Zabawa w pana i chama

Zabawa w pana i chama

Telewizja upokarza i Polacy to kochają
Telewizja upokarza i Polacy to kochają / Źródło: WPROST.pl
Janusze i Grażyny, damy i wieśniaczki, warszawiacy i słoiki. Te etykietki są jak karty, którymi gramy w jedną z ulubionych gier narodowych: upokarzanie. Talia zgrana do granic możliwości, ale wciąż ktoś nowy krzyczy: przebijam!

Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich, wzywa do powstrzymania się od mowy wykluczenia i pogardy. „Żadne okoliczności, w tym kampania wyborcza, nie mogą być uzasadnieniem dla dehumanizacji grupy społecznej oraz homofobicznej retoryki”, apeluje. Nie on jedyny. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne już po raz kolejny jest zaniepokojone „destrukcyjnymi i stygmatyzującymi wypowiedziami” w przestrzeni publicznej. Jednych śmieszą, innych drażnią lub irytują. Ale najczęściej przechodzimy obok nich obojętnie. Przyzwyczailiśmy się. Gra w upokarzanie ma w Polsce długą tradycję i od lat cieszy się powodzeniem. Wyrosła na przedwojennych podziałach klasowych, PRL-owskich awansach społecznych, szybkich karierach po 1989 r. Wzorcach masowej kultury segregujących odbiorców na „lepszych” i „gorszych”.

Neoliberalna zasada „zysk ponad ludzi”, o której pisze filozof Andrzej Szahaj, powołując się na tytuł książki Noama Chomsky’ego, powoduje, że z przyjemnością oglądamy „publiczne upokarzanie innych w telewizji”, nie obruszając się na „bulterierów różnych partii, którzy prezentują mocniejszą wersję kultury upokarzania w postaci bezwstydnego i zadowolonego z siebie chamstwa”.

„Upokarzani chcą oglądać innych upokarzanych, aby lepiej znieść swe własne upokorzenie. W ten sposób kształtuje się kultura upokarzania jako niewidoczny klej spajający społeczeństwo nierównych ludzi, wystawionych na działanie mechanizmów, nad którymi nie panują i których się boją” – twierdzi Szahaj.

Podobnie uważa Michał Rydlewski, medioznawca z Uniwersytetu Wrocławskiego. „Upokarzam, więc jestem”, trawestuje myśl Kartezjusza. – Pytam studentów: „Czy nie bulwersuje was, kiedy Magda Gessler w programie TVN miota w ludzi talerzami? Przecież to tak, jak bym na zajęciach rzucił w kogoś długopisem. Jak by się pani, pan wówczas poczuli? W odpowiedzi słyszę: „Ale to co innego, to konwencja”, albo „Ale jej wolno, bo jest gwiazdą”. Ale dla kogo jest ta konwencja? Dla prowadzącej. A dlaczego gwieździe wolno więcej? Kto ma to wyznaczać? A jak się czują ludzie, którzy w tym biorą udział? Jak wy byście się poczuli? Przecież oni są często zażenowani, obracają wszystko w żart, żeby ocalić swoją godność. Metafora telewizji jako spektaklu przysłania fakt, że uczestnicy ponoszą konsekwencje psychiczne tych występów” – ubolewa.

Cały artykuł opublikowany jest w 21/2020 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2020 (1937)

  • Tacy sami 19 cze 2020, 15:00 Skoro można zbadać ilość cynku w mosiądzu, nikotyny w papierosie, cukru w keczupie, to czy można zmierzyć ilość człowieka w człowieku? Okazuje się, że można. 2
  • „Niedyskrecje parlamentarne”: Przełożenie wyborów było pułapką, PiS stanowiskami chce kupić elektorat Konfederacji 15 cze 2020, 8:34 Jarosław Gowin czeka na wykonanie politycznego wyroku a były prezes Ligi Polskich Rodzin dostaje stanowisko – piszą Eliza Olczyk i Joanna Miziołek. 14
  • Trudne czasy dla ideologii 19 cze 2020, 15:00 Wojna ideologiczna, którą Prawo i Sprawiedliwość wypowiedziało opozycji, miała pogrążyć Rafała Trzaskowskiego tak, jak pogrążyła Koalicję Europejską w eurowyborach wiosną ubiegłego roku. 24
  • Mroczny Rafał 18 cze 2020, 17:23 Debata prezydencka miała być przełomem dla kandydata Koalicji Obywatelskiej. Wypadł w niej jednak średnio. 37
  • Wyłamuję pręty w złotej klatce 2 lut 2020, 20:00 Kiedyś znajoma powiedziała o moich sąsiadach: „patrz, jacy sympatyczni faceci, widać, że fajna z nich para”. Zgodnie z prawdą odpowiedziałem: „Wiesz, w ogóle nie zwróciłem na to uwagi. Dla mnie to po prostu mili ludzie, jestem przekonany, że gdyby coś mi się stało, to by mi... 44
  • MSZ po publikacji „Wprost” wzywa ambasadora Arabii Saudyjskiej 17 cze 2020, 20:40 Ofiarami wypadku są Ryszard Lubliński i jego córka, Honorata. Z wpisów wiceministra wynika, że niezależnie od immunitetów dyplomatycznych, ambasador Arabii Saudyjskiej nie może chować głowy w piasek, jak robił to do czasu naszej publikacji. 66
  • Zabawa w pana i chama 19 cze 2020, 15:00 Janusze i Grażyny, damy i wieśniaczki, warszawiacy i słoiki. Te etykietki są jak karty, którymi gramy w jedną z ulubionych gier narodowych: upokarzanie. Talia zgrana do granic możliwości, ale wciąż ktoś nowy krzyczy: przebijam! 75
  • Prezes giganta obuwniczego CCC: „Trzeba przywrócić niedziele handlowe” 15 cze 2020, 9:09 Niedziele handlowe rozładowałyby ruch w galeriach. Dziś to sobota jest najbardziej przeładowanym dniem. Po przywróceniu handlu w niedzielę ruch w ten dzień rozładowałby się w naturalny sposób. Chodzi o odpowiedzialność za zdrowie Polaków i poczucie bezpieczeństwa konsumentów.... 90
  • Groźny przepis w tarczy 4.0. Firmy odcięte od inwestorów na dwa lata 16 cze 2020, 20:42 5 czerwca Sejm przyjął kolejny projekt tarczy antykryzysowej, tzw. tarczy 4.0. Projekt zakłada m.in. wakacje kredytowe, dłuższy zasiłek opiekuńczy, czy dopłaty dla firm. Znalazł się w niej jednak przepis, który zdaniem ekonomistów utrudni pozyskiwanie kapitału przez firmy. 107
  • Czy kredyty trzeba spłacać? 19 cze 2020, 2:11 Gdyby tytułowe pytanie padło np. na corocznie organizowanym Forum Bankowym, uczestnicy uznaliby je pewnie za żart bardzo niskiego lotu. Jak uwolnić się od długów. Poradnik Krzysztofa Oppenheima. 115
  • Bombowa siostra Kim Dzong Una 19 cze 2020, 15:00 Kim Jo Dzong używa trotylu jako narzędzia w dyplomacji i być może dlatego powstają o niej mangi z seksualnymi podtekstami. Czy przy tej okazji reżim dojrzał do emancypacji kobiet? 124
  • Nowy ład 19 cze 2020, 2:04 Żyjemy w czasach permanentnego kryzysu. A jak będzie wyglądać świat, gdy skończy się koronawirus? Być może zaczniemy wreszcie naukowcom płacić lepiej niż Ronaldo czy Messiemu. 131
  • Jedna z większych zagadek dotyczących koronawirusa bliska rozwiązania. Chodzi o nikotynę i burzę cytokinową 16 cze 2020, 11:50 Palacze rzadziej mają ciężki przebieg infekcji koronawirusem – zauważyli lekarze w Chinach, Francji, Anglii, Stanach. Toczące się we Francji badanie kliniczne może potwierdzić, że kluczową rolę odgrywa nikotyna. Już od lat pojawiają się sugestie, że może ona wspomagać leczenie... 155
  • Dr House i feralny sprzęt za miliony 19 cze 2020, 15:00 W czasie pandemii lekarze stali się bohaterami masowej wyobraźni. Również na platformach streamingowych pojawiła się fala dokumentów o służbie zdrowia. 165
  • Można, a nawet trzeba, panikować 17 cze 2020, 16:01 Film „Można panikować” idzie przez internet jak burza i teraz można go obejrzeć za darmo. Nie przegapcie go, podobnie jak kampanii ekologicznych, które właśnie wystartowały. Chyba, że macie swój prywatny bunkier z zapasem wody. 175
  • „Fachowy” strzał 19 cze 2020, 15:00 To nie jest literacka fikcja – węgierski pisarz opowiada, jak zrozpaczony stary człowiek przygotowuje się do samobójczej śmierci. 182
  • Piękna Gozo 19 cze 2020, 15:00 Dwukrotnie nominowany do nagrody Nike polski pisarz Piotr Ibrahim Kalwas przez lata mieszkał w egipskiej Aleksandrii, ale przeprowadził się na śródziemnomorską wyspę Gozo. O tym, dlaczego to zrobił i czym urzekła go nowa ojczyzna, opowiada w książce, której fragment publikujemy. 191