Imperator Xi

Imperator Xi

Chiny liczą, że po 2020 roku nastąpi upowszechnienie elektrycznych samochodów (fot. sxc.hu) / Źródło: FreeImages.com
Komunistyczna dynastia w Chinach rezygnuje z kolektywnego zarządzania imperium. Partia zmienia konstytucję, żeby prezydent Xi Jinping mógł rządzić dożywotnio.

Chińscy cenzorzy, którzy i tak należą do najbardziej zajętych na świecie, mieli w zeszłym tygodniu mnóstwo dodatkowej pracy. Cała ich uwaga skierowana została na ochronę dobrego imienia nowego cesarza, namaszczonego przez partię. Został nim prezydent Xi Jinping, dotychczasowy prezydent Chin, dla którego zmieniono konstytucję, usuwając z niej ograniczenie władzy prezydenta do dwóch kadencji. 64-letni przywódca może więc teoretycznie rządzić dożywotnio, co w najnowszej historii Chin zdarzyło się wyłącznie przewodniczącemu Mao Zedongowi, który trzymał kraj żelazną ręką przez 27 lat aż do swojej śmierci w 1976 r. Jednak nawet „Wielki Sternik” chińskiej rewolucji nie miał takiej władzy jak prezydent Xi skupiający w swoich rękach kontrolę nad aparatem państwowym, partyjnym, a także nad armią. Świat zaczął więc mówić o powrocie cesarstwa w Chinach, które swojego ostatniego imperatora z dynastii Qing obaliły w 1912 r. Dziś zdjęć cesarza Puyi w chińskim internecie znaleźć nie sposób, podobnie jak linków do popularnych filmów dotyczących okresu cesarstwa. Cenzurze poddano także wiele zagadnień historycznych, związanych z tradycją imperialną i kultem jednostki w Chinach. Szczególnej uwadze poddano hasło „limit dwóch kadencji”. Oficjalna propaganda ogłosiła, że wykreślenie go z konstytucji nastąpiło na wyraźne życzenie partii i mas chińskich, a każdy, kto kwestionuje tę światłą decyzję, działa na polecenie zagranicznych ośrodków podżegających do buntu w Chinach.

Daimler dla cesarza

Trudno wyobrazić sobie bardziej cesarski prezent na inaugurację nowej ery niż przejęcie przez Chińczyków 10 proc. udziałów w firmie Daimler. Za 10 mld dolarów kupił je Li Shufu, zaprzyjaźniony z prezydentem Xi Jinpingiem chiński miliarder, który jest już właścicielem szwedzkiego Volvo, brytyjskiego Lotusa i firmy LEVC, znanej z budowania tradycyjnych angielskich taksówek. Zakup przez jego firmę Geely 10 proc. akcji flagowego koncernu niemieckiego przemysłu motoryzacyjnego dokonał się bardzo szybko i za żywą gotówkę. Li Shufu nie jest bowiem wyłącznie śmiałym indywidualnym inwestorem, któremu zamarzyło się wejście do motoryzacyjnej ekstraklasy. Sam szef Geely przyznaje, że działania jego firmy podporządkowane są strategicznym celom państwa, które dysponuje niemal nieograniczonymi zasobami pieniędzy.

W przypadku wejścia do Daimlera chodzi o realizację jednego z ważnych punktów planu Xi Jinpinga, zakładającego stworzenie w Chinach do 2025 r. światowego centrum produkcji aut elektrycznych. Firma pana Li już jesienią próbowała namówić Daimlera do współpracy w tej dziedzinie, ale została odprawiona z kwitkiem. To się może zmienić, gdy Li stał się tak znaczącym udziałowcem ważnej europejskiej firmy. Nasz kontynent jest obecnie głównym celem chińskiej ekspansji, zapowiadanej przez Xi. Bo w USA wspieranym przez rząd w Pekinie firmom nie bardzo się wiedzie. W styczniu zablokowano za oceanem próbę przejęcia przez koncern Alibaba serwisu przekazów pieniężnych MoneyGram. Władze federalne odmówiły też zgody na zakup przez Chińczyków znanego producenta procesorów, firmy Lattice Semiconductor, a także na sprzedawanie telefonów Huawei w pakiecie z abonamentami amerykańskich firm telekomunikacyjnych. Tłumaczono to względami bezpieczeństwa, które w Europie nie są wcale tak oczywiste.

Co prawda w UE wiele mówi się o tym, żeby uniemożliwić Chińczykom wykupywanie innowacyjnych spółek posiadających unikalne technologie, ale niewiele z tego wynika. Pekin skutecznie wpływa na decyzje Komisji Europejskiej, wykorzystując te państwa członkowskie, które są celem dużych chińskich inwestycji. O interesy chińskie dbają w UE m.in. Szwedzi, bo Volvo jest w chińskich rękach, Grecy, którzy sprzedali Chińczykom port w Pireusie, czy Portugalia, gdzie sieci energetyczne, służba zdrowia i sektor ubezpieczeniowy znalazły się w chińskich rękach. Efekt jest taki, że blokowany w USA Huawei jest w Europie trzecim dostawcą telefonów po Samsungu i Apple’u. W ubiegłym roku Chińczycy sfinalizowali też przejęcie głównego producenta pestycydów na świecie, szwajcarskiej firmy Syngenta, i inwestują miliardy w Jedwabny Szlak mający odtworzyć lądowe połączenia rynków azjatyckich z europejskimi. Jedynym krajem, który dotąd wprowadził jakieś ograniczenia, są Niemcy, zaniepokojone stopniowym wykupywaniem sreber rodowych przez chińskich inwestorów. Zanim Geely wszedł do Daimlera, w ręce chińskiego producenta pralek wpadła firma Kuka konstruująca najnowocześniejsze roboty przemysłowe na świecie. Teraz niemieccy regulatorzy rynku sprawdzają, czy przejęcie przez Li Shufu 10 proc. akcji Daimlera nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa strategicznej gałęzi przemysłu. Wynik postępowania jest łatwy do przewidzenia, bo ustala ona limit bezpieczeństwa na poziomie 25 proc. udziałów. Nowy cesarz dostanie więc swoje elektryczne auta, a Daimler w zamian będzie miał polityczny parasol na coraz bardziej chłonnym na luksusowe auta rynku chińskim.

Dwór dokręca śrubę

Intronizacja Xi Jinpinga zbiega się z oficjalnym rozpoczęciem przez niego drugiej kadencji na stanowisku prezydenta Chińskiej Republiki Ludowej. Xi łączy je z tytułem sekretarza generalnego Komunistycznej Partii Chin i szefa Centralnej Komisji Wojskowej, co zapewnia mu pełną kontrolę nad państwem. Jego pozycji nikt w Chinach nie kwestionuje, bo większość oponentów wewnątrz partii została przez Xi odsunięta już podczas pierwszej kadencji. Pretekstem była kampania antykorupcyjna w szeregach partii, która dotknęła około miliona członków. W kraju, gdzie powodzenie w interesach jest ściśle uzależnione od partyjnych koneksji, skorumpowanych biurokratów jest na pęczki, jednak dziwnym trafem korupcyjne zarzuty dotknęły niemal wyłącznie tych działaczy, którzy odważyli się krytykować autorytarne zapędy nowego kierownictwa i rosnący kult, jakim zaczyna otaczać się Xi Jinpinga. Całą operację przeprowadził wiceprezydent Wang Qishan, awansując dzięki temu na głównego nadzorcę dworskiej kamaryli, której przewodzą ludzie – nawet jak na warunki chińskiej polityki – w podeszłym wieku. Xi ma 64 lata, Wang dobiega siedemdziesiątki. Zdobytej właśnie praktycznie dożywotniej władzy prędko pewnie nie oddadzą.

To zaś źle wróży każdemu, kto liczył, że bujnie rozwijające się gospodarczo Chiny będą z czasem przybliżać się do zachodniego modelu politycznego. Otwarcie Xi drogi do kolejnych kadencji wyznacza dokładnie przeciwny kierunek. Dotąd zasada dwukadencyjności, wprowadzona przez ojca reform komunistycznych Chin Deng Xiaopinga, zapewniała stały dopływ świeżej krwi na szczyty władzy. Co 10 lat władzę obejmował nowy, młodszy przywódca, a wraz z nim odmładzano całą partyjną nomenklaturę. Od demokracji było to bardzo dalekie, ale mimo wszystko zapewniało minimum pluralizmu i nowych idei w ściśle kontrolowanym systemie. Był to zawór bezpieczeństwa zapewniający niezwykłą stabilność komunistycznych rządów w Państwie Środka, które przetrwały przecież bez uszczerbku upadek dominacji marksizmu w większości krajów świata. Zamknięcie tego zaworu oznacza, że nowe idee i nowi ludzie będą musieli długo czekać na swoją kolej.

Zamiast namiastki pluralizmu mamy więc do czynienia z przykręcaniem śruby cenzurze, a zamiast liberalizacji gospodarki mamy zaostrzanie partyjnej kontroli nad prywatnym biznesem. Oczywiście Politbiuro, które przyklasnęło cesarskim aspiracjom prezydenta, widzi to inaczej. Władza partii ma być dzięki temu sprawniejsza i zdolna do stawienia czoła nowym wyzwaniom stojącym przed imperium. A tych nie brakuje. Pekin martwi starzenie się społeczeństwa, dojmujący brak kobiet będący spuścizną dekad polityki jednego dziecka, a także skażenie środowiska – w zgodnej opinii wielu analityków jedyny czynnik mogący wywołać masowe antyrządowe wystąpienia. Poza tym nad chińskim cudem gospodarczym wisi groźba przegrzania gospodarki. Ewentualny kryzys może zmienić nastawienie narodu przyklaskującego dotąd ochoczo partii zapewniającej 10-procentowy wzrost PKB rocznie i stałą produkcję nowych wieżowców, autostrad, dworców, lotnisk i linii kolejowych.

Rozpychanie militarne

Prezydent Xi w roli cesarza mogącego sprawować władzę przez wiele lat to także poważne wyzwanie dla USA rywalizujących z Chinami. Wynika to z podstawowej przewagi dyktatury nad demokracją, jaką jest uwolnienie władzy od logiki cyklów wyborczych. W demokracji strategiczne cele zmieniają się czasami błyskawicznie, czego najlepszym dowodem jest wycofanie się Donalda Trumpa z umowy Trans-Pacific Partnership, podpisanej zaledwie kilka miesięcy wcześniej przez Baracka Obamę. Niezwiązany limitem dwóch kadencji prezydent Chin może mieć komfort realizowania długofalowych planów. A przecież już na zeszłorocznym szczycie w Davos Xi zapowiadał umacnianie pozycji Chin jako światowego mocarstwa. Nikt w Pekinie nie udaje nawet, że chodzi tu wyłącznie o mocarstwo gospodarcze. Chiny coraz mocniej rozpychają się także militarnie w różnych częściach świata, zabiegając o stworzenie baz morskich mających chronić szlaki handlowe od Pakistanu aż po Morze Czerwone.

Na Pacyfiku rywalizacja z USA i ich sojusznikami może w szybkim czasie doprowadzić do konfliktu zbrojnego o sporne wysepki na Morzu Południowochińskim. Wydający miliardy dolarów na rozbudowę armii i floty Pekin nigdy nie wahał się przed wojowniczymi deklaracjami. Jednak po zmianie systemu, otoczony przez pochlebców, nieusuwalny cesarz może być bardziej skłonny do podejmowania decyzji o konfrontacji niż jego poprzednicy. Przekonany o własnej wspaniałości i nieograniczonych możliwościach Xi może uznać, że udział Chin w regionalnej wojnie nie tylko nie zaszkodzi, lecz także zmobilizuje społeczeństwo i odwróci jego uwagę od wewnętrznych problemów. Przecież inny nieusuwalny prezydent, Władimir Putin, opanował tę sztukę do perfekcji. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 10/2018
Więcej możesz przeczytać w 10/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2018 (1826)

  • Polska centralna, Polska lokalna 4 mar 2018, 20:00 JACEK POCHŁOPIEŃ, redaktor naczelny Jaki powinien być współczesny polityk? Jeśli ktoś pamięta koniec ciemnego okresu w historii Polski, a więc lata 80. ubiegłego wieku, jeśli pojęcie Solidarności nie jest mu znane tylko z kart... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 4 mar 2018, 20:00 PREZYDENT ANDRZEJ DUDA WRÓCIŁ DO ŁASK PREZESA PIS JAROSŁAWA KACZYŃSKIEGO. W partii już się nie mówi, że trzeba szukać kandydata do wyścigu prezydenckiego w 2020 r. – Naszym kandydatem na to stanowisko jest dziś prezydent i ma być... 8
  • Obraz tygodnia 4 mar 2018, 20:00 150 tys. zwiedzających obejrzało w londyńskiej British Library wystawę „Harry Potter: A History of Magic”. Reszta wielbicieli młodego czarodzieja może obejrzeć wirtualną wersję wystawy, od marca dostępną na stronie artsandculture.... 11
  • Info radar 4 mar 2018, 20:00 Syria i Wunderwaffe Putina Władimir Putin znów pręży muskuły. Z jednej strony pozuje na orędownika pokoju, oferując korytarze humanitarne dla syryjskich cywilów z miasta Guta pod Damaszkiem, których masakrują setkami rosyjskie samoloty.... 12
  • Nadchodzi chińskie tsunami 4 mar 2018, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI DO 2022 R. PONAD 75 PROC. CHIŃSKICH, miejskich konsumentów zarobi od 9 tys. do 34 tys. dolarów rocznie. Klasa średnia gwałtownie wzrasta. Przypomnę, że Państwo Środka zamieszkuje blisko 1,4 mld ludzi. Ponad 50 proc. z nich... 15
  • Raz, dwa, trzy – obcym będziesz ty… 4 mar 2018, 20:00 NA JEDNYM Z AMERYKAŃSKICH UNIWERSY- TETÓW PRZEPROWADZONO DUŻE BADANIA nad poziomem empatii w 63 krajach z całego świata. Polska zajęła trzecie miejsce… od końca. Końcówkę rankingu dzielimy z Litwą i Łotwą, a o 60 miejsc jesteśmy... 16
  • Kto skorzystał na Marcu 4 mar 2018, 20:00 W WYDARZENIACH MARCOWYCH CZTEROLATKI NIE BRAŁY UDZIAŁU, no to nie brałem; pierwszy raz kwiaty pod tablicą na UW składałem w 1981 r. Na 25-lecie i kolejne rocznice byłem za to gotowy. Z braku ORMO i ZOMO laliśmy się (na idee tylko) z... 16
  • W przyszłość i w przeszłość 4 mar 2018, 20:00 W 2008 r. Polacy mieli nadzieję, że teraz będzie już tylko lepiej. A wszystko dzięki piłce nożnej, w której zaczęliśmy odnosić pierwsze sukcesy od lat. Zaczynaliśmy się też mierzyć z trudną historią. Człowiekiem Roku tygodnika... 18
  • Spowiedź Marii Kaczyńskiej 4 mar 2018, 20:00 Była odważna, niezależna, inteligentna. Nie bała się mówić tego, co myśli. Budziła sympatię, nawet wśród przeciwników politycznych jej męża. Na łamach „Wprost” po raz pierwszy zdecydowała się publicznie odpowiedzieć na... 19
  • Wszyscy ludzie Morawieckiego 4 mar 2018, 20:00 Musimy znaleźć własną ścieżkę rozwoju gospodarczego, kopiowanie innych państw nie wchodzi w grę – mówił Mateusz Morawiecki, Człowiek Roku 2017 tygodnika „Wprost”. 21
  • Państwo to my 4 mar 2018, 20:00 W Polakach drzemie ogromne pragnienie niesienia pomocy i jedności – mówi Łukasz Ossowski, sołtys wsi Rytel, laureat nagrody specjalnej „Wprost”, który latem ubiegłego roku stał się symbolem walki ze skutkami nawałnic. 26
  • Cienie na służbach 4 mar 2018, 20:00 Mariusz Kamiński zna wszystkie tajemnice PiS. Podobno ma szafę pełną haków. Teraz sam musi się tłumaczyć z kontaktów swego otoczenia z gangsterami. 30
  • Polscy prowokatorzy 4 mar 2018, 20:00 Kiedy w połowie lutego na jakimś portalu wschodnim przeczytałem, że gubernator ukraińskiego Zakarpacia zrzuca na Polaków winę za podpalenie tamtejszej siedziby mniejszości węgierskiej, pomyślałem: „Mój Boże! Kolejny polakożerca... 34
  • Odmrażanie ustawy frankowej 4 mar 2018, 20:00 Rusza prezydencki projekt pomocy frankowiczom, sejmowa podkomisja zajmująca się tą sprawą ma nowego szefa – Tadeusza Cymańskiego. Ale sektor bankowy jest bardzo sceptyczny. 36
  • Jestem duchowo Żydem 4 mar 2018, 20:00 Jestem Polakiem, a to oznacza, że z mlekiem matki, a dokładnie z językiem i kulturą, wyssałem wspólnotę żydowsko-polską. A jako chrześcijanin jestem duchowo Żydem. 39
  • 1968 4 mar 2018, 20:00 Na jezdni rozrzucone buty, przewrócony rower. Na noszach nieprzytomny 27-letni student socjologii w Berlinie Zachodnim, jeden z przywódców studenckiej rewolty 1968 r. – Rudi Dutschke. Przed chwilą postrzelony. Był charyzmatycznym liderem.... 41
  • Nie być feministką to obciach 4 mar 2018, 20:00 Nawet jeśli 8 marca nie wyjdziemy masowo na ulice, to sprawy kobiet zaistniały głęboko w świadomości społecznej. Mój dziadek nie dotknąłby dziecięcego wózka, mój ojciec pchał wózek na spacerach, a mój partner wziął urlop tacierzyński i nosił dziecko w chuście – mówi Barbara... 43
  • Dieta, fitness i Pismo Święte 4 mar 2018, 20:00 W ramach rekolekcji wielkopostnych zamiast nudnych kazań wierni wybierają duchowe spa, oczyszczający post i rozwój osobisty z zakonnikiem w roli coacha. 46
  • Chciałem kogoś zabić 4 mar 2018, 20:00 Fizjoterapeuta Samuel N. był zdrowy psychicznie, kiedy uderzył siekierą w głowę 10-latki – orzekł Sąd Najwyższy, ostatecznie odrzucając argumenty obrony o niepoczytalności skazanego. 50
  • By małym żyło się lepiej 4 mar 2018, 20:00 Weszła w życie tzw. Konstytucja biznesu. Sztandarowe dzieło premiera Morawieckiego, które ma odmienić życie małych i średnich przedsiębiorców. Co z tego wyszło? Sprawdzamy. 55
  • Recepty na długi szpitali 4 mar 2018, 20:00 Prawo restrukturyzacyjne umożliwia szpitalom wyjście z pętli zadłużenia. 60
  • Strategia przynosi efekty 4 mar 2018, 20:00 Dobrze, że weszliśmy na rynek mieszkaniowy, jest dobra koniunktura – mówi Maciej Jankiewicz, prezes Polskiego Holdingu Nieruchomości, i opowiada również o sytuacji w segmencie nieruchomości komercyjnych. 61
  • Szybciej, lepiej, fajniej 4 mar 2018, 20:00 Doroczne święto urządzeń mobilnych w Barcelonie tym razem skradł nowy Samsung Galaxy S9. Ale nowości było więcej. Oto najważniejsze z nich. 62
  • Imperator Xi 4 mar 2018, 20:00 Komunistyczna dynastia w Chinach rezygnuje z kolektywnego zarządzania imperium. Partia zmienia konstytucję, żeby prezydent Xi Jinping mógł rządzić dożywotnio. 65
  • Skalpel życia i śmierci 4 mar 2018, 20:00 Jeżeli chirurg źle zoperuje chorego z nowotworem, nie pomogą mu nawet najlepsze programy lekowe – mówi prof. Adam Dziki, chirurg specjalizujący się w operacjach jelita grubego. 69
  • Kuszą, karmią, a nawet upijają 4 mar 2018, 20:00 Często wkładamy dużo wysiłku w uprawianie pięknych roślin w ogródkach, wykosztowujemy się na cięte kwiaty dla ukochanych i zapominamy, że ich ujmująca uroda nie jest przeznaczona dla nas. 72
  • Dziewczyna z ganem 4 mar 2018, 20:00 Teraz każda rzecz może zostać odczytana jako coś niepożądanego. Wystarczy założyć koszulkę na lewą stronę i już jest dopisywane, że jesteś osobą wspierającą lewicę – mówi Agnieszka Dygant. „Kobiety mafii” już w kinach. 77
  • Niewidzialni pośrednicy 4 mar 2018, 20:00 Hity chcemy mieć tego samego dnia, co reszta świata. Ceną jest mordercza praca tłumacza, którą niestety mało kto docenia. 82
  • Podróż w jedną stronę 4 mar 2018, 20:00 Pół wieku po wydarzeniach Marca ’68. w „Księdze wyjścia” Mikołaj Grynberg przypomina losy Żydów, którzy musieli Polskę opuścić. I tych, którzy zostali. 86
  • Twarz Berlina, twarz Europy 4 mar 2018, 20:00 Życie filmów z ostatniego Berlinale będzie dłuższe niż sam festiwal. Bo opisują problemy, które szybko nie znikną. 89
  • Film 4 mar 2018, 20:00 KOMEDIA Omyłki grabarza FRANCUSKA KOMEDIA JEST W ŚWIETNEJ FORMIE. Nakache i Toledano, Agnès Jaoui, Dany Boon czy Julie Delpy zamiast oglądać się na amerykańskie wzorce, znaleźli własną receptę na ten gatunek. Pautonnier portretuje... 91
  • Muzyka 4 mar 2018, 20:00 Wesele scyzoryków Wiecie, że pan młody powinien włożyć pannie młodej pieniądze do lewego buta? A kawałek chleba w biustonoszu panny młodej zapewni w domu chleb powszedni? Przynajmniej tak było na Kielecczyźnie. A jak jest dzisiaj?... 92
  • Książka 4 mar 2018, 20:00 Programatorka Kim jest Naomi Klein? Przede wszystkim komentatorką współczesnego świata i zachodzących w nim procesów społecznych i ekonomicznych, których ofiarą każdorazowo są zwykli ludzie. Jej oceny są dla wielu tak przekonujące,... 93
  • Kalejdoskop 4 mar 2018, 20:00 Coś na kształt świdra TEMAT ROSJI, AUTOR LITWIN, REŻYSER UKRAINIEC – to wszystko powinno nas obchodzić, a jakoś obchodzić nie chce. Może to wina tekstu, gdzie jedyną pełnokrwistą postacią jest demoniczny watażka, tytułowy Masara... 94
  • Imbir między sushi 4 mar 2018, 20:00 Klasyczny swing obok eksperymentów – Lotos Jazz Festival Bielska Zadymka Jazzowa to prawdziwe święto różnorodności. 95
  • Kulturalna trzynastka 4 mar 2018, 20:00 Piotr Stramowski AKTOR TEATRALNY I FILMOWY, ZNANY M.IN. Z „PITBULLA” I „BOTOKSU”. OBECNIE MOŻNA GO OGLĄDAĆ W FILMIE „KOBIETY MAFII”. 1. Najbardziej znienawidzona lektura? „Potop” i „Nad Niemnem” – to było nie do... 96
  • Pandora z puszki 4 mar 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Anglicy śmieją się z nas, że gdy zapytasz Polaka, jak się masz, ten zaraz zaczyna narzekać. Tymczasem oni od razu walą ci formułkę, że cudownie, a ty? I tobie nie pozostaje nic innego, jak też potwierdzić, że... 97
  • Wolność za Wielką Wodą, czyli pewnego razu w Ameryce... 4 mar 2018, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Hameryka, Hameryka... Właśnie wróciłem zza Wielkiej Wody. Byłem w moim ulubionym amerykańskim mieście – Waszyngtonie. Stolica USA jest dla mnie stokroć milsza, spokojniejsza i bardziej elegancka niż żywiołowy,... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany