Królowie pieniądza

Królowie pieniądza

Donald Trump
Donald Trump / Źródło: Newspix.pl / fot. ABACA
Waszyngtoński prawnik „bez poglądów” Jerome Powell będzie nowym szefem amerykańskiego banku centralnego. Będzie miał większą władzę, niż większość polityków mogłaby sobie zamarzyć.

Grzegorz Sadowski

Pan Zwykły – taką ksywkę ma Jerome Powell, szykowany na 16. szefa amerykańskiej rezerwy federalnej, czyli banku centralnego USA. Powell rzeczywiście przypomina zwykłego waszyngtońskiego urzędnika, jego motto: ciężko pracuj i się nie wychylaj. Absolwent prawa na Georgetown i politologii Princeton, były podsekretarz skarbu, potem pracownik firm inwestycyjnych będzie pierwszym nieekonomistą w fotelu szefa Fedu. Poglądy na politykę? Umiarkowane, nigdy nie głosuje przeciw większości, politycznie podobne do poprzedników, czyli Janet Yellen i Bena Bernanke’ego, którzy przez siedem lat utrzymywali niemal zerowe stopy procentowe, pompując w system finansowy biliony dolarów w ramach kolejnych fal „ilościowego poluzowania” (QE). „Wykona fantastyczną pracę, będziecie pod wrażeniem” – stwierdził w swoim stylu prezydent Trump, który nominuje szefa Fedu. I który jeszcze do niedawna obiecywał „osuszenie waszyngtońskiego bagna”. Ale to właśnie to bagno jest dziś zasobem kadrowym Trumpa i to właśnie Pan Zwykły, typowy waszyngtoński urzędnik, który przez obrotowe drzwi raz wchodzi do administracji, a raz do biznesu, pokieruje najpotężniejszym bankiem centralnym na świecie. To m.in. od niego będą zależały stopy procentowe w USA, notowania dolara czy raty kredytów. Ale to niejedyna zmiana. W styczniu fotel prezesa Ludowego Banku Chin po 15 latach opuści Zhou Xiaochuan. W kwietniu zaś wygasa kadencja Haruhiko Kurody, prezesa Banku Japonii. Natomiast za dwa lata z fotelem szefa Europejskiego Banku Centralnego pożegna się Włoch Mario Draghi, który obniżył stopy do historycznych minimów oraz rozpoczął wiele niekonwencjonalnych działań, z programem luzowania ilościowego (QE) na czele. Kim są ludzie, którzy bez demokratycznego mandatu decydują o losach gospodarki? Zwykle pozostają w cieniu, choć ich konferencje prasowe są rozkładane na czynniki pierwsze. Bo w ciągu ostatnich 40 lat banki centralne zyskały władzę, o jakiej wcześniej mogły tylko pomarzyć. Mają pełną kontrolę nad podażą waluty oraz stopami procentowymi, dzięki czemu są w stanie planować okresy wzrostu gospodarczego oraz depresji. A po ostatnim kryzysie ich rola jeszcze wzrosła. Stały się pożyczkodawcą ostatniej instancji dla banków prywatnych, nawet tych, które przez skłonność do nadmiernego ryzyka doprowadziły do kryzysu. „Były zbyt duże, by upaść” – to mantra szefów banków i urzędników. Ale tym razem to polityka banków centralnych może być źródłem kolejnego załamania.

