Odzyskać historię

Odzyskać historię

Musimy szybko zmienić program wycieczek młodych Żydów do Polski, póki jeszcze żyją ostatni ocaleni.

Polska młodym Żydom kojarzy się z wielkim cmentarzyskiem wymordowanych przodków. Programy wycieczek, w ramach których uczniowie z Izraela odwiedzają miejsca pamięci, te stereotypy tylko potwierdzają.

Standardowy wyjazd szkolny do Polski trwa kilka dni. Najczęściej odbywa się późną jesienią, zimą lub wczesną wiosną – a więc w miesiącach, w których Polska nie prezentuje się – mówiąc oględnie – zbyt okazale. Szkolna klasa przylatuje pod specjalnym nadzorem izraelskich służb bezpieczeństwa. Młodzieży cały czas towarzyszą agenci. Wycieczka odwiedza obóz zagłady, zdarza się też kirkut lub synagoga. To są miejsca puste, gdzie zwiedzającym towarzyszy przygnębiające krakanie wron lub absolutna cisza. Dzieci i młodzież izraelska z nikim się nie spotykają, nie ma możliwości zobaczyć, jak faktycznie wygląda Polska, jacy są Polacy. Ścisła ochrona służb oraz anachroniczny program wycieczek to praktycznie uniemożliwiają. Takie miejsca trudno polubić, do takich miejsc wracać się nie chce, o takich miejscach potem dobrze się nie mówi.

Kraków jak Tel Awiw

Kiedy ja sam półtora roku temu po raz pierwszy lądowałem na lotnisku w Krakowie, zdałem sobie sprawę z tego, jak bardzo nie chciałem do Polski przyjeżdżać. To miejsce na mapie świata kojarzyło mi się tylko z jednym – Zagładą i wielkim, bezimiennym cmentarzyskiem moich żydowskich przodków. Gdy koła samolotu dotknęły ziemi, poczułem nawet dreszcze. – To potrwa zaledwie kilkadziesiąt godzin i uciekam stąd – myślałem. I choć byłem w towarzystwie amerykańskich chrześcijan – w grupie ze mną był tylko jeden Żyd, znany fotograf George Lange – nie nastawiałem się na nic dobrego.

Zresztą pierwsze chwile potwierdzały te odczucia – zwiedzanie obozu Auschwitz-Birkenau, który naprawdę wygląda jak miejsce przeklęte. Chciałem jak najprędzej z Polski wyjechać. Na szczęście wieczorem w Krakowie poszliśmy na wieczorny spacer. Trafiliśmy do kameralnego baru z zakąskami i polską wódką. Wypiliśmy po kieliszku i zjedliśmy śledzia, nagle poczuliśmy się dziwnie znajomo. Jakbym był z powrotem w domu. Tak samo wyglądają bary w Tel Awiwie. Zobaczyłem i poczułem związek z Polską i zrozumiałem błyskawicznie, że ludzie przyjeżdżający do Polski powinni zobaczyć więcej. Nie tylko obozy koncentracyjne i trudną historię. Ludzie powinni doświadczać podobieństwa, które z sobą dzielimy w swoich kulturach.

Nadzieja w Muzeum

Nie krytykuję idei wycieczek, ale musimy zmienić obszar zainteresowań, który przedstawiamy młodzieży. Przywieźć, pokazać i wyjechać – to tak łatwo. Jednak w dzisiejszych czasach o wiele za mało. Musimy szerzej spojrzeć na historię, którą dzielimy. Przypomnieć sobie, że jeszcze tak niedawno mieszkaliśmy obok siebie, że jedliśmy podobne potrawy i żeby je przygotować, kupowaliśmy od siebie nawzajem składniki. Że współtworzyliśmy własne kultury, podkochiwaliśmy się w sobie, kłóciliśmy się o prozaiczne sprawy. Czasem o miedzę – jak słynni bohaterowie filmowi Kargul i Pawlak.

Moja rodzina np. prowadziła piekarnię w Dobrzyniu nad Wisłą, z której chleb i bułki kupowali zarówno Polacy, jak i Żydzi mieszkający w tym pięknym miasteczku.

Na szczęście część pracy, aby zmienić charakter izraelskich wycieczek młodzieży do Polski, została już wykonana. Na zaproszenie naszej fundacji From the Depths wiceminister edukacji Izraela Avi Wortzman przyleciał do Polski pół roku temu. Była to jego pierwsza w życiu wizyta nad Wisłą. Zaprowadziłem go do Muzeum Historii Żydów Polskich. Był bardzo pozytywnie zaskoczony, wręcz zszokowany rozmachem, z jakim Polacy chcą opowiadać o swojej i naszej przeszłości. Po tej wizycie postanowił rekomendować szkołom rozszerzenie wycieczek o wizytę w muzeum. Mam nadzieję, że wystawa, która już za kilka miesięcy zostanie przedstawiona opinii publicznej, da szansę na nowe otwarcie w relacjach polsko-żydowskich. I choć Holocaust jest ważnym tematem, od którego uciec nie można, to jednak nie może być on jedyną kwestią zaprzątającą głowy polityków, historyków, publicystów i dorastających pokoleń.

Odbudować dialog

Muzeum to tylko pierwszy krok. Jednak po to, aby z sobą rozmawiać i móc się spotkać, muszą zacząć z sobą rozmawiać także elity i liderzy opinii. Dlatego zainicjowałem i współorganizowałem przyjazd ponad 300-osobowej delegacji izraelskiej na tegoroczną rocznicę wyzwolenia Auschwitz-Birkenau. Znaleźli się w niej politycy – większość członków Knesetu, ministrowie rządu, sędziowie, rabini, ważne postacie życia publicznego. Bardzo mnie zdziwiło, że większość z nich nigdy wcześniej nie była w Polsce. Po obchodach w Auschwitz delegacja izraelska razem z polską uczestniczyła we wspólnej kolacji. I choć liczyłem na większą reprezentację polskiego rządu, to mam nadzieję, że to kolejny kamyk, dzięki któremu będziemy nie tylko się widzieć, lecz także rozmawiać. Jeżeli odbudujemy dialog, odbudujemy też naszą wspólną historię, która została nam zabrana przez niemieckich nazistów. ■

Jonny Daniels - założyciel fundacji From the Depths. Pomysłodawca tego, by w w styczniu tego roku na 69. rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau przyjechali do Polski przedstawiciele Knesetu. Było to największe w dziejach zgromadzenie izraelskich parlamentarzystów poza krajem. Urodził się w 1986 r. roku w Anglii, w wieku 18 lat wyjechał do Izraela. Jest doradcą politycznym. Działa na rzecz pojednania polsko-żydowskiego.

Pielgrzymki Zagłady

W ubiegłym tygodniu 10 tys. młodych Żydów oraz grupa Polaków uczestniczyli w Marszu Żywych w Auschwitz. To część projektu edukacyjnego, pod którego auspicjami Żydzi z różnych krajów, głównie uczniowie i studenci, odwiedzają miejsca Zagłady stworzone przez Niemców podczas wojny na okupowanych ziemiach polskich.

Co roku na zwiedzanie miejsc Zagłady przyjeżdżają do Polski tysiące Żydów (w ostatnich latach nawet 30 tys.). Szczególnie wiele takich wyjazdów jest organizowanych w kwietniu i maju. Projekt wysyłania młodzieży z Izraela na te edukacyjne wycieczki zapoczątkował w 1988 r. ówczesny minister oświaty i kultury tego kraju Icchak Nawon. Oblicza się, że w sumie Polskę odwiedziło w ten sposób przeszło pół miliona izraelskich licealistów. Głównym celem projektu od samego początku jest przekonanie uczniów, jak wielkie znaczenie dla współczesnych Żydów ma istnienie państwa Izrael. W 2011 r. resort oświaty w Tel Awiwie zbadał, czy po ponad 20 latach realizacji planu cel został osiągnięty. Okazało się, że u 87 proc. Żydów wycieczki do Auschwitz wzmocniły przekonanie, że antysemityzm jest zagrożeniem dla życia ich narodu, a 83 proc. zrozumiało lepiej, dlaczego tak ważne jest istnienie izraelskiej armii.

Od lat trwają starania, by programy tych wyjazdów zmodyfikować. Tak aby młodzi Żydzi dowiadywali się o Polsce czegoś więcej niż tylko to, że jest to cmentarz ich przodków. Chodzi też o możliwość kontaktów młodzieży polskiej i izraelskiej, które by przełamywały wzajemne uprzedzenia. Pierwsze takie spotkania już się odbywają. ■

Okładka tygodnika WPROST: 19/2014
Więcej możesz przeczytać w 19/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2014 (1627)

  • Odszedł ojciec polskiego kapitalizmu 4 maj 2014, 20:00 Nie ma poglądów politycznych, ma tylko ekonomiczne – pamiętam, że takimi słowami mój ojciec podsumował wręczenie Nagrody Kisiela Mieczysławowi Wilczkowi. Był rok 1990. Poznałem go właśnie wtedy, kiedy do późnej nocy... 4
  • Skaner 4 maj 2014, 20:00 RPO przeciw „ustawie o Trynkiewiczu” Rzecznik praw obywatelskich prof. Irena Lipowicz chce zaskarżyć do Trybunału Konstytucyjnego ustawę o izolacji niebezpiecznych przestępców – dowiedział się nieoficjalnie... 6
  • Między wami. Liberałami 4 maj 2014, 20:00 Chcesz uchodzić za arbitra elegancji i dobrych manier, a tu ktoś ci przypomina, że sam chodziłeś po domu w brudnych butach i plułeś na parkiet. Tak właśnie jest z Donaldem Tuskiem i wspomnieniami Pawła Piskorskiego. Nie dziwi, że Tusk... 8
  • Wielka przesiadka 4 maj 2014, 20:00 W dniu, w którym Jan Paweł II „przesiadł się z klasy ekonomicznej do biznes” i zaczął „tańczyć ze św. Faustyną”, moja wiara w resztki zdrowego rozsądku wielu publicznych osób rozpadła się na kawałki. W studio... 8
  • Rachunek dla państwa 4 maj 2014, 20:00 Za nami majowy długi weekend. Jak twierdzą ekonomiści, nie stać nas na taki luksus. Padają zastraszające liczby, mówi się o miliardach złotych, jakie na wielkiej majówce straciła gospodarka. Pewnie tak jest, ale czy większym problemem... 9
  • Wojna czy pokój 4 maj 2014, 20:00 W konflikcie na Ukrainie niemal wszystko zostaje sprowadzone do porównań. Majdanowcy są równi separatystom z Doniecka. Niepodległość Krymu jest jak niepodległość Kosowa. Na Ukrainie może i działają rosyjscy agenci, ale działają też... 10
  • Grande familia 4 maj 2014, 20:00 Nic nie zmieniać, robić swoje – z tą dewizą Pałac Prezydencki chce dojechać do kolejnej kadencji. Do wyborów został rok. 12
  • Król, gubernator i policja 4 maj 2014, 20:00 Oddajcie nam króla bursztynu – apeluje rosyjska prokuratura. Jeśli mnie odeślecie, to mnie tam zabiją – odpowiada zainteresowany. 16
  • Dwa konie, jeden wóz 4 maj 2014, 20:00 We dwoje możemy więcej – mówią Dorota Wellman i Marcin Prokop, gwiazdy TVN. 20
  • Pożyczaj bezpiecznie – masz prawo! 4 maj 2014, 20:00 Czy niskie oprocentowanie jest równoznaczne z niskimi kosztami pożyczki? Na co należy zwrócić uwagę, wybierając ofertę pożyczkową? Wielu z nas nie potrafi odpowiedzieć na te pytania. A bez tego łatwo o katastrofę dla domowego budżetu. 27
  • Klątwa nad ministrem 4 maj 2014, 20:00 To był proces za wstrzymanie prywatyzacji PZU. Były minister skarbu Andrzej Chronowski nie ma w tej sprawie wątpliwości. 28
  • W porę puknęłam się w czoło 4 maj 2014, 20:00 Show-biznes mnie troszkę rozczarował. W dupie mam, co o mnie powiedzą, jestem za stara, żeby kokietować – mówi Ilona Łepkowska, nazywana królową polskich seriali. 31
  • Coś tu śmierdzi 4 maj 2014, 20:00 Kolejne polskie miasta wprowadzają zakazy korzystania z komunikacji miejskiej dla osób, które śmierdzą. Ale jak ocenić, kiedy kończy się nieprzyjemny zapach, a zaczyna smród? 36
  • Ciąża bez brzucha 4 maj 2014, 20:00 Maniaczki odchudzania w trosce o szczupłą sylwetkę nawet w ciąży stosują drakońskie diety i wyczerpujące ćwiczenia. 40
  • Żonie przywalam słowem 4 maj 2014, 20:00 Boksowanie to straszny stres, po zakończeniu kariery jeszcze długo mi się śniło, że będę musiał walczyć, w łóżku tarłem nogami, budziłem się w nerwach. Dopiero po kilku latach mi odpuściło – mówi Dariusz Michalczewski. 44
  • Szkoły bez gender 4 maj 2014, 20:00 Coraz więcej szkół publicznych przyłącza się do antygenderowego ruchu edukacyjnego. Jak ustalił „Wprost”, ministerstwo zastanawia się, czy nie postawić temu tamy. 48
  • Ceprom dogodzić 4 maj 2014, 20:00 Jak to się stało, że z tego miasta zrobił się nowy Bangladesz – pytają Paulina Młynarska i Beata Sabała-Zielińska, autorki książki „Zakopane. Nie ma przebacz!”. 51
  • Odzyskać historię 4 maj 2014, 20:00 Musimy szybko zmienić program wycieczek młodych Żydów do Polski, póki jeszcze żyją ostatni ocaleni. 54
  • Hitler na innej planecie 4 maj 2014, 20:00 O tym, że Ewa Braun mogła być w ciąży i przeżyć wojnę, a także o spiskowych teoriach na temat powojennych losów Adolfa Hitlera w 69. rocznicę jego śmierci, mówi Bogusław Wołoszański, historyk i pisarz. 56
  • PRL bez majtek 4 maj 2014, 20:00 W Polsce Ludowej naturyści pojawili się jako echo rewolucji obyczajowej na Zachodzie. Ich największym wrogiem okazała się jednak nie władza, lecz seks - pisze Grzegorz Sieczkowski w swojej książce „Skandale PRL-u”. 58
  • Mobbing, kasa i czekoladki 4 maj 2014, 20:00 Warszawski onkolog oskarżony o żerowanie na umierających pacjentach. 62
  • Baby z jajami 4 maj 2014, 20:00 Przyszłość Ameryki należy do pań. Rządzą w biznesie i w polityce. Możliwie, że za dwa lata w wyborach prezydenckich staną w szranki same kobiety. 66
  • Miasto fuszerka 4 maj 2014, 20:00 Przyciąga turystów klimatem wolności. Ale miejscowi mają Berlina dość. Niedokończone lotnisko to tylko jedna z wielu porażek niemieckiej stolicy. 69
  • Durow bez kontaktu 4 maj 2014, 20:00 Twórca rosyjskiego „Facebooka”, legendarny Paweł Durow, traci kontrolę nad firmą i ucieka za granicę. To gwóźdź do trumny wolności słowa w Rosji. 72
  • Zbankrutowani po polsku 4 maj 2014, 20:00 Przedsiębiorcy poszkodowani przez państwo nie palą opon. Na razie, bo powoli zaczynają im puszczać nerwy. 74
  • Wzrost na papierze 4 maj 2014, 20:00 Po włączeniu do PKB dochodów z prostytucji i przemytu może się okazać, że nie warto zwalczać przestępczości, bo poprawia budżet. 78
  • Gołe ściany Europy 4 maj 2014, 20:00 Kryzys sprawił, że w UE stoi 11 mln pustych domów, podczas gdy już ponad 4 mln Europejczyków jest bez dachu nad głową. 80
  • Rewolucja w ubezpieczeniach 4 maj 2014, 20:00 PZU nie będzie już uczestniczył w wojnie cenowej na polisy OC. Chce przyciągnąć klientów jakością i szybkością obsługi. 82
  • Polisa od nerwów 4 maj 2014, 20:00 Gdy wyjeżdżamy na wyczekiwany urlop, powinniśmy zadbać nie tylko o przygotowanie samochodu, lecz także o odpowiednią polisę ubezpieczeniową. Nikomu nie życzymy kolizji na wakacjach, ale niestety może ona się przydarzyć. A wtedy dobrze być na nią przygotowanym. 85
  • Technofobia. To się leczy? 4 maj 2014, 20:00 Lady Gaga boi się telefonów, a Elton John chce wyłączyć internet. Strach przed techniką rodzi nerwice, prowadzi do samobójstw i zamieszek. 86
  • Dramat non fiction 4 maj 2014, 20:00 Pierwszy na świecie fabularyzowany dokument „Powstanie warszawskie” wchodzi do kin 9 maja. Niezwykły, mocny film. 88
  • Siwy jak Clooney 4 maj 2014, 20:00 Nie szukam w kinie splendoru, nie zawróciły mi w głowie pieniądze. Mam inną słabość. Pragnienie wrażeń – mówi aktor Matt Damon. 92
  • Kalejdoskop kulturalny 4 maj 2014, 20:00 Vivian odnaleziona Była skrytą osobą – to zdanie powtarzają wszyscy znajomi zmarłej artystki. Jest rok 2009. Na aukcji staroci historyk John Maloof kupuje pudło z negatywami. Szuka zdjęć dawnego Chicago. Jednak klisze przerastają... 94
  • Bomba tygodnia 4 maj 2014, 20:00 Dziennikarstwo bardzo śledcze Niech schowają się skłonni do zwierzeń mafiosi. Tropiciele afer gospodarczych. Nielegalnych zegarków na przegubach polityków. Nadszedł czas dziennikarstwa śledczego w szołbizie. W ciągu ostatnich dni bowiem... 98
  • Sposób na pirata 4 maj 2014, 20:00 W polskim biznesie filmowym wszyscy są w okopach. Twórcy, producenci, dystrybutorzy twardo grają pod siebie i nikt nie chce ustąpić. A piractwo kwitnie, sądząc z gorących dyskusji toczących wokół seriali, które w Polsce nie były... 102
  • To, co najważniejsze 4 maj 2014, 20:00 Kto zarobił na majówce? branży piwnej wiadomo W nie od dziś, że to słońce jest najlepszym sprzedawcą złotego trunku. W browarze w Żywcu obliczono, że wzrost lub spadek średniej temperatury miesięcznej o 1 stopień Celsjusza oznacza od... 103
  • Gra o wszystko 4 maj 2014, 20:00 Polska jest filmowym pirackim zagłębiem Europy, mimo że coraz więcej widzów chce płacić za legalne oglądanie filmów w internecie. Tyle że jak na razie nikt im tego nie proponuje. 106
  • Rewolucja jest nieuchronna 4 maj 2014, 20:00 Zaproponowaliśmy właścicielom kin i dystrybutorom, by filmy polskie znacznie szybciej trafiały do internetu. Niestety okazało się, że jest na to za wcześnie – mówi w rozmowie z „Wprost Biznes” Agnieszka Odorowicz, dyrektor generalna Państwowego Instytutu... 107
  • Złodziej ma przewagę 4 maj 2014, 20:00 Jeżeli nie zlikwiduje się piractwa, rozpowszechnianie treści, nie tylko w internecie, będzie nieopłacalne – mówi Mariusz Łukomski, prezes Monolith Films, dystrybutora filmowego. 110
  • Reformatorska odwaga 4 maj 2014, 20:00 Wyzwolona energia Beata Szydło, wiceprezes PiS Staliśmy się częścią wolnego, demokratycznego świata. Truizmem jest dziś mówienie o tym, że największym osiągnięciem była zmiana systemu i wprowadzenie zasad wolnorynkowych, ale z... 112
  • Bez szans na Avans 4 maj 2014, 20:00 Upadek sieci Avans może zatrząść całym rynkiem elektromarketów w Polsce. 116
  • Rządcy na folwarkach 4 maj 2014, 20:00 – Armia prokuratorów, urzędników i sędziów pilnuje, by w Polsce do żadnych zmian nie dopuścić – mówi „Wprost Biznes” Marcin Kołodziejczyk, jeden z założycieli ruchu społecznego Niepokonani. 118
  • Biznes i technologie 4 maj 2014, 20:00 Kosmiczne klocki Twoje dziecko interesuje się kosmosem. Firma Littlebits razem z inżynierami z NASA wypuściła właśnie na rynek (na razie amerykański) zestaw zabawek, które pozwolą na domową eksplorację kosmosu. Zestaw składa się z 12... 120
  • W środku wakacji 4 maj 2014, 20:00 Piotr Dziura, wiceprezes zarządu GERDA BROKER Inflacja w strefie euro okazała się zaskakująco niska. Nie oczekuję jednak, że na przyszłotygodniowym posiedzeniu, ECB ogłosi najbardziej wyczekiwaną informację - o skupie obligacji. Mimo to... 121
  • Hossa wynikająca z anomalii 4 maj 2014, 20:00 Podczas gdy większość indeksów akcji traci, na rynkach surowcowych mamy hossę. Wszystko przez pogodę. 122
  • Jak być smart 4 maj 2014, 20:00 Jak osiągać cele, które sobie postawiliśmy? Najważniejsze to jak najszybciej wykonać pierwszy krok. 123
  • Dwie książki 4 maj 2014, 20:00 Słodkie rady profesora Bliklego „Doktryna jakości. Rzecz o skutecznym zarządzaniu”, Andrzej Jacek Blikle, Wyd. Helion, 2014 W jego cukierniach pracuje już piąte pokolenie rodziny i 240 pracowników. Jak zmotywować taką rzeszę... 124

ZKDP - Nakład kontrolowany