Płacz i nie płać

Płacz i nie płać

Bankomat (zdj. ilustracyjne)
Bankomat (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Fotolia / Syda Productions
Ponad 3 mld zł przyniósł podatek bankowy w 2016 r. Wszyscy myśleli, że banki dostosują się do zasady „płać i płacz”. Tak się jednak nie stało.

Podatek bankowy był ustawą, która przez polskie prawodawstwo przeszła niczym błyskawica. 3 grudnia 2015 r. projekt pojawił się w Sejmie, a już 1 lutego 2016 r. ustawa weszła w życie. Zakłada ona, że duże i średnie banki w Polsce muszą co miesiąc uiszczać 0,44 proc. podatku ze swojej sumy aktywów. Zwolnione z daniny są te, których aktywa nie przekraczają 4 mld zł, zakłady ubezpieczeń poniżej 2 mld zł i instytucje pożyczkowe, które nie wykażą aktywów wartych 200 mln zł. Każdy liczący się bank w naszym kraju został więc opodatkowany. Ale nie każdy do tych regulacji się stosuje. W ustawie przeforsowanej przez PiS są furtki, które pozwalają uniknąć uciążliwej daniny. Pierwszą i najbardziej istotną możliwością jest wprowadzenie programu naprawczego w instytucji finansowej. I taką możliwość wykorzystuje grupa Leszka Czarneckiego, czyli Getin Noble Bank. Od 21 marca 2016 r. Getin realizuje, jak ujmuje się to formalnie, plan trwałej poprawy rentowności (zgodnie z art. 142 prawa bankowego). Dzięki temu zabiegowi jest zwolniony z comiesięcznego uiszczania daniny na rzecz Skarbu Państwa. A to wcale nie są małe koszty. Jak bowiem sprawdziliśmy, tylko w 2016 r. bank musiałby zapłacić ok. 140 mln zł, a zapłacił jedynie 38 mln zł.

– To nie jest widzimisię banków, tylko takie wyłączenie zostało przyjęte przez ustawodawcę, a kilka banków i SKOK, w tym Getin, z tego prawa skorzystały – mówi dr Mariusz Zygierewicz, dyrektor w Związku Banków Polskich. – Z jednej strony to jest to oczywiście nie fair, że jeden bank płaci podatek, a drugi jest z tego obowiązku zwolniony. Ale proszę pomyśleć, co by się stało, gdyby bank zwolniony z podatku z racji realizacji programu naprawczego upadł m.in. na skutek obciążenia go nową daniną. Wtedy i tak wszystkie banki musiałyby się złożyć na pokrycie jego zobowiązania wobec klientów. Jeżeli są przejściowe problemy i instytucja wymaga reanimacji, to reszta rynku raczej to rozumie. I rzeczywiście, po sprawdzeniu wyników Getinu okazuje się, że grupa poniosłaby o wiele większe straty, gdyby musiała podatek opłacać. W 2015 r. notowany na warszawskiej giełdzie Getin Noble Bank zanotował 54 mln zł zysku netto, podczas gdy już w 2016 r. była to strata na poziomie 39 mln. Gdybyśmy musieli uwzględnić zapłacenie przez cały rok nowej daniny, to strata wyniosłaby 140 mln zł! Oczywiście przy aktywach firmy na poziomie 66,5 mld zł ta kwota wydaje się śmieszna, ale jeśli sprawdzimy aktywa za rok poprzedni, to widać odpływ kapitału na poziomie ponad 4 mld zł.

