Rządzi spisek

Rządzi spisek

Amerykanie żyją w złotej erze teorii spiskowych. Historia uczy, że to może się źle skończyć.

Lee Harvey Oswald, szukający sławy komunista z Nowego Orleanu, działał sam, kiedy 50 lat temu, 22 listopada 1963 r., z okna składnicy podręczników w Dallas, używając karabinu Carcano produkcji włoskiej kalibru 6,5 mm, zastrzelił prezydenta Johna Fitzgeralda Kennedy’ego. Koniec, kropka. Taka jest wersja oficjalna, potwierdzona śledztwem specjalnej komisji kierowanej przez sędziego Earla Warrena. Co na to Amerykanie? John Kerry, sekretarz stanu USA, w NBC News: – Po dziś dzień mam wątpliwość, czy Oswald działał sam. Są poważne, pozostające bez odpowiedzi pytania dotyczące jego powiązań na Kubie i w Rosji.


W związku z 50. rocznicą zamachu w Dallas History Channel naliczył 311 wyjaśniających go teorii spiskowych, wskazujących 42 grupy i 82 zamachowców. 71 proc. Amerykanów, wśród nich szef dyplomacji Kerry, nie wierzy, że Oswald działał sam. Najpopularniejszeteorie oskarżają CIA, włoską mafię i wiceprezydenta Lyndona Johnsona, który jeszcze w dniu zamachu został zaprzysiężony na następcę JFK. Jego winę mają jakoby potwierdzać ujawnione właśnie taśmy z nagraniami rozmów pomiędzy prezydenckim samolotem Air Force One (gdzie doszło do zaprzysiężenia) a Białym Domem i dowództwem sił powietrznych. Wprawdzie nie ma w nich nic podejrzanego, ale to jest właśnie podejrzane – eksperci dowodzą, że z taśm powycinano spore kawałki.

Mówi się, że zamach wyznacza koniec niewinności w powojennej historii USA. Skończyło się powszechne sielskie dorabianie się domów na przedmieściach, a zaczęła się podejrzliwość i kontrkultura. No i spiski. 50 lat temu Amerykanie masowo zaczęli w nie wierzyć. Dziś żyją w złotej erze teorii spiskowych. Tygodnik „Christian Science Monitor” pyta: „Czy kryzys naszej demokracji nie wynika po części z tego, że utraciliśmy zdolność oddzielenia prawdy od fantastyki?”.

Świat to spisek

Najmocniejsi są prawdziarze (truthers). Organizacje na rzecz prawdy o zamachach z 11 września 2001 r. liczone są w setkach, jeśli nie w tysiącach. Mark Fenster, badacz teorii spiskowych z Uniwersytetu Florydy, pisze, że jest ich znacznie więcej niż tych związanych z zamachem na JFK. W skrócie rzecz ujmując, prawdziarze twierdzą, że atak na WTC był wewnętrzną robotą administracji George’a W. Busha. W spisek zaangażowano tysiące ludzi z różnych służb i mediów, m.in. specjalistów od demolki, którzy wysadzili wieże, i aktorów udających krzyki przerażonych pasażerów (żadnych samolotów oczywiście nie porwano). Cel spisku: rozpętać wojnę z terrorem i zarobić na niej krocie. Ruch prawdy wystawiał swoich kandydatów na prezydenta w 2004 i 2012 r. Największy gwiazdor ruchu Alex Jones sprzedaje swój program radiowy do ponad 70 stacji w całym kraju. Goszczą u niego senatorowie i kongresmeni, on sam często jest zapraszany do telewizji, wliczając CNN. Jego film „Loose Change”, wykładający punkt po punkcie, dowód po dowodzie „teorię prawdy”, na YouTube obejrzało kilkanaście milionów ludzi na całym świecie.

Profesor Michael Barkun z Uniwersytetu Syracuse, autor książki „Teoria spisku: Apokaliptyczne wizje współczesnej Ameryki”, dzieli teorie na kilka kategorii. Prawdziarze wyznają teorię dotyczącą konkretnego zdarzenia (event theory). Taką teorią jest też ta utrzymująca, że lekarze z Hawajów w porozumieniu z Obamą sfałszowali jego akt urodzenia. Jej wyznawcy – zwani birthers, bardzo liczni wśród wyborców republikanów – twierdzą, że Obama nie urodził się w USA, więc nie ma prawa być prezydentem. Są też teorie systemowe (systemic theories). Do nich można zaliczyć wiarę (którą podziela co szósty badany Amerykanin) w międzynarodowy spisek bankierów, stopniowo wycofujących z rynku gotówkę, żeby – jak już wszystko będzie gotowe – jednym kliknięciem pozbawić ludzi pieniędzy zgromadzonych na kontach. Inny przykład: wśród wyborców republikańskich 62 proc. wierzy, że administracja Obamy spiskuje, żeby odebrać Amerykanom broń. Częścią tego spisku miała być chociażby masakra w podstawówce w Newtown, w której zginęło 20 dzieci. W jednej wersji – zaplanowały ją posłuszne Obamie służby, żeby rozniecić debatę o dostępie do broni; w drugiej – w ogóle jej nie było, została wyprodukowana z udziałem mainstreamowych mediów, niczym film w Hollywoodzie.

Najdonioślejsze są superteorie tłumaczące całą złożoność świata. Najpopularniejsza z nich dowodzi, że porozumienie polityków, ekonomistów, dziennikarzy, gwiazd popkultury, Żydów, masonów i kogo tam jeszcze spiskuje, żeby wprowadzić Nowy Ład Światowy – czyli jeden autorytarny rząd dla całej planety eksploatujący sprowadzoną do roli niewolników ludzkość. Najsłynniejszy kapłan tej wiary, Brytyjczyk David Icke, na krzewiących ją książkach zbił pokaźną fortunę.

Wall Street to spisek

– Teorie spiskowe są wyjątkową formą ekspresji populistycznego braku zaufania do władzy – mówi cytowany już Mark Fenster. – Pozwalają ubrać skomplikowaną rzeczywistość w prostą opowieść. Nawet jeśli ta opowieść jest przykra, budząca strach czy złość, to jednak daje poczucie, że wszystko pojęliśmy, przezwyciężyliśmy zagubienie i bezradność. W amerykańskiej kulturze teorie trafiają na wyjątkowo podatny grunt. Podważanie zaufania do rządu ojcowie założyciele wpisali między wierszami do konstytucji. Najświętszą świętością Ameryki jest wolność słowa. Można wyznawać dowolną wiarę i głosić ją za pomocą wszelkich dostępnych środków. Dziś liczni spiskowi kapłani walczą o dusze w internecie. – Ludzie, kiedyś wyizolowani w spiskowych subkulturach, dziś komunikują swoje wierzenia ogromnej publiczności – mówi profesor Barkun. – W rezultacie obserwujemy przesuwanie się zupełnie marginalnych kiedyś poglądów do głównego obiegu opinii. Rozprzestrzenianie się teorii spiskowych prowadzi do coraz bardziej powszechnego przekonania, że pozory nie mają znaczenia, decyzje i tak są podejmowane za kulisami, a prawdziwi decydenci pozostają anonimowi.

Takie myślenie podminowuje demokrację. Za czasów JFK zaufanie do władzy deklarowało 80 proc. Amerykanów, dziś już tylko 19 proc. Z wyborów na wybory spada frekwencja, w niektórych lokalnych głosowaniach nie przekracza 10 proc. Część ekspertów twierdzi jednak, że to nie Amerykanie coraz bardziej zamieniają się w fantastów, tylko otaczająca ich rzeczywistość coraz bardziej przypomina jeden wielki spisek. Jeszcze do niedawna opowieści o Wielkim Bracie podsłuchującym wszystkich wszędzie krążyły jedynie po subkulturowych portalach, dziś – po aferze Edwarda Snowdena – są tematem numer jeden największych mediów. Administracje Busha, a potem Obamy przez lata wyśmiewały jako spiskową fantastykę doniesienia o tajnym programie dronów likwidujących cele na całym świecie. Aż do dnia, kiedy „New York Times” opisał kilkuosobowe narady w Białym Domu, na których sam prezydent wydaje rozkazy o tym, kogo biorą na cel bezzałogowe maszyny sterowane z odległości tysięcy kilometrów. Dziś nie ma wątpliwości, że spiskiem angażującym najwyższych przywódców USA i Wielkiej Brytanii oraz dziesiątki ludzi z amerykańskich i brytyjskich służb było spreparowanie dowodów na istnienie broni masowego rażenia, którą jakoby miał posiadać SaddamHusajn. Oliwy do ognia dolano, gdy ujawniono, że FBI przez lata ukrywało specjalną jednostkę do badań nad niezidentyfikowanymi obiektami latającymi. Albo gdy wynikło z sondaży, że wyznawcami teorii spiskowych jest większość pracujących na Wall Street maklerów. Czyżby dobrze wiedzieli, że giełda też jest spiskiem? Zapytajcie o to renegatów z Goldman Sachs.

Polski McCarthy

Popadanie demokracji w paranoję odbywa się w obie strony – coraz bardziej paranoiczni są obywatele, coraz bardziej paranoiczna staje się też władza. Skala operacji wywiadowczych rozkręconych po 11 września 2001 r. jest tego najlepszym przykładem. Niemiecki „Der Spiegel” zauważa, że wprawdzie paranoja jest domeną dyktatorów – na przekonaniu ludzi do antyniemieckiego spisku swój system postawił Hitler, Stalin sprawował władzę, nieprzerwanie likwidując spiski – to jednak amerykańska demokracja słabnie w oczach toczona rakiem paranoicznej polityki. Zresztą nie pierwszy raz. W latach 50. republikański senator Joseph McCarthy przekonał sporą część Ameryki, że kraj zalała fala sowieckich agentów. Oskarżenia o komunizm pozbawiły pracy i zniszczyły życie tysiącom pracowników rządowych, związkowcom, ludziom z branży rozrywkowej; w wielu przypadkach doprowadzając ich do samobójstw.

Amerykanie są bezapelacyjnymi mistrzami świata w produkowaniu teorii spiskowych, ale my też dorobiliśmy się swojej. Opowieść o zamachu smoleńskim spełnia wszelkie kryteria dobrej teorii systemowej. Antoni Macierewicz to nasz McCarthy i jak najbardziej powinniśmy się go bać. Nawet jeśli zasadniczo się myli. Spiskowi spece z Ameryki katastrofę naszego tupolewa z prezydentem na pokładzie rozszyfrowali długo przed nim. Już na drugi dzień po katastrofie amerykańskie portale spiskowe doniosły: Kaczyński odmawiał podpisania traktatu lizbońskiego, Polska jako jedyna w Unii przechodzi przez kryzys bez recesji i nie chce żadnej pożyczki z Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Wniosek? Zamach oczywiście był, ale prezydenta Kaczyńskiego nie zabili Rosjanie pod rękę z premierem Tuskiem, tylko międzynarodowy kartel bankierów. Koniec, kropka. ■

Okładka tygodnika WPROST: 48/2013
Więcej możesz przeczytać w 48/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Tomek   IP
    Tezy komisji Warrena zostały w latach 90-tych obalone przez równie oficjalną komisję Kongresu oraz kilka śledztw (umorzonych jednak w związku odmową dostępu do newralgicznych dokumentów, które pozostaną tajne jeszcze przez kilkanaście/kilkadziesiąt lat). O dziwnych "wydarzeniach" w związku z zamachem mówiło wiele poważnych osób włącznie z generałami wywiadu i byłymi prezydentami. W samym raporcie Warrena jest wiele nieścisłości i naciąganych ustaleń jak choćby to o kuli, która odbijała się bodajże 7 razy pod najdziwniejszymi kątami tworząc kilka ran postrzałowych na ciałach dwóch osób, nikt się pod tym nie chciał podpisać, aż w końcu znaleziono eksperta z NASA, który stwierdził jedynie, ze to możliwe (ale czy prawdopodobne?). Podobnych tajemniczych i dziwnych zapisów i niewyjaśnionych spraw jest znacznie więcej. O ile ogólnie nie wierzę w teorie spiskowe o tyle muszę zaprotestować przeciw użytym w artykule stwierdzeniom w stylu "koniec, kropka" w odniesieniu do sprawy Kennedy`ego.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 48/2013 (1605)

    • Prawdziwi mocodawcy infoafery 24 lis 2013, 20:00 Od kilku dni jesteśmy karmieni informacją, że CBA wykryło największą aferę korupcyjną w dziejach III RP. Nazywana jest infoaferą. Dotyczy przetargów w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji... 4
    • Bojownicy z SLD 24 lis 2013, 20:00 Przemoc jest wtedy, gdy silniejszy bije słabszego. Osoba poddana przemocy najpierw chce się bronić. Czuje, że spotkała ją krzywda, szuka pomocy, oskarża sprawcę. Potem dostrzega, że otoczenie jej nie dowierza, ludzie mówią, że... 4
    • Skaner 24 lis 2013, 20:00 Świat Zamieszki w Bułgarii Tysiące Bułgarów protestowało przed parlamentem w Sofii przeciwko rządowi, szalejącej korupcji oraz niskim dochodom. Studenci obrzucili gmach pomidorami, skandując: „Dymisja!”, kilkakrotnie... 6
    • Nowak kłamał w pięciu oświadczeniach majątkowych 24 lis 2013, 20:00 „Wprost” dotarł do pełnego wniosku o uchylenie immunitetu polityka. Jest miażdżący dla byłego ministra transportu. 12
    • Kołtun polski 24 lis 2013, 20:00 Kołtun polski, czyli plica polonica, jest obecny w dziejach naszego społeczeństwa zapewne od samych początków. Brał się z brudu, pogardy dla grzebienia, zwyczaju noszenia czapek, a przede wszystkim z przesądów. Jednym słowem: z braku... 19
    • Rekonstrukcja rekonstrukcji 24 lis 2013, 20:00 „Wprost” ujawnia, jak Donald Tusk dobierał nowych ministrów do swojego rządu. 20
    • Lepsza twarz Tuska 24 lis 2013, 20:00 Elżbieta Bieńkowska z dnia na dzień stała się najpotężniejszą po premierze osobą w rządzie. Trochę przez przypadek. 25
    • Szczyt dziwnych klimatów 24 lis 2013, 20:00 Na organizację szczytu klimatycznego wydaliśmy 100 mln zł. Efekt? Kiepska prasa w kraju i za granicą, dymisja ministra i cola za 12 zł. A w tle – dziwny przetarg. 28
    • Sojusz damskich bokserów 24 lis 2013, 20:00 Liderzy partyjni w zachodniopomorskim SLD publicznie wyzywają i biją kobiety, również własne żony i partyjne koleżanki. Świadkowie udają, że nic się nie dzieje. 30
    • Bez tytułu 24 lis 2013, 20:00 W samolocie zawsze myślę o scenarzystach, którzy umieszczają tu akcję swoich filmów, ale nie tych z wężami czy innymi insektami, co rozpełzły się dokładnie w dziesiątej minucie po napisach czołowych, czyniąc wśród pasażerów... 34
    • Całowali go, wkładając mu skarpety 24 lis 2013, 20:00 Do samej śmierci przy papieżu siedziała jego przyjaciółka Wanda Półtawska. Jak zmarł, nie była sobą. Bałem się, że postradała zmysły - mówi abp Mieczysław Mokrzycki, sekretarz Jana Pawła II. 36
    • Polak poganin 24 lis 2013, 20:00 Ponad dziesięć wieków po chrystianizacji Polski poganin rodzi się na nowo. Wstaje z grobu, czci wielu bogów i głośno żąda swoich praw. 40
    • Siła Słowian 24 lis 2013, 20:00 Wmawiają nam, że przed chrystianizacją Polacy siedzieli na drzewach i jedli żołędzie, a my mamy piękną kulturę – mówi Donatan, którego słowiański rap podbił Polskę. 44
    • Latający tygrys z Polski 24 lis 2013, 20:00 Kiedy pierwszy napotkany pilot japoński próbował odrąbać mi ogon maszyny własnym śmigłem, ryzykując oczywistą śmiercią, zacząłem być ostrożniejszy – wspominał Witold Urbanowicz, jedyny polski żołnierz, który 70 lat temu walczył z Japonią. 46
    • Logowanie do przyszłości 24 lis 2013, 20:00 Do polskich gimnazjów trafia kampania społeczna ostrzegająca uczniów przed wpływem internetu. Tyle że na świecie nikt już nie straszy nowymi technologiami. 52
    • Ankieta Franciszka 24 lis 2013, 20:00 „Wprost” sprawdza, co znani katolicy myślą o pytaniach papieża Franciszka w sprawie antykoncepcji, rozwodów i związków homoseksualnych. 56
    • Rządzi spisek 24 lis 2013, 20:00 Amerykanie żyją w złotej erze teorii spiskowych. Historia uczy, że to może się źle skończyć. 62
    • Kibolski syndykat 24 lis 2013, 20:00 Neonazizm wraca na europejskie stadiony. Zachodni nazikibole czerpią inspiracje z Europy Wschodniej, również z Polski. 66
    • DB Schenker: ekologia i zrównoważony rozwój 24 lis 2013, 20:00 W DB Schenker Logistics dążymy do równowagi między efektywnością ekonomiczną, społeczną i ekologiczną – mówi Janusz Górski, prezes DB Schenker Logistics w Polsce. 69
    • Emerytura pod uschniętą palmą 24 lis 2013, 20:00 Zmiany w OFE nie wpłyną znacząco na kondycję przyszłych emerytów ani budżetu państwa. Będą miały krótkotrwałe skutki. 70
    • Pod byczym skrzydłem 24 lis 2013, 20:00 Sebastian Vettel jest na najlepszej drodze, by się stać największą gwiazdą w historii Formuły 1. I najlepszym sprzedawcą pewnego napoju. 76
    • Promocja i eksport 24 lis 2013, 20:00 Program Promocji Gospodarczej Polski Wschodniej przyczynia się do rozwoju poszczególnych przedsiębiorstw, a tym samym całego regionu. W jego ramach PAIiIZ m.in. pomaga przedsiębiorcom pokazać swój potencjał światu, co przekłada się na zyski nie tylko za granicą, ale również w... 78
    • Zbyt wielcy na Polskę 24 lis 2013, 20:00 Dla polskich firm Polska jest już za ciasna, więc coraz śmielej rozpychają się na zagranicznych rynkach. Polskie inwestycje zagraniczne są już warte 50 mld dolarów. 80
    • Pieniądze spod ziemi 24 lis 2013, 20:00 Przejmując zagraniczne spółki, KGHM stał się czwartym przedsiębiorstwem pod względem wielkości zasobów miedzi na świecie. Dzięki uruchomionym projektom spółka do 2018 r. zwiększy wydobycie miedzi z 500 do 700 tys. ton i stanie się szóstym producentem surowca na świecie. 84
    • Drugie życie „Second Life” 24 lis 2013, 20:00 Cyfrowy świat „Second Life” staje na nogi. Dzięki Oculus Rift – okularom 3D, które sprowadzą głębię wirtualnego świata do twojego domu. 86
    • Empik Art Unlimited 24 lis 2013, 20:00 Twórcy kolekcji Empik Art Limited, które trafiły do salonów Empik, przypominają, że ze sztuką można obcować na co dzień. Że z kubków, torebek, T-shirtów czy magnesów na lodówki nie muszą wyzierać deklaracje w stylu „Jestem... 88
    • Od superbohatera po kanalię 24 lis 2013, 20:00 Poczciwcy, frustraci, melancholicy, dumni ironiści, psychole i zakały – oto poczet współczesnych literackich detektywów. 90
    • Krzyk bólu i rozkoszy 24 lis 2013, 20:00 Lars von Trier znów prowokuje. „Nimfomanka” jeszcze przed premierą wywołała skandal. 94
    • Kalejdoskop kulturalny 24 lis 2013, 20:00 SZTUKA Podróże po rozległym designie Maszynka do mięsa Zelmer MM1000 projektu Marka Liskiewicza, Stanisława Półtoraka i Marka Suchowiaka. Albo sofa Termo zaprojektowana przez Tomasza Rygalika, produkowana przez Noti. W roli bohaterów... 96
    • Zakochana w pisaniu 24 lis 2013, 20:00 Cieszę się, że miłość do literatury stała się moim sposobem na życie – mówi Carla Montero, bestsellerowa hiszpańska pisarka. 100
    • Innowacje w farmacji 24 lis 2013, 20:00 Recepta na rozwój Polpharma, największa w kraju firma farmaceutyczna, postanowiła rozszerzyć swoją działalność o rozwój i produkcję leków biologicznych. Rafał Derlacz Polpharma jest dziś największą polską firmą farmaceutyczną i... 101
    • Bomba tygodnia 24 lis 2013, 20:00 Czarna rozpacz Edyta Herbuś i jej menedżerka Małgorzata Herde włączyły telewizor i obejrzały program „Na językach”, w którym pokazano, co dostają celebryci na imprezach. Są to m.in. perfumy, kremy, ołówki i... żarówki.... 114

    ZKDP - Nakład kontrolowany