Biernat odpisał pani minister: „Joasiu, do głowy mi nie przyjdzie cię niepokoić".

Trzy miesiące później po zawrocie głowy nie ma śladu. Kiedy 16 lutego rozmawiamy w gabinecie ministerstwa na Miodowej, fotografowi z trudem udaje się namówić minister sportu na uśmiech. Od dwóch tygodni Joanna Mucha się nie uśmiecha. Joanna Mucha walczy o życie.

Kto cię losował?

Zaczęło się na początku lutego. Od fryzjera. 2 lutego „Wprost" pisze, że Joanna Mucha powołała na stanowisko wicedyrektora Centralnego Ośrodka Sportu swojego znajomego, Marka Wieczorka. To właściciel lubelskiego salonu fryzjerskiego, z którego usług korzystała pani minister. 2 lutego, konferencja prasowa na stadionie w Gdańsku. 

Joanna Mucha wychodzi do dziennikarzy z uśmiechem. Ma mówić o przygotowaniach do Euro, nie jest przygotowana na pytania o fryzjera. Cała Polska obserwuje, jak uśmiech znika z jej twarzy. Wcześniej, jeszcze w styczniu, zapewnia, że Stadion Narodowy, największa sportowa inwestycja w Polsce, będzie gotowy do meczu otwarcia (ma nim być finał Superpucharu Ekstraklasy). Ale mecz się nie odbywa. Stadion jest w proszku. Ktoś donosi mediom, że Mucha pytała, kto losował Legię i Wisłę do meczu o Superpuchar. To oznacza, że nie ma pojęcia o futbolu. Kibice wyją z uciechy. Na YouTube pojawia się film: setki kibiców Legii pod dyrekcją Starucha śpiewają: „Kto cię losował, hej, Mucha, kto cię losował?!".

Igor uderza w telewizor

Mucha kontratakuje. 12 lutego prowadzi bieg wokół stadionu pod hasłem „Wszyscy jesteśmy gospodarzami Narodowego". Rzuca komunałami: – Powinniśmy się cieszyć, że mamy Stadion Narodowy. Mimo jego braków, mankamentów i różnych rzeczy, które być może mogłyby być lepsze.

Następnego dnia, 13 lutego, z biegu drwią wszystkie media. Wieczorem Mucha dymisjonuje Rafała Kaplera, szefa spółki budującej stadion. Zaraz potem okazuje się, że dymisja oznacza dla niego 570 tys. zł premii. Jeden z bliskich współpracowników Donalda Tuska: – Tak, były próby akcji ratunkowej. W sensie ratowania wizerunku. Nie, nie szkolenie. Raczej sugestie. Szybko się okazało, że lepiej odpuścić.

W wypadku pani Joanny to nie działa. Wieczorem 15 lutego Mucha jedzie do Sejmu na posiedzenie komisji sportu. W obecności kamer opowiada, że jeszcze rok temu nie przypuszczała, że zostanie ministrem sportu. Relację z komisji w budynku kancelarii premiera oglądają bliscy współpracownicy premiera. – Po tych słowach Igor Ostachowicz, który odpowiada za public relations, zaczął tłuc głową w telewizor – wspomina jeden z nich.

Jeżdżą gorzej niż po Czarku

Opowiada poseł Platformy: – Kiedy Joasia przyjechała w środę do Sejmu mówić o stadionie, spotkała Czarka Grabarczyka. On – odprężony, od kiedy nie odpowiada za drogi, w ogóle jest dość wyluzowany. Kampanię przeżył schowany przed dziennikarzami, dziś nikt go nie zaczepia. Ona – spięta jak przed egzekucją. „No – mówi Czarek – współczuję. Nawet po mnie nie jeździli tak jak po tobie".

W Platformie minister Mucha ma dziś tyle samo przyjaciół, ilu wrogów. Andrzej Biernat: – Rzeczywiście ostatnio trudno spotkać człowieka, który by o niej mówił dobrze. Ma jednak zasadniczą przewagę nad wrogami: premiera. Na stanowisko ministra wskazał ją Tusk. To dlatego na palcach jednej ręki można policzyć tych, którzy wprost powiedzą coś przeciwko pani minister. – Donald nie odwoła jej, bo przyznałby się do błędu. Już szybciej odwoła Sławka Nowaka niż ją. Jeśli jeszcze nie daj Boże ktoś z opozycji złoży wniosek o wotum zaufania dla Muchy – zacementuje ją na urzędzie na pełne cztery lata – ocenia polityk PO.

Być może pytanie o dzisiejsze kłopoty minister Muchy można zadać inaczej: dlaczego osiem miesięcy przed Euro 2012 odpowiedzialną za sztandarowe przedsięwzięcie swojego rządu Donald Tusk uczynił właśnie Joannę Muchę? Ona sama odpowiada bez wahania: na jej decyzji zaważyła decyzja premiera. Jak ją rozumieć?

Bliski współpracownik Donalda Tuska: – Poszło o parytety. Nagle się okazało, że mamy za mało kobiet. Na ministra edukacji odbyła się regularna łapanka. Donaldowi na dokładkę kiedyś zaimponował Berlusconi, który miał świetne wyczucie telewizji, a w rządzie miał byłe miss. Doskonale się prezentowały. A Mucha prezentuje się wyśmienicie. Wysoki urzędnik Ministerstwa Sportu: – Zaraz na początku powiedziała publicznie, że się nie zna na sporcie. Ktoś wziął ją na bok i wytłumaczył: „Czy ty myślisz, że Jakubiakowa z PiS się znała? Albo Lipiec? W tej sprawie w ogóle się nie odzywaj". Ale Aśka jest odporna na takie perswazje.

Chodziliśmy i wskazywaliśmy

Jeszcze w październiku 2011 r. kandydatura Muchy na szefa resortu sportu nie była pewna: – Padały różne propozycje. Była przerzucana kilka razy, pamiętam, że proponowano ją na ministra środowiska, wiceministra skarbu. Joanna Mucha myślała o resorcie zdrowia, ale Ewa Kopacz za nią, oględnie mówiąc, nie przepada. Poseł PO: – Premier uznał, że jednak dostanie sport. Trochę się zagotowało. Irek Raś, były piłkarz, aż przebierał nogami, żeby dostać ten stołek, ale Donald za nim nie przepada. Chodziliśmy do niego. Wskazywaliśmy: no to może zamiast Muchy ministrem od Euro 2012 zostanie Sławek Nowak?

Ale premier przeznaczył go do zadań niewykonalnych. Stanęło na Musze. – Powiedział wam, dlaczego Mucha? – Da się to streścić w zdaniu: bo dobrze wygląda. Ten rząd miał ładnie wyglądać. Co z tego, że się nie zna Inny poseł (nie ukrywa, że nie lubi minister Muchy) ironizuje: – Były cztery kryteria, żeby zostać ministrem. Być kobietą. Być w miarę ładną kobietą. Nie mieć silnej pozycji w partii. Wypisać sobie na czole sentencję: tak jest, panie premierze.

Stanisław Żmijan, szef lubelskiej PO, nagły sukces Muchy widzi prościej. Mucha na niego zapracowała: – Tusk dużo wiedział o Joasi. Starała się od zawsze i Tusk to widział. Awans Muchy do pierwszej ligi rządowej to wynik wielu zdarzeń. Na pewno wykazała się lojalnością po odejściu Janusza Palikota. Jej akcje poszły wtedy w górę. Potem była kampania. – W telewizji staraliśmy się pokazywać w spotach młodych, unikać geriatrii. Młodych reprezentowali Bartek Arłukowicz i Mucha.

Po wyborach wszyscy byli w euforii, jak zahipnotyzowani. Ona też. Mogła być od transportu, jest od sportu, co za różnica. Dziś widać, że jest jak aktor obsadzony w złej roli. Tylko że plakat do tego przedstawienia już wydrukowany, a publiczność na widowni – mówi bliski współpracownik premiera.

Ekonomistka od zdrowia

Joanna Mucha nie trafiła do poważnej polityki jesienią ubiegłego roku. Szła do niej uporczywie od jedenastu lat. – W 2001 r., kiedy powstawała PO na Lubelszczyźnie, pracowała w biurze partii. Szefową była Zyta Gilowska. – Domyślam się, że ona była tą, która wdrażała i zachęcała Muchę do pracy w polityce. Jaka była Mucha? Pracowita i obowiązkowa. Poukładana – mówi Stanisław Żmijan. Następny etap to partyjne eksperckie koła. Mucha trafia do grupy, która zajmuje się służbą zdrowia

. Poza społeczną pracą dla partii jest asystentem na KUL. Wykłada. W 2007 r. broni doktorat na wydziale nauk społecznych. Zajmuje się problematyką systemu dopłat pacjentów do usług medycznych. Wykrzywione tezy doktoratu staną się przyczyną pierwszej wpadki Muchy.

W wywiadzie dla partyjnej gazety rzuci (powie później, że autoryzowała w pośpiechu): – Jaki jest sens wykonywania takiej operacji u 85-latka, który nie chodzi i nie będzie chodzić, bo się nie zrehabilituje? Co naprawdę jest w doktoracie pani minister? Chcieliśmy sprawdzić, ale w bibliotece KUL go nie ma. Nie widziano go też w archiwum uczelni, dokąd powinien trafić. Być jak Palikot Joanna Mucha do poważnej polityki idzie uporczywie przez jedenaście lat. W Lublinie mówią, że równie uporczywie jak jej były partyjny szef Janusz Palikot. Jako pełnomocnik finansowy rozlicza pieniądze z kampanii na Lubelszczyźnie. Zostaje sekretarzem regionu.

Działacz PO z Lublina, anonimowo: – Wtedy Palikot zaczął się nad nią pastwić. Każda rzecz, którą zrobiła nie do końca po jego myśli, kończyła się jego krzykiem, łzami i płaczem Aśki. Na szersze wody wypływa w 2007 r. – Mucha zostaje posłem. Choć nie cierpi Palikota, trzyma język za zębami. Jest lojalna wobec szefa. Jest też jedną z gwiazd PO. Na początku tej kadencji zostaje przez media nazwana „pierwszym cudem Tuska".

Poseł PO: – Kobiety w partii jej nie lubią. Inaczej: to nie jest niechęć. To jest nienawiść. Wystarczy przeczytać, co o Musze mówi Julia Pitera. Kiedy wiosną 2010 r. Palikot idzie w swoją stronę, z lubelskiej PO odchodzi kilkuset działaczy. Wśród tych, którzy zostają, jest Joanna Mucha. W wyborach dostaje słabe, czwarte miejsce na liście. Walczy. W końcu ląduje na drugim. W wyborach zdobywa najlepszy wynik w całej lubelskiej PO.

Z portierni do gabinetu

Jesienią trafia do Ministerstwa Sportu. I okazuje się, że nie ma z kim współpracować. Pierwszego dnia kilka godzin konsultuje się z poprzednikiem, Adamem Gierszem. Potem zostaje sama.

Stanisław Żmijan: – Joasia nigdy nie miała dworu. Oczywiście, miała współpracowników, ale nie miała wokół siebie rycerzy, których ma choćby premier. Poseł PO: – Aśka nie zarządzała dużymi zespołami. Na KUL była asystentem. Kiedy Sławek Nowak wchodzi w nową rolę, to wydaje polecenia i ludzie go słuchają. Aśka posłuchu nie ma. Mucha zaraz na początku zwalnia ministra Tomasza Półgrabskiego (ma za sobą cztery lata w resorcie). Wiceministrem zostaje poseł PO Grzegorz Karpiński.

– Grzesiek dostał to, bo nie załapał się do Sejmu. A my dbamy o ludzi – opowiada jeden z posłów. – Przyjaźnił się z Muchą w poprzedniej kadencji, to go wzięła. Sport? On chyba lubi siatkówkę. Szefową gabinetu politycznego zostaje Anna Glijer, była pracownica biura poselskiego. Zna się na zdrowiu. Na sporcie słabo. Wiceszefem COS – znajomy z Lublina. Osobistym sekretarzem – chłopak, który do tej pory pracował na portierni w ministerstwie. I to właściwie koniec ławki kadrowej minister Muchy.

Dziewczyna od Drzewka, rzecznik od Lipca

Współpracownicy opowiadają, że po przejściu do ministerstwa Mucha wystraszyła się tylko jednego: stadionu. Okazało się, że są problemy z finansowaniem tej inwestycji i ukończeniem budowy. Że są kłopoty z umowami i z wykonawcami.

Opowiada znany dziennikarz sportowy (specjalizacja: tenis): – Nie ma dobrych doradców. Jej poprzednikowi, Adamowi Gierszowi, można wiele zarzucić, ale wiedział, z kim rozmawiać, wiedział, z kim i co załatwić. I jak. Mucha jest zdana na samą siebie. I na skostniałe ministerstwo. Ministerstwo Sportu jest jednym z najmniejszych – nieduża siedziba, nieduży budżet. Aż gęsto tam od ludzi, którzy pamiętają kilku ministrów.

Z góry wiadomo, że nie znajdą się w awangardzie zmian. – Rzecznik Muchy, Paweł Wiśniewski, to były rzecznik pisowskiego ministra Tomasza Lipca. Od lat w ministerstwie. Dyrektor generalna, Monika Rolnik, to „dziewczyna od Drzewka", o której głośno było w aferze hazardowej. Urzędnikiem odpowiedzialnym za Euro 2012 jest były badmintonista – wymienia znany dziennikarz sportowy.

Miś jak stadion

W apogeum wpadek w mediach do dymisji podaje się Rafał Kapler, szef spółki budującej Stadion Narodowy. Jeden z doradców premiera: – To Donald kazał jej ściągnąć Kaplera. Kto podpowiedział to Donaldowi – nie wiem. Ale odbyło się to w sposób, po którym Musze zostało tylko powiedzieć: „No właśnie, dokładnie tak myślałam". „Ściągnięcie" Kaplera to dobry ruch. Uruchamia lawinę – wszyscy interesują się już nie stadionem, ale wysokością premii Kaplera. Do czasu. Pod koniec tygodnia tabloidy pełne są tytułów: „Tak Mucha trwoni twoje podatki”, „Pozwoliła nagradzać za nicnierobienie”, „Mucha musi odejść”.

Mówi poseł PO: – Niech pan popatrzy, co robi Sławek Nowak. Też ma kłopot. Ale nie podejmuje raptownych decyzji. Sączy prawdę: mówi „nieprzejezdność", a to neutralne słowo. Nie idzie na zwarcie. Nie odzywa się tam, gdzie może być przyłapany przez dziennikarzy. A jak już go przyłapią, to grzecznie przeprasza.

Czwartek. Pod gabinetem minister sportu kolejka dziennikarzy. „Newsweek", „Wprost", „Polityka”. Kolejka, bo to podobno ostatnia szansa na rozmowę. Minister zapowiada, że na jakiś czas zniknie z mediów. Mówi, że to jej własna decyzja. Mediów unika. Nie ogląda telewizji. Słucha TOK FM. W tym samym gabinecie, w którym urzędował Mirosław Drzewiecki, wchodzących wita papierowa płachta – metr na półtora. Kolorowe tabelki ściśnięte jak pierwiastki w tablicy Mendelejewa.

Mapa drogowa działań spółki PL.2012 – lista działań przed Euro. Minister Mucha wie, o co w niej chodzi dopiero od trzech tygodni. Stadion Narodowy to tylko mała część tej układanki. Pani minister jest smutna. Na biurku, koło lampki, trzyma maskotkę. Utkaną z trawy figurkę misia z filmu „Miś". Misia jak Stadion Narodowy: na miarę naszych możliwości. Współpraca: Paweł Sikora, Daniel Markiewicz