Czyli tyle, ile Ministerstwo Finansów planuje uzyskać w tym roku z podatku. – Getin Noble Bank zmniejszył obciążenie podatkowe, wprowadzając program naprawczy i zaoszczędził dzięki temu, ale dla banku jest to cios marketingowy – uważa dr Jakub Górka z Zakładu Bankowości i Rynków Pieniężnych Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. – Takie instytucje jak banki bazują w głównej mierze na zaufaniu i dobrej reputacji. Jeżeli publicznie jest dostępna informacja, że od ponad roku bank ma problemy, może to odstraszać klientów. Doktor dodaje również, że upadek Getinu jest niezwykle mało prawdopodobny. – Oczywiście Komisja Nadzoru Finansowego nie zgodziła się na wprowadzenie planu naprawczego za nic – dodaje. – Trzeba było spełnić wszystkie warunki, które zostały postawione przez ustawodawcę. Korporacja Czarneckiego ma rzeczywisty problem ze zbyt dużym portfelem kredytów frankowych. Ale nie jest jedynym w Polsce bankiem, który korzysta z furtki pozwalającej uniknąć podatku. – Jeżeli chodzi o cały sektor bankowy, to są to pojedyncze przypadki – twierdzi dr Zygierewicz. – Większość jednak to zobowiązanie płaci. Nie płacą banki, których aktywa nie przekraczają 4 mld zł. Takim przykładem jest Spółdzielcza Grupa Bankowa. Dzięki temu nie muszą przerzucać swoich dodatkowych obciążeń na klientów. – Próg wielkości aktywów wynosił 4 mld zł, więc klienci mieli wybór. Mogli korzystać z usług w tych instytucjach działających w mniejszej skali, żeby ich prowizje za usługi, opłaty i inne parametry usług finansowych przy lokatach, kredytach, pożyczkach nie były obarczone koniecznością doliczenia tego podatku – mówił wiceminister finansów Wiesław Janczyk.

Na końcu jest klient

Ale niestety to my wszyscy zapłaciliśmy za nowy podatek. Banki, wiedząc, co je czeka, już przed wprowadzeniem nowej daniny zaczęły podnosić opłaty. Od października 2015 r. do marca 2016 r. na 20 największych instytucji finansowych w Polsce aż 15 podniosło prowizję na kredyty mieszkaniowe. – W wyniku wprowadzenia tego podatku banki nie są zainteresowane pożyczkami z niską marżą – mówi Zygierewicz. – A takimi są właśnie mieszkaniowe, gdzie obecnie większość zarobku trzeba oddać państwu. W związku z tym rozwój akcji kredytowej w bankach przechylił się silniej w stronę kredytów konsumpcyjnych, gdzie marże i zarobek są o wiele wyższe. Trudno bowiem lansować produkty niskodochodowe, w których większość dochodu jest przejęta przez fiskusa w formie podatku sektorowego. Co do tego, że to jednak klienci płacą dodatkową daninę, nie ma również wątpliwości dr Górka. – Banki przerzuciły podatek bankowy na swoich klientów – twierdzi. – Wyższe marże kredytowe, dodatkowe opłaty za konta, obniżenie oprocentowania na lokatach to podstawowe zmiany polityki cenowej banków. W praktyce ponad 80 proc. kosztów podatku zostało więc przerzucone na klienta indywidualnego lub firmowego. Banki nie sfinansowały tego swoim zyskiem operacyjnym.

Furtki numer 2 i 3 

Gdyby jednak nie było możliwości wprowadzenia systemu naprawczego, to jest druga furtka pozwalająca uniknąć zapłacenia podatku. Chodzi o skup obligacji państwowych. – W żargonie branżowym nazywa się to timing inwestycyjny – opowiada dr Górka. – Pod koniec miesiąca, czyli wtedy gdy zbliża się moment obliczenia podstawy opodatkowania, kupowane są obligacje, oczywiście skala zakupów jest uzależniona od struktury aktywów banku i ilości płynnych środków, jakie dany bank może przeznaczyć na zakup obligacji skarbowych. Jednak w ten sposób banki starają się obniżyć wysokość należnego podatku bankowego. Na początku następnego miesiąca owe obligacje skarbowe są już sprzedawane. Okazuje się bowiem, że obligacje Skarbu Państwa zakupione przez bank nie wliczają się jako aktywa banku do opodatkowania. Dyrektor ZBP oczywiście dystansuje się od słów Górki. – Dzięki temu banki wspierają polskie zadłużenie – uważa. I chyba dokładnie o to chodziło wicepremierowi Morawieckiemu, który postawił sobie za zadanie zmniejszenie polskiego zadłużenia względem zagranicznych instytucji. – Chciałbym, żebyśmy zaczęli spłacać dług, żebyśmy nie mieli deficytu i w szczególności nie powiększali zadłużenia wobec zagranicy. Najważniejsze jest to, kto jest naszym wierzycielem – uważa Morawiecki.

Dzięki furtce wprowadzonej przez rząd dług Polski w instytucjach zagranicznych zmniejszył się z 57 proc. do 53 proc. Oznacza to 40 mld zł różnicy w skali roku. – Rzeczywiście jest to pozytywny efekt dla gospodarki – uważa dr Górka. – Grecja nie miała tego komfortu wewnętrznego długu i przez to boryka się z zadłużeniem zagranicznym do dziś. Japonia z kolei ma dług publiczny, który wynosi ponad 200 proc. PKB, ale niemal w całości jest on w rękach wierzycieli krajowych. I dzięki temu Japonia w pełni kontroluje swój dług. – Banki próbują omijać podatek bankowy, udzielając kredytów w swoich zagranicznych oddziałach – mówił jeszcze ponad rok temu Andrzej Jaworski, były szef sejmowej komisji finansów publicznych. – Ministerstwo Finansów oraz inne instytucje już znają sprawę i będą ją monitorować. I to jest trzecia możliwość uniknięcia podatku bankowego w Polsce. Jaworski uważał bowiem, że banki działające w Polsce, a mające zachodnich właścicieli, mogły udzielać Polakom kredytów; oficjalnie przez swoje placówki, np. w Niemczech, a faktycznie wydając je w polskich oddziałach. Ale sprawa bardziej została rozdmuchana politycznie, niż w rzeczywistości zaistniała. – Nawet nie chce mi się takich bredni komentować – mówi Zygierewicz. I, co ciekawe, dr Górka jest akurat w tej kwestii podobnego zdania. – Takie rzeczy raczej nie dzieją się w Polsce – przekonuje. – Jeżeli są, to są to kwestie tak marginalne, że nie powinny być zauważone w makroskali.

Jak to robią inni

Podatek bankowy nie jest ewenementem w skali Unii Europejskiej. Po kryzysie finansowym większość państw UE zdecydowała się obciążyć instytucje finansowe dodatkową daniną. I tak na przykład banki w Niemczech płacą 0,02-0,06 proc. podatku, w Belgii 0,13 proc., w Wielkiej Brytanii 0,17 proc. czy we Francji 0,33 proc. Ciekawym przykładem są Węgry, gdzie Viktor Orbán zdecydował się na 0,53 proc. podatku plus 20 euro od każdej transakcji. Oczywiście odbiło się to gigantycznym spadkiem rentowności kapitału własnego banków. Ale dzięki temu Węgrzy byli w stanie przejąć dużą część sektora bankowego. Niemiecki kapitał odsprzedał swoje udziały w tamtejszych instytucjach, a plan Orbána, by przynajmniej 50 proc. sektora bankowego znalazło się w rękach Węgrów, został zrealizowany w przeciągu zaledwie dwóch – trzech lat. W Polsce już w 2012 r. SLD zaproponował wprowadzenie podatku bankowego, ale tylko na poziomie 0,25 proc. aktywów. Propozycja opozycji się jednak nie przebiła. PiS również proponował taki podatek, i to w 2011 r. Jego skala miała sięgać 0,39 proc. i zastąpić zwiększenie VAT przez rząd Donalda Tuska. Oczywiście ona również nie przeszła. Został nam i wyższy VAT, i podatek bankowy. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 28/2017
Więcej możesz przeczytać w 28/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 28/2017 (1794)

  • Polskie wartości, o które warto walczyć 9 lip 2017, 20:22 Plac Krasińskich dzieli od Krakowskiego Przedmieścia w Warszawie kilkaset metrów. W czwartek, 6 lipca, zobaczyliśmy na tle pomnika Powstania Warszawskiego Polskę dumną, bohaterską, ze wspaniałą przeszłością, słuchaliśmy poruszającego wystąpienia prezydenta supermocarstwa. Czy... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 lip 2017, 20:00 PREMIER BEATA SZYDŁO ZNOWU PODPADŁA PREZESOWI PIS JAROSŁAWOWI KACZYŃSKIEMU. 6
  • Obraz tygodnia 9 lip 2017, 20:00 3,58 mld zł wpłynęło w ciągu ostatnich 10 lat na konta klubów Ekstraklasy – wynika z raportu Deloitte. Najlepiej zarabiającą drużyną była Legia Warszawa (207,4 mln), podium uzupełniały Lech Poznań i Lechia Gdańsk. Na samych... 8
  • Info radar 9 lip 2017, 20:00 Śmierć z wyroku sądu Sprawa Charliego Garda ujawniła głęboki dylemat etyczny nowoczesnej medycyny: kto ma prawo decydować o życiu? Charlie Gard ma 11 miesięcy i cierpi na nieuleczalną genetyczną chorobę mitochondrialną. Ma uszkodzony... 11
  • Zdarzyło się jutro 9 lip 2017, 20:00 Gwóźdź Budki i zniżka od Donalda. 14
  • Moda na antyamerykanizm 9 lip 2017, 20:00 POMNIK POWSTANIA WARSZAWSKIEGO, POD KTÓRYM PRZEMAWIAŁ DONALD TRUMP, jest pod względem stylistycznym pomnikiem sowieckim. Wielkie postacie, dosłowność odzwierciedlanej sceny, wojenny heroizm wymowy całości – wypisz wymaluj dzieło rodem z ZSRR. 15
  • Raj 9 lip 2017, 20:00 NA PROWINCJI DEKOMUNIZACJA IDZIE PEŁNĄ PARĄ. Zmienia się nazwy ulic, obala pomniki, spycha w niebyt wielkie głazy postawione po wojnie dla upamiętnienia czyjegoś lokalnego bohaterstwa. Nikt już nie śmie powiedzieć, że np. bohater,... 15
  • Sny o potędze 9 lip 2017, 20:00 Wizyta Trumpa w Warszawie i jego wsparcie dla porozumienia gospodarczego państw Trójmorza wzmocnią nie tylko nasz sojusz z USA, lecz także naszą pozycję w Unii. 16
  • Problemy Unii nas zbliżają 9 lip 2017, 20:00 O tym, kto naprawdę dzieli dziś Unię Europejską, i o znaczeniu inicjatywy Trójmorza mówi Balázs Molnár, sekretarz stanu ds. europejskich Węgier. 19
  • Wojna światów 9 lip 2017, 20:00 Wielkiej mowy Donalda Trumpa na placu Krasińskich słuchaliśmy z przejęciem, gdyż usłyszeliśmy w niej iście romantyczną apoteozę polskości. Amerykański prezydent mówił o polskiej historii językiem, jakiego nie słyszeliśmy nigdy... 21
  • Igranie z emocjami 9 lip 2017, 20:00 Władysław Frasyniuk i Lech Wałęsa wezwali Polaków, by przybyli zablokować najbliższą miesięcznicę smoleńską. Żeby stanęli naprzeciwko Jarosława Kaczyńskiego w obronie wolności obywatelskich i demokracji. Czy to początek wojny polsko-polskiej czy gesty ciągle mieszczące się w... 23
  • W opozycji jest zbyt wielu wodzów 9 lip 2017, 20:00 Jeśli przyjmiemy, że można blokować miesięcznice, to dlaczego nie można blokować Parady Równości? – pyta Leszek Miller 26
  • Czekam na wybuch 9 lip 2017, 20:00 Jeśli świat obiegną obrazki szarpanego przez policję Lecha Wałęsy, będę się cieszył. Dzięki temu ludzie przejrzą na oczy – mówi Krzysztof Łoziński, szef Komitetu Obrony Demokracji. 28
  • Lider KOD: Nie mam wątpliwości, że celem Kaczyńskiego jest twarda dyktatura 9 lip 2017, 20:40 W rozmowie z tygodnikiem „Wprost” Krzysztof Łoziński mówił m.in. o przyszłości Komitetu Obrony Demokracji oraz możliwych scenariuszach dla Polski. 28
  • Układanka prezesa 9 lip 2017, 20:00 Po kongresie PiS i Zjednoczonej Prawicy układ sił w partii wyraźnie się zmienił. Prezes osłabił frakcję Beaty Szydło i ojca Tadeusza Rydzyka, wzmocnił natomiast Mateusza Morawieckiego i zakon PC. 32
  • Mafia, Bierut i Warszawa 9 lip 2017, 20:00 JAN ŚPIEWAK Dekret Bieruta, na mocy którego na własność Warszawy przechodziły wszelkie grunty w przedwojennych granicach miasta, był aktem stworzonym przez stalinistę, ale sam stalinowski nie był. Podobne akty nacjonalizujące... 35
  • Puszcza mówi o Polsce 9 lip 2017, 20:00 Teraz naszą wspólną sprawą jest Puszcza Białowieska, potem będzie nią wspólna Polska we wspólnej Europie – uważa Adam Wajrak, działacz ekologiczny, autor książek przyrodniczych, dziennikarz. 36
  • Gwałciciele z pigułką 9 lip 2017, 20:00 Policja ostrzega: pigułka gwałtu staje się coraz popularniejsza. Zwłaszcza w wakacje, kiedy okazji do wykorzystania potencjalnej ofiary jest więcej, a nasza czujność jest stępiona. Sprawcy zazwyczaj znikają bez śladu. 40
  • Mężu, wracaj do domu 9 lip 2017, 20:00 Dla katolików skupionych we Wspólnocie Trudnych Małżeństw „Sychar” cywilny rozwód nie istnieje. Wiara każe im trwać w związku mimo jego rozpadu i do końca życia czekać na powrót prawowitego małżonka. Nawet z dziećmi z kolejnego małżeństwa. 47
  • Frustrat na parkingu 9 lip 2017, 20:00 Ciężko zranił przypadkową kobietę, bo nie układało mu się z konkubiną. 50
  • Międzynarodowe aspiracje Ptak Warsaw Expo 9 lip 2017, 20:00 Chcemy być najważniejszym obiektem targowym w tej części Europy – mówi Tomasz Szypuła, prezes zarządu Ptak Warsaw Expo 53
  • Komu zagra Play 9 lip 2017, 20:00 W ciągu 10 lat ze start-upu stali się drugą największą siecią w Polsce. Teraz telekom Play wchodzi na giełdę. Kusi wielkimi zyskami, sutą dywidendą, ale czy w Polsce może zarobić jeszcze więcej? 54
  • Kup pan start-up 9 lip 2017, 20:00 Negocjacje start-upów z inwestorami to jak opowiadanie snów. Pierwsi widzą jasną przyszłość. Drudzy tylko zamglony obraz. 58
  • Wsparcie dobrych pomysłów 9 lip 2017, 20:00 Bez odpowiedniego wsparcia start-upy się nie rozwiną. Konieczne są fundusze zajmujące się inwestowaniem w takie firmy. 61
  • Płacz i nie płać 9 lip 2017, 20:00 Ponad 3 mld zł przyniósł podatek bankowy w 2016 r. Wszyscy myśleli, że banki dostosują się do zasady „płać i płacz”. Tak się jednak nie stało. 62
  • Hossa Bessa 9 lip 2017, 20:00 Lot po węgiersku LOT otwiera swoją pierwszą bazę zagraniczną. Na lotnisku w Budapeszcie będzie stacjonował polski boeing 787-8 dreamliner do obsługi połączeń ze stolicy Węgier do Nowego Jorku i Chicago. Do tej pory Węgrzy nie mieli... 66
  • Biuro na miarę biznesu 9 lip 2017, 20:00 Biznes potrzebuje indywidualnych rozwiązań. Jednym z nich są tzw. elastyczne biura – mówi Michał Kuropieska, prezes Office Hub. 67
  • Napędzanie migracji 9 lip 2017, 20:00 Płynący obecnie do Europy imigranci nie są ofiarami wojen. To komercyjni klienci przemytniczych biur podróży, w których działalności dużą rolę odgrywają organizacje humanitarne. 68
  • Globalna apokalipsa? 9 lip 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Globalne ocieplenie zmienia oblicze świata, środowisko, wywołuje niepokoje społeczne, zmienia… ludzi. Wiadomo, że poziom wód się systematycznie podnosi, bo czapa lodowa na Arktyce „zwija się”, a... 72
  • Gównoprawda 9 lip 2017, 20:00 EWA WANAT Od ponad roku mieszkam w Berlinie. Jestem obywatelką Unii Europejskiej (na razie...), więc sobie mieszkam tam, gdzie mi się w ramach Unii podoba. Dziś akurat bardziej podoba mi się Berlin. To niby tylko 100 km od granicy z Polską,... 73
  • Leczenie siecią 9 lip 2017, 20:00 Szpitale oplotła sieć ministra Konstantego Radziwiłła. Dzięki temu mają się zająć leczeniem, a nie walką o kontrakty z NFZ. 74
  • Serce za burtą 9 lip 2017, 20:00 Kilka świetnych ośrodków leczących serce znalazło się poza siecią szpitali. Jeśli nie dostaną finansowania, przestaną istnieć. 76
  • Kosmiczne ambicje, przyziemne problemy 9 lip 2017, 20:00 Polskie firmy i instytuty naukowe mają ambicje, by znaleźć się w elitarnym gronie podwykonawców projektów kosmicznych. 77
  • Rasa nie istnieje 9 lip 2017, 20:00 Mieszkańcy Namibii i Nigerii pod względem barwy skóry nie są podobni do Szweda, ale większość ich genów bardziej się od siebie różni niż geny każdego z nich od genów tego samego Szweda – pisze brytyjski genetyk. 79
  • Ładne rzeczy! 9 lip 2017, 20:00 Wzornictwo mogłoby być naszą marką i hitem eksportowym, czego dowiodła gdyńska wystawa „Elementarz polskiego designu”. 82
  • Niewiarygodnie piękne dziedzictwo 9 lip 2017, 20:00 O wolności w sztuce, nie tylko muzycznej, mówi nam jeden z najwybitniejszych współczesnych jazzmanów Wynton Marsalis. 87
  • Pralnia mózgów 9 lip 2017, 20:00 Na festiwalu Transatlantyk czeka nas polska premiera „Napalmu” Claude’a Lanzmanna. To ostatnio jeden z wielu dokumentów o Korei Północnej. Co fascynuje filmowców w tym piekle na ziemi? 90
  • Wydarzenie 9 lip 2017, 20:00 SZTUKA Labirynt polskości Pomysł był prosty: na przykładzie zbiorów najstarszego polskiego Muzeum Narodowego pokazać kulturowy mianownik dla całego narodu, zastanowić się nad tym, co nas łączy w czasach, w których wszystko zdaje się... 92
  • Powyżej średniej 9 lip 2017, 20:00 MUZYKA Piekielnie sprawna robota CHOĆ WIELBICIELE TWÓRCZOŚCI PAWŁA ŁUKASZEWSKIEGO CHCIELIBY W NIM WIDZIEĆ MUZYCZNEGO MISTYKA NA MIARĘ MESSIAENA CZY PÄRTA, jest on raczej wytrawnym pragmatykiem. Warszawski kompozytor stworzył wokół... 94
  • Marta Kuligowska: To się państwu spodoba 9 lip 2017, 20:00 ODPOCZYWAM, BIEGAJĄC, WTEDY NAJCZĘŚCIEJ SŁUCHAM AUDIOBOOKÓW. Niektórych to dziwi, dla mnie to kwestia odbioru lektora. Maciek Stuhr świetnie przeczytał „Króla” Szczepana Twardocha, prawie wyskoczyłam z butów, tak mną wstrząsnął.... 96
  • Jankes w Warszawie 9 lip 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Richard Nixon, Gerald Ford, Jimmy Carter, George Bush, Bill Clinton, George Walker Bush, Barack Obama, Donald Trump. Wszyscy oni odwiedzili Polskę. Niektórzy dwa razy, a inni nawet trzykrotnie. Z ostatnich 10 prezydentów USA w... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany