Zdekomunizować prawo

Zdekomunizować prawo

Dla wielu czwartkowa śmierć gen. Czesława Kiszczaka to symboliczny koniec epoki, w której próbowaliśmy się rozliczyć z PRL-em. Inni wskazują, że do Sejmu pierwszy raz nie weszła formacja będąca kontynuatorką PZPR. – 25 października skończył się w Polsce postkomunizm – ogłosił lider Polski Razem Jarosław Gowin. Nie wiadomo jednak, czy były minister sprawiedliwości wie, że Polska Ludowa żyje i ma się dobrze. Gdzie? W polskim systemie prawnym. – Potrzebna jest dekomunizacja polskiego prawa – mówi dr Krzysztof Wąsowski z Uniwersytetu Warszawskiego. – PRL-owskie relikty w prawie cywilnym i gospodarczym hamują rozwój ekonomiczny. Siermiężny interwencjonizm państwa, z którym mamy do czynienia, jest tego najlepszym dowodem. Ale kwestie symboliczne też nie są bez znaczenia. To  zwyczajny wstyd, że po 26 latach wolnej Polski ciągle mamy w przepisach takie kwiatki, jak Milicja Obywatelska czy państwo ludowe – podkreśla. Wskazuje, że dobrze działający system prawny opiera się na spójności interpretacyjnej, a wszelki zamęt w tym zakresie jest niebezpieczny. Naczelny strzeże ludowej konstytucji Jednym z największych funkcjonujących do dziś kuriozów prawnych jest uchwalone w stanie wojennym Prawo prasowe. Mimo wielokrotnych nowelizacji po 1989 r. nadal przewiduje, że „redaktorem naczelnym dziennika lub czasopisma nie może być osoba skazana za zbrodnie przeciwko interesom politycznym i gospodarczym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”. Ponadto redaktorowi naczelnemu grozi kara więzienia za  niepublikowanie sprostowania, a dziennikarzowi za puszczenie nieautoryzowanej wypowiedzi. Istnieje też przepis mówiący, że „zadaniem dziennikarza jest służba państwu”. – Dziwne, zawsze myślałem, że  dziennikarz ma raczej recenzować państwo niż mu służyć – ironizuje adwokat dr Marcin Górski z Uniwersytetu Łódzkiego. Studenci dziennikarstwa opowiadają, że podczas wykładów z prawa prasowego profesorowie cytują przepisy na zasadzie humoru z zeszytów szkolnych. Jest z tego kupa śmiechu, ale potem przychodzi refleksja. Bo  przecież nie uczy to szacunku do państwa. – Przestarzałe przepisy prawa prasowego są głęboko niebezpieczne. Nawet jeśli w praktyce nie są stosowane, działają na media schładzająco. Na zasadzie: nie ma po co ryzykować – uważa dr Górski. O postęp społeczny na WSi Nie wiadomo, jakim cudem zachowała się uchwalona w stanie wojennym preambuła do ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. Można się z niej dowiedzieć, że gospodarstwa rolne to „trwały i równoprawny element społeczno-gospodarczy ustroju PRL”, rolnicy mają prawo „uczestniczyć w decydowaniu o sprawach związanych z postępem społecznym wsi”, a „społeczno-zawodowe organizacje rolników działają zgodnie z  konstytucyjnymi zasadami ustrojowymi PRL”. Z moczem na milicję Sporo PRL-u ma za uszami resort zdrowia. Rozporządzenie ministra z 1983  r. przewiduje, że badania chemiczne krwi i moczu (np. pijanych kierowców) wykonują komendy Milicji Obywatelskiej. Z kolei w  rozporządzeniu z 1961 r. w sprawie stwierdzania zgonu ciągle obowiązuje podział na gromady. Gromady wprowadzono w czasach stalinowskich, głównie po to, by łatwiej nadzorować stopniową likwidację prywatnego rolnictwa. Zniesiono je na początku lat 70., ale w rozporządzeniu nie wiedzieć czemu zostały. Tak więc do dziś w przypadku trudności z identyfikacją ciała należy zawiadomić „organ MO, a w razie potrzeby natychmiastowego zabezpieczenia śladów przestępstwa – biuro gromadzkiej rady narodowej”. Prawem w komunę Na PRL-owskie relikty kilka miesięcy temu próbowało zwrócić uwagę Niezależne Zrzeszenie Studentów. Jego działacze przygotowali akcję społeczną „Prawem w komunę”. Do poszczególnych ministerstw wysłano wykaz najbardziej archaicznych przepisów. Efekt? Praktycznie żaden. – Kilka resortów nawet nam odpisało, że w zasadzie to mamy rację. Ale żadnego ze  wskazanych przez nas przepisów nie zmieniono – opowiada Tomasz Leś, szef NZS na Uniwersytecie Warszawskim. Większość urzędów zbagatelizowała problem. Niektóre przekonywały, że PRL-owskie instytucje mają w wolnej Polsce prawnych następców i dlatego przepisów nie trzeba przeredagowywać. Tyle że to tłumaczenie nie do końca przekonujące. – Dla prawnika jest być może oczywiste, że jeśli w jakimś przepisie jest mowa o radzie narodowej, to dziś ich odpowiednikami są samorządy. Ale przecież prawo ma służyć zwykłemu obywatelowi! Skąd Kowalski ma wiedzieć, kto jest prawnym kontynuatorem gromadzkich rad narodowych, które przestały istnieć za wczesnego Gierka? – pyta Tomasz Leś. Premierzy przed trybunał Wspomniane już Prawo prasowe przewiduje powołanie przy premierze Rady Prasowej. Z kolei obowiązujące do dziś rozporządzenie z 1 lipca 1984 r. stanowi, że owa rada ma się „przyczyniać do zwiększenia roli prasy w  rozwoju socjalistycznych stosunków społecznych”. Powinna się ona składać z mianowanych przez szefa rządu dziennikarzy, którzy mają mu doradzać w  sprawach polityki rządu wobec mediów. Pierwszą Radę Prasową powołano w  1982 r., drugą w 1985 r. Później już żaden premier tego nie zrobił. Jednak przepis pozostał. Na jego absurdalność zwrócił niedawno uwagę Piotr Vagla Waglowski, prawnik, felietonista „Wprost”, autor serwisu VaGla.pl – Prawo i  Internet. Prowokacyjnie wysyłał do rządu kolejne pytania o to, jaki jest obecny skład rady i czy kancelaria premiera ma zapewnione środki na jej funkcjonowanie. Urzędnicy długo odpowiadali na okrągło, w końcu zdesperowani przysłali mu… listę Rady Prasowej z 1985 r. A w jej składzie grono pułkowników Ludowego Wojska Polskiego. Waglowskiemu oczywiście nie zależało na powołaniu kompletnie niepotrzebnego gremium. Chciał zwrócić uwagę na to, że całkowicie zbędny przepis powinien przestać istnieć. Jego zdaniem przepisy, których nikt nie wykonuje, psują kulturę prawną społeczeństwa. Skoro bowiem obowiązująca ustawa stwierdza, że premier powołuje Radę Prasową, to  teoretycznie wszyscy premierzy w Polsce, którzy tego nie zrobili, powinni stanąć przez Trybunałem Konstytucyjnym. – Skoro premier może zignorować przepis o działaniu i powoływaniu Rady Prasowej, to na tej samej zasadzie obywatele mogą zignorować przepisy, które mówią o  konieczności płacenia podatków – ironizuje Waglowski. Niebezpieczny tłum Ukrytym reliktem PRL-u jest zakaz udziału obywatela w zbiegowiskach. – To przepis z zupełnie innej epoki – tłumaczy dr Marcin Górski. – W  całości oparty na archaicznym sposobie myślenia o roli prawa – dodaje. Choć znajduje się w kodeksie z 1997 r., został przepisany z ustawy z lat 60. W jego myśl karany jest każdy, „kto bierze czynny udział w  zbiegowisku, wiedząc, że jego uczestnicy wspólnymi siłami dopuszczają się gwałtownego zamachu na osobę lub mienie”. Zdaniem dr. Górskiego to  usankcjonowanie odpowiedzialności zbiorowej. – Karze podlega bowiem każdy, kto znalazł się w tłumie, wystarczy, że dwóch innych uczestników manifestacji na przykład kopnie policjanta. Czysty PRL! – ocenia dr Górski. Łukaszenka pod ochroną Z kolei art. 49 Kodeksu wykroczeń przewiduje, że za „okazywanie lekceważenia konstytucyjnym organom państwa” w miejscu publicznym można pójść do aresztu. Przepis uchwalono za wczesnego Gierka. Na jego podstawie właściwie powinno się zakazać jakiegokolwiek krytykowania przedstawicieli władzy. Ale uwaga: tylko tych, które wymienia konstytucja. A więc NIK, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, rzecznik praw obywatelskich się łapią, ale już Państwowa Komisja Wyborcza nie. Absurd? – I to jaki! Gdyby potraktować to serio, obywatel powinien zamknąć się w domu i w ogóle nie rozmawiać o polityce poza swoimi czterema ścianami – śmieje się dr Górski. Z kolei w myśl Kodeksu karnego kłopotliwe może się okazać organizowanie demonstracji przeciwko Putinowi czy Łukaszence. Za publiczne znieważenie głowy obcego państwa grożą nam bowiem trzy lata odsiadki. Zdaniem dr. Wąsowskiego potrzebny jest audyt legislacyjny, podczas którego prawnicy wyłapywaliby wszystkie pozostałości PRL-u. Niewykluczone zresztą, że tak się stanie. – Cieszę się, że NSZ walczy o wyrzucenie reliktów PRL z  przestrzeni prawnej i publicznej. Dekomunizacja prawa jest konieczna – wyjaśnia Maciej Wąsik, nowy poseł PiS. Jego zdaniem kompleksowym przeglądem prawa pod tym kątem powinien się zająć nowy parlament. – Myślę, że stosowna podkomisja w Sejmie byłaby dobrym rozwiązaniem – mówi.
Okładka tygodnika WPROST: 46/2015
Więcej możesz przeczytać w 46/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2015 (1705)

  • Hajdarowicz przegrywa za trotyl 8 lis 2015, 20:00 Właściciel „Rzeczpospolitej” Grzegorz Hajdarowicz przegrał proces z Mariuszem Staniszewskim, zastępcą redaktora naczelnego „Wprost”. Wyrok warszawskiego sądu nie tylko nakazuje Hajdarowiczowi zapłacić należne... 6
  • Polityczny klan Dudów 8 lis 2015, 20:00 Jednym z nowych posłów PiS został 65-letni Antoni Duda, stryj prezydenta. Nowy parlamentarzysta domyśla się, że w jakimś stopniu zadziałał zapewne efekt nazwiska, ale podkreśla, że ma też własny polityczny dorobek. – Przygodę z... 8
  • Żyć jak Bond 8 lis 2015, 20:00 Gdyby James Bond żył naprawdę, mógłby mieć kilka istotnych problemów bytowych. Oto szacunki zrobione przez brytyjski urząd ds. zagranicznych na prośbę telewizji CNBC. 68 539 funtów – tej kwoty, według obowiązującego prawa, nie... 10
  • Zmywaj naczynia, będziesz miał lepszy seks 8 lis 2015, 20:00 MĘŻCZYŹNI, KTÓRZY POMAGAJĄ W PRACACH DOMOWYCH, CZĘŚCIEJ UPRAWIAJĄ SEKS – do takich wniosków doszedł dr Matt Johnson z Uniwersytetu w Albercie, który przyjrzał się relacjom 1300 niemieckich par. Okazało się, że jeśli... 10
  • Arktyczna migracja rowerowa 8 lis 2015, 20:00 Mało znanym epizodem epopei migrantów docierających do Europy jest wykorzystanie przez co bardziej przedsiębiorczych drogi przez Moskwę, Murmańsk i półwysep Kola do położonego już za kręgiem polarnym norweskiego przejścia granicznego... 12
  • Gonitwa frankowych projektów 8 lis 2015, 20:00 JEST KOLEJNY PROJEKT USTAWY FRANKOWEJ. NAPISAŁ GO PROF. WITOLD MODZELEWSKI, A DOKUMENT KILKA DNI TEMU TRAFIŁ DO KANCELARII PREZYDENTA. W stosunku do zapisów ustawy frankowej PO, która zakładała, że koszty przewalutowania zostaną podzielone... 12
  • Zdarzyło się jutro 8 lis 2015, 20:00 Blanty wawelskie, rzeź Lemingowa, pasztet z Twittera i inne pasztety nadchodzących dni. „Kaczyński tworzy rząd, a Szydło w kolejce po mięso” poinformowałna czołówce „Super Express”. Informacja szybko została... 14
  • Czas przejmowania państwa 8 lis 2015, 20:00 W sprawie przyszłości Ministerstwa Skarbu Państwa i losów państwowych spółek panowała nerwówka. Telefony dzwoniące na linii Wrocław–Warszawa rozgrzewały się niemal do czerwoności. Nic dziwnego. Głównym rozgrywającym w tej... 18
  • Cisza powyborcza 8 lis 2015, 20:00 Cisza powyborcza Za nami wybory w Polsce, Kanadzie i Turcji. Nowy premier w Ottawie, liberał Justin Trudeau, oświadczył, że w jego gabinecie – pierwszy raz w historii Kanady – równiuteńko połowę składu będą stanowiły... 20
  • Komorowski jak Mikołaj 8 lis 2015, 20:00 Wartość upominków z ostatnich miesięcy urzędowania wyniosła, bagatela, ponad 730 tys. zł. W sumie od 1 stycznia do 30 września 2015 r. Kancelaria Prezydenta rozdała prezenty warte 1 mln 370 tys. zł. To oznacza, że ponad połowa tej... 22
  • PiS – 100 dni 8 lis 2015, 20:00 Zabawne jest rozliczanie PiS z obietnic wyborczych jeszcze przed objęciem władzy, co robi część dziennikarzy. Niemniej czas opozycji i karnawał się skończyły – czas iść do roboty. Ja tam jestem w Ameryce chowany, w związku z tym... 23
  • SKW na tropie opozycji 8 lis 2015, 20:00 W maju 2015 r. dziennikarz Cezary Gmyz ujawnił w tygodniku „Do Rzeczy” rozmowę Elżbiety Bieńkowskiej z Pawłem Wojtunikiem. Publikacja stała się pretekstem do rozpoczęcia zakrojonej na szeroką skalę obserwacji. Działania... 24
  • Moda na wyciąganie ręki do państwa 8 lis 2015, 20:00 Przy ulicy Foksal w Warszawie stoi kamienica Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego. Została zbudowana w 1897 r. w stylu neogotyckim. Dwa piętra, bogata fasada z klinkierowej cegły. Budynek zbudowano na działce podarowanej towarzystwu przez... 25
  • Kukiz i jego skłócona drużyna 8 lis 2015, 20:00 Zwolennicy Palikota, narodowcy, korwiniści, działacze stowarzyszenia Koliber i JOW-owcy to wybuchowa mieszanka. Koniec końców klub Kukiza się rozpadnie. Władzę przejmą narodowcy – taki scenariusz na temat przyszłości klubu... 26
  • Czas na ostrą jazdę 8 lis 2015, 20:00 To o nieżyjący Andrzej Lepper, lider Samoobrony, jako pierwszy zapowiedział, że „Wersalu w Sejmie już nie będzie”. Jegoludzie blokowali mównicę na sali plenarnej, uniemożliwiając głosowanie nad uchyleniem immunitetu... 28
  • Zdekomunizować prawo 8 lis 2015, 20:00 Dla wielu czwartkowa śmierć gen. Czesława Kiszczaka to symboliczny koniec epoki, w której próbowaliśmy się rozliczyć z PRL-em. Inni wskazują, że do Sejmu pierwszy raz nie weszła formacja będąca kontynuatorką PZPR. – 25... 30
  • Pomóżmy rodzinom, ale z głową 8 lis 2015, 20:00 Wszystkie one, wbrew temu, co chcą nam wmówić lewicowe media, mają sens, są społecznie sprawiedliwe i mają poparcie obywateli. Trudno zrozumieć, dlaczego zagraniczne sieci handlowe nie płacą od lat w Polsce podatków, dlaczego mamy nie... 32
  • Gimnazjalna droga na skróty 8 lis 2015, 20:00 Paradoks polega na tym, że politycy, którzy dziś wykorzystują temat agresji i szkolnych patologii jako koronny argument za likwidacją gimnazjów, kilkanaście lat temu używali go w dyskusji uzasadniającej powstanie tego typu szkół. W... 36
  • Polowanie na markety 8 lis 2015, 20:00 Trzeba się jednak zastanowić nad tym, że zachodnie sieci marketów nie płacą w Polsce podatków. Jeszcze kilka miesięcy temu prezydent Andrzej Duda straszył Polaków Bronko-Marketem. Na ulicy Pięknej w Warszawie otworzył sklep z... 38
  • Sklepikowi bankruci 8 lis 2015, 20:00 Joanna Pops dwa tygodnie temu zamknęła w Zielonej Górze dwa sklepiki szkolne. – Było bardzo ciężko. Ledwo starczało na czynsz i ZUS. W szkole, do której chodzi 400 uczniów, na przerwie miałam zaledwie trzech klientów –... 42
  • List, który odmienił oblicze Europy 8 lis 2015, 20:00 Dość spektakularnie zapowiadają się uroczystości 50. rocznicy ogłoszenia „Listu biskupów polskich do niemieckich”, z 18 listopada 1965 r. To tam padają słynne słowa „przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. Z tej okazji... 44
  • Samotność samobójcy 8 lis 2015, 20:00 Na drodze wjazdowej do dziesięciotysięcznego miasteczka na Dolnym Śląsku stoi tablica „Kożuchów wita”. Kawałek za tą tablicą z jadącego o poranku samochodu kierowca dostrzegł sylwetkę wiszącego na gałęzi mężczyzny.... 46
  • Mieszanka zamiast mleka 8 lis 2015, 20:00 Wbrew zaleceniom Światowej Organizacji Zdrowia tylko 4 proc. polskich niemowląt przez pierwsze pół roku karmionych jest wyłącznie piersią. Efekt? Rośnie nam pokolenie schorowanych grubasów. Mają w tym swój udział producenci sztucznego mleka. 50
  • Ekspansja z zadyszką 8 lis 2015, 20:00 Chcemy za pięć lat produkować milion ton miedzi, co dałoby nam piąte miejsce w rankingu obecnych producentów – prezes KGHM Herbert Wirth ma ambitne plany. Zainwestował w chilijską kopalnię Sierra Gorda. Jednak koszty okazały się o... 52
  • Prawda i zaufanie 8 lis 2015, 20:00 Pańska książka „Winning” sprzedała się w milionach egzemplarzy, a pan stał się autorytetem w dziedzinie zarządzania. Napisał ją pan po ponad 20 latach pracy na fotelu szefa GE. Teraz razem z żoną Suzy napisaliście kolejną... 54
  • Głos wschodniej flanki 8 lis 2015, 20:00 Już samo określenie ubiegłotygodniowego spotkania przywódców państw Europy Środkowej i Wschodniej jako „miniszczyt” oznaczało zastrzeżenie, że jego ustalenia raczej nie będą miały znamion epokowego przełomu. Jeśli jednak... 58
  • Szwedzi mają dość neutralności 8 lis 2015, 20:00 Rosja, przyzwyczajona przez lata do szwedzkiej uległości i usuwania się z drogi, zaskoczona jest zmianą polityki i nastrojów. Aneksja Krymu i wojna na Ukrainie spotkały się z ostrą krytyką Sztokholmu. Incydenty z naruszaniem wód... 62
  • Europa w obliczu seksualnego terroru 8 lis 2015, 20:00 Gdy kilka tygodni temu jedna ze stacji telewizyjnych pokazała rozmowę z imigrantem z Syrii, narzekającym, że z powodu braku seksu puchną mu genitalia, chichotom w internecie nie było końca. Jednak dziś nikomu już chyba nie jest do... 64
  • Rosyjski zaścianek 8 lis 2015, 20:00 Jeszcze dwa lata temu Rosjanie nazywali Kaliningrad swoim oknem na Zachód. Zanim polityka zagraniczna Kremla uderzyła w agresywne tony, lansowano wizję, że obwód ma stać się pomostem między UE i Rosją. Co odważniejsi eksperci... 66
  • Pornografia pustoszy mózgi dzieci 8 lis 2015, 20:00 Pornografia jest dzisiaj dostępna jak nigdy dotąd. Najbardziej niepokoi, że oglądają ją dzieci i młodzież. Do kontaktu z nią przyznaje się 77,5 proc. uczniów. Co pan na to? Pornografii nie powinno się oglądać przed inicjacją... 71
  • Idź i śpiewaj. Debiut w erze cyfrowej 8 lis 2015, 20:00 Do współpracy przy nagraniach tego, co popularność nieomal gwarantuje, tj. tematów popularnych audycji, zapraszani są zwykle uznani artyści, którzy dzięki temu wychodzą poza krąg dotychczasowych słuchaczy. Tomasz Stańko nigdy nie... 76
  • Komfort i szczęście Dawida Podsiadły 8 lis 2015, 20:00 Ta płyta powstawała inaczej niż „Comfort and Happiness”, największy polski hit ostatnich lat, którego sprzedaż przekroczyła 150 tys. egzemplarzy. Nie chcieliście iść wydeptaną ścieżką? Przy debiucie w zasadzie wszystko... 78
  • Duch i materia muzyczna 8 lis 2015, 20:00 Najpierw był film u nas znany jako „Uwierz w ducha”, a na świecie jako „The Ghost”. Hollywoodzki hit z roku 1990 wyreżyserowany przy Jerry’ego Zuckera uczynił megagwiazdami Demi Moore, Patricka Swayze i Whoopi... 80
  • Od Sumera do hipstera 8 lis 2015, 20:00 W1860 r. 11-letnia Grace Bedell z Westfield w stanie Nowy Jork napisała list, w którym zachęcała do zapuszczenia brody jednego z kandydatów w wyborach na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych. „Zarost bardziej pasuje do pańskiej... 82
  • Gdzie na narty 8 lis 2015, 20:00 W rankingach najlepszych ośrodków narciarskich w Polsce Białka Tatrzańska zdobywa od kilku lat pierwsze miejsce. Gospodarze stacji na Bani, Kotelnicy i Kaniówce modelowo wykorzystali ukształtowanie terenu i zadbali o dodatkowe atrakcje dla... 86
  • Słoneczna witamina życia 8 lis 2015, 20:00 Zapobiega nowotworom i infekcjom, opóźnia rozwój alzheimera. Witamina D3 to prawdziwy eliksir zdrowia o naukowo udowodnionej skuteczności. 94
  • Zapobiec grypie i cukrzycy 8 lis 2015, 20:00 Osoby z niedoborami witaminy D żyją krócej – mówi prof. Michael Holick z Bostońskiej Akademii Medycznej, specjalista w dziedzinie biochemii i endokrynologii. 96
  • Auto z noskiem tygrysa 8 lis 2015, 20:00 Gdy pojawia się nowa wersja znanego już samochodu, zawsze zaczyna się zabawa w „znajdź dziesięć szczegółów, którymi te auta się różnią”. Czasem faceci próbują w ten sposób analizować nieudane związki: porównują... 102
  • Pulpit w rozmiarze 40 cali 8 lis 2015, 20:00 Z tym monitorem jest tak, jakby nagle na biurku pojawił się potwór, który wszystko pożera. 40 cali przy rozdzielczości 4K sprawia, że przestrzeń naszej pracy staje się ogromna. Wszystkie okna otwartych programów, które do tej pory... 104
  • Zdrowie w smak 8 lis 2015, 20:00 Bez obawy – nikomu nic się nie stało, a uczestnicy bitwy cieszą się wciąż dobrym zdrowiem i kondycją. Anna Lewandowska, trenerka personalna, mistrzyni karate i domowa dietetyczka słynnego polskiego piłkarza, jest zdania, że... 112
  • Po OFE czas na likwidację ZUS 8 lis 2015, 20:00 Podobno z wyrokami sądów się nie dyskutuje. Tak mówią. Pozwolę sobie jednak ocenić ubiegłotygodniowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Uznał on, że grabież naszych pieniędzy z OFE, przeprowadzona przez rząd PO pod wodzą... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany