Święta na ponuro?

Święta na ponuro?

Dlaczego święta na ponuro? – zapyta ten i ów. Chodzi o to, że właśnie dzisiaj, w święto Narodzenia, w święto radości, ja nie mogę się śmiać. Błąd jakiś – we mnie czy w świecie – sprawia, że gdy wszyscy się śmieją – ja nie mogę (…).

Polacy dzisiaj, po drugiej wojnie światowej, zmienili się bardzo: zamiast ginącej w wichurze skrzypki Chocholej brzmią już wesołe, rubaszne śmiechy i śpiewy – ale to nie to – nie o to chodziło. Ten humor jest znowu zboczeniem w złą, inną stronę – to jest humor narkotyk, humor złudzeń czy humor zapomnienia. Nie o takim myślałem: myślałem o humorze twórczym i świadomym. Widzieć wszystko, tak jak było, jak jest, a także, jak może być; rozumieć wszystko – nawet to najprzykrzejsze, najboleśniejsze dla własnej ambicji i dumy; nie wzdragać się przed niczym, nawet przed najstraszniejszym, najbardziej upiornym i przerażającym – i, przeszedłszy przez to wszystko, zaczerpnąć ze swojego wnętrza kroplę eliksiru cudownego, eliksiru, który ocali zwątpiałą, starganą duszę i który da nam ten wtórny, drugi, tym razem prawdziwy – humor. Taki dopiero humor jest odwagą, godnością, spokojem i tężyzną – humor, który nie odwraca oczu od rzeczy najstraszniejszych, który potrafi przeprowadzić cało przez otchłań upokorzeń i wyrzeczeń, i przez czyściec samokrytyki. Takiego humoru – humoru świadomego – Wam życzę, nie rubasznego rechotu, który rozbrzmiewa dziś w teatrach całej Polski na najdramatyczniejszych sztukach, często ni w pięć, ni w dziewięć – bo ludzie nie znoszą obecnie ciśnienia żadnego – prawdziwego czy fałszywego – patosu. Ten śmiech to narkotyczne otumanienie – budźmy ich, popsujmy im humor: ludzie! nie cieszcie się, nie macie z czego, spokoju nie ma, spokój jest złudą, świat jest groźny, niebezpieczny, straszny! Ludzie, nie śpijcie po nocach, myślcie, myślcie, aż wam głowa pęknie, myślcie o wszystkim, myślcie o rzeczach najohydniejszych i najdziwaczniejszych, myślcie o ruinach, klęskach, niepowodzeniach, obelgach, o nieszczęśliwych wypadkach i nieprzewidzianych zbrodniach, o wichrach lodowatych ze wszystkich stron świata, o najgorszym, co było, jest i będzie, co mogło było być i może być. A jeśli przewędrujecie całe to piekło myśli – wtedy dopiero wasz dobry humor stanie się ważki, stanie się mocny, twórczy i dobry. Dopiero wtedy. Do tego czasu nie wierzę w wasz humor. Ten humor to sen waszej świadomości. Wy śpicie, gdy ja spać nie mogę. I dlatego właśnie wesołek spędza święta na ponuro: wędrując ulicami polskich miast, przenosząc się niewidzialnie z jednego do drugiego, jak pan Scrooge w „Opowieści wigilijnej” Dickensa, słyszy dochodzący zza zasłoniętych okien śmiech rubaszny i płytki, echa radości mechanicznej, zewnętrznej – zamiast śmiechu prawdziwego, śmiechu, który by poznał i przezwyciężył wszelkie zwątpienia. Wesołek opuszcza czoło, jest ponury, jak duch wiecznej negacji: nie może się śmiać, gdy inni śmieją się w ten sposób (…).

Idziesz więc, bracie, w stronę kościoła – naokoło szum, szelest, szmer rozmów i kroków, nie jesteś sam – to ludzie zewsząd zdążają na pasterkę. Ludzie, zbiorowisko – w którym żyjesz, dla którego żyjesz, którego myślami i uczuciami oddychasz. Myśli masz jeszcze skłócone, burzliwe, przez głowę przelatują ci fragmenty przeszłości i przeczucia przyszłości, lecz już w powietrzu brzmią motywy kolędowe i już w twoje serce wstępują dwa jasne świetliste uczucia: pokora i pogoda. Te dwa uczucia złączone z sobą, gdy oto płyniesz w tłumie jedną kierowany myślą i jednym uczuciem, ogromnieją w tobie i zaczynasz teraz przypuszczać, że może jednak święta nie upłyną ci „na ponuro”, może osiągniesz ten prawdziwy, wtórny, wyższego rzędu humor, humor, który jest siłą, który tworzy i daje siłę. Może usiądziesz z wypogodzoną nagle twarzą, wśród grona rodziny, może zapomnisz o wszelkich zwątpieniach, walkach, bezpłodnych na pozór trudach, o lękach i złych przeczuciach, może poczujesz się pomimo pełnej świadomości i świetnej pamięci – wesoły, pełen humoru, silny, może pomyślisz wtedy o wszystkich przyjaciołach w kraju i na obczyźnie, o wszystkich w ogóle Polakach rozsianych po szerokim świecie i połamiesz się z nimi opłatkiem, przesyłając to najważniejsze dziś polskie życzenie: bądźmy silni!
Okładka tygodnika WPROST: 51/2012
Więcej możesz przeczytać w 51/2012 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • Anka IP
    Hmm... Rozumiem, że Boże Narodzenie to z natury rzeczy urokliwa bajka, ale jednak nie przesadzajmy z tym... bajdurzeniem.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 51/2012 (1557)

    • „To, co najważniejsze” 16 gru 2012, 20:00 „To, co najważniejsze” – to motto, jakim co tydzień kieruje się zespół tygodnika „Wprost”, który już od 30 lat opisuje i interpretuje otaczającą nas rzeczywistość. 14
    • Życzenia 16 gru 2012, 20:00 Dlaczego jest święto Bożego Narodzenia? Dlaczego wpatrujemy się w gwiazdę na niebie? Dlaczego śpiewamy kolędy? (…) Dlatego, żeby podawać sobie ręce. Dlatego, żeby uśmiechać się do siebie. Dlatego, żeby sobie przebaczać. (ks. Jan Twardowski) 16
    • Strefa zdepolityzowana 16 gru 2012, 20:00 Mówiąc wprost, chciałoby się już zamknąć świat polityki na kluczyk, a ten wrzucić do głębokiej szuflady. I tak jakoś przeczekać święta i zimę. 16
    • Worek świętego Mikołaja 16 gru 2012, 20:00 Specjalnie na święta opowiadanie Tomasza Jastruna o sławie i przemijaniu. 20
    • Prawdziwy brylant zawsze zostanie 16 gru 2012, 20:00 Czy mogę położyć rękę na sercu i powiedzieć, że „Mięsny jeż” mi się podoba? Nie, ja się go boję – wyznaje Nina Terentiew, dyrektor programowa Polsatu. Jak twierdzi, naprawdę nie jest ważne, co lub kto jej się podoba. Ważne, co kochają miliony widzów. 28
    • Skradanie się do Kasi T. 16 gru 2012, 20:00 Syn wybitnego kompozytora oszalał na punkcie córki premiera. Ona korzystała z ochrony przed nim. On znalazł się w szpitalu. A kompozytor grozi sądem za opisanie tej historii. 34
    • Czasem mam pustą lodówkę 16 gru 2012, 20:00 Książka mojej żony nie powinna powstać. Jestem za prawdą i równouprawnieniem, ale nie nagle, nie po 50 latach małżeństwa! Odzwyczaiłem się robić herbatę, kroić chleb. A teraz nie mam wyboru – opowiada Lech Wałęsa. 40
    • Rewolucja w żłóbku 16 gru 2012, 20:00 To pytanie dręczyło mnie od lat, gdy wymieniałem czułe bożonarodzeniowe życzenia z dzieciakami w afrykańskich sierocińcach. Czego im właściwie życzę? 48
    • Kociak prezesa Kaczyńskiego 16 gru 2012, 20:00 Marek Kochan, medialny trener Jarosława Kaczyńskiego, to najdroższy człowiek w branży. Za jego szkolenia dla prezesa i wierchuszki PiS partia płaci setkami tysięcy złotych. 50
    • Mroczna strona Krzysztofa Olewnika 16 gru 2012, 20:00 Czy Krzysztof Olewnik zginął, bo zamordowano w jego domu dziewczynę? Czy został oddany swoim oprawcom w zastaw? Czy rodzina mogła go uratować? Jacek Krupiński, wspólnik i najbliższy przyjaciel porwanego, przerywa milczenie. Czy mówi prawdę? 56
    • Nasze święta 16 gru 2012, 20:00 Wigilia na plażach Miami, karp pod choinką, święta w stanie wojennym i bigos ze zdjęcia. Gwiazdy snują dla nas swoje opowieści wigilijne. 62
    • Janka od naprawiania świata 16 gru 2012, 20:00 Wszystko, co ma, oddaje innym. O pomoc dla siebie nigdy by nie poprosiła. Zrobili to jej przyjaciele. W internecie zaapelowali o pieniądze na operację Janiny Ochojskiej. 70
    • Skok w ciemność 16 gru 2012, 20:00 Stawał na belce i leciał. Ukrywał, że nie widzi chorągiewki, którą trener daje mu znak do startu. Klemens Murańka, utalentowany skoczek narciarski. – Skakał po śmierć – mówi Piotr Voigt, który go uratował przed kompletną ślepotą. 74
    • 07 zgłasza się 16 gru 2012, 20:00 Dziennikarz, aktor, polityk. Najpopularniejszy milicjant PRL. Odbierał zasiłek dla bezrobotnych i sprzedawał coca-colę w kiosku. Bronisław Cieślak w rozmowie z Sylwestrem Latkowskim. 81
    • Teraz oni 16 gru 2012, 20:00 Najciekawsi aktorzy młodego pokolenia nie marzą o sławie ani rozkładówkach w kolorowej prasie. Konsekwentnie idą swoją drogą, wybierając dobre role. Prezentujemy ranking nowych twarzy polskiego kina. 86
    • W parowozowni i na wybiegu 16 gru 2012, 20:00 W związku ze świętami, a także zbliżającym się upadkiem czytelnictwa, chciałam napisać coś o książkach, które warto kupić pod choinkę. Tymczasem w moje ręce wpadła książka, której kupić nie można, bo jest... 90
    • Perspektywa dla wnuka 16 gru 2012, 20:00 Święta. Czas na ciepłe i swobodne myślenie, czego Państwu i sobie życzę. Ponieważ urodził mi się pierwszy wnuk, pomyślałem, że można się zabawić i spróbować przewidzieć, w jakich będzie żył czasach. 92
    • W Rosji zimą się świętuje 16 gru 2012, 20:00 Noworoczna laba potrwa dziesięć dni. Rosjanie lubią świętować, szczególnie zimą. Dlaczego? 94
    • Bóg albo śmierć 16 gru 2012, 20:00 Islamu z Europy nie da się już usunąć. Muzułmanie stali się ważną częścią wielu społeczeństw i albo skutecznie się zintegrują, albo te społeczeństwa zniszczą. 100
    • Niepodległość za horyzontem 16 gru 2012, 20:00 Ataki rakietowe Hamasu, zbrojna odpowiedź Izraela, śmierć cywilów. Strefa Gazy jest spektakularna. Niepodległa Palestyna rodzi się jednak ciszej, w przestrzeniach między szarym murem, którym poszatkowany jest Zachodni Brzeg, i na izraelskich salach sądowych. 106
    • Gest milionera 16 gru 2012, 20:00 Kiedy lekarze powiedzieli mu, że umrze za trzy lata, polecił spieniężyć cały swój majątek. Wszystko, co zgromadził przez 30 lat prowadzenia interesów – około 400 milionów złotych – przeznaczył na fundację edukującą dzieci z ubogich rodzin 112
    • Gazowa rewolucja 16 gru 2012, 20:00 Gaz w USA tanieje, Rosjanie obniżają ceny, eksporterzy szukają nowych rynków zbytu. Błyskawicznie zmienia się energetyczna mapa świata. Czy amerykańskie tankowce pojawią się na Bałtyku? 116
    • Święta na ponuro? 16 gru 2012, 20:00 Dlaczego święta na ponuro? – zapyta ten i ów. Chodzi o to, że właśnie dzisiaj, w święto Narodzenia, w święto radości, ja nie mogę się śmiać. Błąd jakiś – we mnie czy w świecie – sprawia, że gdy wszyscy się... 119
    • Witamy w Śródziemiu 16 gru 2012, 20:00 „Hobbit. Niezwykła podróż 3D” to triumf Petera Jacksona. Aby powstał ten film, reżyser sięgnął po najnowsze technologie, wytwórnia stoczyła serię batalii sądowych, a rząd Nowej Zelandii zmienił prawo. 120
    • Mały facet z dziwnym nosem 16 gru 2012, 20:00 „Gdybym wciąż myślał: „Ojej, gram w ?Hobbicie? tytułową postać!”, nie mógłbym spokojnie pracować. Albo granie, albo presja” – mówi w rozmowie z „Wprost” Martin Freeman, odtwórca roli Bilba Bagginsa. 123
    • Lepiej ze mną nie zadzierać 16 gru 2012, 20:00 Gandalf nigdy nie traci nad sobą kontroli – nieważne, czy żartuje, pije wino, pali fajkę, czy ratuje świat przed upadkiem. O sile postaci, którą gra, opowiada nam Ian McKellen. 124
    • Dziedzictwo narodowe 16 gru 2012, 20:00 Ja się dopiero rozkręcam – opowiada Maryla Rodowicz. I należy traktować to poważnie. Przygotujcie się na wysyp płyt artystki z 200 niepublikowanymi dotąd utworami. 128
    • Lepsze niż „Grease” 16 gru 2012, 20:00 Olivia Newton-John i John Travolta znowu razem. Zrobili w końcu to, co zawsze chcieli – nagrali płytę z tradycyjnymi świątecznymi piosenkami. 130
    • Piotr Kofta wie, co czytać w święta 16 gru 2012, 20:00 1. Zima i święta z innej perspektywy Tove Jansson - Zima Muminków, przeł. Irena Szuch-Wyszomirska, Nasza Księgarnia 2010 Tove Jansson - Opowiadania z Doliny Muminków, przeł. Irena Szuch-Wyszomirska, Nasza Księgarnia 2010 Zima... 134
    • Nie tylko kolędy... Piotra Metza 16 gru 2012, 20:00 1. The Beatles - Magical Mystery Tour, Apple  Początkiem nagrań był surrealistyczny film Beatlesów. Album to ścieżka dźwiękowa pełna perełek takich jak „I Am The Walrus” i „The Fool On The Hill”. Zestaw... 136
    • Na świątecznym ekranie 16 gru 2012, 20:00 1. Wstyd, reż. Steve McQueen, Gutek Film  Nie jest to kino świąteczne w tradycyjnym rozumieniu, ale na pewno dobre. Młody nowojorczyk ma dobrą pracą i luksusowe mieszkanie na Manhattanie. Ale zżerające go poczucie pustki desperacko... 136
    • Tydzień kultury polskiej Jakuba Żulczyka 16 gru 2012, 20:00 Dobro tygodnia  Wyobraź sobie, że pracujesz, stojąc na dworze, całymi godzinami, nieważne, czy mróz, czy upał, że twoja praca oprócz stania na dworze polega na psuciu ludziom całego dnia. Wyobraź sobie, że zarabiasz marne grosze i... 137
    • Ozdoby różnej wymowy 16 gru 2012, 20:00 Wieczór wigilijny wielu kojarzy się z tradycyjnymi potrawami, śpiewaniem kolęd, pasterką i prezentami. To czas, kiedy wszyscy wypatrują pierwszej gwiazdki, kładą sianko pod obrus, a w powietrzu unosi się serdeczna atmosfera. Ważnym... 138
    • 13 XII 1981 16 gru 2012, 20:00 Czekałem kilka tygodni na wywiad ze mną, bo zbliżała się rocznica wprowadzenia stanu wojennego i chciałem czytelnikom opowiedzieć, jak spędziłem tamte dni. Myślałem, że może zadzwoni do mnie sam naczelny Michał Kobosko albo redaktor... 138

    ZKDP - Nakład kontrolowany