Religia i demokracja

Religia i demokracja

Dodano:   /  Zmieniono: 1
Ale nie taka, jakiej uczy się w polskich szkołach. Najpierw krótki kurs historii idei. W XVII w. John Locke uznał, że każda religia jest dopuszczalna, wyjąwszy ateizm, w XIX w. Alexis de Tocqueville opisał znakomicie, dlaczego religia pełni w demokracji korzystną funkcję – bo daje moralne podstawy obywatelom demokracji. W XX w. Daniel Bell dowodził, że bez religii moralność publiczna nie ma fundamentów. W XXI w. Robert Putnam – trzy miesiące temu – wydał książkę, w której pokazał, jak zbawienna jest religia i wielość wyznań dla amerykańskiej demokracji (polecam „American Grace”). To sami wielcy z największych i sami liberałowie oraz demokraci. Więc może jednak naprawdę jest potrzebna?

Pytanie, jakie należy sobie postawić, brzmi następująco: czy potrafimy bez religii odnaleźć obiektywne i wspólne miary moralne oraz je stosować? Odpowiedź brzmi: nie potrafimy. Pytanie drugie: dlaczego religia nauczana w Polsce w szkołach i kościołach nie pełni tej korzystnej dla demokracji funkcji? Odpowiedź brzmi: bo w szkołach i kościołach uczy się od razu moralności (przede wszystkim seksualnej), a nie daje się człowiekowi, obywatelowi demokracji (dziecko i młodzieniec też są obywatelami demokracji) takich podstaw w tym, w co wierzą, by sami wyciągali wnioski moralne.

Kościół w Polsce (może nie tylko w Polsce) oszalał i uważa, że zastąpi nam sumienie. A przecież sama istota wiary religijnej i jej zbawiennych skutków dla życia publicznego polega na tym, że sumienie mamy każdy swoje, osobne i całkowicie specyficzne. Także rachunek sumienia jest tylko naszym rachunkiem sumienia i nawet jeżeli ktoś chodzi do spowiedzi, to ksiądz za niego rachunku sumienia nie zrobi, bo nie widzi naszej duszy jak na dłoni (na szczęście), a tylko może pomóc, jeżeli jest dobrym i mądrym księdzem. Tylko jeśli samodzielnie potrafimy przełożyć istotę wiary na prawa moralne, prawa te uznamy za obowiązujące. Jak nas ktoś będzie pouczał, to zareagujemy tak jak na wszystkie pouczenia, czyli z niechęcią w najlepszym razie, z lekceważeniem lub wściekłością w najgorszym.

Paradoksalnie, religia jest demokracji jeszcze bardziej potrzebna niż kiedykolwiek przedtem, ponieważ żyjemy w demokracji indywidualistycznej, w której ceni się cechy jednostkowe, a nie wspólnotowe. Słusznie sądzimy, że odbieramy świat subiektywnie, spontanicznie, że jesteśmy autentyczni i dysponujemy tożsamością, bo nikt nas do niczego nie przymusza. Jednak skrajna subiektywność może stać się przyczyną braku porozumienia między ludźmi, porozumienia dotyczącego także wspólnych norm moralnych, bez jakich nie da się sensownie ułożyć wspólnoty politycznej, a demokracja jest właśnie wspólnotą polityczną. Skoro każdy z nas inaczej widzi świat, to jak mamy się dogadać?

Ano dzięki religii. Jednak warunkiem pierwszym jest postawienie religii (i jej nauczania) na nogi, czyli najpierw jest wiara w Boga (zależnie od wyznania), potem jest teodycea, czyli rozmyślania o pochodzeniu zła w bożym i ludzkim świecie, a na końcu wnioski moralne, jakie każdy z nas musi sam wyciągnąć bez najmniejszej presji, a tym bardziej przymusu. Obecnie, zwłaszcza w nauczaniu religii w szkole, mamy do czynienia z procesem odwrotnym, a raczej tylko z jego początkiem, bo od nauki moralnej nauczający nie potrafi dojść do Boga – ani mu czasu, ani powołania, ani wzniosłości duchowej nie starcza.

Taka nauka religii szkodzi demokracji, a przecież chcemy, – my, spadkobiercy Tocqueville’a – by pomagała. Musimy zatem spowodować, by Kościół (jakikolwiek Kościół) odczepił się od naszego życia płciowego, by nie robił z nas grzesznych owieczek, ale by potraktował nas poważnie, jak ludzi, którym wcale nie jest lekko żyć w tym skomplikowanym świecie demokracji liberalnej i którym wszelka pomoc by się niesłychanie przydała. Pod warunkiem że pomagający uzna, iż jesteśmy samodzielni, dorośli duchem oraz myślący. Kościół w Polsce – mam nieodparte wrażenie – woli jednak mieć wiernych idiotów. Kościół Kościołem, ale niech nas to nie zraża do religii, bez której życie i czyste sumienie są nieporównanie bardziej trudne.
Więcej możesz przeczytać w 49/2012 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1
  • Rozsądny   IP
    Polski kościół niema nic wspólnego z chrześcijaństwem w głoszeniu słowa bożego a już na pewno nie postępuje według nauk Jezusa.Kandydaci na księży w większości nie kierują się powołaniem tylko łatwym lekkim życiem . I w obronie tego sielankowego życia zapominają że mają być przykładem dla wiernych i przyciągać wiernych do kościoła anie wszelkimi sposobami odpychać. Kościół swoim postępowaniem sam się pogrążą .

    Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2012 (1555)

    • Uważam, że szkoda mediów 2 gru 2012, 20:00 Mówiąc wprost, sprawa jest trudna i kontrowersyjna. Sprawa mediów i dziennikarzy. 4
    • Skaner 2 gru 2012, 20:00 Skolonizujemy Marsa Multimiliarder Elon Musk planuje założenie kolonii na Marsie. Zamieszkać ma w niej 80 tys. osób. Choć deklaracja ta brzmi nieprawdopodobnie, należy traktować ją serio. Musk jest szefem SpaceX – firmy, która... 6
    • Wampiry polityczne 2 gru 2012, 20:00 I Donald Tusk, i Jarosław Kaczyński mają swój interes w tym, aby pokazówka pod tytułem „PiS przed Trybunałem Stanu” doszła do skutku. 12
    • Sprawiedliwość po latach czy odgrzewane polityczne kotlety 2 gru 2012, 20:00 Wszystko, co zostało opisane we wniosku o postawienie Jarosława Kaczyńskiego i Zbigniewa Ziobry przed Trybunałem Stanu, przed laty elektryzowało opinię publiczną. Wszyscy do dziś pamiętają szok, jaki wywołały samobójcza śmierć... 16
    • Bawidamek 2 gru 2012, 20:00 Popularny prawie jak prezydent. Nazywany awatarem Kwaśniewskiego. Wyprzedził w popularności premiera. Ryszard Kalisz. Czy uwierzy, że ma szanse na prezydenta? 20
    • Chcieli mi sprzedać "Uważam Rze" 2 gru 2012, 20:00 Gazeta to nie jest plantacja kokosów, gdzie są właściciel i niewolnicy – mówi Paweł Lisicki, wyrzucony redaktor naczelny „Uważam Rze”. 24
    • Nienawiść, która się opłaca 2 gru 2012, 20:00 Braun wzywający do zabijania liberalnych dziennikarzy to kolejny dowód zdumiewającego zjawiska. Największa polityczna nienawiść wybucha w Polsce nie w latach 90., kiedy obóz postsolidarnościowy walczy z postk omuną, ale dziś, kiedy o władzę walczą PiS i PO – dwie partie... 28
    • Nadchodzi zbrodnia 2 gru 2012, 20:00 Nie może być inaczej, czeka nas ofiara z życia – uważa profesor Zbigniew Mikołejko, filozof. A Tusk i Kaczyński też już to wiedzą. 32
    • Tabułamacz „Wprost” 2 gru 2012, 20:00 Wprost” przyczynił się do upadku dwóch rządów, pierwszy ujawnił afery, które wstrząsnęły polską sceną polityczną, a jego okładki przyprawiały o ból głowy nawet przywódców sąsiednich krajów. 38
    • Übercelebrytka 2 gru 2012, 20:00 Nie wiem, co jest lepsze dla artysty – życie w czasach eSBecji czy w czasach donosów showbiznesowych – mówi Karolina Korwin Piotrowsk a, niestrudzony tropiciel showbiznesow ych afer, wyrastająca na rzeczniczkę wszystkich celebrytów. 42
    • Exodus 2 gru 2012, 20:00 Kasia, Łukasz, Agnieszka. Do niedawna mieszkali w Krakowie, teraz w Oslo, Ed ynburgu, Londynie. Do Polski raczej już nie wrócą. Wł aśnie ruszyła druga fala emigracji. 46
    • Zimowa wojna z igrzyskami w tle 2 gru 2012, 20:00 Szykuje się gorąca zima w Zakopanem. Kultowa kolejka na Kasprowy zostanie wystawiona na sprzedaż. 50
    • Realista z ostrym piórem 2 gru 2012, 20:00 Nagroda Kisiela to nagroda wyjątkowa, bo wyjątkowy był jej patron – Stefan Kisielewski. Zanim na łamach „Wprost” przedstawimy laureatów nagrody Kisiela, przyznawanej w tym roku po raz dwudziesty, przypominamy jego sylwetkę. 54
    • Prawo do życia 2 gru 2012, 20:00 Savita Halppanavar, 31-letnia indyjska stomatolog, cztery lata temu przeprowadziła się wraz z mężem inżynierem do Galway w zachodniej Irlandii. Pod koniec października zgłosiła się do szpitala, w którym rozpoznano u niej poronienie w toku (była w 17. tygodniu ciąży). 56
    • Co robić? 2 gru 2012, 20:00 Chcę od razu zastrzec, że tytuł niniejszego felietonu nie ma nic wspólnego z dziełem Lenina („Co robić?”). Uwaga ta wydaje mi się niezbędna, bo podejrzenie o czytanie pism tego autora jest według ministra sprawiedliwości grzechem cięższym niż hajlowanie i... 58
    • Religia i demokracja 2 gru 2012, 20:00 Ale nie taka, jakiej uczy się w polskich szkołach. Najpierw krótki kurs historii idei. W XVII w. John Locke uznał, że każda religia jest dopuszczalna, wyjąwszy ateizm, w XIX w. Alexis de Tocqueville opisał znakomicie, dlaczego religia... 60
    • I po klimacie 2 gru 2012, 20:00 Na szczycie w Katarze Świat radzi, jak ratować ziemię. Ale Walka o zatrzymanie zmian klimatycznych została przegrana, zanim na dobre się rozpoczęła. 62
    • Lady buldożer 2 gru 2012, 20:00 Czy szefowa amerykańskiej dyplomacji może publicznie pokazać „fucka”? Choć nikt oficjalnie tego pytania nie zadaje, jest ono w centrum awantury, która toczy się właśnie wokół Susan Rice, ambasador USA przy ONZ , typowanej na nową sekretarz stanu. 68
    • Włosi pokochali Grilla 2 gru 2012, 20:00 Uwielbiany komik i jeden z najpopularniejszych na świecie blogerów walczy o miejsce, które we włoskiej polityce pozostawił Silvio Berlusconi. Program ma nieskomplikowany: reszcie polityków każe się od Włochów odpieprzyć. 70
    • TVN widzę cyfrowy 2 gru 2012, 20:00 TVN wchodzi w strategiczny mariaż z francuskim Vivendi. Powstanie spółka NC+ łącząca platformy cyfrowe Canal+ i „n”. Będą miały około 2,5 miliona odbiorców. – Opłaci się wszystkim – przekonuje twórca sukcesu „n” i prezes telewizji TVN Markus... 74
    • Rozkład jazdy czy kolei? 2 gru 2012, 20:00 W niedzielę wchodzi w życie nowy rozkład jazdy pociągów. Prezesi kolejowych spółek zapewniają, że są dobrze przygotowani. Ale czy na pewno? Związkowcy grożą strajkiem, a przewożące rocznie ponad 100 mln pasażerów Przewozy Regionalne mają coraz większe problemy. 78
    • Telefon jak portfel 2 gru 2012, 20:00 Już teraz za pomocą „elektronicznego portfela”, czyli telefonu, można płacić za zakupy – mówi Claudia Nemat, członek zarządu Deutsche Telekom, operatora T-Mobile. 82
    • Jedyna taka 2 gru 2012, 20:00 Danuta Stenka, bohaterka seriali, komedii romantycznych, genialna aktorka dramatyczna. Znów zagra ważną teatralną rolę – Katarzyny Medycejskiej w „Królowej Margot” w Teatrze Narodowym. 84
    • Być bliżej 2 gru 2012, 20:00 Gościem festiwalu Plus Camerimage był Gus van Sant. o filmowej awangardzie, strachu przed odrzuceniem i dorastaniu w małym miasteczku z wybitnym amerykańskim reżyserem rozmawia Krzysztof Kwiatkowski 88
    • Popularni i niezależni 2 gru 2012, 20:00 Warto było czekać na debiutancką płytę grupy Kamp!. To jedna z najlepszych rzeczy, jakie zdarzyły się ostatnio w polskiej muzyce. 92
    • Wciąż wierzę w muzykę 2 gru 2012, 20:00 Lider kultowego brytyjskiego zespołu Ride Mark Gardener będzie jedną z gwiazd festiwalu SpaceFest. „Wprost” opowiada o magii brytyjskiej alternatywy lat 90. i swojej fascynacji Polską. 94
    • Na dnie 2 gru 2012, 20:00 „Burza” Dana Jemmetta w Teatrze Polskim w Warszawie to spektakl jednocześnie odpychający i frapujący. Mocne przedstawienie 94
    • Tydzień kultury polskiej Jakuba Żulczyka 2 gru 2012, 20:00 W Polsce od jakiegoś czasu trwa licytacja na to, kto nie zagra Lecha Kaczyńskiego. Jeszcze nie wiadomo na dobre, gdzie nie zagra, bo hipotetyczny film „Smoleńsk” nie ma nawet scenariusza. W każdym razie Opania na pewno nie zagra,... 96
    • Recenzje 2 gru 2012, 20:00 Patrol filmowy Tomasza Raczka Tango libre To naprawdę przewrotny film: choć jego akcja rozgrywa się w dużym stopniu w więzieniu, opowiada o wolności. Choć to więzienie – najbardziej wolności potrzebuje strażnik, a nie więźniowie.... 96
    • Konferencja 2 gru 2012, 20:00 Była to jedna z wielu konferencji, które codziennie odbywały się w centrum prasowym. Sprzątaczka dokończyła odkurzanie sali i posługując się sprytnie swym trzymetrowym ogonem, zwinęła kabel. Portier zamknął pomieszczenie i zamachał... 98
    • Westerplatte 3 2 gru 2012, 20:00 Kiedy i gdzie rozpoczęła się II wojna światowa, ci, co pamiętają, i ci, co się uczą historii, wiedzą. Nie musi to być np. rzecznik partii, od którego się wymaga tylko znajomości dziejów swojego ugrupowania, i to pod rządami... 98
    • Kredyt Świętego Mikołaja 2 gru 2012, 20:00 Na święta zawsze potrzebujemy gotówki - i jak co roku banki wychodzą nam naprzeciw. Radzimy, jak pożyczyć pieniądze, by kredytowe Boże Narodzenie nie odbijało się nam czkawką przez kolejny rok. 100
    • Jak ubezpieczyć firmę? 2 gru 2012, 20:00 Planując zakup polisy dla firmy, zastanówmy się, co konkretnie chcemy chronić i od czego się ubezpieczyć. 102
    • Prezenty na kredyt 2 gru 2012, 20:00 Święta Bożego Narodzenia to okres zwiększonych wydatków, dla niektórych ponad ich możliwości. Z pomocą przychodzą banki i instytucje finansowe, oferujące specjalne świąteczne kredyty. O korzyściach i zagrożeniach związanych z takimi produktami mówi Krzysztof Sadecki, prezes... 104
    • Złe spojrzenie 2 gru 2012, 20:00 Kilka dni przeszło bez żadnej medialnej sensacji. Aż strach, co to będzie. Tak na pusto daleko nie dociągniemy. Nie jest przecież tematem męczeństwo Pawła Lisickiego i okrutne wypróżnienie się „Uważam Rze” ze swoich... 106