada deszcz, a człowiek ma wrażenie, że on przez niego po prostu przelatuje, człowiek traci swoją materialność.

Też to lubię. Pamiętam, jak byłem mały, siadywałem jesienią, zimą tak, że nogi trzymałem na kaloryferze, miałem coś do jedzenia i byłem generalnie rozebrany. Chciałem, żeby było mi chłodno, bo tak łączyłem się z tym, co za oknem, ale w stopy było ciepło i coś tam sobie podgryzałem. Wtedy czułem się bezpiecznie i dobrze. Wracam teraz do takiego stanu. Coś zjeść, ciepło w stopy, a przepływa przeze mnie chłodny deszcz.

Ale nie tego od pana oczekujemy! Oczekujemy heroizmu, nawet w upadku, w czymkolwiek. A najlepiej, żeby pan się miotał!

Już tak długo się miotam, że teraz pozwolę sobie, żeby deszcz przeze mnie przepłynął i stanę się wtedy niesamowicie heroiczny, tylko może już w innym tego słowa znaczeniu. Już nie taki heroizm powstańczy, czternastoletni, tylko może bardziej dojrzały.

Aż tak pan wydoroślał?

Mówię generalnie o heroizmie budowania, a nie niszczenia, nie destrukcji, tylko układania klocków.

Ma pan kiepski zawód, w tym kontekście.

Kiepski, ale z drugiej strony można go też potraktować jak sesję terapeutyczną. W teatrze jak gram takiego Płatonowa, to te wszystkie jego złe emocje w sobie noszę. Zawsze mam tam też takie rozdwojenie jaźni, bo przez pierwsze dwa akty Płatonow jest dosyć pewny siebie i wesoły, a przynajmniej takiego udaje, lub też właśnie popadł w ten stan zapomnienia i sobie przyklepał w głowie, że teraz jego życie jest dobre i takie miało być z młodziutką, głupiutką żoną. Potem nagle, kiedy spotyka ten swój stary, zły świat i to wszystko w nim zaczyna drgać i ożywać, to wydarza się dramat. Zależnie od stanu psychicznego wolę grać tę pierwszą część lub tę drugą. Ostatnio wolę tę drugą, po niej czuję się oczyszczony. Bo jak się gra komedię, to się wychodzi smutnym z teatru, czyli tę wesołą część z siebie musimy oddać scenie. A jak zagrasz dramat, to oczyszczasz się z tych złych emocji, a ja wtedy wychodzę bardzo zadowolony z teatru, bo to wszystko złe wyrzygałem tam na scenie, wyplułem z siebie i teraz mam wolną głowę, czystą.

Czy ten napór prawdziwych lub nieprawdziwych wieści o pana życiu osobistym powoduje, że musiał pan zmienić sposób życia, chować się przed paparazzi na przykład?

Ja się non stop chowam przed nimi, ten proceder już trwa od dawna, oczywiście, staram się nie żyć pod ich dyktando. Jak mam ochotę iść do knajpy, to idę, choć wiem, w których miejscach kelnerzy są opłacanymi informatorami paparazzi, które taksówki są opłacane, domy handlowe. To jest gigantyczny przemysł, taka konstrukcja mafijna, mają swoją siatkę donosicieli za grosze.

Czyli żyje pan pod ich dyktando.

W pewnym sensie tak, choć chyba nie do końca, bo jak mam ochotę, to idę do restauracji i tam siedzę, a jak mam ochotę, idę do klubu i się bawię, a jak mam ochotę, to pokazuję się z kimś na ulicy, a nie chowam po kątach. Kiedy organizowałem urodziny, dowiedziałem się z kolei, jak wygląda ta druga strona, czyli ochrony takich ludzi jak ja. Zadzwoniłem do agencji ochrony, żeby mi załatwili kogoś, kto by stał przed bramą na moje urodziny. I usłyszałem: „Tak, tak, my mamy wszystko, panie Borysie, są też parasolki". Ja na to naiwnie: „Przecież nie pada". A chodziło o to, że oni zakryją moich gości po prostu, bo nie mogą uderzyć nikogo ani mu zakazać fotografować, więc wtedy paparazzi fotografują idącą parasolkę.

Rozumiem, że paparazzi wiedzą, gdzie pan mieszka?

Wiedzą. W moje urodziny zaczęli stać już wieczorem, jak wróciłem do domu, a rano poszli za Kają do sklepu Społem naprzeciwko bloku na Powiślu.

Ho, ho, to sklep miał swoje pięć minut.

Nie robili zdjęć, tylko jeden stał obok i patrzył, co ona kupuje, i słuchał, co mówi. Później napisali, co kupiła na śniadanie, że serek taki, że kabanos, niesamowicie interesujące historie.

Pana to wkurza?

Czasem mnie wkurza, bo chcę mieć spokój, bo właściwie najbardziej mnie irytuje ta presja, którą wywieram swoją osobą na tych, z którymi przebywam. W pewnym momencie czuję się jak trędowaty, nikt nie chce ze mną usiąść, bo wie, że będzie zaraz w gazecie albo będzie sfotografowany, albo po prostu nie możemy zjeść spokojnie obiadu. To jest takie poczucie osaczenia.

Ale przez jakiś czas pewnie to pana bawiło, megalomania była zaspokojona...

Ale to strasznie szybko minęło. Tak było na samym początku, bo rzeczywiście aktor w szkole teatralnej, nieznany, lata na castingi i chce dojść do tego momentu, żeby być rozpoznawalnym. Bo przecież najgorsze dla aktora to się przedstawiać, że jest się aktorem.

Naprawdę?!

Najgorsza ujma. Dzień dobry, Borys Szyc, aktor. Aktor, tak, a gdzie pan grał? Trochę smutne. Później jest ten drugi etap, kiedy cię zauważają, ale ty się jeszcze nie orientujesz, że o „to" chodzi. Ktoś się na ciebie gapi, więc myślisz: „O co mu chodzi, mam rozpięty rozporek, coś na twarzy?". Później jest ten moment, kiedy się orientujesz, o co chodzi, i pławisz się w tym. I zazwyczaj wtedy jesteś tym młodym zdolnym, na szczycie tej sinusoidy, więc jest ciekawie. Później ta sinusoida zaczyna mieć dołek, a twoja popularność wzrasta i wtedy zaczyna cię to wkurzać. Później się z tym godzisz i rozumiesz, że tak twoje życie wygląda, albo się nie godzisz i żyjesz w takim konflikcie przez całe życie.

Pan jest w jakiej fazie?

Jestem kompletnie pogodzony, rozumiem i znam zasady działania. Natomiast jako facet czasem się wkurzę, jeżeli proszę kogoś po cztery razy, żeby już odszedł. Mówię: „Przecież już masz te zdjęcia, miałem w rękach zakupy", a on nie słucha. To jakoś tam reaguję, ale to nie ma sensu tak naprawdę, dopóki nie będzie prawnie ustalone, że osoba publiczna też ma prawo do prywatności. Dopóki nie będzie prawnie ustalone, to ja nic nie zdziałam, oprócz jakichś tam szarpanin i wyzwisk. Dziś oni mają przewagę, bo jak się do nich zbliża mój ochroniarz czy kierowca, to on krzyczy już z daleka: „Ja mam prawo, bo to jest osoba publiczna!".

Tego rodzaju popularność utrudnia związki z kobietami?

Utrudnia wszelkie związki, z przyjaciółmi też, nie tylko z kobietami. Utrudnia o tyle, że wchodzi się od razu w taki zaklęty krąg osób publicznych, które mogą być oceniane, fotografowane, są na widelcu non stop.

Mówię raczej o tym, że często publikowane są plotki, które potem w życiu prywatnym trzeba dementować. Czy to jest problem?

Każda plotka może narobić bardzo dużo złego w życiu ludzi, niektórzy popełniają samobójstwa przez plotki. To jest potężna siła, działa jak kula śniegowa, która robi się coraz większa, im dłużej się turla. To jest na pewno dla tych kobiet, tudzież kogokolwiek, kto się znajduje w moim towarzystwie, trudne. Dla mnie by też było. Jeżeli ktoś żyje kompletnie oderwany od takiego środowiska, załóżmy, jakaś piękna, mądra, normalna dziewczyna, i nagle zderza się z taką rzeczywistością, i to zderza się łącznie ze swoją rodziną, bo jak ją coś dotyka, to dotyka też jej rodzinę… Nagle jest wystawiona jak obiekt na wystawie, który można opluć, ocenić, dać ileś gwiazdek!

Lub choćby można jej publicznie współczuć, że musi obcować z panem na przykład.

Współczuć lub też może się dowiedzieć paru rzeczy o mnie, których nie wiedziała wcześniej, a tutaj dzięki uprzejmości różnych „przyjaciół rodziny" się dowie.

Pan doświadczył rujnującej siły takich plotek?

Oczywiście.

Aż tak, że coś już jest nie do odwrócenia?

Tak, myślę, że ten mój ostatni związek jest po części tego przykładem. Te publiczne plotki miały na niego duży wpływ. Ale też sami sobie napytaliśmy biedy, bo kiedyś zgodziliśmy się na wspólny wywiad, licząc na to, że to będzie miało jakiś wpływ na to, co ludzie będą o nas sądzić. A tak naprawdę trzeba mieć to zupełnie gdzieś.

Te wydarzenia rodzą w panu wściekłość, że nie ma pan wpływu na to, jak dalece to ingeruje w pana życie?

Czuję się niepewnie i czuję się zdenerwowany, kiedy nie mam wpływu na swoje życie w jakiejkolwiek sytuacji. Dlatego długo nie lubiłem latać, bo musiałem zaufać temu, że facet w tej małej kabinie umie latać, a z kolei ten na dole sprawdził samolot przed wylotem. Mam problem z zaufaniem komuś, komu muszę oddać siebie pod kontrolę. To tak, jakby iść pod narkozę, zawsze się czujesz troszkę niepewnie, nie wiesz, czy się obudzisz.