Kazachstan dotkliwie doświadczył niszczycielskiej siły wybuchów jądrowych, przeprowadzanych na poligonie nuklearnym w Semipałatyńsku. Od 1949 do 1989 roku przeprowadzono tam 456 prób jądrowych oraz dziesiątki prób hydrojądrowych i hydrodynamicznych, w wyniku których ucierpiało 1,5 mln obywateli.
Po uzyskaniu niepodległości w 1991 roku, władze kraju zdecydowały się na likwidację czwartego pod względem potężności arsenału broni jądrowej na świecie, na który składało się ponad 110 pocisków balistycznych z 1200 głowicami zdolnymi dosięgnąć dowolnego punktu na Ziemi.
Działania Kazachstanu na rzecz rozbrojenia nuklearnego zostały zauważone i docenione przez społeczność międzynarodową oraz stały się początkiem globalnego ruchu. W następnych latach w różnych częściach świata zamykano kolejne poligony jądrowe. Co więcej, w 2009 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ jednomyślnie przyjęło przygotowaną przez Kazachstan rezolucję i ogłosiło 29 sierpnia Międzynarodowym Dniem Sprzeciwu wobec Prób Jądrowych.
Izumi Nakamitsu, zastępczyni sekretarza generalnego ONZ ds. rozbrojenia, która w ostatnim tygodniu brała udział w zorganizowanych w Astanie warsztatach na temat stref wolnych od broni jądrowej, podkreśliła: „Myślę, że Kazachstan ma bardzo silne przywództwo w tych kwestiach. Międzynarodowy Dzień Przeciwko Próbom Jądrowym jest czymś, co stworzyło silny międzynarodowy impuls. W wielu mechanizmach traktatowych, m.in. NPT [Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej] czy TPNW [Traktat o zakazie broni jądrowej] – Kazachstan prowadzi wielostronne dyskusje i negocjacje. Myślę, że jest to wspierane przez autorytet moralny Kazachstanu i jego wyjątkowe doświadczenie. Fakt, że Kazachstan wystąpił jako jeden z silnych liderów rozbrojenia nuklearnego, jest naprawdę pomocny dla nas w ONZ” – zaznaczyła Izumi Nakamitsu.
Kazachstan występuje jako strona we wszystkich ważnych traktatach międzynarodowych w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego. Działania kraju w zakresie nierozprzestrzeniania broni jądrowej odegrały ogromną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa globalnego i regionalnego oraz zyskały uznanie społeczności światowej.
W 2024 r. Kazachstan po raz pierwszy przyjął rolę przewodniczącego jednego z kluczowych wydarzeń w cyklu przeglądu NPT. Konferencje przeglądowe NPT, odbywające się co pięć lat, oceniają wdrażanie traktatu i określają przyszłe kroki w celu osiągnięcia jego celów. Jedenasta konferencja przeglądowa NPT zaplanowana jest na 2026 r. w Nowym Jorku.
TPNW został przyjęty w czerwcu 2017 roku i wszedł w życie w styczniu 2021 roku. Traktat ten był kamieniem milowym, ponieważ stworzył pierwszy w historii międzynarodowy prawny zakaz posiadania broni jądrowej, która była ostatnim rodzajem broni masowego rażenia, który nie został wcześniej zdelegalizowany. Kazachstan podpisał ten traktat 2 marca 2018 r. i ratyfikował go 29 sierpnia 2019 r. Obecnie jest 93 sygnatariuszy i 70 państw-stron. W marcu 2025 r. Kazachstan będzie przewodniczył trzeciemu spotkaniu państw-stron TPNW. Odbędzie się ono w Nowym Jorku.