Co mówi twarz Kurody

Szef banku centralnego, przynajmniej w USA, jest dziś potężniejszy niż prezydent, kongres i sądy. Posiada władzę kreacji pieniądza, a co za tym idzie – może wpływać na inflację i stopy procentowe. W dużej mierze o bezrobociu, cenach, zbycie czy kredytach decyduje Fed. Najważniejsze jest, że Fed jest największym wierzycielem rządu USA. Podobnie jest w innych krajach. W Japonii o tym, co rzeczywiście wie i myśli gubernator banku centralnego Haruhiko Kuroda, czyta się z mimiki jego twarzy. Okazuje się, że Kuroda jest całkiem dobrym aktorem. Jednak ma i słabsze momenty, kiedy to przez sygnały „złości” i „zniesmaczenia” zasygnalizował zmiany w polityce. Pierwszy – wprowadzenie w styczniu 2016 r. ujemnych stóp procentowych, a drugi – przyjęcie polityki kontroli krzywej dochodowości we wrześniu tego samego roku. Naukowcy, którzy badali jego mimikę, stwierdzili, że Kuroda był świadom ograniczeń polityki monetarnej już około sześciu-siedmiu tygodni przed decyzją Rady Banku Japonii dotyczącą zmiany tej polityki. Kadencja Kurody kończy się w kwietniu przyszłego roku. Na razie Kuroda prowadzi na medialnej giełdzie nazwisk, lecz komentatorzy w gronie potencjalnych jego następców wymieniają obecnego wiceprezesa Hiroshiego Nakaso, długoletniego dyrektora w banku centralnym Masahoushi Amamiya (ma przydomek Mr. BoJ), oraz profesora Uniwersytetu Kolumbii Takatoshiego Ito. Ale w rankingu Bloomberga to właśnie Kuroda jest na pierwszym miejscu. Gdy w grudniu 2012 r. premierem został Shinzō Abe, ogłosił on strategię, która miała przezwyciężyć nękającą gospodarkę kombinację powolnego wzrostu i niskiej inflacji. Strategia składała się z trzech strzał – bardzo luźnej polityki pieniężnej, krótkookresowej stymulacji fiskalnej oraz reform strukturalnych rynku pracy i rynków produktów. Polityka gospodarcza rządu (tak zwana abenomika), którą na poziomie fiskalnym wprowadzał Kuroda, sprawiła, że ożywienie gospodarcze w Japonii trwa już osiem kwartałów i jest najdłuższe w ostatniej dekadzie. Tyle że kiedyś z tej polityki trzeba będzie się wycofać. Największymi z problemów Japonii są deficyt budżetowy i dług publiczny. Od 1990 r. relacja długu publicznego do PKB wzrosła z 60 proc. do ponad 250 proc. Jeśli BoJ uda się osiągnąć 2-procentowy poziom inflacji, deficyt gwałtownie wzrośnie, gdyż zwiększy się oprocentowanie długu rządowego, które jest dziś zerowe. A to może doprowadzić do kłopotów.

Ziarno krachu

Na nadmierne zadłużenie i ryzyka z tym związane wskazywał ostatnio prezes Ludowego Banku Chin Zhou Xiaochuan. Według niego stoimy przed potencjalnym momentem Minsky’ego – załamaniem po okresie dynamicznego wzrostu zadłużenia gospodarki. Koncepcja stworzona przez Hymana Minsky’ego zakładała, że podczas boomu zasiane zostaje ziarno krachu. W pewnym momencie zadłużone podmioty nie są w stanie regulować zobowiązań i dochodzi do kryzysu. Już teraz wiele chińskich firm wykorzystuje nowo zaciągane kredyty do spłaty wcześniejszego zadłużenia, a nie rozwoju biznesu.

Zhou, który stoi na czele PBOC od 15 lat, ustąpi ze stanowiska na początku przyszłego roku. I zaliczany jest do reformatorów. W trakcie swoich rządów regularnie podkreślał konieczność reformowania chińskiego sektora finansowego w duchu liberalizacji. Jest uważany za głównego architekta wielkiego sukcesu Państwa Środka, jakim było włączenie chińskiej waluty – juana – do koszyka walut rezerwowych MFW. Obserwatorzy sądzą, że przestrzegając przed kryzysem (który kiedyś na pewno nastąpi), Zhou może chcieć przestrzec partyjnych decydentów, by nadal utrzymywali kurs na liberalizację rynku finansowego za Murem. Faktem jest, że Chiny muszą znaleźć drogę wyjścia z bańki kredytowej, która zdecydowanie zwiększyła się od czasu światowego kryzysu finansowego.

Gdzie jest wyjście

Ale głosów, że banki centralne mogą wywołać kryzys, nie brakuje – nawet wśród mainstremowych polityków i urzędników Zachodu. Nie tak dawno Christine Lagarde, szefowa Międzynarodowego Funduszu Walutowego, stwierdziła, że 10 lat wzrostu gospodarczego przesłania rzeczywiste problemy. A są nimi wysokie zadłużenie wielu państw oraz brak wyciągnięcia lekcji z poprzedniego kryzysu. To może sprawić, że na razie cicho tykająca bomba wybuchnie ze sporą mocą. Podobne tezy stawia Wolfgang Schäuble, a w swoich analizach Deutsche Bank. „Great Unwind”, czyli „Wielkie Odwijanie”, to główne wyzwanie banków centralnych. Jak wyjść z polityki zerowych stóp procentowych i ciągłej podaży taniego pieniądza, nie wywołując załamania? A co, jeśli w którejś z dużych gospodarek doszłoby nagle do kryzysu? Taki scenariusz jest możliwy i pociągnąłby za sobą reakcję łańcuchową, przed którą trudno znaleźć ratunek. Bo banki centralne działają dziś tak, jakby był kryzys. W przypadku rzeczywistego kryzysu niemożliwe będzie jeszcze większe obniżenie stóp procentowych czy też wpompowanie kolejnych pieniędzy w gospodarkę. To po prostu nie zadziała. Rządom i bankom centralnym zabraknie broni do walki z kryzysem, a na horyzoncie nie widać rozwiązań, które pozwoliłyby na jego skuteczne opanowanie.

Ten dylemat jest szeroko omawiany za oceanem. W amerykańskim Fedzie w ostatnich latach w fotelu szefa zasiadały dwa typy osobowości. Byli zarządzający tacy jak Paul Volcker i Alan Greenspan, którzy głównie przez spojrzenie na zagrożenie inflacją zdominowali myślenie ekonomiczne i politykę stóp procentowych. Drugi typ to tzw. poszukiwacze konsensusu. Bernanke, jak i Yellen osłabili nieznacznie rolę szefa banku na rzecz podejmowania decyzji kolegialnie. Jerome Powell sygnował politykę Rezerwy Federalnej przez poprzednie pięć lat, w ostatnim czasie wiernie powtarzając mantrę Janet Yellen o „stopniowym” i warunkowym podnoszeniu stóp procentowych. I pewne jest, że będzie kontynuatorem polityki swojej poprzedniczki. Dlaczego Trump go wybrał? Podczas kampanii wyborczej Trump nieraz krytykował ekspansywną politykę pieniężną Rezerwy Federalnej, w kampanii wyborczej wprost oskarżając Janet Yellen o sprzyjanie administracji Baracka Obamy i Hillary Clinton. Zapowiadał, że „osuszy to bagno”. Mimo tego postawił przedstawiciela sektora finansowego, który w poglądach jest raczej obrotowy. W 2012 r. Powell był sceptyczny wobec uruchomienia trzeciej rundy QE, lecz ostatecznie zagłosował zgodnie z wolą Bena Bernanke’ego – pomysłodawcy „drukowania” pieniądzy i skupowania za nie obligacji skarbowych. Widać, że dzisiejsi królowie pieniądza myślą, jak rozwiązać problemy, które sami stworzyli. Podobna sytuacja jest też w Eurolandzie, gdzie za dwa lata będzie bitwa o fotel po Włochu Mario Draghim. Komentatorzy od lat spekulują, że następcą Mario Draghiego mógłby być Jens Weidmann, obecny prezes Bundesbanku Niemiec, który od lat otwarcie krytykuje „gołębią” politykę EBC, więc do jej zacieśniania nadawałby się jak mało kto. Decyzja o tym, kto zastąpi Włocha, zapadnie jednak na szczytach europejskiej polityki, a korzystające na polityce EBC państwa (Włochy, Francja, Hiszpania, Grecja etc.) z pewnością nie zgodzą się tak łatwo na powierzenie sterów EBC monetarnemu „jastrzębiowi” z Niemiec. Rzecz w tym, że wtedy na takie rozważania może być już za późno, bo problemy stworzone przez politykę banków centralnych będą wymagały zupełnie innych rozwiązań. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 45/2017
Więcej możesz przeczytać w 45/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2017 (1810)

  • Życzenia dla Polski 5 lis 2017, 20:00 JACEK POCHŁOPIEŃ, redaktor naczelny Polsko, nie jesteś ty już niewolnicą! (…) Nie przyszły ciebie poprzeć karabiny Ni wiodły za cię bój komety w niebie, Ni z Jakubowej zstąpiły drabiny W pomoc anioły. Powstałaś przez siebie! W... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 5 lis 2017, 20:00 ZANOSI SIĘ NA TO, ŻE W TYM TYGODNIU ZAPADNĄ NARESZCIE DECYZJE DOTYCZĄCE REKONSTRUKCJI RZĄDU, a nawet zostaną ogłoszone, co zakończy wielotygodniowe spekulacje na ten temat. Ryszard Terlecki, wicemarszałek Sejmu i szef klubu PiS,... 6
  • Obraz tygodnia 5 lis 2017, 20:00 100 – tyle lat, wg Światowego Forum Ekonomicznego, zajmie światu osiągnięcie równości płci w życiu społecznym i gospodarczym Wygrany „Trzy kolory. Czerwony” znalazł się na 2. miejscu listy najlepszych filmów wszech czasów... 8
  • Info radar 5 lis 2017, 20:00 Pogranicze będzie centrum biznesu Suwałki stają się centrum biznesowym północno-wschodniej części Polski i jednocześnie pomostem łączącym przedsiębiorców z kraju oraz z Rosji, Litwy, Łotwy i Białorusi. Wyjątkowe położenie... 12
  • Jawne przez tajne 5 lis 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI Władza, jeśli chce utajnić przed obywatelami jakąś sprawę, to nadaje jej klauzulę poufności. Tak było, kiedy prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz kilka lat temu nadała klauzulę tajności przedwstępnej umowie prywatyzacyjnej... 12
  • Dwie wątroby Mariana. I inne pomnikowe bzdury. 5 lis 2017, 20:00 CAŁY ŚWIAT JUŻ WIE, ŻE HARVEY WEINSTEIN MOLESTOWAŁ KOBIETY. Jest producentem filmowym, właścicielem wytwórni filmowej, pracuje w Hollywood, robi filmy, które zdobywają Oscary, i może wykreować gwiazdę. W sumie kto miał molestować,... 14
  • Lewo 5 lis 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka Szczęsny NIECZĘSTO STOIMY W OBLICZU WYDARZEŃ, KTÓRYCH NIE SPOSÓB ZINTERPRETOWAĆ, a których wymowa jest silniejsza niż jakakolwiek interpretacja. Piotr Szczęsny ze swoim aktem samospalenia... 16
  • Prawo 5 lis 2017, 20:00 Dżihad dnia niepodległości PAMIĘTACIE? ARNOLD TOYNBEE (BOŻE, PRAWIE STO LAT TEMU!), odwołując się do starożytnego Rzymu (Boże, to jeszcze dawniej!), uważał, że późne imperium rzymskie stanowiło „państwo uniwersalne”: zmęczone... 16
  • Wprost do celu 5 lis 2017, 20:00 W 1992 r. „Wprost” kończy 10 lat. Po raz pierwszy wybiera Człowieka Roku i umacnia swoją pozycję na rynku wydawniczym, docierając co tydzień do 1,5 mln czytelników! 18
  • Mówią, że spałam z połową parlamentu 5 lis 2017, 20:00 Polski parlament przypomina bombę erotyczną, wyczuwa się w nim seksualne napięcie – mówiła w 1992 r. Marzena Domaros vel Anastazja Potocka, bohaterka największejpolitycznej seksafery III RP. 19
  • Bohaterka największej politycznej seksafery III RP: Mówią, że spałam z połową parlamentu 7 lis 2017, 19:14 Polski parlament przypomina bombę erotyczną, wyczuwa się w nim seksualne napięcie – mówiła w 1992 r. Marzena Domaros vel Anastazja Potocka, bohaterka największej politycznej seksafery III RP. 19
  • Wigilijny opłatek narodowej zgody 5 lis 2017, 20:00 Czy Jarosław Kaczyński i Lech Wałęsa potrafią podać sobie rękę do zgody? Lista uczestników takiej uroczystości może być dłuższa, niech politycy zrobią Polakom prezent na święta – mówi Mieczysław Wachowski, owiany legendą doradca, minister stanu oraz szef gabinetu prezydenta... 20
  • Czuję się współwinna 5 lis 2017, 20:00 – My to przeżyjemy jako naród. Społeczeństwo się odbuduje i wymiecie tych PiS-owców z Dudą na czele – mówi prof. Jadwiga Staniszkis, socjolog. 26
  • Szkoła janczarów 5 lis 2017, 20:00 JAN ROKITA Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury stworzył niemal dekadę temu minister Zbigniew Ćwiąkalski. I można się domyślać, iż fakt, że Ćwiąkalski jest profesorem prawa na UJ, nie był bez znaczenia dla umieszczenia jej... 29
  • Jesteśmy bardziej podzieleni niż przed wojną 5 lis 2017, 20:00 Martwię się o obóz dobrej zmiany. Głębokich reform sądownictwa nie można robić bez wsparcia środowiska sędziowskiego, traktując je jako ludzi do wymiany – mówi Jan Olszewski, były premier. 30
  • Czy Polska sama się obroni? 5 lis 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK generał broni Musimy mieć armię, która będzie w przyszłości zdolna sama obronić ojczyznę” – powiedział jeden z ważnych polityków. Deklaracja polityczna, lecz militarnie niemożliwa do zrealizowania nawet za 10... 34
  • Nie jestem żołnierzem Kościoła 5 lis 2017, 20:00 Jest wiele przykazań kościelnych, które dzisiaj nie mają żadnego znaczenia. Wszystko to trzeba przemyśleć od nowa, część zlikwidować. To trudny moment dla ludzi małej wiary – mówi ks. Adam Boniecki, redaktor senior „Tygodnika Powszechnego”. 37
  • Nowe kobiety Kaczyńskiego 5 lis 2017, 20:00 Annę Siarkowską, Małgorzatę Janowską i Andżelikę Możdżanowską – trzy posłanki, które niedawno dołączyły do obozu Zjednoczonej Prawicy, łączy to, że dobrze wiedzą, czego chcą i potrafią to zdobywać. 40
  • Jak lis został stróżem kurnika 5 lis 2017, 20:00 Sprawa zwrotu kamienicy przy Nabielaka odsłania wszystkie aspekty afery reprywatyzacyjnej. 44
  • Wszystko, co najważniejsze 5 lis 2017, 20:00 Jest jak jest i robię to, co mam zrobić – o roli ojca i opiece nad nieuleczalnie chorą córką Julią opowiada Adam Pokorski. 47
  • Dlaczego ludzie wierzą Jerzemu Ziębie 5 lis 2017, 20:00 W zeszłym tygodniu pisaliśmy o fenomenie popularności naczelnego uzdrowiciela RP. Teraz dr Krzysztof Puchalski wyjaśnia, dlaczego oficjalna medycyna nie zaspokaja potrzeb pacjentów. 50
  • Jak on manipuluje 5 lis 2017, 20:00 KOMENTARZ SZYMON KRAWIEC „Artykuł pisany jest na zlecenie... nie wiem tylko czyje, bo oczywiście tego mi nie powiedziano” – to pierwsza reakcja Jerzego Zięby na okładkowy tekst z zeszłego tygodnia. Jeszcze w niedzielę, 29... 51
  • Życie i śmierć eleganckiego mordercy 5 lis 2017, 20:00 Stworzona przez Krzysztofa Langa w filmie „Ach, śpij kochanie” sylwetka wielokrotnego zabójcy Władysława Mazurkiewicza to pomieszanie fikcji i prawdy. 52
  • Edycja Limitowana – Jerzy Dudek 6 lis 2017, 8:59 CITIZEN prezentuje serię 500 numerowanych zegarków sygnowanych przez Jerzego Dudka - dostępnych tylko w Polsce. 55
  • Królowie pieniądza 5 lis 2017, 20:00 Waszyngtoński prawnik „bez poglądów” Jerome Powell będzie nowym szefem amerykańskiego banku centralnego. Będzie miał większą władzę, niż większość polityków mogłaby sobie zamarzyć. 56
  • Hossa Bessa 5 lis 2017, 20:00 346 metrów sprzedane 5,15 mld dolarów – za taką kwotę Li Ka-shing, najbogatszy człowiek w Hongkongu, sprzedał swój drapacz chmur The Center. Nabywcą została spółka zarejestrowana na brytyjskich Wyspach Dziewiczych. Li Ka-shing... 60
  • Prawdziwe święto przemysłu 5 lis 2017, 20:00 Druga edycja Targów Innowacyjnych Rozwiązań Przemysłowych Warsaw Industry Week odbędzie się w Ptak Warsaw Expo 14–16 listopada. 61
  • Prawo i firma 5 lis 2017, 20:00 Polscy przedsiębiorcy niechętnie korzystają z rad prawników. Ze szkodą dla siebie i własnego biznesu. 62
  • Know How 5 lis 2017, 20:00 Telewizja z obrazu Rzadko zdarza się urządzenie tak niecodzienne. Samsung pokazał telewizor The Frame, który oprócz pełnienia tradycyjnej roli odbiornika jest też po prostu obrazem. Możemy go zawiesić na ścianie lub postawić na... 63
  • Drugie życie małej czarnej 5 lis 2017, 20:00 360 mln zł przychodu i 20 mln zł zysku w 2016 r. to bilans Grupy VIVE. O tym, jak działa branża handlu odzieżą używaną, mówi Agnieszka Servaas, wiceprezes zarządu VIVE Textile Recycling. 64
  • Koniec katalońskiej jesieni 5 lis 2017, 20:00 Sytuacja w Katalonii wraca do punktu wyjścia. Polityków, którzy doprowadzili do ogłoszenia niepodległości, czekają procesy, a w grudniu w zbuntowanej autonomii odbędą się nowe wybory. 67
  • To się nie mogło udać 5 lis 2017, 20:00 Gnębienie Katalończyków to mit – mówi Francisco de Borja Lasheras z European Council on Foreign Relations. 68
  • USA: rosyjska ruletka 5 lis 2017, 20:00 Wpływy rosyjskie w Stanach sięgają dalej, niż wyobrażają to sobie najwięksi wrogowie Donalda Trumpa. Na celowniku obok prezydenta są już nie tylko Clintonowie i Barack Obama, ale nawet FBI. 70
  • Bo oni mieszkają w gettach... 5 lis 2017, 20:00 EWA WANAT Turcy się w Niemczech nie integrują. Multi-kulti nie działa. Po zeszłorocznych demonstracjach niemieckich Turków wyrażających poparcie dla Erdoğana nawet w liberalnych mediach pojawiły się głosy, że może należałoby... 73
  • Sporny Dzień Niepodległości 5 lis 2017, 20:00 11 listopada stał się świętem państwowym w Polsce dopiero w 1937 r. Wcześniej obozy polityczne świętowały różne daty, dzisiaj walczą o to, by tę jedną świętować po swojemu. 74
  • Żyj, kochaj i lecz się 5 lis 2017, 20:00 Ze schizofrenią można normalnie żyć i pracować. Warunkiem jest wczesne rozpoznanie choroby, prawidłowe leczenie i systematyczne przyjmowanie leków. 76
  • Tak hartowała się stal 5 lis 2017, 20:00 Zamieszanie wybuchło, gdy Katarzyna Nosowska ogłosiła zawieszenie zespołu. Jeśli Hey miałby nie wrócić, byłby to koniec zjawiska, które wybuchło z siłą, jakiej polska scena muzyczna nie widziała. 78
  • Ludzki pan 5 lis 2017, 20:00 Szykując się do roli Thora, Chris Hemsworth inspirował się Mikiem Tysonem. Bo i bohater filmu to mniej nordycki bóg, a bardziej człowiek, nawet jeśli z przedrostkiem super. 82
  • Czasem najważniejsza jest prostota 5 lis 2017, 20:00 Napędzają mnie ludzie i ich historie. Dlatego moja najnowsza płyta nosi tytuł „Gatunek L” – mówi raper Grubson. 84
  • Wydarzenie 5 lis 2017, 20:00 Nędznicy na bogato Nawet jeśli ktoś – co trudno sobie wyobrazić – nie czytał powieści Victora Hugo, to i tak zna historię Jeana Valjeana, który po kradzieży bochenka chleba na wiele lat trafia na galery. Nieludzka kara zmienia go w... 86
  • Film 5 lis 2017, 20:00 Brunatna Polska Andrzej Jakimowski, autor m.in. „Zmruż oczy”, nie odnajduje już w rzeczywistości poezji. „Pewnego razu w listopadzie” jest filmem oschłym, wydartym ze współczesności. Ważnym. Grana przez Agatę Kuleszę nauczycielka... 88
  • Muzyka 5 lis 2017, 20:00 W góry po latach Zmarły w 2013 r. Wojciech Kilar, wybitny kompozytor, w latach 70. dokonał zwrotu w swej twórczości – odszedł od awangardy i zafascynował się brzmieniami religijnymi i ludowymi. „Muzyka polskich gór” to zbiór... 90
  • Książka 5 lis 2017, 20:00 Urok opowieści „BUDOWNICZY RUIN” UKAZAŁ SIĘ W POLSCE W 1972 R. W powieści – młodego wówczas, dziś już nieżyjącego – austriackiego pisarza Herberta Rosendorfera czytelnicy znaleźli nie tylko barwne nawiązania do barokowych... 92
  • Kalejdoskop 5 lis 2017, 20:00 Podróż do wnętrza głowy Listopad to doskonały miesiąc, by porozmawiać o śmierci. Agata Duda-Gracz proponuje nam swego rodzaju moralitet, którego bohaterowie to zarówno ludzie z krwi i kości, jak i symbole ludzkich typów. Monumentalna... 93
  • Volvo Ocean Race – igranie z żywiołem 5 lis 2017, 20:00 Osiem miesięcy na wodach czterech oceanów. Siedem załóg startujących w regatach ma do pokonania 45 tys. mil morskich. 94
  • Poczta (bardzo) Polska 5 lis 2017, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Często ostatnio stoję w kolejce na poczcie. Gapię się na wystawione wszędzie dookoła towary. Wzbiera we mnie poczucie wyobcowania, jak zwykle, kiedy jestem zderzony z tzw. najszerszym odbiorcą. Czyżby to jednak ze mną... 96
  • Tadżykistan: między dyktaturą a Państwem Islamskim 5 lis 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI W Duszanbe, stolicy Tadżykistanu, ląduję o czwartej w nocy. Nienawidzę takiego pomieszania dnia z nocą. Zwłaszcza gdy rano, po drzemce w samolocie i dwóch godzinach snu w hotelu, trzeba przemawiać w Madżlisi Namojandagon... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany