Rewolucja rozwodowa

Rewolucja rozwodowa

Franciszek wprowadza właśnie największą od 300 lat reformę małżeństw kościelnych. Trwające wiele lat procesy, zwane potocznie „rozwodami kościelnymi”, mają zostać skrócone nawet do 45 dni. Zmiany wchodzą w życie już w grudniu.

Na początku jedno wyjaśnienie: popularne określenie „rozwód kościelny” niewiele ma wspólnego z rzeczywistością. Kościół nie pozwala bowiem na rozwiązanie ważnie zawartego małżeństwa. Kanoniczny proces ma zatem wykazać, że małżeństwa nigdy nie było. Że w momencie wypowiadania przysięgi małżeńskiej istniała jakaś wada, która sprawiła, że ślub tak naprawdę nie został ważnie zawarty. Stąd zamiast o rozwodzie poprawniej jest mówić o stwierdzeniu nieważności. Osoba, wobec której sąd kościelny wyda takie orzeczenie, może ponownie stanąć przed ołtarzem.

Dotąd przejście przez taką procedurę było bardzo żmudne. – Z moich obserwacji wynika, że w archidiecezji warszawskiej sprawy trwały średnio półtora roku. Później każda sprawa obowiązkowo była przekazywana do drugiej instancji, co zwykle zabierało kolejny rok. Ale zdarzały się sytuacje, kiedy proces ciągnął się siedem lat, a nawet więcej – opowiada mecenas Marcin Krzemiński, adwokat przy sądach kościelnych afiliowany przy diecezjach warszawskiej, gnieźnieńskiej, sandomierskiej, płockiej i włocławskiej.

W czasie przeciągającego się procesu osoby żyjące w powtórnym związku nie mogły wziąć nowego ślubu kościelnego. Czyli często – w myśl oficjalnej nauki Kościoła – żyły w grzechu cudzołóstwa. Reforma Franciszka ma ułatwić im życie. Nieprzypadkowo wchodzi 8 grudnia, w dniu rozpoczęcia ogłoszonego przez papieża Roku Miłosierdzia. Ma to być czas szczególnej zachęty, by katolicy, którzy z różnych powodów oddalili się od Kościoła, w pełni do niego wrócili.

PSYCHICZNIE NIEDOJRZALI

Dla przeciętnego Kowalskiego najważniejsze jest to, jak będą wyglądały zmiany. – Trzęsienia ziemi nie będzie – zapewnia mec. Marcin Krzemiński. – Podstawy do ubiegania się o orzeczenie nieważności pozostają niezmienione. Istotne zmiany dotyczą tylko procedury: ma być szybciej i prościej – wyjaśnia. Aby uzyskać orzeczenie o nieważności małżeństwa, trzeba przed sądem kościelnym udowodnić, że od samego początku ślub był nieważny. Na jakiej podstawie? Pomińmy przyczyny oczywiste, gdy jeden z małżonków w ogóle nie mógł zawrzeć katolickiego ślubu. Bo na przykład nie miał wymaganego prawem wieku, był wcześniej wyświęcony na księdza albo pozostawał w innym związku małżeńskim. Takie okoliczności są rzadkie. Znacznie częściej nieważność małżeńską orzeka się na podstawie tzw. „wady zgody małżeńskiej”. Przykład? Ktoś zawarł ślub pod przymusem, był przekonany, że żona spodziewa się z nim dziecka (tymczasem okazało się, że to dziecko kogoś innego), jego małżonek ukrył przed nim chorobę psychiczną.

W ostatnich latach przed sądami kościelnymi największą karierę robi określenie „niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej”. – Na tej podstawie wydaje się ponad 90 proc. orzeczeń o nieważności małżeństwa – wyjaśnia mec. Krzemiński. Chodzi o zaburzenia psychiczne w chwili zwierania ślubu, jak na przykład poważna niedojrzałość emocjonalna lub różne typy osobowości nieprawidłowej.

Mec. Krzemiński podaje klasyczny przykład: siedemnastolatka i osiemnastolatek poznają się, po kilku tygodniach znajomości dziewczyna zachodzi w ciążę. Żenią się naprędce, w znacznej mierze pod presją rodziny. Zamieszkują u rodziców, którzy od początku ich utrzymują, dzieckiem zajmują się głównie dziadkowie. Po roku się rozstają. – W takich sytuacjach sądy kościelne zazwyczaj bez większych wątpliwości orzekają niezdolność do małżeństwa w momencie ślubu. Ale mimo, że sytuacja wydaje się oczywista, procedury trwają długo – opowiada mec. Krzemiński.

Po reformie Franciszka postępowanie ma trwać najwyżej kilka miesięcy. Teoretycznie może się skończyć nawet w 45 dni. – W myśl nowych przepisów, jeśli wikariusz sądowy uzna, że dowody na nieważność są mocne, może zastosować procedurę uproszczoną. Zamiast przeprowadzania dwuinstancyjnego procesu, małżonkowie dostaną 30 dni na dostarczenie dowodów, następie urzędnik sądowy, zwany obrońcą węzła małżeńskiego, oraz strony będą miały 15 dni, by ustosunkować się do sprawy – wyjaśnia adwokat. Po tym czasie sprawa powędruje na biurko biskupa, który jednoosobowo wyda wyrok. – Jeśli będzie miał wątpliwości, skieruje sprawę do normalnego, procesowego postępowania – wyjaśnia mec. Krzemiński.

Rewolucyjną zmianą jest też rezygnacja z obowiązkowej drugiej instancji procesu. Dotąd każdy wyrok małżeński wędrował do sprawdzenia w innej diecezji. Na przykład dla spraw rozpatrywanych w archidiecezji warszawskiej sądem wyższej instancji był trybunał w Poznaniu. W zdecydowanej większości wyrok był zatwierdzany, ale formalności przedłużały sprawę. Teraz apelacja będzie stosowana tylko w przypadku, gdy ktoś się z wyrokiem nie zgodzi. Prawo do zaskarżenia wyroku będzie miała albo któraś ze stron, albo obrońca węzła małżeńskiego.

KOCHANKA PO PODRÓŻY POŚLUBNEJ

Wiele emocji wywołało podanie w podpisanym przez Franciszka dokumencie przykładowych symptomów wskazujących na nieważność małżeństwa. Wśród nich znalazły się m.in. „zamierzona aborcja dla uniknięcia potomstwa”, „stałe pozostawanie w związku pozamałżeńskim w czasie ślubu i bezpośrednio po nim”, a także „brak wiary” u jednego z małżonków. Wielu komentatorów pochopnie uznało, że teraz – aby uzyskać orzeczenie nieważności małżeństwa – wystarczy dokonać aborcji albo znaleźć sobie po ślubie kochanka lub kochankę. – To nieporozumienie – ucina mec. Krzemiński. – Wymienione okoliczności same w sobie nie są podstawą do pozytywnego wyroku – zapewnia. – To są jedynie przesłanki, żeby sprawę skierować do krótszej procedury, gdyż mogą wskazywać na to, że któraś ze stron nie miała woli zawarcia małżeństwa rozumianego po katolicku. Jeśli ktoś dwa dni po powrocie z podróży poślubnej spędził tydzień z kochanką, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że nigdy nie przyjmował nauki o nierozerwalności małżeństwa – wyjaśnia adwokat. – Z kolei aborcja może być dowodem, że kobieta była zamknięta na płodny wymiar związku – dodaje.

W wymiarze praktycznym nie mniej ważne od uproszczenia procedur może być inne zalecenie papieża. Otóż w każdej diecezji, a nawet w niektórych parafiach, mają powstać komórki zajmujące się doradztwem w sprawie uznawania małżeństwa za nieważne. Informacje na temat kościelnych przepisów w tej sprawie mają być powszechnie dostępne. Nie chodzi o propagowanie „kościelnych rozwodów”, ale o rzetelną informację. – Zdarzają się bowiem sytuacje, że wiele osób, zwłaszcza na wsi, nie ma pojęcia, że może się poddać procedurze – opowiada Krzemiński.

Wynika to m.in. z tego, że dotąd księża stosunkowo rzadko mówili o sprawie. Niektórzy temat uznawania nieważności małżeńskiej traktowali jako wstydliwe tabu. Franciszek chce, żeby to się zmieniło. Czy reforma procedury małżeńskiej to początek większych zmian w Kościele? Synod, który będzie dyskutował o zmianach dotyczących rodziny, dopiero się rozpoczął, a wypowiedzi papieża na razie nie są w tej sprawie jednoznaczne. Otwierając obrady, Franciszek powiedział, że „Kościół musi zastanawiać się nad wiernością depozytowi wiary, który nie jest muzeum do zwiedzania ani też tylko do zachowania, ale żywym źródłem”. Paradoksalnie zarówno zwolennicy zmian, jak i kościelni konserwatyści uznali to za wyraz poparcia dla ich stanowiska. ■

©℗ Wszelkie prawa zastrzeżone

JAK PRZEPROWADZIĆ PROCEDURĘ?

Pierwszym krokiem jest złożenie w sądzie kościelnym skargi powodowej. Choć można to zrobić samodzielnie (w internecie są wzory skarg), lepiej skorzystać z pomocy prawnika kanonisty. Wybierając adwokata kościelnego, warto skorzystać z listy zatwierdzonej przez biskupa z danej diecezji. Tylko oni mogą bowiem reprezentować nas przed sądem kościelnym (pozostali mogą nam tylko doradzać i sporządzać pisma procesowe). Przygotuj się na koszty. Opłaty sądowe to ok. 2,5 tys. złotych za proces, drugie tyle bierze zwykle kancelaria prawna. Paradoksalnie, adwokaci spoza listy diecezjalnej są często drożsi (nawet dwukrotnie).

Jeśli procedura jest już w toku, warto jej chwilowo nie przyspieszać. Jeśli bowiem wyrok pierwszej instancji zapadnie już po 8 grudnia, załapiesz się na nową, prostszą procedurę. Istnieje wtedy duże prawdopodobieństwo, że twoja sprawa nie będzie już musiała iść do sądu. drugiej instancji

W INNYCH KOŚCIOŁACH

Żaden z Kościołów chrześcijańskich nie uważa rozwodów za rzecz neutralną moralnie. Podejście do rozwiedzionych, którzy ponownie zawarli związek, jest w różnych wyznaniach różne. W Kościołach protestanckich małżeństwo nie ma charakteru sakramentalnego. Ceremonia kościelna jest po prostu błogosławieństwem i modlitwą za nowożeńców. Większość Kościołów ewangelickich uważa, że jeśli ktoś doprowadza do rozwodu, popełnia grzech, za który jednak może odbyć pokutę bez konieczności rezygnacji z ponownego związku. W praktyce uznaje się rozwody cywilne i błogosławi ponowne małżeństwa. Niektóre konserwatywne Kościoły ewangelicke i tzw. wolne Kościoły protestanckie są jednak w tej dziedzinie bardziej radykalne niż katolicy. Wykluczają ze swojego grona osoby, które zdecydowały się na ponowny związek. Kościół prawosławny stoi na stanowisku, że małżeństwo jest nierozerwalne. Jednak w przypadku jego trwałego rozpadu dopuszczaponowny związek po „zdjęciu błogosławieństwa”. Uznaje się to jednak za mniejsze zło, które musi poprzedzić pokuta. Kościelna ceremonia ponownego małżeństwa nie przypomina tej pierwszej – liturgia ma poważny, wręcz pokutny charakter. Niektórzy teologowie drugiemu małżeństwu odmawiają statusu sakramentu, ale wierni żyjący w takim związku mogą przystępować do komunii. Tradycja cerkiewna dopuszcza możliwość trzykrotnego zawierania małżeństwa, zakazując czwartego.

Okładka tygodnika WPROST: 42/2015
Więcej możesz przeczytać w 42/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • Arletta Bolesta IP
    Nie rozwód kościelny a stwierdzenie/orzeczenie nieważności.
    dr Arletta Bolesta
    adwokat kościelny

    Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2015 (1701)

    • Barany i szarlatani 11 paź 2015, 20:00 Fascynujące, jak w 36,5-milionowym państwie media mogą być opętane jednym Antonim Macierewiczem. Najwyraźniej wierzą, że po ośmiu latach zwodzenia, niedotrzymywania obietnic i rządów podporządkowanych jednemu egomaniakowi wszyscy... 3
    • Skaner 11 paź 2015, 20:00 Polityka 150 tys. żołnierzy w armii Armia i wydatki na nią powinny być większe. Pieniądze na modernizację powinny trafiać do polskich firm – mówi Jarosław Gowin ze Zjednoczonej Prawicy. Rozmawiał Bartosz Marczuk Kiedy rozmawiał... 6
    • Zdarzyło się jutro 11 paź 2015, 20:00 „Doda i dinozaury” kontra „Mizianie w Watykanie”, czyli nasze zapowiedzi hitów nadchodzących tygodni. 12
    • Będzie na nas presja 11 paź 2015, 20:00 Ustawę o pomocy frankowiczom, utworzenie Ministerstwa Energetyki, niższe podatki dla małych firm, prywatyzację LOT po debiucie spółki na giełdzie i budowę elektrowni atomowej – zapowiada poseł PiS Paweł Szałamacha. 16
    • Ława przysięgłych dla sędziów 11 paź 2015, 20:00 Społeczeństwo musi mieć możliwość decydowania, kto w jego imieniu wymierza sprawiedliwość – mówi Zbigniew Ziobro, lider Solidarnej Polski, kandydat na posła z listy PiS. 20
    • PO bez uzgodnionej płci 11 paź 2015, 20:00 Platforma przegrała pierwsze starcie z prezydentem Andrzejem Dudą. Poddała się zresztą, nie wychodząc na pole bitwy – nie próbowała nawet odrzucić weta do ustawy o uzgodnieniu płci. Porażka jest tym dotkliwsza, że po stronie PiS opowiedział się PSL. Politycy PO odbierają... 22
    • Rozpaczliwy plan szefa NIK 11 paź 2015, 20:00 Miał opinię państwowca, człowieka, który nadaje się na najwyższe stanowiska. Teraz walczy już tylko o przetrwanie. Krzysztof Kwiatkowski, prezes Najwyższej Izby Kontroli, na przełomie października i listopada zamierza przystąpić do ataku na służby, które grzebią jego... 24
    • Polityka w Polsce bez PSL? 11 paź 2015, 20:00 Swoimi ludźmi obsadzili rolnicze agencje, KRUS, spółki Skarbu Państwa. Zdominowali samorządy gminne, współrządzą w 15 na 16 sejmików. Ale po raz pierwszy od ćwierćwiecza grunt usuwa im się spod nóg. 26
    • Wódz jest tylko jeden 11 paź 2015, 20:00 Mdli mnie już od tych damskich walk w kisielu. Beata Szydło nudzi tak potwornie, że jej wystąpienia puszczam sobie zamiast tabletek nasennych. W przeciwieństwie do hasła jej kampanii ja zupełnie nie daję rady słuchać po raz... 27
    • Mistrzowie absurdalnych opinii 11 paź 2015, 20:00 Zakończona właśnie kadencja Sejmu nie wyłoniła nowych politycznych gwiazd. Potwierdziła raczej, że pokolenie polityków obecnie rządzących Polskąpowoli odchodzi do historii. 28
    • Sztuka wyborcza 11 paź 2015, 20:00 Gdyby to sami artyści mieli zdecydować o wyniku wyborów, to Platforma Obywatelska miałaby gorszy wynik niż w sondażach. Pierwszy raz po 1989 r. twórcy sztuk wizualnych biorą się za politykę. 30
    • To tylko bursztyn 11 paź 2015, 20:00 Pędzel, plakat, wiadro, ciepła woda. Tak się zaczyna wyborcza przygoda. Kiedyś pojedynek na plakaty trwał do samej ciszy. Szczyt sprytu polegał na tym, by w ostatnim momencie zakleić konkurencję, najchętniej z własnej listy. Kto ostatni... 31
    • Rewolucja rozwodowa 11 paź 2015, 20:00 Franciszek wprowadza właśnie największą od 300 lat reformę małżeństw kościelnych. Trwające wiele lat procesy, zwane potocznie „rozwodami kościelnymi”, mają zostać skrócone nawet do 45 dni. Zmiany wchodzą w życie już w grudniu. 32
    • Synod nie zerwie z doktryną 11 paź 2015, 20:00 Kościół nie zmieni nauczania o nierozerwalności małżeństwa, poszuka za to nowych form duszpasterstwa rodzin – taki jest ton wypowiedzi większości uczestników synodu na temat rodziny. 34
    • Suplementy, kasa, ściema 11 paź 2015, 20:00 Narzekamy, że nie stać nas na leki, że są drogie. A lekką ręką wydajemy co roku miliardowe kwoty na iluzję, tj. suplementy diety. Jesteśmy pod tym względem mistrzami Europy. „Wprost” radzi, jak nie dać się nabić w butelkę i wybierać farmaceutyki z głową. 39
    • Etyka znika z aptek 11 paź 2015, 20:00 Winą za wielką sprzedaż suplementów należy obarczyć sieci aptek. Kierują się komercją, jakość nie ma znaczenia – uważa mgr farmacji Marcin Wiśniewski, właściciel dwóch aptek, inicjator Ruchu Aptekarzy Polskich. 44
    • Praktyczny prawnik 11 paź 2015, 20:00 Prawo to wciąż jeden z najbardziej obleganych kierunków studiów. Eksperci alarmują, że kształcenie prawników wymaga jednak dużych zmian. Rynek potrzebuje praktyków i specjalistów, a otrzymuje kiepsko wykształconych teoretyków. 46
    • Samotność dręczonego ucznia 11 paź 2015, 20:00 Rząd wciąż opowiada, jak walczy z przemocą w szkole. Ale prawda jest inna. Nie tylko, że agresji nie ubywa, to szkoła nie umie reagować na przemoc psychiczną. A ta kwitnie, zwłaszcza w podstawówkach. Dyrektorzy nie mają narzędzi do walki z nią, nauczyciele kompetencji. 48
    • Reklamuj urlop 11 paź 2015, 20:00 Koniec sezonu urlopowego to początek fali roszczeń przeciwko organizatorom wypoczynku. „Wprost” podpowiada, jakie mamy szanse na odzyskanie pieniędzy za nieudane wakacje. 50
    • Wysypisko śmieci: Polska 11 paź 2015, 20:00 Fatalnie wdrożona ustawa śmieciowa zmieniła obrzeża naszych miast w wysypiska. Dziś nikt nie ma odwagi, żeby powiedzieć prawdę i skontrolować firmy odpowiedzialne za utylizację. 52
    • O zgorszeniu maluczkich 11 paź 2015, 20:00 Dłuższa pogawędka z pracownikiem jednej z dużych państwowych spółek, z której usług muszę niestety korzystać, pokazała mi, że zdroworozsądkowe podejście do finansów publicznych cierpi, kiedy ci sami politycy, którzy słusznie... 55
    • Mój pan, pracownik 11 paź 2015, 20:00 Jednocyfrowe bezrobocie oznacza, że właśnie zaczyna się rynek pracownika i era żądań płacowych. Po latach posuchy idą dla nich lepsze czasy. Podpowiadamy, jak skorzystać na tej zmianie. 56
    • Lepsze perspektywy dla pracowników 11 paź 2015, 20:00 Od początku roku systematycznie umacnia się pozycja pracowników na rynku pracy. W wybranych branżach, specjalizacjach i regionach kraju to oni, a nie pracodawcy zaczynają dyktować warunki zatrudnienia. 59
    • Wilczek – Kieżun 10:0. Do przerwy 11 paź 2015, 20:00 Wybrałem się w te wakacje na Bałkany – między innymi do Serbii. Dotąd byłem przekonany, że istniały trzy drogi wychodzenia z komunizmu: (1) nasza, środkowoeuropejska, polegająca z grubsza na tym, żeby sektory skoncentrowane... 60
    • HOSSA BESSA 11 paź 2015, 20:00 Toyoty pod banderą ISIS Amerykański rząd spytał Japończyków z Toyoty, jakim cudem Państwo Islamskie dysponuje tyloma samochodami ich marki. Na zdjęciach ISIS, które trafiają do prasy, często widać całe kawalkady toyot z uzbrojonymi... 62
    • Putin i jegokontrola zwrotna 11 paź 2015, 20:00 W Syrii, na Ukrainie i w obozach dla uchodźców w Europie Putin przygotowuje się do rozmontowania NATO. Fundament naszego bezpieczeństwa, czyli artykuł 5 Traktatu północnoatlantyckiego, nigdy nie był tak zagrożony jak dziś. 64
    • Pułapka na niedźwiedzia 11 paź 2015, 20:00 Ryzykowna ekspedycja na Bliski Wschód może zakończyć się dla Rosji nawet drugim Afganistanem. 68
    • Ankara na zakręcie 11 paź 2015, 20:00 Turcja, która miała być sojusznikiem w gaszeniu bliskowschodniego pożaru, sama znalazła się na progu wojny domowej. Nie tylko komplikując relacje z NATO, ale przede wszystkim podnosząc zagrożenie nowej fali uchodźców do Europy. 70
    • Noblowska gra pozorów 11 paź 2015, 20:00 O przyznawaniu Pokojowego Nobla wszystko można powiedzieć, z wyjątkiem tego, że proces wyłaniania kandydatów odbywa się pokojowo. Plotki o kulisach okazały się w tym roku ważniejsze niż sam werdykt, który jak zwykle okazał się zaskoczeniem. 72
    • Bunt amantów 11 paź 2015, 20:00 Johnny Depp, Brad Pitt, Colin Farrell, Christian Bale, Matthew McConaughey. Hollywoodzkim gwiazdom ciąży etykieta symbolu seksu. W dzisiejszym kinie w cenie są ciekawi faceci z przeszłością. 76
    • Niezbadane wyroki szwedzkiej akademii 11 paź 2015, 20:00 Rozwój nauki nie zależy od tego, kto i za co dostaje Noble. Na historię tych nagród składa się bowiem mieszanka zarówno trafionych, jak i kiepskich wyborów. Wielcy uczeni bywali przez akademię pomijani, choć zdarzały się też nagrody za badania naprawdę przełomowe. 80
    • Psychopop 11 paź 2015, 20:00 Określenie „ambitna muzyka pop” zamykało drogę do kariery, dziś gwiazdami stają się młodzi oryginalni artyści. Ścieżki przecierał im Dawid Podsiadło, ale Kortez, Leski czy Julia Marcell śmiało idą jego śladem. 82
    • Patriota traktowany jak nazista 11 paź 2015, 20:00 Starosta legionowski ma apetyt na nieruchomości po zmarłym na wygnaniu bohaterze walk o Polskę. Podważa przed sądem wpisy do ksiąg wieczystych, powołując się na stalinowski dekret. 84
    • Kalejdoskop kulturalny 11 paź 2015, 20:00 Książki Mariusz Cieślik Autobiografia Monty Pythona Python z innej beczki A teraz coś z zupełnie innej beczki. Ci, którzy nie wiedzą, dlaczego użyłem tego sformułowania w tekście na temat Monty Pythona, mogą przerwać czytanie.... 86
    • Zgubny tłuszczyk 11 paź 2015, 20:00 Tłuszcz jest najbardziej kalorycznym składnikiem w naszej diecie, ale jest również nośnikiem smaku. Nie możemy się bez niego obejść, często jednak nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele znajduje się go w produktach, z których przygotowujemy potrawy. 93
    • To pazerne państwo funduje nam niskie pensje 11 paź 2015, 20:00 Silna gospodarka, wyższe płace” – krzyczy z billboardów premier Ewa Kopacz. „2500 zł płacy minimalnej” – dodaje formacja Leszka Millera. „12 zł za godzinę pracy” – wistuje Prawo i... 94
    • Najlepsi innowatorzy nagrodzeni za sukcesy 11 paź 2015, 20:00 Polska niezbyt często bywa kojarzona z innowacjami. Jak bardzo taka opinia jest niezasłużona, udowodnili uczestnicy i laureaci konkursu Innowatory „Wprost” 2015. 98
    • Liczą się mikrosekundy 11 paź 2015, 20:00 Warszawska giełda musi inwestować, by w dobie handlu wysokich częstotliwości i likwidacji międzynarodowych barier utrzymać pozycję regionalnej potęgi. 100
    • Bank w kieszeni 11 paź 2015, 20:00 Aby zawładnąć portfelem i umysłem klienta, polskie banki przenoszą się do smartfonów. Pytanie, jak daleko można się posunąć w bankowych innowacjach, żeby przy okazji nie stracić zaufania klientów. 104
    • Zamiast telefonu do szwagra 11 paź 2015, 20:00 W razie niezawinionej stłuczki samochodu to nasz ubezpieczyciel zajmie się formalnościami i sam wypłaci pieniądze, nawet jeśli mamy zwykłą polisę OC. 106
    • Kopalnia robotów 11 paź 2015, 20:00 KGHM chce stworzyć pierwszą w świecie inteligentną kopalnię opartą na sieciach neuronowych. Umożliwiłaby wydobycie zalegających głębiej pokładów miedzi. 108
    • Gazowe rewolucje 11 paź 2015, 20:00 Ogniwa paliwowe, czysty diesel i mikroturbiny gazowe. Czy tańszy gaz ma szansę stać się przyszłością energii? 110
    • Hermes wykorzystał gazową szansę 11 paź 2015, 20:00 Tam, gdzie do tej pory nie było szans na konkurencję i walkę cenową, pojawiła się polska firma Hermes Energy Group. „Tam”, czyli na rynku gazu ziemnego. 112
    • Tradycja i nowoczesność 11 paź 2015, 20:00 Jedna z najbardziej znanych polskich marek z powodzeniem podbija odległe rynki zagraniczne. Bez innowacji nie byłoby to możliwe. 113
    • Z duchem czasu, z biegiem rzeki 11 paź 2015, 20:00 Warszawski budynek The Tides wpisuje się w trend, który można opisać jako obracanie się miast na powrót twarzą do rzeki. Wymagało to zastosowania innowacyjnych rozwiązań konstrukcyjnych. 114
    • Nowoczesny hotel ma wiele twarzy 11 paź 2015, 20:00 Biuro architektoniczne Kahl & Gaczorek, laureata Innowatora w kategorii Budownictwo, i spółkę Invest Nosalowy Dwór łączą koneksje rodzinne i pasja, której efektem są nowatorskie rozwiązania architektoniczne. 115
    • Pieniądze nie nudzą 11 paź 2015, 20:00 Wiele domów maklerskich zarabia w Polsce na międzynarodowym handlu walutą, surowcami, akcjami czy opcjami, ale jeden z nich nadaje ton tej branży i robi to również w skali globalnej. Tak działa na wskroś polska firma X-Trade Brokers. 116
    • Sukces badawczy w parze z rynkowym 11 paź 2015, 20:00 Producenci mebli stali się wizytówką polskiej gospodarki. Odnoszą sukcesy daleko poza granicami kraju. W tym gronie znalazła się Asadena Furniture, właściciel mebli outdoorowych Modalto, uhonorowana za kolekcję o wyjątkowych... 117
    • Kardiologia XXI wieku 11 paź 2015, 20:00 Użycie stentu było krokiem milowym w kardiologii. Dziś medycyna robi kolejny krok. To bioresorbowalne stenty naczyniowe. Mówi się o nich – tabletki donaczyniowe. 117
    • Wydatki na energię to nie haracz 11 paź 2015, 20:00 Warto przeprowadzić audyt energetyczny i szukać oszczędności – przekonuje Iwona Golonko, prezes spółki Energia dla Firm, laureata konkursu Innowatory „Wprost” 2015. 118
    • Szybkie tempo zmian 11 paź 2015, 20:00 Usługi IT dla branży logistycznej to dynamicznie rosnąca, perspektywiczna oraz pełna wyzwań część biznesu. 118
    • Ruszają Międzynarodowe Targi Innowacji i Nowych Technologii 11 paź 2015, 20:00 Już po raz trzeci specjaliści, producenci, przedstawiciele firm branży nowych technologii przyjadą do Kielc na Inno-Tech Expo, które odbędą się w dniach 15-16 października. Program Międzynarodowych Targów Innowacji i Nowych Technologii... 120
    • Port Lotniczy Wrocław. Inteligentne lotnisko 11 paź 2015, 20:00 Bez kolejek, minutowy czas oczekiwania na bagaż, wszystkie formalności on-line, innowacyjne technologie. Lotnisko przyszłości? Port Lotniczy Wrocław udowadnia, że tak może być już dzisiaj. 121
    • Silikonowa rewolucja 11 paź 2015, 20:00 Nowa technologia wielokomponentowego wtrysku ciekłego silikonu, oferowana przez NTQ s.c., otwiera wielkie możliwości wytwarzania wysokiej jakości produktów. A przede wszystkim jest relatywnie tania. 122
    • Buty na zdrowie 11 paź 2015, 20:00 But zimowy musi się dziecku podobać. Chroniąc przed chłodem, przemoczeniem, utratą stabilności, nie może przeszkadzać w rozwoju małych stóp. 123
    • Polska Miss World 11 paź 2015, 20:00 Zwyciężczyni Miss World Poland 2015, która pojedzie na światowy finał konkursu do Chin, będzie najpiękniejszą promocją naszego kraju. 124

    ZKDP - Nakład kontrolowany