Brunatny świt

Brunatny świt

Faszyści uzbrojeni w noże to po zapaści gospodarczej kolejna plaga trapiąca Grecję. Sytuacja w kraju przypomina grecką tragedię – wygranych jeszcze długo nie będzie.

Raper Pavlos Fyssas 17 września oglądał z przyjaciółmi mecz w obskurnym barze na przedmieściu Aten. Miał 34 lata i zdecydowane poglądy antyfaszystowskie. W barze wywiązała się kłótnia, po której 45-letni Giorgos Roupakias zadał Fyssasowi dwa śmiertelne ciosy nożem – w klatkę piersiową i serce. Grecki minister porządku publicznego Nikos Dendias natychmiast anulował wyjazd do Rzymu. Wiedział, co robi. Grecja dzisiaj to tykająca bomba zegarowa. Nie tylko dlatego, że w kraju z 27-proc. bezrobociem (aż 65 proc. wśród młodych) panuje skrajna korupcja, a rząd musi podwyższać podatki i restrukturyzować instytucje, by ratować państwo. Także dlatego, że kryzys gospodarczy oraz międzynarodowe pomysły w rodzaju zmuszenia Grecji do sprzedania Akropolu i tysięcy wysp w zamian za umorzenie długów doprowadzają ludzi do wściekłości. Na fali tych emocji w zeszłorocznych wyborach parlamentarnych 7 proc. głosów dostała jawnie faszystowska partia Złoty Świt. Morderca Fyssasa jest jej członkiem.

Faszyści na ratunek


Od czasu mordu Grecją wstrząsają protesty, zamieszki i erupcje gniewu. Pochód z białą trumną Fyssasa zamienił się w demonstrację przeciwko faszystom. – Ludzie nie zapomną! – krzyczeli jedni. – Nieśmiertelny! – wołali drudzy, czyniąc z Fyssasa męczennika i symbol sprzeciwu. Prosto z pogrzebu szli demonstrować pod siedzibę Złotego Świtu. Na wiecu zjawili się politycy, antyfaszyści, anarchiści, związkowcy, studenci i emeryci. W ruch poszły płonące kosze na śmieci i petardy. Po kilku dniach minister Dendias ogłosił, że wysłał do prokuratury opis ponad 30 aktów kryminalnych związanych z działalnością Złotego Świtu. Wśród nich szantaże, pobicia, pranie brudnych pieniędzy i groźby karalne wobec pracowników przedszkoli, do których chodzą dzieci imigrantów. 28 września antyterroryści zatrzymują szefa Złotego Świtu Nikolaosa Michaloliakosa i jego najbliższych współpracowników. Zarzut: tworzenie zorganizowanej grupy przestępczej. W ich domach i miejscach spotkań znajdują wizerunki Hitlera, swastyki, pałki, tarcze, broń palną i amunicję. Następna erupcja jest więc tylko kwestią czasu – to pierwszy przypadek aresztowania przywódcy partii politycznej w Grecji od 1974 r. Obrońcy Michaloliakosa tłumnie wychodzą na ulice. To dla nich normalka – umundurowani zwolennicy Świtu znani są z organizowania marszów z pochodniami przez dzielnice nielegalnych imigrantów.

– Demokracja zna sposoby, by się bronić – odpowiada na ich gniew rzecznik rządu Simos Kedikoglu. – Demokracja? To skandal! Rząd w białych rękawiczkach dokonuje likwidacji partii opozycyjnej – mówi Demetra Spiros, 30-letnia mieszkanka Aten, realizująca w Grecji społeczne projekty unijne. – Michaloliakos został wybrany w demokratycznych wyborach, wszystkie oskarżenia przeciwko niemu można było zweryfikować dawno temu. Dlaczego teraz ten cyrk? Bo poparcie dla Świtu rosło. Rząd po prostu się boi, że kiedyś poniesie konsekwencje wyprzedawania za półdarmo greckiej ziemi i dziedzictwa.

Trudno uwierzyć, że Michaloliakos jest gołąbkiem pokoju. Ten były komandos marzący o Grecji jako kraju „czystym etnicznie” publicznie negował istnienie nazistowskich komór gazowych. Już jako 16-latek w latach 70. był aresztowany za akty agresji podczas protestów publicznych. W więzieniu poznał liderów wojskowej junty rządzącej Grecją w latach 1967-1974, potem wstąpił do armii. Złoty Świt zaczął organizować w roku 1980. Dziś jego partia ma doskonałe kontakty z nacjonalistami w Europie, m.in. w środowiskach niemieckich neonazistów. Gdy Michaloliakos zwoływał konferencję prasową po triumfie w 2012 r., łysy osiłek ubrany na czarno pokrzykiwał na dziennikarzy, aby wstali i czekali na niego na stojąco „na znak szacunku”. Innym razem dziennikarzom kazano salutować wyciągniętą pięścią.

Broniąca Świtu Demetra nie wydaje się radykałem. Unika odpowiedzi na pytanie, które z postulatów Michaloliakosa są jej bliskie. Tak samo jak wielu Greków, którzy przestali publicznie się przyznawać do wspierania partii – po zabójstwie Fyssasa deklarowane poparcie dla faszystów spadło z kilkunastu do 7 proc. Nie ma jednak złudzeń, że to wciąż liczący się ruch społeczny. – Jeden na stu Greków świadomie popierają brutalne działania faszystów – szacuje Konstantina Kyriakopoulu, pracownik społeczny w Patras. – Pozostali to po prostu zwykli ludzie, nieznający historii i niezadowoleni z cięć oraz szukający sposobów na ratunek dla walącego się państwa.

Teatr radykalizmów

Kyriakopoulou pracuje w Otwartej Poliklinice, która oferuje pomoc medyczną nieubezpieczonym, czyli także nielegalnym imigrantom. Według Eurostatu legalnie przebywający w Grecji imigranci stanowią 9 proc. ludności, a ogromna większość z nich pochodzi spoza Unii Europejskiej. Nie ma danych dotyczących migracji nielegalnej, ale tylko w 2010 r. 130 tys. osób, czyli 90 proc. zatrzymanych w UE nielegalnych migrantów, przybyło z Grecji. Kyriakopoulou jak z rękawa sypie przykładami aktów agresji skierowanymi w stronę cudzoziemców. – Prawie codziennie na głównym placu w mieście kilku zwolenników Złotego Świtu bije imigranta. Przyjeżdżają na motorach, noszą czarne T-shirty.

Faszyści dbają o wizerunek – nie tylko pomagają starszym paniom przechodzić przez ulicę, ale gdy trzeba, błyskawicznie wyręczają policję w eksmisjach imigrantów albo wymierzaniu kar złodziejom. To budzi sympatię Greków przekonanych, że państwo zupełnie nie działa. Efstathios Panas, psycholog z Aten: – Przynajmniej od czterech osób słyszałem, że gdy dzwonili zgłosić przestępstwo z dzielnic zamieszkanych przez imigrantów, policjant dawał do zrozumienia, że lepiej będzie, gdy wezmą sprawy w swoje ręce i zadzwonią do aktywistów Złotego Świtu. I podawał numer. Dziwne? Są badania pokazujące, że na Złoty Świt głosowała prawie połowa policjantów. Nie jest tajemnicą, że szef partii ma świetne kontakty ze służbami i z wojskiem. – W moim liceum już w latach 90. działały bojówki komunistów i faszystów, dwóch greckich partii, które agresywnie rekrutują młodzież szkolną – mówi dalej Panas. – Szkoła jest teatrem radykalizmu. Sam mam poglądy centrolewicowe, ale choć nigdy nie brałem udziału w zorganizowanych ruchach, kilka razy musiałem walczyć na pięści, żeby faszyści dali mi spokój.

Obecna sytuacja w kraju wcale nie dziwi naszych rozmówców. – Zalążki terroru już wtedy nikomu nie przeszkadzały, faszyści byli bezkarni – wspomina Panas. – Pamiętam, jak w 1994 r. w mojej szkole napadli grupą na bezbronną 15-latkę. Poranili nożem, a na czole wycięli swastykę. I to nie było szaleństwo. To była chęć pokazania, kto tu rządzi. Na długo zanim Złoty Świt dostał się do parlamentu.

Piekło domowe

Wśród siedmiu partii zasiadających w rozdrobnionym greckim parlamencie Złoty Świt jest najradykalniejszą prawicą. Dla jego przeciwników nastał oczywiście dobry moment, aby nazistowską hydrę zdusić, zanim zdestabilizuje sytuację w kraju. Jednak dopóki w Grekach będzie się tlić przekonanie, że ich kraj jest krzywdzony przez Unię Europejską, dopóty hydra będzie się odradzać. Na złotą jutrzenkę spokoju w Grecji wcale się więc nie zanosi. Szczególnie że dwa obozy mają już swoich męczenników – faszyści aresztowanego Michaloliakosa, a lewica zamordowanego Fyssasa, który w jednej piosenek śpiewał: „Ci, którzy wbili mi nóż w plecy, niech wiedzą, że nie mam zamiaru płakać”. – Będziemy mieć tu piekło domowe, bo nieudolność rządu działa na faszystów jak płachta na byka – mówi Panas. – Europa się radykalizuje, a przecież faszyzm to rzecz zupełnie sprzeczna z naszą kulturową tradycją.

– Unię Europejską wymyślono właśnie po to, żeby powstał system, w którym ścieranie się nacjonalizmów zostanie osłabione – komentuje prof. Czesław Porębski, etyk z Instytutu Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. – Jest oczywiście alternatywa dla UE: powrót do twardych nacjonalizmów. Tylko co nam wtedy pozostanie? Dzisiejsza Grecja daje przedsmak tego, jak może wyglądać Europa po Unii. ■

Okładka tygodnika WPROST: 41/2013
Więcej możesz przeczytać w 41/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2013 (1598)

  • Psychuszki wracają 6 paź 2013, 20:00 Wkrótce kilkudziesięciu morderców i gwałcicieli znajdzie się na wolności. Przed laty zostali skazani na karę śmierci, ale na mocy amnestii z 1989 r. uniknęli stryczka. W takim medialnym klimacie strachu politycy postanowili coś z tym... 4
  • Skaner 6 paź 2013, 20:00 świat Szwajcarzy mają dość biedy Aktywiści z inicjatywy „Pokolenie z minimum społecznym” zebrali ponad 100 tys. podpisów pod projektem zakładającym, że każdy obywatel będzie otrzymywał od państwa bezwarunkowy zasiłek na... 6
  • Nie potrzebuję szalupy ratunkowej 6 paź 2013, 20:00 Bardzo się boję, że popełnimy błędy PJN. Nie abdykuję, ale wolę działać w szerszej kompanii. Dlatego wspieram inicjatywę Jarosława Gowina – mówi Paweł Kowal, szef ugrupowania Polska Jest Najważniejsza. 12
  • Zakazane książki 6 paź 2013, 20:00 Nie sposób napisać uczciwej biografii, jeśli opisywany bohater nie wyrazi na nią zgody. Właśnie przekonał się o tym Artur Domosławski. 16
  • Pan B. i nauka 6 paź 2013, 20:00 Prowadzenie auta ma negatywny wpływ na pracę jajników i układ kości miednicy” – oznajmił kilka dni temu saudyjski szejk Saleh al-Luhaydan, konsultant Stowarzyszenia Psychologicznego Zatoki Perskiej, a zaraz potem wyraził troskę... 21
  • Wszystko to kłamstwo 6 paź 2013, 20:00 Są gwiazdy, które słabo zdają egzamin jako ludzie - mówi Katarzyna Dowbor, która po 30 latach pracy w telewizji publicznej napisała książkę „Mężczyźni mojego życia”. 22
  • Chór cherubinków księdza Jacka 6 paź 2013, 20:00 Katecheta pedofil nie tylko wykorzystywał dzieci, lecz także je deprawował. 26
  • Łowca pedofilów 6 paź 2013, 20:00 Nie spocznę, póki pedofile będą w Kościele – Mówi Marek Waldemar Sułkowski, psycholog kliniczny leczący ofiary księży pedofilów. 32
  • Strach w purpurze 6 paź 2013, 20:00 Nad częścią polskich biskupów zawisła realna groźba odwołania przez papieża Franciszka. 34
  • Widmo krąży po Europie (i Białymstoku) 6 paź 2013, 20:00 Widmo gender. Ostrzega przed nim Kościół, rozwijając coraz agresywniej atak na rzekomą ideologię gender, czyli uderzając de facto w demokratyczny postulat równości. Do działań dołączył właśnie prezydent Białegostoku, bo po co komu... 38
  • Korporacja AK 6 paź 2013, 20:00 Armia Krajowa otrzymywała pieniądze od rządu RP w Londynie, a nawet od prezydenta USA. Jednak żołnierze polskiego podziemia najczęściej musieli samodzielnie finansować swoją działalność konspiracyjną. 40
  • Tanie domy samorządowców 6 paź 2013, 20:00 Oświadczenia majątkowe to fikcja. Cen nieruchomości, jakie podają samorządowcy, często nie ma na rynku – są zaniżone. Coraz częściej interesuje się tym CBA. 44
  • Biegaj z bankiem 6 paź 2013, 20:00 PKO Bank Polski poprzez program „Biegajmy razem” wspiera liczne imprezy biegowe, motywuje Polaków do zdrowego trybu życia i zachęca do pomagania innym. 46
  • Sprawa Angeliki Z. 6 paź 2013, 20:00 Histeria wokół córki aktorki Anny Samusionek trwa. Ale czy w tym szaleństwie ktokolwiek myśli jeszcze o małej Angelice? 48
  • Unia rozdaje na nowo 6 paź 2013, 20:00 W najbliższych latach dostaniemy z Brukseli aż 73 mld euro unijnego wsparcia. Na co je wydamy? O tym możesz zadecydować również ty. 50
  • High life na procentach 6 paź 2013, 20:00 Piękne, zadbane. Niczego im w życiu nie brakuje. Mimo to czują pustkę, którą zagłuszają alkoholem. Zawsze same i w ukryciu. Na zewnątrz są bez skazy. 54
  • Imperium nieczynne 6 paź 2013, 20:00 Choć rząd zamknięto dopiero tydzień temu, to paraliż władzy w USA trwa od miesięcy. Tłumaczymy – od A do Z – jak do tego doszło. 56
  • Brunatny świt 6 paź 2013, 20:00 Faszyści uzbrojeni w noże to po zapaści gospodarczej kolejna plaga trapiąca Grecję. Sytuacja w kraju przypomina grecką tragedię – wygranych jeszcze długo nie będzie. 60
  • Zakontraktowani na śmierć 6 paź 2013, 20:00 Imigranci bez wynagrodzenia budują lśniące stadiony, hotele i drogi. Padają przy tym jak muchy. Tak Katar przygotowuje się do Mundialu. 62
  • Wizjonerzy znad Wisły 6 paź 2013, 20:00 Polska przestała być tylko krajem wódki i kiełbasy. O nasze technologie biją się Nike, Deutsche Bahn i Coca-Cola. Poznajcie Polaków, którzy zadziwiają świat. 64
  • Rachunek za kanonizację 6 paź 2013, 20:00 Milion pielgrzymów, którzy przyjadą na kanonizację Jana Pawła II, to ratunek dla finansów państwa watykańskiego. 72
  • Miliarder ma problem 6 paź 2013, 20:00 Luksusowy, szybki i tani w użytkowaniu Model S produkcji Tesla Motors poszedł z dymem w wyniku banalnej stłuczki. Czy to koniec elektrycznej rewolucji? 74
  • Nieznośna lekkość próżni 6 paź 2013, 20:00 W filmie „Grawitacja” Sandra Bullock doświadcza kosmicznej udręki. Co się dzieje z człowiekiem w okołoziemskiej próżni? 76
  • Kto się śmieje, nie strzela 6 paź 2013, 20:00 „Polscy widzowie mają większe poczucie humoru niż twórcy” – mówi Juliusz Machulski. Do kin wchodzi „AmbaSSada” – komedia, w której reżyser zmienia losy świata. 78
  • Moizm z Kaszub 6 paź 2013, 20:00 Dzięki tej płycie inaczej spojrzałem na świat – mówi o swoim nowym, zaskakującym albumie Tomasz Makowiecki. 82
  • Kalejdoskop kulturalny 6 paź 2013, 20:00 Siła życia Sparaliżowany młody mężczyzna mruga powieką, wybierając w ten sposób kolejne wyrazy na planszach, które pokazuje mu matka. W wieku 25 lat pierwszy raz w życiu komunikuje się z otoczeniem. Słowa układają się w zdanie:... 84
  • Top 10- kultura 6 paź 2013, 20:00 Top 10 kino 1. „Turbo” reż. David Soren Imperial – Cinepix 2. „W imię…” reż. Małgośka Szumowska Kino Świat 3. „Czas na miłość” reż. Richard Curtis UIP 4. „Agenci” reż. Baltazar... 86
  • Szok przyszłości 6 paź 2013, 20:00 W średniowieczu analfabetą był człowiek niepiśmienny. Dziś jest nim ten, kto nie potrafi łowić ryb w oceanie informacji. Jeremy Gutsche ma wędkę dla każdego. 90
  • Trendy w biznesie 6 paź 2013, 20:00 Jak będą wyglądały praca przyszłości i przedsiębiorstwo 2.0? Do czego mogą służyć kamery w sklepach? Jak można skorzystać na WIFI - mówią eksperci Netii. 93
  • Biznes to Rozmowy 2013 6 paź 2013, 20:00 Czy technologia rządzi człowiekiem? Czy kryzys to szansa dla nowych firm? Jak na nim zarobić? Na te pytania starali się odpowiedzieć uczestnicy V kongresu Netii. 94
  • Technologia na co dzień 6 paź 2013, 20:00 Nowoczesne technologie zmieniają tryb naszego życia i kształtują nowe pokolenia. Pozwalają też zaoszczędzić naprawdę duże pieniądze. 96
  • Bomba tygodnia 6 paź 2013, 20:00 Niepolityczny Żmijewski Warszawa staje do boju referendalnego, obie strony politycznej barykady szukają zaufanych popleczników, bo nie ma to jak znana twarz popierająca polityka. Twarz oraz nazwisko. W medialnym galimatiasie ze zdumieniem... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany