Na tropach polskich imperiów

Na tropach polskich imperiów

Na tropach polskich imperiów
Na tropach polskich imperiów
Wielkość Polski to nie tylko troska polityków, lecz także obiekt historycznych fascynacji wydarzeniami, które często nigdy nie miały miejsca.

Jakub Mielnik

Imperialny charakter naszej burzliwej historii nie od dziś jest obiektem poważnych badań, popularnych opracowań i zwykłej ideologicznej naparzanki. Jedni wyżywają się w patriotycznej egzaltacji, kreśląc śmiałe tezy o wielkości dawnych władców i imperium sięgającym od Bałtyku do Morza Czarnego. Inni nie kryją obrzydzenia bezmiarem krzywd wyrządzonych Bogu ducha winnym, potulnym sąsiadom przez chciwych, polskich imperialistów. Oba te obozy być może mogłyby się jakoś spotkać, gdyby polski projekt imperialny odniósł sukces. Tak jak imperializmy francuski, belgijski, niemiecki, brytyjski czy szwedzki stałby się pewnie źródłem wartości oświeconych i postępowych. Patrioci mogliby dzięki temu porzucić egzaltację i stanąć pewniej na nogach, wyzwalając się z matni narodowych kompleksów. Skorzystaliby też piewcy postępu. Zamiast obnosić się ze wstrętem do patriotycznych uniesień, mogliby śmiało afirmować dorobek imperium, tak jak dziś z niewielkimi tylko oporami czynią to Francuzi, Niemcy, Belgowie czy Szwedzi. Problem polega jednak na tym, że ten polski imperializm był kruchy i niezdecydowany. Musiał zawalić się pod naporem znacznie skuteczniejszych i bardziej bezwzględnych w tej materii sąsiadów. To bardzo utrudnia kreowanie dobrego samopoczucia narodowego. Bo jak tu wchodzić na salony europejskie z sentymentalną słomą wystającą z butów, która trąci zaprzaństwem zatruwającym nasze stosunki społeczne i relacje z sąsiadami? A jednak śmiałków gotowych rzucić wyzwanie takiej narracji, a przy okazji zarobić trochę grosza, nie brakuje. Mimo dąsów elit opowieści o Wielkiej Polsce, niezmierzonym imperium dobra i wiekopomnych osiągnięć mają się jednak dziś lepiej niż kiedykolwiek. Poważna nauka pokazuje tym koncepcjom plecy. Jednak żądna wrażeń część narodu ma za nic akademickie sarkania i chętnie nurkuje w świat pseudohistorycznych fantazji, żeby poczuć, jak fajnie jest być Wielkim Polakiem.

Pansłowiańska kraina szczęśliwości

Tym naiwniakom, którym się wydaje, że Polska zaczęła się od Piasta Kołodzieja, trzeba szybko wyjaśnić, że nie wyskoczyliśmy sroce spod ogona jakiś tysiąc lat temu z okładem. Nie jesteśmy też jakimiś przybłędami z głębi Azji zapełniającymi puszcze opróżnione przez migrujących ku śródziemnomorskiemu słońcu Germanów. Wszelkie znaki na niebie i ziemi głoszą, że tkwimy w tym samym miejscu Europy od 11 tys. lat. Pewien problem jest z miejscem narodzin wielkiej cywilizacji, którą trzeba umiejscowić na bagnach nad Prypecią. Jednak starożytna Polska, legendarne Imperium Lechitów szybko się rozwijało, zajmując tereny od Renu i Alp po Bałtyk, Don i Morze Czarne. Kilkaset lat przed narodzinami Chrystusa miało się tak dobrze, że nastawał na nie sam Aleksander Macedoński. Jego butni posłowie zostali obdarci ze skóry. Truchła wypchano trawą morską i odesłano, skąd przybyły. Potem jeszcze władczyni Lechitów, królowa Wanda pokonała grecką wyprawę odwetową. Tak przynajmniej twierdzi pierwszy kronikarz wśród bajkopisarzy, biskup krakowski Wincenty Kadłubek, który na polecenie Kazimierza Sprawiedliwego sprawnie mieszał historyczne fakty i różne bujdy. Kadłubek nie jest zresztą jedynym źródłem tych mrożących krew w żyłach opowieści.

Cytowana jest często także tzw. kronika Prokosza, odnaleziona i wydana drukiem na początku XIX w. Możemy z niej dowiedzieć się na przykład, że jeden z lechickich władców, niejaki Lech III Ariowit w 53 r. p.n.e. pokonał w Syrii legiony rzymskie. Jego potomkowie mieli nawet wżenić się w rodzinę Juliusza Cezara. Kronika Prokosza, który miał być prawosławnym biskupem Krakowa i spisać ją 30 lat przed chrystianizacją państwa Mieszka I, została w rzeczywistości stworzona w połowie XVIII w. przez niejakiego Przybysława Dyjamentowskiego. Mieszkający w Wilnie jegomość parał się fałszowaniem na zamówienie szlacheckich genealogii. W wolnych chwilach wymyślał fikcyjnych kronikarzy, nie tylko Prokosza, ale też Kagnimira, Boczulę i Świętomira, którzy mieli opisać ze szczegółami starożytne lechickie imperium. Była to kraina dostatnia i szczęśliwa, a jej mieszkańcy żyli w symbiozie z naturą, przestrzegali zasad demokracji i gardzili niewolnictwem. Cały ten pansłowiański raj na ziemi szlag trafił wraz z chrystianizacją państwa Mieszka, który – jak wiemy – sam był jednym z największych handlarzy niewolników swoich czasów. Przebiegłe watykańskie klechy, wspierane przez krwiożerczych Niemców, kolonizujących Wielką Lechię, miały wtedy zatrzeć wszelkie ślady istnienia tego państwa. Jednak duch sarmacki nie dał się całkiem stłamsić ciemnym siłom Kościoła. Kolejni słowiańscy władcy, choć skaptowani przez zgniły zachód, niestrudzenie nieśli kaganek lechickiej cywilizacji. Mieszko okazał się zdrajcą, ale już jego syn Bolesław Chrobry zbudował państwo sięgające od Kijowa po Łabę. Na południu włączył do swojego imperium Czechów, Morawian i Madziarów. Jego następcy co prawda schedę roztrwonili, ale duch Wielkiej Lechii przetrwał dziejowe burze, by w czasach Jagiellonów stworzyć unikalną sarmacką cywilizację, rozciągającą się od morza do morza. O tym to już nawet uczą w szkołach.

Turbosłowianizm rodem z Łubianki

Wszystkie te bajeczki opierają się na mieszaninie faktów i wyssanych z palca teorii opartych często na sfałszowanych dla zysku bądź zabawy źródłach. Można tutaj także dostrzec ślady pracy rosyjskiego aparatu bezpieczeństwa, który od czasów carskich eksploatuje pansłowiańskie sentymenty.

Ojcem chrzestnym tych fantazji jest jednak nie Rosjanin, tylko XIX-wieczny austriacki okultysta Guido List, który uważał Niemców za potomków starożytnych Arian, najbardziej zaawansowanej w rozwoju rasy ludzkiej. Teorie Lista stały się podstawą nazizmu. Zainspirowały też wielkoruskich nacjonalistów, którzy za potomków Arian uznali Słowian, przyznając sobie prawo do przewodzenia pansłowiańskiej wspólnocie. Podobnie jak w opowieściach o Wielkiej Lechii, także w tej rosyjskiej wersji dzielny duch słowiański stawia opór knowaniom Watykanu i zgniłego Zachodu. Carska Ochrana z powodzeniem rozwijała te teorie w słowiańskich częściach monarchii Habsburskiej. Dziś z kolei mamy fenomen, nazwany z przekąsem turbosłowianizmem, pewnie z powodu tendencji do rozdymania osiągnięć mieszkańców Europy Środkowej. Jest on obecny nie tylko w Polsce, ale też w Rosji, Chorwacji, Serbii, a nawet Macedonii. Turbosłowianie rosyjscy przypisują więc sobie osiągnięcia Mongołów Czyngis-chana, Chorwaci wywodzą swoje pochodzenie ze starożytnego królestwa Mitanni, a maleńka Macedonia zawłaszczyła na swoje potrzeby Aleksandra Macedońskiego.

W Polsce mieszają się dzieje Scytów, Wandalów i Słowian, zgodnie z tym, co autorzy poczytnych publikacji nurtu turbosłowiańskiego mogą wynaleźć w internecie, czasami także na stronach powiązanych z rosyjską nacjonalistyczną prawicą. Ta zaś od zawsze jest skrupulatnie inspirowana przez mistrzów socjotechniki z Łubianki. Zupełnie jak za carskich czasów, tak i teraz suflowana jest odbiorcom wersja o wyższości cerkwi prawosławnej nad Kościołem katolickim. Cerkiew ma wypływać z głębi słowiańskich trzewi, podczas gdy Kościół to narzędzie opresji przynajmniej od czasów króla Popiela, któremu agenci Rzymu mieli wymordować stryjów sprzyjających wschodniemu obrządkowi. W turbosłowiańskich klechdach każdy znajdzie coś dla siebie. Sięgną po nie neopoganie i pansłowiańscy nacjonaliści wietrzący wszędzie masońskie spiski z Watykanem w tle. Spodoba się on także skrajnej lewicy, niechętnej kościołowi, za to uwodzonej ekologiczną i wolnościową otoczką, budowaną wokół wyssanej z palca historii Wielkiej Lechii. Za imperium Bolesława Chrobrego i sarmacką Rzeczpospolitą od morza do morza murem stanie za to twarda prawica, znajdując tam historyczne usprawiedliwienie dla wyższości Wielkiej Polski nad zgniłą i chylącą się ku upadkowi Europą. W dzisiejszych czasach przenikanie tych literackich fikcji i pseudonaukowych teorii do systemu nauczania nie jest całkiem niemożliwe. Tworzone dla rozrywki i dla zysku fikcje historyczne może i wypełzły z prasłowiańskich, poleskich bagien, trzeba jednak pamiętać, jaki smrodek się nad nimi unosi. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 43/2017
Więcej możesz przeczytać w 43/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2017 (1808)

  • Pozwalajcie dzieciom krzyczeć 22 paź 2017, 20:00 Zaczęło się od zdjęć na Facebooku. Ubrane na czarno kobiety publikowały selfie z hashtagiem CzarnyProtest – tak podawał „Wprost” 2 października 2016 r. Pisaliśmy, że w kobietach coś pękło, że nie chodzi tylko o bezwzględny... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 22 paź 2017, 20:00 ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK W PiS mówi się, że Witolda Waszczykowskiego (na zdj.) w fotelu szefa MSZ może zastąpić Adam Bielan. Ale zdaniem przeciwników wicemarszałka Senatu, to „zbyt duża nagroda dla zdrajcy” WITOLD... 8
  • Czy Benedykt umiera? 22 paź 2017, 20:00 Benedykt XVI nie odprawia już sam mszy świętej i ma kłopoty z samodzielnym staniem – taka informacja zelektryzowała katolików na całym świecie. Spekulacje na temat jego złego stanu zdrowia wzmogły się po opublikowaniu zdjęć... 12
  • Gdzie ta izolacja Polski? 22 paź 2017, 20:00 TEZA O POGŁĘBIAJĄCEJ SIĘ NIEUCHRONNIE IZOLACJI POLSKI W UE JEST ULUBIONYM PALIWEM OPOZYCJI. Jakież musiało być więc zdumienie wielu w Polsce, gdy przy okazji zeszłotygodniowego szczytu w Brukseli przewodniczący Rady Europejskiej Donald... 13
  • Obraz tygodnia 22 paź 2017, 20:00 8 mld dolarów wyda w przyszłym r o k u Ne t fl i x na produkcję filmów i seriali Wygrany Adam Bodnar TK po dwóch latach przychylił się do wniosku rzecznika praw obywatelskich i orzekł, że „eksmisja na bruk” jest niezgodna z... 14
  • Misjonarz wolności 22 paź 2017, 20:00 Gęsty szpaler ludzi – uśmiechniętych i spłakanych. I oklaski. Myślałem, że ktoś ważny idzie za mną. Ale to były oklaski na powitanie pierwszego w historii tego zakładu księdza przekraczającego jego bramy, oklaski dla Kościoła,... 15
  • Zdarzyło się jutro 22 paź 2017, 20:00 MARIUSZ CIEŚLIK I ROBERT GÓRSKI, KABARET MORALNEGO NIEPOKOJU Kawior, podróże i rezydencja – będącmłodą lekarką. JUŻ WIADOMO, KIM SĄ STRAJKUJĄCY LEKARZE REZYDENCI. TVP Info wykryła, że jedzą kanapki z kawiorem i bywają za... 16
  • Robi się kolorowo 22 paź 2017, 20:00 Nie tylko w polityce i na ulicy. Kolor pojawia się na okładkach tygodnika „Wprost”. W 1990 r. startuje też Lista najbogatszych Polaków oraz nagrody Kisiela. 18
  • Z czego pan, pani naprawdę żyje? 22 paź 2017, 20:00 „Wprost” nie wstydził się rozmawiać o pieniądzach. Zarówno tych dużych, jak i małych. I to był znak, że skończyły się czasy, w których wszyscy mieli mieć po równo. 19
  • Jak się molestuje w Polsce 22 paź 2017, 20:00 W Sejmie, show-biznesie, w szkole, na ulicy. Okazało się, że polskie kobiety są masowo molestowane. Tylko wcześniej o tym nie mówiły. 20
  • Byłam molestowana. Ja też. 22 paź 2017, 20:00 Opowiedziałam o tym, że byłam molestowana, by uświadomić innym ofiarom, że to nie one mają się wstydzić. I to nie one są winne i brudne. 25
  • Marzenia to za mało 22 paź 2017, 20:00 Zmiany w służbie zdrowia naruszają różne interesy – mówi minister Konstanty Radziwiłł oraz deklaruje zrozumienie dla lekarzy rezydentów, wyjaśnia sens powstania sieci szpitali i wylicza kolejne miliardy złotych na leczenie Polaków. 28
  • Polityczna singielka 22 paź 2017, 20:00 Joanna Mucha napisała program dla całej opozycji. Zdaniem niektórych to preludium do nowej inicjatywy politycznej, która może się okazać gwoździem do trumny Platformy Obywatelskiej. 34
  • Pilna misja Zalewskiej 22 paź 2017, 20:00 JAN ROKITA Bogu dzięki Warszawa ciągle różni się od Budapesztu. Najnowszym tego dowodem może być sposób podejścia węgierskiego i polskiego rządu do kwestii nowej ukraińskiej ustawy oświatowej. Prezydent Petro Poroszenko podpisał... 38
  • Meandry rosyjskiej propagandy 22 paź 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Aby zrozumieć rosyjską politykę propagandową, trzeba pokusić się o jej analizę w okresie co najmniej trzech lat. W zasadzie jej oblicze znamy od zawsze. Nigdy jednak ofensywa Rosjan w przestrzeni... 40
  • Wagon trzeciej klasy wyje ostatkiem sił 22 paź 2017, 20:00 W 2019 r. Partia Razem wejdzie do parlamentu. A w perspektywie sześciu lat nowa lewica zawalczy o władzę – zapowiada Adrian Zandberg, jeden z liderów Partii Razem. 42
  • CEP-em w kierowców 22 paź 2017, 20:00 Jeżeli czeka cię wizyta w wydziale komunikacji, zrób to szybko. 13 listopada ma wejść w życie nowy system informatyczny i wiele wskazuje na to, że nie zadziała. Kierowców może czekać horror. 46
  • Programowanie to nasza broń kobieca 22 paź 2017, 20:00 Kto potrafi programować, ten będzie miał władzę. Prawie 90 proc. programistów to mężczyźni. Django Girls chcą to zmienić. 49
  • Jaka piękna katastrofa 22 paź 2017, 20:00 Rok temu na rynku zadebiutowały cztery nowe stacje telewizyjne. I kiepsko im idzie. Ich nadawcy tną koszty i szukają winnego. 52
  • Firmowe opowieści 22 paź 2017, 20:00 Bez zniewalającej historii nie osiągniesz sukcesu w biznesie. Wylądujesz w worku z innymi firmami podobnymi do twojej – mówi Matthew Luhn, doradca Google’a, BMW i Adidasa. 56
  • Rodziny Kulczyków domek w górach 22 paź 2017, 20:00 185 mln dolarów, czyli grubo ponad 660 mln zł – tyle jest warta obłędna 185 rezydencja rodziny Kulczyków w Szwajcarii. Nieruchomość położona w Alpach, niedaleko znanego kurortu narciarskiego St. Moritz jest najdroższą w całej... 58
  • Wielkie gwiazdy i premiery na Warsaw Moto Show 22 paź 2017, 20:00 Tego wydarzenia z pewnością nie mogą przegapić miłośnicy motoryzacji. III targi Warsaw Moto Show w Ptak Warsaw Expo odbędą się 27-29 października w podwarszawskim Nadarzynie. 59
  • Europa na celowniku chińskich komunistów 22 paź 2017, 20:00 Zjazd Komunistycznej Partii Chin zatwierdził plany ekspansji na najbliższe pięć lat. Wobec oporu USA głównym celem podboju gospodarczego będziemy my. Czyli Europa. 60
  • Co ma Trump do Weinsteina 22 paź 2017, 20:00 W wojnie z prezydentem USA i z konserwatywną Ameryką przybywa ofiar po stronie liberalnej opozycji. Hollywoodzka afera z molestowaniem aktorek sięgnęła elit Partii Demokratycznej. 64
  • Innowacyjność we krwi 22 paź 2017, 20:00 Niemal 500 nominowanych firm i ponad 100 wręczonych statuetek to bilans Innowatorów Wprost, które zostały wręczone już po raz siódmy. 70
  • DNA innowacji 22 paź 2017, 20:00 Innowacje i nowe technologie są kluczowymi elementami rozwoju Grupy Enea. 72
  • Przełomowe terapie 22 paź 2017, 20:00 Wszystkie nasze działania mają na celu poprawę sytuacji polskich pacjentów – mówi Magda Lisiecka, country director, Janssen-Cilag Polska. 73
  • Technologie dla finansów 22 paź 2017, 20:00 Innowator Wprost 2017 w kategorii finanse został przyznany it Card, firmie, która łączy osiągnięcia technologii z potrzebami branży. 74
  • Targi bez końca 22 paź 2017, 20:00 Sukces firmy Superexpo.com, która pierwsza zdigitalizowała zwiedzanie targów, to dowód na to, że nawet tak tradycyjna branża jak wystawiennicza potrzebuje nowatorskich rozwiązań. 75
  • Instytut zdrowego zarządzania 22 paź 2017, 20:00 W Instytucie Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi nauka i troska o pacjentów idzie w parze z nowoczesnym zarządzaniem. 76
  • Przedsionek dużej giełdy 22 paź 2017, 20:00 NewConnect ma dziesięć lat i dość burzliwą historię. Były na nim spółki, które dały zarobić nawet kilka tysięcy procent, ale i takie, które zbankrutowały. Jednak wielu firmom, dzięki małej giełdzie, udało się przejść na duży parkiet. 79
  • High-tech dewelopera 22 paź 2017, 20:00 Inwestycje dewelopera Terra Casa udowadniają, że ultranowoczesne rozwiązania w budownictwie to standard, którego oczekują klienci. 82
  • Psychologia w służbie biznesu 22 paź 2017, 20:00 Jest pionierem e-learningowych kampanii digital marketingowych w tej części Europy, a jego firma rusza na podbój rynku w USA. Te działania doceniło jury Innowatorów Wprost 2017, które przyznało dr. Mateuszowi Grzesiakowi nagrodę w kategorii dobre geny innowacji. 83
  • Przyszłość mobilności 22 paź 2017, 20:00 Future Of The Mobility – pod takim hasłem odbyła się kolejna edycja Round Table Mixer. 84
  • Innowacyjne geny Lotosu 22 paź 2017, 20:00 Innowacje są filarem strategii Grupy Kapitałowej LOTOS i elementem jej biznesowego DNA. 86
  • Dobry pomysł na elektryka 22 paź 2017, 20:00 Dobry pomysł na car-sharing samochodów elektrycznych powinien uwzględnić braki w infrastrukturze ładowania tych aut. 88
  • Sektor TSL na fali trudnej hossy 22 paź 2017, 20:00 Popyt na ich usługi logistyczne szybko rośnie, jednak brakuje rąk do pracy w tej branży , a przepisy i rynek dyktują logistykom coraz trudniejsze warunki. 90
  • O biomarkerach i czekoladkach 22 paź 2017, 20:00 Innowacje dotyczące zdrowia to nie tylko nowe leki. To również żywność funkcjonalna, nowoczesne ekstrakty i biomarkery. 94
  • Odręczny podpis elektroniczny 22 paź 2017, 20:00 Od dekady wróżymy papierowi koniec, on jednak ma się dobrze. Nawet jeśli do czytania książek używamy czytników, podpisujemy się wciąż na papierze. Czas to zmienić! 95
  • Szpiczak – choroba przewlekła? 22 paź 2017, 20:00 Dzięki nowym terapiom szpiczaka możemy dziś traktować jak chorobę przewlekłą, a nie wyrok. 96
  • Kręgi (bez) bólu 22 paź 2017, 20:00 Kręgosłup to narząd ruchu i w ruchu czuje się najlepiej. Unieruchomiony godzinami z powodu siedzenia przed monitorem choruje i boli – przypominają neurochirurdzy i ortopedzi. 98
  • Na tropach polskich imperiów 22 paź 2017, 20:00 Wielkość Polski to nie tylko troska polityków, lecz także obiekt historycznych fascynacji wydarzeniami, które często nigdy nie miały miejsca. 100
  • Nasz świat jest projekcją 22 paź 2017, 20:00 Jesteśmy tylko pikselami – mówi Rutger Hauer, opowiadając o pracy nad „Łowcą androidów”. – Historia nauczyła mnie, aby być milszym dla maszyn – dopowiada Ryan Gosling, gwiazda „Blade Runnera 2049”. 103
  • Sprywatniałem 22 paź 2017, 20:00 Pokora jest fragmentem elementarnego wychowania – mówi Marek Kondrat, choć na toruńskim festiwalu Tofifest odbierze nagrodę za twórczą niepokorność. 106
  • Wydarzenie 22 paź 2017, 20:00 MUZYKA Mędrzec rocka W wywiadach nie rozmawia już o Led Zeppelin, mimo że podobno proponował Page’owi wspólną pracę nad nową akustyczną płytą. Po ogromnym sukcesie countrowo-folkowego albumu z Alison Krauss 10 lat temu Robert Plant... 108
  • Koniecznie! 22 paź 2017, 20:00 architektura Bohater Plac Warszawa wciąż jest miastem w budowie. Wiążą się z tym wielkie emocje i pieniądze, a także szanse, których nie wolno zaprzepaścić. O tych problemach opowiada festiwal „Warszawa w budowie” organizowany... 109
  • Powyżej średniej 22 paź 2017, 20:00 opera Kuriozum warte przypomnienia Ponad 20 postaci w pięciu aktach, a każdy z nich rozgrywa się w innej rzeczywistości. Karuzela rozpoczynająca się w starożytnej Arkadii kończy się na współczesnym bankiecie.  Libretto pełne jest... 110
  • W mediach 22 paź 2017, 20:00 INTERNET Cisze i hałasy EVERY NOISE AT ONCE (HTTP://EVERYNOISE.COM/ENGENREMAP.HTML) TO CO PRAWDA UBOGI GRAFICZNIE, ale bogaty koncepcyjnie projekt mający na celu zebranie każdego możliwego gatunku muzycznego na jednym ekranie.  Na razie... 112

ZKDP - Nakład kontrolowany