Używasz takich słuchawek? Zastanów się nad konsekwencjami. Eksperci biją na alarm

Chociaż technologia redukcji szumów ma niewątpliwe zalety – w tym możliwość słuchania muzyki przy niższym poziomie głośności – niektórzy eksperci zwracają uwagę na potencjalne ryzyko. Ograniczanie ekspozycji na dźwięki otoczenia może wpłynąć na sposób, w jaki mózg przetwarza bodźce akustyczne.

Renee Almeida, kierująca kliniką audiologiczną dla dorosłych w Imperial College NHS, zauważyła, że coraz więcej osób zgłasza się z problemami ze słuchem. Ostatecznie okazuje się, że wynikają one nie z uszkodzenia narządu słuchu, ale z trudności w przetwarzaniu dźwięków.

Pacjenci zgłaszają trudności w określeniu źródła dźwięku lub problem ze zrozumieniem mowy w hałaśliwym otoczeniu, np. w pociągach, restauracjach czy barach. Objawy te są charakterystyczne dla zaburzenia przetwarzania słuchowego (APD), które najczęściej diagnozuje się u dzieci.

Czy mózg traci zdolność do filtrowania dźwięków?

Almeida zwraca uwagę, że nasz mózg naturalnie nauczył się radzić sobie z mnogością dźwięków jednocześnie, rozróżniając te istotne od tych, które można zignorować. – Jeśli na zewnątrz szczeka pies, niemal natychmiast zdaję sobie sprawę, że to mało istotny dźwięk i nie skupiam na nim uwagi – wyjaśnia.

Według niej ciągłe używanie słuchawek z redukcją szumów sprawia, że nasz mózg otrzymuje tylko jedno źródło dźwięku – muzykę, podcast lub audiobook – nie mając potrzeby analizowania otaczających bodźców. To może prowadzić do osłabienia zdolności wyodrębniania dźwięków z otoczenia, co jest kluczowe w codziennej komunikacji.

U dzieci może to zakłócić proces naturalnego uczenia się selektywnej uwagi słuchowej. U dorosłych z kolei – spowodować osłabienie zdolności filtrowania dźwięków, podobnie jak mięśnie osłabiają się bez regularnych ćwiczeń.

Brak dowodów, ale niepokój rośnie

Na chwilę obecną nie ma naukowych badań potwierdzających bezpośredni związek między stosowaniem słuchawek z redukcją szumów a APD. Nie istnieją również rzetelne dane sugerujące wzrost przypadków tego zaburzenia. Niemniej Almeida podkreśla, że temat wymaga dalszych badań, szczególnie w kontekście długotrwałego użytkowania tych urządzeń przez młodzież.

APD dotyka od 3 do 5 procent dzieci w wieku szkolnym i często wiąże się z wcześniactwem, niską masą urodzeniową lub nawracającymi infekcjami ucha środkowego. Wśród dorosłych może być skutkiem urazów głowy lub udaru.

Jakie mogą być konsekwencje?

Doktor Cheryl Edwards, audiolog z Boston Children's Hospital, podkreśla, że dzieci z APD mogą mieć trudności z rozpoznawaniem kierunku, z którego dochodzi dźwięk, a także z odbieraniem subtelnych sygnałów, takich jak zmiana tonu w rozmowie. Może to negatywnie wpływać na naukę, czytanie i pisanie.

Czy jednak rzeczywiście liczba przypadków APD rośnie? Zdaniem Edwards trudno to jednoznacznie stwierdzić – większa liczba diagnoz może wynikać z rosnącej świadomości, a nie faktycznego wzrostu występowania tego problemu.

Musisz zrezygnować? Nie, ale używaj rozsądnie

Profesor Dani Tomlin z University of Melbourne zauważa, że długotrwałe używanie słuchawek z redukcją szumów może prowadzić do przejściowych trudności w odbiorze dźwięków po ich zdjęciu. Podkreśla jednak, że nie należy zapominać o korzyściach – technologia ta pomaga osobom neuroatypowym regulować bodźce sensoryczne. Umożliwia także komfortowe słuchanie w hałaśliwym otoczeniu.

Almeida sugeruje, by zamiast rezygnować ze słuchawek, korzystać z nich z umiarem i uzupełniać codzienność ćwiczeniami słuchowymi. Zaleca między innymi słuchanie debat radiowych lub analizowanie tekstów piosenek. – Mózg jest plastyczny, można trenować jego zdolność do selekcji dźwięków – podsumowuje.