Żyj, kochaj i lecz się

Żyj, kochaj i lecz się

W mózgach chorych na schizofrenię ograniczeniu ulega autofagia (fot. sxc.hu) / Źródło: FreeImages.com
Ze schizofrenią można normalnie żyć i pracować. Warunkiem jest wczesne rozpoznanie choroby, prawidłowe leczenie i systematyczne przyjmowanie leków.

Agnieszka Fedorczyk

Schizofrenia to jedna z najcięższych i najbardziej stygmatyzujących chorób psychicznych. Jej tragizm polega na tym, że dotyczy ludzi młodych. Średnia wieku w chwili postawienia diagnozy to 27 lat. U 73 proc. chorych na schizofrenię rozpoznanie postawiono przed 30. rokiem życia. Trzy czwarte z nich traci pracę, a główny powód to dyskryminacja społeczna. Boimy się chorych psychicznie, a lęk ten wynika z niewiedzy. – Pacjenci ze schizofrenią cierpią dzisiaj bardziej z powodu stygmatyzacji niż z powodu samego schorzenia – powiedział prof. Norman Sartorius, były dyrektor Departamentu Zdrowia Psychicznego WHO oraz były przewodniczący World Psychiatric Association, podczas European Schizophrenia Meeting, który odbył się w październiku w Warszawie. Tymczasem osoby ze schizofrenią, otoczone prawidłową opieką medyczną, mogą normalnie żyć i funkcjonować w społeczeństwie – kształcić się, zakładać rodziny, rozwijać zawodowo. Schizofrenia jest chorobą przewlekłą, przebiegającą z okresami nawrotów, zaostrzeń objawów i remisji, kiedy pacjent nie ma zaburzeń. Ryzyko zachorowania na nią wynosi ok. 1 proc. W Polsce jest ok. 380 tys. chorych, drugie tyle może być niezdiagnozowanych, a tym samym nie otrzymują właściwej opieki.

Objawy i leczenie

Objawy choroby u każdego pacjenta mogą wyglądać inaczej. Chorzy miewają omamy słuchowe (np. „słyszą” głosy komentujące ich zachowanie, czasem grożące) oraz urojenia, czyli chorobliwe przekonanie o byciu pod czyjąś kontrolą, byciu śledzonym. Pacjent zaczyna się izolować, bo ma wrażenie, że jest obserwowany, że ktoś czyta w jego myślach i z tego powodu odczuwa lęk. Zaczyna interpretować rzeczywistość w sposób zgodny z urojeniami. – Urojenia to wedle definicji nieprawidłowe treści myślenia, które nie poddają się korekcie mimo pewnych dowodów fałszywości i działają w sposób wyobcowujący tego pacjenta – tłumaczy prof. Piotr Gałecki, kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych, krajowy konsultant w dziedzinie psychiatrii. Chory na schizofrenię zaczyna zachowywać się inaczej niż dotąd, a zmiana ta może dotyczyć zmiany wyglądu, ubioru, religii, światopoglądu, izolowania się, zaniedbywania relacji społecznych. Jeśli u bliskiej osoby dostrzeżemy niepokojące zmiany, należy zachęcić ją do wizyty u psychiatry. Nieleczenie pogarsza stan chorego. – Pomoc specjalisty w przypadku schizofrenii jest konieczna, tak jak w każdej jednostce chorobowej. Mało który pacjent zdaje sobie sprawę, że ma chorobę niedokrwienną serca, cukrzycę czy nadciśnienie. Rozpoznanie choroby to nie tylko problem psychiatrii – zauważa prof. Gałecki. Pacjentowi trudno jest rozpoznać swoje zachowanie jako dziwne, zwłaszcza że choroba w niektórych przypadkach rozwija się powoli, podstępnie i, co najistotniejsze, bez krytycznego wglądu pacjenta. U części pacjentów proces chorobowy zaczyna się powoli i trwa miesiącami, a nawet latami, zanim chory trafi do specjalisty. Inni zaczynają chorować w sposób dynamiczny i burzliwy. Do wyraźnych zmian zachowania, dziwacznych, niekoniecznie agresywnych, dochodzi w ciągu kilku tygodni, a nawet dni i taki gwałtowny przebieg – jeśli chodzi o początek schizofrenii – jest lepszy od strony rokowań, bo pacjent szybciej trafia pod opiekę specjalistów i otrzymuje leczenie. Szybkie wdrożenie leczenia daje szansę na normalne życie. Pomagają w tym długo działające przeciwpsychotyczne leki w iniekcjach (ang. LAT). W leczeniu schizofrenii kluczowe jest to, by pacjent przyjmował leki regularnie. – Każdy epizod psychotyczny – pierwszy i kolejny – powoduje, że u chorego dochodzi do szybkiej neurodegeneracji pewnych rejonów w mózgu. Uszkodzenia mają głównie miejsce w szlakach nerwowych, gdzie za przewodnictwo odpowiedzialna jest dopamina. Chodzi o szlaki: mezolimbiczny i mezokortykalny – tłumaczy prof. Gałecki. Szlak mezokortykalny odpowiada za funkcje poznawcze i wykonawcze, a także za emocje. Z kolei mezolimbiczny szlak dopaminergiczny bierze udział w kontroli pewnych zachowań emocjonalnych, motywacji, nagrody, przyjemności. Łatwo zrozumieć, że jeżeli ulegną one zaburzeniu, to przekłada się to na zaburzone zachowanie chorego.

– Za każdym razem, kiedy następuje nawrót choroby (epizod psychotyczny), coraz bardziej niszczone są wspomniane szlaki nerwowe w mózgu. Rzecz w tym, że wiąże się to z niszczeniem receptorów wrażliwych na działanie leków antypsychotycznych. Im mniej receptorów wrażliwych na dopaminę (na leki), tym mniej skuteczne leczenie. Nawet jeśli zastosujemy ten sam lek, który przy poprzednim epizodzie psychotycznym był skuteczny – tłumaczy prof. Gałecki. Staje się jasne, dlaczego leki na schizofrenię powinny być przyjmowane stale, bez przerw. Niestety, zdarza się, że pacjenci przestają przyjmować leki, bo albo zapominają o nich, albo przestają brać, gdy poczują się na tyle dobrze, by uznać się za zdrowych – bo przez dwa lata (dzięki lekom) funkcjonowali normalnie. A schizofrenia to choroba, w której leki trzeba brać stale, tylko wtedy leczenie jest skuteczne.

Leki i opieka

Szansą na normalne życie i przywrócenie osób ze schizofrenią na rynek pracy mogą być nowoczesne leki o przedłużonym działaniu i odpowiedni model opieki nad pacjentami z tym schorzeniem. Wśród nowoczesnych leków na schizofrenię dostępne są w Polsce tabletki doustne do codziennego stosowania, zastrzyki podawane raz na dwa tygodnie oraz iniekcje podawane raz w miesiącu. Czekamy na jeszcze jeden lek – paliperidon, który można podawać w iniekcji raz na trzy miesiące. Zauważmy, że w większości wypadków ciężar opieki nad chorymi na schizofrenię spada na rodzinę i bliskie osoby. Leki o przedłużonym działaniu zdejmują z nich odpowiedzialność za pilnowanie, czy pacjent stosuje się do zaleceń lekarza psychiatry i regularnie przyjmuje leki. – Jeśli są to tabletki, to przyjmowanie ich może być nieregularne. Zwłaszcza w przypadku gdy współpraca pacjenta z lekarzem czy z jego opiekunami jest nie najlepsza. Tak się dzieje w połowie, a nawet w większej liczbie przypadków. Dlatego dobrą formą leczenia są leki o przedłużonym działaniu – łatwiej kontrolować poziom leku w organizmie pacjenta, co daje też lepsze wyniki leczenia. W Polsce, niestety, ze stosowaniem leków o przedłużonym działaniu ciągle nie jest najlepiej. Stosujemy je wielokrotnie rzadziej niż w innych krajach europejskich – mówi dr Marek Balicki, kierownik Centrum Zdrowia Psychicznego przy Szpitalu Wolskim w Warszawie. Konsekwencje zaprzestania leczenia przeciwpsychotycznego wiążą się z bardzo wysokim odsetkiem pacjentów, u których choroba nawraca. Po pierwszym epizodzie psychotycznym u blisko 90 proc. pacjentów dochodzi do nawrotu choroby w ciągu roku lub dwóch, a u prawie wszystkich – w ciągu trzech lat. Co więcej, zaprzestanie leczenia przeciwpsychotycznego zwiększa także oporność na leczenie. Po pierwszym nawrocie choroby dochodzi do sytuacji, w której u ok. 16 proc. pacjentów występuje lekooporność. – Przy dostępnych opcjach terapeutycznych jesteśmy w stanie znacząco poprawić przebieg choroby oraz wyniki leczenia. W przypadku tak poważnego schorzenia, jakim jest schizofrenia, powinniśmy stosować możliwie najlepsze dostępne opcje. Regularna kontrola choroby i wykorzystywanie długodziałającej terapii przeciwpsychotycznej już na wczesnym etapie choroby może być efektywnym rozwiązaniem – skomentował prof. Istvan Bitter podczas European Schizophrenia Meeting. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 45/2017
Więcej możesz przeczytać w 45/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2017 (1810)

  • Życzenia dla Polski 5 lis 2017, 20:00 JACEK POCHŁOPIEŃ, redaktor naczelny Polsko, nie jesteś ty już niewolnicą! (…) Nie przyszły ciebie poprzeć karabiny Ni wiodły za cię bój komety w niebie, Ni z Jakubowej zstąpiły drabiny W pomoc anioły. Powstałaś przez siebie! W... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 5 lis 2017, 20:00 ZANOSI SIĘ NA TO, ŻE W TYM TYGODNIU ZAPADNĄ NARESZCIE DECYZJE DOTYCZĄCE REKONSTRUKCJI RZĄDU, a nawet zostaną ogłoszone, co zakończy wielotygodniowe spekulacje na ten temat. Ryszard Terlecki, wicemarszałek Sejmu i szef klubu PiS,... 6
  • Obraz tygodnia 5 lis 2017, 20:00 100 – tyle lat, wg Światowego Forum Ekonomicznego, zajmie światu osiągnięcie równości płci w życiu społecznym i gospodarczym Wygrany „Trzy kolory. Czerwony” znalazł się na 2. miejscu listy najlepszych filmów wszech czasów... 8
  • Info radar 5 lis 2017, 20:00 Pogranicze będzie centrum biznesu Suwałki stają się centrum biznesowym północno-wschodniej części Polski i jednocześnie pomostem łączącym przedsiębiorców z kraju oraz z Rosji, Litwy, Łotwy i Białorusi. Wyjątkowe położenie... 12
  • Jawne przez tajne 5 lis 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI Władza, jeśli chce utajnić przed obywatelami jakąś sprawę, to nadaje jej klauzulę poufności. Tak było, kiedy prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz kilka lat temu nadała klauzulę tajności przedwstępnej umowie prywatyzacyjnej... 12
  • Dwie wątroby Mariana. I inne pomnikowe bzdury. 5 lis 2017, 20:00 CAŁY ŚWIAT JUŻ WIE, ŻE HARVEY WEINSTEIN MOLESTOWAŁ KOBIETY. Jest producentem filmowym, właścicielem wytwórni filmowej, pracuje w Hollywood, robi filmy, które zdobywają Oscary, i może wykreować gwiazdę. W sumie kto miał molestować,... 14
  • Lewo 5 lis 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka Szczęsny NIECZĘSTO STOIMY W OBLICZU WYDARZEŃ, KTÓRYCH NIE SPOSÓB ZINTERPRETOWAĆ, a których wymowa jest silniejsza niż jakakolwiek interpretacja. Piotr Szczęsny ze swoim aktem samospalenia... 16
  • Prawo 5 lis 2017, 20:00 Dżihad dnia niepodległości PAMIĘTACIE? ARNOLD TOYNBEE (BOŻE, PRAWIE STO LAT TEMU!), odwołując się do starożytnego Rzymu (Boże, to jeszcze dawniej!), uważał, że późne imperium rzymskie stanowiło „państwo uniwersalne”: zmęczone... 16
  • Wprost do celu 5 lis 2017, 20:00 W 1992 r. „Wprost” kończy 10 lat. Po raz pierwszy wybiera Człowieka Roku i umacnia swoją pozycję na rynku wydawniczym, docierając co tydzień do 1,5 mln czytelników! 18
  • Mówią, że spałam z połową parlamentu 5 lis 2017, 20:00 Polski parlament przypomina bombę erotyczną, wyczuwa się w nim seksualne napięcie – mówiła w 1992 r. Marzena Domaros vel Anastazja Potocka, bohaterka największejpolitycznej seksafery III RP. 19
  • Bohaterka największej politycznej seksafery III RP: Mówią, że spałam z połową parlamentu 7 lis 2017, 19:14 Polski parlament przypomina bombę erotyczną, wyczuwa się w nim seksualne napięcie – mówiła w 1992 r. Marzena Domaros vel Anastazja Potocka, bohaterka największej politycznej seksafery III RP. 19
  • Wigilijny opłatek narodowej zgody 5 lis 2017, 20:00 Czy Jarosław Kaczyński i Lech Wałęsa potrafią podać sobie rękę do zgody? Lista uczestników takiej uroczystości może być dłuższa, niech politycy zrobią Polakom prezent na święta – mówi Mieczysław Wachowski, owiany legendą doradca, minister stanu oraz szef gabinetu prezydenta... 20
  • Czuję się współwinna 5 lis 2017, 20:00 – My to przeżyjemy jako naród. Społeczeństwo się odbuduje i wymiecie tych PiS-owców z Dudą na czele – mówi prof. Jadwiga Staniszkis, socjolog. 26
  • Szkoła janczarów 5 lis 2017, 20:00 JAN ROKITA Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury stworzył niemal dekadę temu minister Zbigniew Ćwiąkalski. I można się domyślać, iż fakt, że Ćwiąkalski jest profesorem prawa na UJ, nie był bez znaczenia dla umieszczenia jej... 29
  • Jesteśmy bardziej podzieleni niż przed wojną 5 lis 2017, 20:00 Martwię się o obóz dobrej zmiany. Głębokich reform sądownictwa nie można robić bez wsparcia środowiska sędziowskiego, traktując je jako ludzi do wymiany – mówi Jan Olszewski, były premier. 30
  • Czy Polska sama się obroni? 5 lis 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK generał broni Musimy mieć armię, która będzie w przyszłości zdolna sama obronić ojczyznę” – powiedział jeden z ważnych polityków. Deklaracja polityczna, lecz militarnie niemożliwa do zrealizowania nawet za 10... 34
  • Nie jestem żołnierzem Kościoła 5 lis 2017, 20:00 Jest wiele przykazań kościelnych, które dzisiaj nie mają żadnego znaczenia. Wszystko to trzeba przemyśleć od nowa, część zlikwidować. To trudny moment dla ludzi małej wiary – mówi ks. Adam Boniecki, redaktor senior „Tygodnika Powszechnego”. 37
  • Nowe kobiety Kaczyńskiego 5 lis 2017, 20:00 Annę Siarkowską, Małgorzatę Janowską i Andżelikę Możdżanowską – trzy posłanki, które niedawno dołączyły do obozu Zjednoczonej Prawicy, łączy to, że dobrze wiedzą, czego chcą i potrafią to zdobywać. 40
  • Jak lis został stróżem kurnika 5 lis 2017, 20:00 Sprawa zwrotu kamienicy przy Nabielaka odsłania wszystkie aspekty afery reprywatyzacyjnej. 44
  • Wszystko, co najważniejsze 5 lis 2017, 20:00 Jest jak jest i robię to, co mam zrobić – o roli ojca i opiece nad nieuleczalnie chorą córką Julią opowiada Adam Pokorski. 47
  • Dlaczego ludzie wierzą Jerzemu Ziębie 5 lis 2017, 20:00 W zeszłym tygodniu pisaliśmy o fenomenie popularności naczelnego uzdrowiciela RP. Teraz dr Krzysztof Puchalski wyjaśnia, dlaczego oficjalna medycyna nie zaspokaja potrzeb pacjentów. 50
  • Jak on manipuluje 5 lis 2017, 20:00 KOMENTARZ SZYMON KRAWIEC „Artykuł pisany jest na zlecenie... nie wiem tylko czyje, bo oczywiście tego mi nie powiedziano” – to pierwsza reakcja Jerzego Zięby na okładkowy tekst z zeszłego tygodnia. Jeszcze w niedzielę, 29... 51
  • Życie i śmierć eleganckiego mordercy 5 lis 2017, 20:00 Stworzona przez Krzysztofa Langa w filmie „Ach, śpij kochanie” sylwetka wielokrotnego zabójcy Władysława Mazurkiewicza to pomieszanie fikcji i prawdy. 52
  • Edycja Limitowana – Jerzy Dudek 6 lis 2017, 8:59 CITIZEN prezentuje serię 500 numerowanych zegarków sygnowanych przez Jerzego Dudka - dostępnych tylko w Polsce. 55
  • Królowie pieniądza 5 lis 2017, 20:00 Waszyngtoński prawnik „bez poglądów” Jerome Powell będzie nowym szefem amerykańskiego banku centralnego. Będzie miał większą władzę, niż większość polityków mogłaby sobie zamarzyć. 56
  • Hossa Bessa 5 lis 2017, 20:00 346 metrów sprzedane 5,15 mld dolarów – za taką kwotę Li Ka-shing, najbogatszy człowiek w Hongkongu, sprzedał swój drapacz chmur The Center. Nabywcą została spółka zarejestrowana na brytyjskich Wyspach Dziewiczych. Li Ka-shing... 60
  • Prawdziwe święto przemysłu 5 lis 2017, 20:00 Druga edycja Targów Innowacyjnych Rozwiązań Przemysłowych Warsaw Industry Week odbędzie się w Ptak Warsaw Expo 14–16 listopada. 61
  • Prawo i firma 5 lis 2017, 20:00 Polscy przedsiębiorcy niechętnie korzystają z rad prawników. Ze szkodą dla siebie i własnego biznesu. 62
  • Know How 5 lis 2017, 20:00 Telewizja z obrazu Rzadko zdarza się urządzenie tak niecodzienne. Samsung pokazał telewizor The Frame, który oprócz pełnienia tradycyjnej roli odbiornika jest też po prostu obrazem. Możemy go zawiesić na ścianie lub postawić na... 63
  • Drugie życie małej czarnej 5 lis 2017, 20:00 360 mln zł przychodu i 20 mln zł zysku w 2016 r. to bilans Grupy VIVE. O tym, jak działa branża handlu odzieżą używaną, mówi Agnieszka Servaas, wiceprezes zarządu VIVE Textile Recycling. 64
  • Koniec katalońskiej jesieni 5 lis 2017, 20:00 Sytuacja w Katalonii wraca do punktu wyjścia. Polityków, którzy doprowadzili do ogłoszenia niepodległości, czekają procesy, a w grudniu w zbuntowanej autonomii odbędą się nowe wybory. 67
  • To się nie mogło udać 5 lis 2017, 20:00 Gnębienie Katalończyków to mit – mówi Francisco de Borja Lasheras z European Council on Foreign Relations. 68
  • USA: rosyjska ruletka 5 lis 2017, 20:00 Wpływy rosyjskie w Stanach sięgają dalej, niż wyobrażają to sobie najwięksi wrogowie Donalda Trumpa. Na celowniku obok prezydenta są już nie tylko Clintonowie i Barack Obama, ale nawet FBI. 70
  • Bo oni mieszkają w gettach... 5 lis 2017, 20:00 EWA WANAT Turcy się w Niemczech nie integrują. Multi-kulti nie działa. Po zeszłorocznych demonstracjach niemieckich Turków wyrażających poparcie dla Erdoğana nawet w liberalnych mediach pojawiły się głosy, że może należałoby... 73
  • Sporny Dzień Niepodległości 5 lis 2017, 20:00 11 listopada stał się świętem państwowym w Polsce dopiero w 1937 r. Wcześniej obozy polityczne świętowały różne daty, dzisiaj walczą o to, by tę jedną świętować po swojemu. 74
  • Żyj, kochaj i lecz się 5 lis 2017, 20:00 Ze schizofrenią można normalnie żyć i pracować. Warunkiem jest wczesne rozpoznanie choroby, prawidłowe leczenie i systematyczne przyjmowanie leków. 76
  • Tak hartowała się stal 5 lis 2017, 20:00 Zamieszanie wybuchło, gdy Katarzyna Nosowska ogłosiła zawieszenie zespołu. Jeśli Hey miałby nie wrócić, byłby to koniec zjawiska, które wybuchło z siłą, jakiej polska scena muzyczna nie widziała. 78
  • Ludzki pan 5 lis 2017, 20:00 Szykując się do roli Thora, Chris Hemsworth inspirował się Mikiem Tysonem. Bo i bohater filmu to mniej nordycki bóg, a bardziej człowiek, nawet jeśli z przedrostkiem super. 82
  • Czasem najważniejsza jest prostota 5 lis 2017, 20:00 Napędzają mnie ludzie i ich historie. Dlatego moja najnowsza płyta nosi tytuł „Gatunek L” – mówi raper Grubson. 84
  • Wydarzenie 5 lis 2017, 20:00 Nędznicy na bogato Nawet jeśli ktoś – co trudno sobie wyobrazić – nie czytał powieści Victora Hugo, to i tak zna historię Jeana Valjeana, który po kradzieży bochenka chleba na wiele lat trafia na galery. Nieludzka kara zmienia go w... 86
  • Film 5 lis 2017, 20:00 Brunatna Polska Andrzej Jakimowski, autor m.in. „Zmruż oczy”, nie odnajduje już w rzeczywistości poezji. „Pewnego razu w listopadzie” jest filmem oschłym, wydartym ze współczesności. Ważnym. Grana przez Agatę Kuleszę nauczycielka... 88
  • Muzyka 5 lis 2017, 20:00 W góry po latach Zmarły w 2013 r. Wojciech Kilar, wybitny kompozytor, w latach 70. dokonał zwrotu w swej twórczości – odszedł od awangardy i zafascynował się brzmieniami religijnymi i ludowymi. „Muzyka polskich gór” to zbiór... 90
  • Książka 5 lis 2017, 20:00 Urok opowieści „BUDOWNICZY RUIN” UKAZAŁ SIĘ W POLSCE W 1972 R. W powieści – młodego wówczas, dziś już nieżyjącego – austriackiego pisarza Herberta Rosendorfera czytelnicy znaleźli nie tylko barwne nawiązania do barokowych... 92
  • Kalejdoskop 5 lis 2017, 20:00 Podróż do wnętrza głowy Listopad to doskonały miesiąc, by porozmawiać o śmierci. Agata Duda-Gracz proponuje nam swego rodzaju moralitet, którego bohaterowie to zarówno ludzie z krwi i kości, jak i symbole ludzkich typów. Monumentalna... 93
  • Volvo Ocean Race – igranie z żywiołem 5 lis 2017, 20:00 Osiem miesięcy na wodach czterech oceanów. Siedem załóg startujących w regatach ma do pokonania 45 tys. mil morskich. 94
  • Poczta (bardzo) Polska 5 lis 2017, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Często ostatnio stoję w kolejce na poczcie. Gapię się na wystawione wszędzie dookoła towary. Wzbiera we mnie poczucie wyobcowania, jak zwykle, kiedy jestem zderzony z tzw. najszerszym odbiorcą. Czyżby to jednak ze mną... 96
  • Tadżykistan: między dyktaturą a Państwem Islamskim 5 lis 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI W Duszanbe, stolicy Tadżykistanu, ląduję o czwartej w nocy. Nienawidzę takiego pomieszania dnia z nocą. Zwłaszcza gdy rano, po drzemce w samolocie i dwóch godzinach snu w hotelu, trzeba przemawiać w Madżlisi Namojandagon... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany