Granice debaty o polskiej racji stanu

Granice debaty o polskiej racji stanu

Dodano:   /  Zmieniono: 

Polska racja stanu wymaga silnej, demokratycznej i otwartej UE – czytamy w rezolucji Sejmu RP z 2009 r. w sprawie szybkiego ratyfikowania Traktatu z Lizbony. Z exposé premier Ewy Kopacz dowiadujemy się, że są sprawy, które polską „racją stanu” są. To polityka zagraniczna i obronna. Enigmatyczne stwierdzenie, na szczęście było coś jeszcze. Otóż racją stanu ma być też „niedopuszczenie do rozwodnienia stanowiska Zachodu i niedopuszczenie do osamotnienia Polski w wyniku stawiania sobie nierealistycznych celów”. Wcześniej premier Jarosław Kaczyński oceniał orzeczenia Sądu Najwyższego, twierdząc, że ten „nie kieruje się polską racją stanu i zasadą pierwszeństwa interesów polskich obywateli”. Minister Władysław Kosiniak-Kamysz głosił, że racją stanu jest ustawa o ochronie ziemi, a wedle prof. Michała Kleibera wyjaśnienie katastrofy smoleńskiej. Kandydujący na prezydenta Andrzej Duda stwierdził, że sprzeczne z racją stanu jest odchodzenie od węgla, naszego podstawowego surowca energetycznego.

Racja stanu to tyle co nadrzędny interes państwowy. Obok tego pojęcia funkcjonują inne, jak sekretarz stanu, Trybunał Stanu lub Rada Stanu. Nawiązują do perskiego słowa znaczącego „państwo” (stąd m.in. Dagestan, Kazachstan, Afganistan). Jeśli nie istnieje państwo, to trudno mówić o racji stanu. To zaś musi prowadzić do rozważań na temat istoty państwa i tego, co jest jego spoiwem, bo realizacja racji stanu jest warunkiem istnienia państwa. Na przykład państwo nie istnieje bez obywateli. Skoro polskie społeczeństwo się starzeje, a młodzi emigrują, to stanowcze działania zaradcze w tym obszarze muszą mieścić się w pojęciu polskiej racji stanu. W stanie permanentnej konkurencji o zasoby racja stanu jednego państwa będzie czasem sprzeczna z racją stanu innego.

Racja stanu z wystąpień polityków należy jednak raczej do świata retoryki. Jest argumentem wytrychem, któremu nadawane są różne znaczenia. Mieści się w nim to, co mówca chce tym uzasadnić. Jest wyrazem światopoglądu. Najpewniej owa racja zmienia się w czasie. W danym czasie za polską rację stanu różne osoby mogą uznawać wykluczające się wzajemnie postulaty. Polską racją stanu może być szybkie przystąpienie do strefy euro albo jej odrzucenie. Może być pogłębienie integracji z UE albo zapewnienie większej suwerenności Polski w kontaktach z Unią.

Racja stanu to fascynujący temat. Nie wiemy, czym dokładnie jest i kto miałby przesądzać o jej treści. Wiemy jednak, że „audycje lub inne przekazy” nie mogą propagować działań sprzecznych z polską racją stanu. Tak stanowi art. 18 Ustawy o radiofonii i telewizji. Pilnuje tego Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, która – co wynika z konstytucji – stoi też na straży wolności słowa. Choć wolność słowa stymuluje debatę publiczną, a ta jest warunkiem budowania zaufania obywateli do państwa, i choć świadomi obywatele są niezbędnym warunkiem istnienia państwa, to może się okazać, że owa wolność słowa jest sprzeczna z polską racją stanu.■

* Prawnik, autor serwisu VaGla.pl – Prawo i Internet

Więcej możesz przeczytać w 30/2015 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 30/2015 (1689)

  • Dajcie mi urzędnika, a poruszę ziemię 19 lip 2015, 20:00 Wojna z dopalaczami, ze śmieciówkami, z niskimi pensjami, z drogim węglem, ze szwajcarskimi frankami, z in vitro, z bramkami na autostradach i z mieszkaniami dla młodych. Premier Kopacz nie ustaje w wierze we wszechmogące państwo. Czuje, że... 3
  • SKANER 19 lip 2015, 20:00 sld Chcesz startować - płać Od 15 do 30 tys. zł w zależności od okręgu będą musieli wpłacić na fundusz kampanijny ci, którzy zechcą startować do Sejmu z pierwszego miejsca na listach Sojuszu Lewicy Demokratycznej. –... 5
  • Zdarzyło się jutro 19 lip 2015, 20:00 Cudowny wizerunek prezesa i wiatr od Karolaka, czyli nasze proroctwa na nadchodzący tydzień. 7
  • Polityczne gusta i bezguścia 19 lip 2015, 20:00 Ubiór polityka często mówi o nim więcej niż głoszone z zapałem hasła. Żakiet, krawat, szalik czy kapelusz świadczą o przynależności do jasno określonej grupy. Fałsz wychwycić łatwo. 8
  • Wyścig szalonych projektów 19 lip 2015, 20:00 Ministrowie wybierani przez internet, kadencyjność posłów, okrągłe karty do głosowania, zakaz publikowania sondaży przed wyborami – to nie żarty, tylko zupełnie poważne pomysły poważnych polityków. 12
  • Wojtunika wojna ze wszystkimi 19 lip 2015, 20:00 CBA jest w otwartej wojnie z rządem, prokuraturą i Sądem Najwyższym. We wszystkich tych instytucjach agenci badają przetargi. Szukają korupcji. W tle jest śledztwo w sprawie kelnerskich podsłuchów. 16
  • Dinozaur lewicy i trzydziestolatki 19 lip 2015, 20:00 70 lat po wojnie ostatnia PRL-owska partia może zejść ze sceny politycznej. Były aparatczyk Leszek Miller odda formację Krzysztofowi Gawkowskiemu. Pytanie tylko czy komuś jeszcze jest do czegoś potrzebna. 18
  • Nie ma mocnych na Mocarza 19 lip 2015, 20:00 Po pięciu latach możemy mówić o końcu wojny z dopalaczami. Wygrali producenci. Ale państwo jeszcze tego nie wie i udaje, że walczy dalej. 20
  • Podcinacze mózgu 19 lip 2015, 20:00 Działają setki razy silniej niż klasyczne narkotyki. Niszczą przede wszystkim centralny układ nerwowy. By powstały w nim nieodwracalne zmiany, dopalacze wystarczy zażyć tylko raz. 22
  • Dym o szarą strefę 19 lip 2015, 20:00 Dopalacze to tylko przykład tego, jak słabe jest państwo w walce z nielegalnym handlem. Podobnie nieskuteczne jest w konfrontacji z szarą strefą w branży tytoniowej. 24
  • Prawo na dopalaczach 19 lip 2015, 20:00 Jesienią 2010 r. ówczesna minister zdrowia, a dzisiejsza premier, Ewa Kopacz, grzmiała w mediach, że problem dopalaczy zostanie zlikwidowany szybko i sprawnie. W błysku fleszy służby sanitarne konfiskowały szkodliwe substancje, na kolanie... 25
  • Granice debaty o polskiej racji stanu 19 lip 2015, 20:00 Polska racja stanu wymaga silnej, demokratycznej i otwartej UE – czytamy w rezolucji Sejmu RP z 2009 r. w sprawie szybkiego ratyfikowania Traktatu z Lizbony. Z exposé premier Ewy Kopacz dowiadujemy się, że są sprawy, które polską... 25
  • Szkoła jak za Gomułki 19 lip 2015, 20:00 PiS proponuje model edukacji rodem z PRL. Nauczycielom obiecuje mniej pracy, uczniom Narodowe Programy Nauczania, a rodzicom to, że sami zadecydują, czy posłać sześciolatka do szkoły. 26
  • Tragedia politycznie poprawna 19 lip 2015, 20:00 Środowiska lewicowe konsekwentnie bronią tezy o narodowej ksenofobii. O masowym prześladowaniu mniejszości seksualnych ma świadczyć niemal każdy przypadek znęcania się dzieci nad rówieśnikami. 28
  • Biznes na faszystach 19 lip 2015, 20:00 Zarabiać można na wszystkim, nawet na hitlerowskich sentymentach. Na przykład w Wilczym Szańcu. Przez lata to były łatwe pieniądze. Aż przyszedł leśniczy i pogonił z lasu spółkę, która dzierżawi teren. 30
  • Kościół przegrał in vitro 19 lip 2015, 20:00 Mariai Paweł, Jola i Rafał, Agnieszka i Piotr, Ania i Jakub – to pary z mojego najbliższego środowiska, które świadomie nie zdecydowały się na in vitro. Wszystkie są szczęśliwymi rodzicami. Adoptowały dzieci. Agnieszka zaraz po... 32
  • Woda pozostaje mętna 19 lip 2015, 20:00 Sprawa Romana Kluski niczego nie zmieniła. Polski biznes traktowany jest opresyjnie. Największe straty ponoszą oczywiście najsłabsi – mówi Jacek Domogała, twórca grupy kapitałowej Famur. 34
  • Sztuka umysłu 19 lip 2015, 20:00 Ich produkty są niemal wszędzie, choć poza branżą mało kto o tym wie. Agencja Ars Thanea od początku postawiła na globalnych graczy i dobrze na tym wyszła. 37
  • In dubio pro tributario pełne wątpliwości 19 lip 2015, 20:00 Miała być rewolucją w polskim systemie podatkowym, może okazać się strzałem z kapiszona. Dyrektywa in dubio pro tributario, pozwalająca rozstrzygać wątpliwości prawne na korzyść podatnika, została tak skonstruowana przez Bronisława Komorowskiego, że nie sposób jej użyć w... 38
  • Jak PSL ordynację zmieniało 19 lip 2015, 20:00 Gdyby nie zamieszanie, jakie wywołał Waldemar Pawlak, posłowie mieli okazję uchwalić zmiany korzystniejsze dla podatników. Teraz liczą na to, że ich pomyłkę naprawi jakoś Senat 39
  • Wszystkie podatki są bolesne, ale mogą boleć mniej 19 lip 2015, 20:00 W powodzi głupich i jeszcze głupszych wyborczych inicjatyw podatkowych warto realistycznie przyjrzeć się temu, co już mamy i co możemy mieć. Politycy zamiast rozdawnictwem muszą się zająć naprawą gospodarki. 40
  • Literacka dieta najbogatszych 19 lip 2015, 20:00 Larry Ellison zakochał się w biografii Napoleona, a Donald Trump w poradnikach kaznodziejów. A jakie lektury biorą na wakacje nasi milionerzy? 42
  • Albo Bandera, albo Petlura 19 lip 2015, 20:00 Jak to miło, gdy o nas piszą, szczególnie po angielsku. Cała Polska czyta Normana Daviesa, każdy już zna „Skrwawione ziemie” Timothy’ego Snydera, najzagorzalsi krytycy Radosława Sikorskiego dodają: Anne Applebaum... 44
  • Strategiczny błąd Stalina 19 lip 2015, 20:00 Pogląd Józefa Piłsudskiego, że powstanie niepodległej, sfederowanej z Polską Ukrainy stanowiłoby dla bezpieczeństwa RP okoliczność zbawienną, miał wielu przeciwników. Do najwybitniejszych jego zwolenników należał Adolf Bocheński.... 44
  • HOSSA BESSA 19 lip 2015, 20:00 Sponsor pod napięciem Polska Grupa Energetyczna została sponsorem tytularnym warszawskiego Stadionu Narodowego. Jest nowa nazwa, nowe logo i nowy kłopot. Bo chociaż sponsorem jest PGE, to prąd na stadion będzie płynął w kablach od rywali... 45
  • Bez znieczulenia 19 lip 2015, 20:00 Dlaczego społeczeństwa Europy Wschodniej nie mają współczucia dla bankrutujących Greków. 46
  • Quo vadis, Europo? 19 lip 2015, 20:00 Podczas niedawnej wizyty w Polsce prof. Eric Maskin, laureat Nagrody Nobla z ekonomii z 2007 r., powiedział, że obecna sytuacja kryzysowa w Europie wymaga niestandardowych działań. Doprecyzował, że chodzi głównie o uzupełnienie strefy... 48
  • Chińskie porządki 19 lip 2015, 20:00 Władimir Putin chciałby stworzyć alternatywny porządek światowy, ale na razie jedynie przekształca Rosję w zaplecze surowcowe dla Chin. 49
  • Seks za murami Watykanu 19 lip 2015, 20:00 Proces oskarżonego o pedofilię Józefa Wesołowskiego wywołał kolejną falę teorii spiskowych na temat podziemnego seksualnego lobby, które trzęsie Watykanem. 52
  • Spisek rządzi Kościołem 19 lip 2015, 20:00 „Taśmy Watykanu” to kolejny film o mitycznych spiskach w otoczeniu papieża. Nic dziwnego: Watykan to popkulturowy raj dla tego typu teorii. 54
  • Papież skręca w lewo 19 lip 2015, 20:00 Castro, chińscy komuniści, ekolodzy i Palestyńczycy stają się partnerami Watykanu. Papież Franciszek realizuje w dyplomacji postulaty radykalnej lewicy. 56
  • Prywatni gangsterzy Putina w Hiszpanii 19 lip 2015, 20:00 Hiszpania odkrywa skandale związane z rosyjską mafią. Prokuratura oskarża gangsterów, którzy prowadzili tu interesy dla ludzi z otoczenia prezydenta Rosji. 58
  • Państwo za płotem 19 lip 2015, 20:00 Graniczne zasieki to rozpaczliwa próba ograniczania fali nielegalnej migracji na Węgry. Europa krytykuje Budapeszt, ale niewiele robi, by mu pomóc. 60
  • Waszyngton w imigracyjnym potrzasku 19 lip 2015, 20:00 Ameryka podobnie jak Europa przegrywa wojnę z nielegalną emigracją z południa. Ale pierwszy raz Latynosi mogą zdecydować, kto wygra wybory. 62
  • Poczuj się jak VIP 19 lip 2015, 20:00 Jak sprawić, żeby utrzymanie firmowego auta nie zajmowało czasu ani nie sprawiało kłopotów? Wystarczy powierzyć je fachowcom z zewnętrznej firmy. Wtedy wszystko stanie się proste: ty będziesz tylko jeździć, resztą zajmą się inni. 64
  • Zbudujmy flotę zjednoczonych sił 19 lip 2015, 20:00 Nagroda pierwsza – pistolet „Steyr”. Nagroda druga – pistolet automatyczny „Mauser”. Czy to nie pobudza wyobraźni? W ogóle pomysł na to, żeby w ogniu walki ogłosić konkurs poetycki… To jest coś absolutnie niezwykłego, ale i krzepiącego... 66
  • Porażeni piorunem 19 lip 2015, 20:00 AC/DC wciąż przyciąga młodych fanów, bo muzyka Australijczyków jest tak niedzisiejsza, że dla najmłodszych odbiorców brzmi świeżo. 70
  • Miłość w czasach PRL 19 lip 2015, 20:00 Fenomen powodzenia książek o artystkach sprzed kilku dekad, ich romansach i życiu osobistym to efekt tęsknoty za lepszym światem. Takim, gdzie gwiazdą zostawało się dzięki talentowi, a nie tabloidom. 72
  • Szybcy i wściekli po polsku 19 lip 2015, 20:00 Łączy ich miłość do mocy, prędkości i japońskich samochodów. Aby poczuć adrenalinę, w stare auta inwestują dziesiątki tysięcy złotych. A potem się ścigają. 74
  • Ambasady na sprzedaż 19 lip 2015, 20:00 Wszystko zależy od tego, kto zbierze więcej pieniędzy na kampanię urzędującego prezydenta. Handel nominacjami ambasadorskimi w USA ma długą tradycję, a Barack Obama obficie z niej czerpie. 76
  • Pociągi pod specjalnym nadzorem 19 lip 2015, 20:00 Pralki, maszyny do pisania, płaszcze dziecięce… Wszystkie te trudno dostępne w PRL dobra można było dostać w okolicach Rejowa. Właśnie tam, gdzie zwalniały pociągi towarowe jadące do ZSRR. 79
  • Hodowcy krwi 19 lip 2015, 20:00 Za dwa lata pacjenci otrzymają krew wytworzoną z komórek macierzystych – ogłosiła NHS, brytyjska narodowa służba zdrowia. Laboratoryjna hodowla krwinek może zostać wykorzystana w produkcji krwi na masową skalę. 82
  • Mazury? Naturalnie! 19 lip 2015, 20:00 Skoro jezior jest aż trzy tysiące, dlaczego wszyscy pędzą nad Śniardwy i Mamry? A potem narzekają, że na brzegach tłum, a na wodzie korki z żaglówek. Dlatego prawdziwym miłośnikom Mazur polecamy zachodnią, mniej znaną część regionu. Bo nie dość, że mniej turystycznie, to... 84
  • Nie tylko ryby 19 lip 2015, 20:00 Gdy byłem chłopcem, zdarzało mi się być na wakacjach w Srokowie. To niewielka miejscowość położona na wschód od Węgorzewa, na północ od Kętrzyna, wśród takich form krajobrazu, które doprowadzają do płaczu licealistów na... 86
  • Miękkie lądowanie 19 lip 2015, 20:00 Frankfurt nad Menem to nie brzmi sexy. Ale beach bary, zielone palmiarnie i czerwone latarnie sprawiają, że niemiecka stolica finansjery wcale nie jest nudna. 90
  • Daj się powieść 19 lip 2015, 20:00 Barcelona i Neapol, polityka i historia, rzeczywistość polska i wirtualna. Oto siedem powieści na niespełna siedem tygodni wakacji. 92
  • KALEJDOSKOP KULTURALNY 19 lip 2015, 20:00 MUZYKA Piotr Metz DUKE ELLINGTON Z ARCHIWÓW PLANKA 1. „Love in Portofino” Andrea Bocelli UNIVERSAL 2. „Atramentowa” Stanisława Celińska POLSKIE RADIO 3. „Fifty Shades of Grey” Muzyka filmowa UNIVERSAL 4.... 94
  • Czy doczekam reklamy polskiej firmy na Times Square 19 lip 2015, 20:00 Manhattan. Na rogu Broadwayu i 34. ulicy 12-letni syn namawia mnie, by zajrzeć do sklepu z grami komputerowymi. I oto jest. Na jednej z głównych półek stoi nasz polski „Wiedźmin”. Kosztuje 59,99 dolarów i konkuruje z najlepszymi... 98