Kalejdoskop kulturalny

Kalejdoskop kulturalny

Powrót grunge’owych bogów

Wszalonym recyklingu popkultury grunge zdążył już eksplodować, zniknąć i wrócić na fali nostalgii. A oni wciąż trwają. Robią swoje, bo nie potrafią przestać. Na półki trafiła właśnie dziesiąta płyta Pearl Jam „Lightning Bolt”. Jedna z najbardziej pamiętnych scen filmu dokumentalnego „Twenty”, zrealizowanego z okazji 20. urodzin grupy, rozgrywa się z dala od świateł jupiterów. Ekipa filmowa w domu gitarzysty Stone’a Gossarda poszukuje pamiątek z życia Pearl Jam. Nie może jednak trafić na nic szczególnego. Ot, kubek kupiony podczas występu w Meksyku, kilka płyt. Zafrapowany muzyk, chcąc pomóc, schodzi do piwnicy, by przejrzeć zakurzone graty. Zza sterty rupieci wyciąga zardzewiałą już niemal statuetkę Grammy. „Cóż, to chyba pokazuje, ile to dla mnie znaczy” – śmieje się lekko zakłopotany. W tym roku Pearl Jam staje przed szansą zdobycia kolejnej statuetki.

Normalność tych gości jest niemal fenomenem. Kiedy inne pochodzące z Seattle grupy rozpadały się w tragicznych okolicznościach, oni co najwyżej robili sobie wakacyjne przerwy. W wywiadach chętnie przyznawali jednak, że od kolegów z grunge’owej sceny nauczyli się wiele. Ich przyjaciele byli dla nich nie tylko inspiracją, lecz także przestrogą. Tragiczny los Andrew Wooda uwrażliwił ich w kwestii narkotyków. Śmierć Kurta Cobaina pokazała, jak może się skończyć wewnętrzny konflikt artyzmu z presją rozhisteryzowanych fanów. Mając takie obserwacje, Pearl Jam skupiali się na muzyce, dbali o relacje wewnątrz zespołu i starali się nie stracić nad tym wszystkim kontroli. Być może dlatego na tle innych grup z Seattle wypadają dość niemrawo, szaroburo i trochę zbyt bezpiecznie. Na pewno jednak właśnie dzięki temu wciąż mogą nagrywać. Przywołany obraz trochę mydłkowatej paczki introwertyków jest oczywiście przesadzony. Schodząc ze sceny, Pearl Jam nie dopuszczali się nieprawdopodobnych ekscesów, ale potrafili przecież walczyć o swoje. Tak było, gdy wypowiedzieli wojnę agencji Ticketmaster, która zdaniem Eddiego Veddera i spółki monopolizowała rynek sprzedaży biletów. Stając w obronie biedniejszych fanów, zespół bojkotował kolejne imprezy, festiwale i sale koncertowe, narażając się na ogromne straty finansowe. W język nie gryźli się także, odbierając Grammy, gdy z rozbrajającą szczerością przyznali, że nagrody się dla nich nie liczą. Ważne są muzyka, kumple z zespołu i fani na całym świecie. Może to banalne, ale przecież panowie z Pearl Jam nigdy nie przepadali za zbyt wydumanymi rozwiązaniami. Jak to faceci zakochani po uszy w Neilu Youngu. Normalni goście. Tacy jak ja czy ty. No, chyba że wejdą na scenę albo zamkną się w studiu. Wtedy... Cóż, wtedy to już zupełnie inna historia. Tyle że o niej nie warto czytać, lepiej posłuchać. Znów jest pretekst. Jan Błaszczak

KSIĄŻKA

Aż pękają oczy

W Polsce miało być pięknie. A jest brzydko. Zmienił się tylko charakter brzydoty: komunistyczną szarość zastąpił pstrokaty chaos. Większość rodaków przyjmuje to jako rzecz oczywistą, coś w rodzaju kłopotów z pogodą, na które i tak nie ma rady. W „Wannie z kolumnadą”, świetnym zbiorze reportaży o katastrofie polskiej przestrzeni publicznej, Filip Springer wnika głęboko za kulisy tego niemal zadekretowanego nieładu. Mowa tu o zaniechaniach władzy, biznesie o niekoniecznie czystych rękach, powszechnym zrzeczeniu się odpowiedzialności, dyktaturze reklamowego banera i płotów najeżonych kolcami. Miejscami jest śmiesznie – bo autor ma lekkie pióro – ale przeważnie włos się jeży na głowie. W każdym razie „Wanna z kolumnadą” otwiera oczy na to, czego widzieć nie chcemy. To już coś. Piotr Kofta

KSIĄŻKA

Hipokrates na szali Temidy

Zbiór reportaży Heleny Kowalik „Hipokrates przed sądem” to gorzka opowieść o głośnych procesach, w których stają naprzeciw siebie pacjenci i lekarze. To również surowe oskarżenie służby zdrowia. Poparte drastycznymi przykładami tragedii ostatecznych. Książka składa się z dwóch części. Są pieczołowicie udokumentowane reportaże z procesów. Jest też rewers w postaci doświadczeń w posłudze chorym – wyznania medyków o postawionych przez nich diagnozach na tyle ryzykownych, że albo trafiały w dziesiątkę, albo kulą w plot. Bo zawód lekarza jest obarczony ryzykiem. Wystarczy chwila nieuwagi i z Olimpu spada się do aresztanckiej celi.

Helena Kowalik „Hipokrates przed sądem” Muza

DVD

Demony wojny

Za tydzień „Wprost” będzie można kupić z dwoma filmami na DVD. Oba są historiami z okresu drugiej wojny światowej, o ludziach wciągniętych w tryby historii. „Sztuka wyboru” Istvána Szabó to portret niemieckiego kompozytora tworzącego w czasach nazizmu. W „Głowie w chmurach” zaś John Duigan śledzi burzliwe losy Europy przez pryzmat miłosnego trójkąta.

TVP

Tu i teraz

W czwartek w telewizyjnej dwójce „Ki” Leszka Dawida. Współczesna opowieść o dziewczynie, matce małego dziecka, próbującej ułożyć sobie życie. Reżyser pokazuje pokolenie dzisiejszych 30-latków. Zagubionych, niepotrafiących wziąć na siebie ciężaru odpowiedzialności. Ciekawe, aktualne kino.

„Ki”, reż. Leszek Dawid, TVP 2, czwartek, 17 października, godz. 22.15

FILM

Dwie kobiety

Fabuła jest prosta. Francuska licealistka Adela poznaje kilka lat starszą studentkę Emmę. Rodzi się między nimi przyjaźń, która przeradza się w fascynację, a w końcu w uczucie. Jednak Abdellatif Kechiche potrafi tak pokazać tę pozornie banalną historię, że od ekranu trudno oderwać wzrok. Przez trzy godziny. Świetne „Życie Adeli. Rozdział 1 i 2” triumfowało na ostatnim festiwalu w Cannes. To adaptacja znanego komiksu Julie Maroh. Kechiche ustawia kamerę bardzo blisko bohaterek. Obserwuje najdrobniejsze drgnienia ich warg, gęsią skórkę na przedramieniu, ulotne spojrzenia. Robi film zmysłowy, potrafi uchwycić emocje, które dopiero rodzą się w zagubionych dziewczynach. Ale także zapisuje trud budowania związku, jego codzienność. Drobne sprzeczki, pretensje, zazdrość, które się kumulują i zatruwają relację. Nawyki wniesione z poprzedniego życia. „Życie Adeli…” ma bowiem wymiar społeczny. Z prywatnej perspektywy reżyser tunezyjskiego pochodzenia pokazuje podzielone klasowo społeczeństwo francuskie. Opisuje różnice w podejściu do życia i aspiracjach, jakie Adela i Emma wyniosły z odmiennych domów. Zastanawia się, czy starsza, wywodząca się ze średniej klasy dziewczyna będzie w stanie wyzbyć się protekcjonalnego podejścia do ukochanej. Śledzi dojrzewanie tytułowej bohaterki. Odkrywanie przez nią prawa do inności. Kechiche tworzy film bardzo współczesny. Przemiany dzisiejszego świata rejestruje w mikroskali. Dzięki odważnym rolom debiutantki Adèle Exarchopoulos i znanej, młodej aktorki Léi Seydoux wiarygodnie odtwarza historię miłości. Ale delikatność nie wyklucza tu ostrej wizji rzeczywistości. Im bardziej Kechiche zawęża swoją opowieść, tym więcej przenika do niej zewnętrznego świata. Jak do każdego związku. Krzysztof Kwiatkowski

SERIAL

Brutalna historia

Do Polski docierają dwa seriale, które które zafascynowały widownię w Stanach. Jedną z najpopularniejszych propozycji stali się tam kanadyjscy „Wikingowie”. Koniec VIII w. Losy, wierzenia i ostre reguły życia nordyckiego ludu są tu ukazane z dziką brutalnością. Jednak ten posępny świat, dzięki świetnej, niepokojącej atmosferze, naprawdę wciąga. Krew leje się również w dziesięcioodcinkowej „Biblii” (ponad 13-mln widownia pilota). Wybrane wydarzenia z księgi twórcy pokazują dosłownie, nie odwracają kamery od przemocy, której nie brakuje choćby w Starym Testamencie. Całość zrealizowana z wielkim rozmachem i dbałością o wierność realiom czasów, w których rozgrywa się akcja. Obie produkcje odzierają historię z nimbu tajemnicy. Intrygujący styl obrazowania przeszłości na ekranie. Krzysztof Kwiatkowski

„Biblia”, Polsat, soboty, godz. 20.00, od 19 października „Wikingowie”, History, Poniedziałki, godz. 22.00, od 21 października

KSIĄŻKA

List miłosny

Polscy pisarze boją się Polski – jest dla nich groźna, irracjonalna, wampiryczna. Andrzej Stasiuk boi się co najwyżej własnego przemijania. Może dlatego „Nie ma ekspresów przy żółtych drogach”, najnowszy (i świetny) zbiór jego drobnych próz, to właściwie list miłosny. Kto jest jego adresatem? Zapewne życie w całym jego pięknie i brzydocie. Pejzaże z wolna zanikające pod powiekami. Poezja zapomnianych peryferii. A także Polska – rozległa kraina, w której „mentalnie wydziedziczeni z uporem poszukują nowej tożsamości. Budują ją z tego, co mogą znaleźć wokół, z tego, co oferuje im cywilizacja ersatzu, falsyfikatu i kopii”. Piotr Kofta

Andrzej Stasiuk Nie ma ekspresów przy żółtych drogach. Czarne 2013

KSIĄŻKA

Grzesznik i ironista

Ann Patchett nie uchodzi za literacką minimalistkę – tym ciekawiej jest zerknąć do jednego z jej pierwszych tekstów, wydanej oryginalnie przed niemal 20 laty skromnej powieści „Taft”. Namawiam do lektury zwłaszcza tych, którym proza Patchett nie przypadła do gustu, bo tonacja tej prostej historii o miłości jest zaskakująca: subtelnie sarkastyczna i gorzko zdystansowana. Tajemnica uroku powieści Patchett tkwi chyba w wyjątkowo udanej kreacji narratora: Afroamerykanina, byłego perkusisty prowadzącego w Phoenix podupadającą bluesową knajpę, zagubionego w swoim życiu ironisty i grzesznika. Rzecz o odkupieniu win? Nie tylko. Piotr Kofta

Ann Patchett Taft, przeł. Anna Gralak

Znak Litera Nova 2013

MUZYKA

Wspomnienia Paula

Czterech uznanych producentów pomogło Paulowi McCartneyowi – siedemdziesięciolatkowi o niespożytej energii – w nagraniu najlepszego albumu z premierowym materiałem od kilkunastu lat. Ich obecność poprawiła niezbyt ostatnio szczelny filtr jakości największego kompozytora muzyki rozrywkowej wszech czasów. Oprócz beatlesowskiego singla „New” (Mark Jonson) mamy tu m.in. znakomity „Queenie Eye” odpowiedzialnego za sukces Adele Paula Epwortha, „Early Days” Ethana Johnsa z oszczędnym aranżem jak z hamburskiego klubu. Autobiograficzne, często konfrontacyjne teksty i obecność w studiu współpracowników, z którymi łączą muzyka osobiste wspomnienia, składają się na znakomite, dalekie od sentymentalizmu dzieło. Czapki z głów. Piotr Metz

Paul McCartney „New”

Universal

MUZYKA

Młodzież u bram

Debiut w wieku 14 lat to ryzykowna sprawa. Debiut z coverami piosenek wykonawców dalekich od mainstreamu – szalenie trudna. Po dwóch latach od tamtej płyty Birdy powraca z oryginalnym materiałem napisanym m.in. przez autorów piosenek Adele, Mumford and Sons i Florence Welch. Albumem niepowielającym ściszonego akustycznego brzmienia poprzedniej płyty. To już nie tylko ciekawostka. Zadziwiająca dojrzałość wciąż bardzo młodej artystki i z pewnością mądrość współpracowników wróżą znakomicie. Szkoda, że Birdy jest raczej wyjątkiem od kiepskiej reguły. Ale w tym właśnie tkwi jej siła. Piotr Metz

Birdy „Fire Within”

Warner

Okładka tygodnika WPROST: 42/2013
Więcej możesz przeczytać w 42/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2013 (1599)

  • Zseksualizowane dzieci 13 paź 2013, 20:00 Kto „seksualizuje” nasze dzieci? Nie wiem. Wiem natomiast, że określenie to rozpanoszyło się w publicznym dyskursie. Wystarczy włączyć Radio Maryja, poczytać jedno z pism niepokornych, takich jak „Nasz Dziennik”,... 4
  • Skaner 13 paź 2013, 20:00 świat Malala bez Nobla Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej (OPCW) dostała Pokojową Nagrodę Nobla. Decyzja Norweskiego Komitetu Noblowskiego jest zaskoczeniem. Świat oczekiwał wyróżnienia dla 16-letniej Pakistanki Malali Yousafzai.... 8
  • Wycieczka za ruble Kantora 13 paź 2013, 20:00 Podróż polskich dziennikarzy do Moskwy organizował człowiek, o którym w Czechach pisano, że jest rosyjskim szpiegiem. 14
  • Zacharski wraca do kraju 13 paź 2013, 20:00 Zacharski nie był dobrze przygotowany do wykonywania zadań szpiegowskich w Ameryce – mówi w rozmowie z „Wprost” były oficer wywiadu Vincent Severski. 18
  • Fundacja, Tygrys i miliony 13 paź 2013, 20:00 Do fundacji Dobre Szanse Dariusza Michalczewskiego trafiają miliony złotych. Nie bardzo wiadomo, co się z nimi dzieje. 20
  • Ucieczka z trumny 13 paź 2013, 20:00 Uznana za zmarłą 84-latka z Bydgoszczy miała szczęście, bo obudziła się przed swoim pogrzebem. Ale nie każdemu to się udaje. 28
  • Kiedy umiera mózg 13 paź 2013, 20:00 Wpiszę siebie i córki na listę osób, które nie zgadzają się na oddanie swoich organów – mówi Ewa Błaszczyk, aktorka, szefowa fundacji Akogo?. 32
  • Powieści, które działają jak prozac 13 paź 2013, 20:00 Gdy fani Marka Piegusa dorastali, zwykle płynnie przenosili uczucia na Lesia. Edmunda Niziurskiego i Joannę Chmielewską łączy więcej, niż można by przypuszczać. 36
  • Własna firma lekiem na kryzys 13 paź 2013, 20:00 W sytuacji, gdy o dobrą pracę, w dodatku dającą pewność zatrudnienia, niełatwo, warto pomyśleć o założeniu własnej firmy, która dałaby szansę na stabilizację zawodową. 38
  • Cena za rodzica 13 paź 2013, 20:00 Alimenty to obowiązek. Tak jak pokrycie kosztów pobytu w domu opieki społecznej. Nawet jeśli rodzic pił, bił i nie łożył na utrzymanie. Prawo jest twarde – dzieci muszą płacić. 41
  • Bohater z przypadku 13 paź 2013, 20:00 Dwa lata po słynnym lądowaniu bez podwozia bohater tamtego lotu Tadeusz Wrona wydaje książkę „Ja, kapitan”. W rozmowie z Marzeną Rogalską opowiedział, dlaczego zdecydował się ją opublikować i co się wydarzyło podczas lotu z Nowego Jorku. 44
  • Biegiem po śmierć 13 paź 2013, 20:00 W pogoni za endorfinowym kopem lub popędzani niezdrową ambicją biegną coraz szybciej, coraz dłużej. I zdarza się, że umierają. 48
  • Żyjemy, bo nie żyją 13 paź 2013, 20:00 Przeczytałem z opóźnieniem książkę Piotra Zychowicza „Pakt Ribbentrop – Beck, czyli jak Polacy mogli u boku III Rzeszy pokonać Związek Sowiecki”. Była książką roku 2012, z pewnością wielu z państwa ją zna, więc... 52
  • Z Pershingiem w łóżku 13 paź 2013, 20:00 Sympatyczny, nieco zagubiony, z klasą. Taki był według Krzysztofa Jackowskiego słynny gangster Pershing. Rozmowa z jasnowidzem z Człuchowa w książce Ewy Ornackiej i Piotra Pytlakowskiego „Nowy alfabet mafii”. 54
  • Igrzyska na podsłuchu 13 paź 2013, 20:00 Przed olimpiadą w Soczi Rosja zalicza serię wpadek. Najnowszą jest ujawnienie systemu podsłuchiwania sportowców. Na złość Kremlowi nawet olimpijski ogień nie chce płonąć. 58
  • Najciekawsze projekty CSR 13 paź 2013, 20:00 Przedstawiamy najciekawsze projekty z zakresu CSR, czyli jak firmy pomagają najbardziej potrzebującym – planecie, pracownikom i lokalnym społecznościom. 61
  • WWWunderground 13 paź 2013, 20:00 Padła największa na planecie internetowa giełda narkotyków. Ale sieciowe podziemie ma się świetnie – działają w nim dilerzy, pedofile, terroryści i agenci wywiadów. 64
  • Sezon na bozony 13 paź 2013, 20:00 Za boską cząstkę, chemię bez próbówek i komórkowy rozkład jazdy. 66
  • Polacy Chińczykami Europy 13 paź 2013, 20:00 Dlaczego Amazon wchodzi do Polski? Bo w Niemczech płaci 9 euro za godzinę, a tu zapłaci nam TYLKO 10 ZŁ. 68
  • Ciepły dom 13 paź 2013, 20:00 Co roku przez nieszczelne, źle dobrane okna z naszych domów ucieka ponad 40 proc. ciepła. W domu jest nie tylko zimno, ale też z naszego budżetu uciekają niepotrzebnie pieniądze na olbrzymie rachunki. Koszt wymiany okien w domu czy... 71
  • Zatrzymać ciepło 13 paź 2013, 20:00 Drzwi zewnętrzne to pierwsza zapora przed zimnem, która powinna być równie wytrzymała na działanie czynników zewnętrznych jak stolarka okienna. Dlatego wybierajmy produkty o odpowiednich parametrach, sprawdzonej jakości potwierdzonej atestami oraz przypilnujmy ich właściwego... 80
  • Nasz dom bezpieczny jak nigdy dotąd 13 paź 2013, 20:00 Żyjemy w czasach, w których dzięki nowoczesnym technologiom wiele rzeczy możemy wykonywać samodzielnie, a do tego jeszcze na odległość. 83
  • Pozory i Symulacje 13 paź 2013, 20:00 Pomysłu PiS na przewalutowanie kredytów we frankach wstydzą się nawet niektórzy partyjni eksperci. Ani to możliwe, ani sensowne – ale dobrze brzmi. 85
  • Galop, kłus, rebus 13 paź 2013, 20:00 „Inferno”, nowa powieść Dana Browna, jest dowodem na to, że śmiertelna powaga i intelektualne pretensje raczej nie służą literaturze rozrywkowej. 86
  • Gniew Latynosa 13 paź 2013, 20:00 Nie robi arcydzieł, nie płaci aktorom zawrotnych sum. Ale najlepsi chcą się z nim bawić. Robert Rodriguez powraca. 90
  • Kalejdoskop kulturalny 13 paź 2013, 20:00 Powrót grunge’owych bogów Wszalonym recyklingu popkultury grunge zdążył już eksplodować, zniknąć i wrócić na fali nostalgii. A oni wciąż trwają. Robią swoje, bo nie potrafią przestać. Na półki trafiła właśnie dziesiąta... 92
  • Top 10 - kultura 13 paź 2013, 20:00 Top 10 kino 1. „Wałęsa. Człowiek z nadziei” reż. Andrzej Wajda ITI Cinema 2. „Turbo” reż. David Soren Imperial Cinepix 3. „Labirynt” reż. Denis Villeneuve Monolith FiLms 4. „Czas na miłość”... 96
  • Mała czarna 13 paź 2013, 20:00 Kawa. Aromatyczna, wykwintna, wzbudzająca kontrowersje – żadnego innego napoju nie odrzucaliśmy ani na powrót nie przyjmowaliśmy tak często, jak jej. 98
  • Relaks w filiżance 13 paź 2013, 20:00 Herbata jest – tuż po wodzie – najpopularniejszym napojem Polaków. Kto nie raczy się nią przynajmniej raz dziennie? 102
  • Bomba tygodnia 13 paź 2013, 20:00 Literatka Do grona celebrytek udzielających wywiadów rzek obnażających to i owo dołączyła Małgorzata Potocka. Udzieliła wywiadu Krystynie Pytlakowskiej pod znaczącym tytułem „Obywatel i Małgorzata”. Jest to głównie... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany