Zimna wojna i przymrozek

Zimna wojna i przymrozek

W moim filmie jest wiele tropów, które nagle stały się aktualne. Rosyjska inwazja na Krym spowodowała napięcie między Waszyngtonem i Moskwą, ale na razie to nie zimna wojna, tylko przymrozek – mówi Steven Spielberg, laureat trzech Oscarów, którego nowy film „Most szpiegów” wchodzi właśnie do polskich kin.

Zdawałoby się, że znamy już wszystkie zimnowojenne historie... A jednak „Mostowi szpiegów” udaje się zaskoczyć widownię. Jak pan trafił na postać adwokata Jamesa B. Donovana, która zainspirowała scenariusz filmu?


Dowiedziałem się o niej od brytyjskiego dramaturga Matta Charmana, który natknął się na nią, zbierając materiały do filmu o inwazji w Zatoce Świń. Po fiasku tamtej operacji Donovan pomagał wydostać z Kuby amerykańskich zakładników. Okazało się, że historia tego człowieka jest znacznie bardziej interesująca niż wydarzenia związane z samą inwazją. Matt prześledził jego losy aż od czasu procesów norymberskich. Donovan był wówczas doradcą prawnym, odpowiedzialnym za realizację filmów dokumentalnych Johna Forda i George’a Stevensa, które następnie posłużyły jako dowody przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym, który sądził zbrodniarzy hitlerowskich [Ford, Stevens i Samuel Fuller na zlecenie Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych i amerykańskich służb specjalnych dokumentowali zbrodnie wojenne, przede wszystkim wyzwalanie niemieckich obozów koncentracyjnych – przyp red.]. Następnie Charman wpadł na ślad historii, którą opowiadamy w filmie. To wydarzenia z lat 50., których bohaterami byli pojmani przez obce wywiady szpiedzy: radziecki Rudolf Abel i amerykański Francis Gary Powers. Ich wymiana nastąpiła na berlińskim moście Glienicke, co jest centralnym punktem akcji „Mostu szpiegów”. Z tą opowieścią Matt przyszedł do mnie. Byłem zachwycony. Nigdy wcześniej o tym nie słyszałem!

W tej historii jest tyle zbiegów okoliczności, że aż trudno uwierzyć, że ich nie wymyśliliście.

Prawda? To niesamowite, że życie samo napisało tak skomplikowany, wręcz nieprawdopodobny scenariusz. Szczególnie wątek z pojmanym przez zachodnioberlińskie władze amerykańskim studentem wygląda jak klasyczna bajeczka prosto z Hollywood. Ale naprawdę tak było. Dla młodego człowieka schwytanego za żelazną kurtyną i obwinionego o zdradę stanu James B. Donovan był gotowy zaryzykować wszystko. Także sukces operacji wymiany szpiegów. Donovan nigdy wcześniej nie spotkał Frederica Pryora, ale to nie miało znaczenia – chodziło o zasady. CIA próbowała odwieść go od tego pomysłu,zapewniała, że uda się jego uwolnienie wynegocjować następnym razem. Donovan powiedział po prostu: „Nie! Ma być dwóch za jednego”. Zaryzykował, ale odniósł sukces.

Tom Hanks, filmowy Donovan, gra u pana jedną z lepszych ról ostatnich lat. Abel w interpretacji Marka Rylance’a na długo zostaje w pamięci. Trudno było panu skompletować obsadę?

To było większe wyzwanie niż wszelkie kwestie logistyczne. Scenariusz, napisany przez Matta Charmana oraz Joela i Ethana Coenów, daje aktorom wielkie możliwości, ale stawia też duże wymagania. Stworzyli tak ciekawych psychologicznie bohaterów, że nawet ci, którzy mówią dwa zdania, mają interesującą osobowość. Dlatego podczas zdjęć musieliśmy bardzo uważać: wszystko było tak idealnie skomponowane, że najmniejszy błąd mógł zagrozić spójności scenariusza. Tom Hanks przyszedł mi do głowy od razu, kiedy zacząłem zastanawiać się nad Donovanem. Kto zagrałby Abla? – rozmyślałem. Dopiero co zobaczyłem Szekspirowski „Wieczór Trzech Króli” na Broadwayu z Markiem Rylance’em i nie mogłem przestać o nim myśleć. Także Amy Ryan, grająca żonę Donovana, była moim pierwszym wyborem, podobnie Sebastian Koch, czyli niemiecki prawnik Vogel... Na szczęście wszyscy mogli przyjąć moje propozycje. Miałem szczęście, bo bez odpowiedniej obsady ten film by się nie udał.

Myślę, że niewielu aktorów panu odmawia... Kostiumy do „Mostu szpiegów” przygotowała Kasia Walicka- -Maimone, za kamerą stanął Janusz Kamiński, część zdjęć powstała w Polsce. Polski wątek jest w tym filmie bardzo silny.

Po tylu latach wspaniale było znowu wrócić do pracy w Polsce. Odwiedzałem wasz kraj wiele razy od czasu „Listy Schindlera”, ale podczas żadnej z tych wizyt nie pracowałem. Minęło ponad 20 lat! Fragmenty „Mostu...” kręciliśmy we Wrocławiu. To miasto rodzinne Janusza. Znamy się jak łyse konie, jest dla mnie jak brat, choć może powinienem powiedzieć: jak żona. Bo przecież jesteśmy niczym para, nierozłączni od 22 lat, i jak każdy związek mamy swoje wzloty oraz upadki. We Wrocławiu miałem szansę zobaczyć miejsca, w których dorastał, zrozumieć środowisko, które go kształtowało, problemy, z jakimi się borykał... Bo kiedy Janusz był nastolatkiem, jego życie przypominało jazdę kolejką górską. Mało brakowało, a by się wykoleił... Pokazał mi wszystkie miejsca, które odcisnęły na nim piętno. Dla nas obu była to wyjątkowo nostalgiczna wizyta.

Czy po tylu latach w branży podchodzi pan do pracy inaczej niż na początku?

Film wciąż znaczy dla mnie nie mniej i nie więcej niż w 1971 r., kiedy powstał „Pojedynek na szosie”. Miałem od tamtej pory możliwość opowiedzieć światu wiele różnych historii, ale sam chyba nie zmieniłem się aż tak bardzo. Na przykład kiedy robię straszny film, to dlatego że sam się czegoś boję. To dla mnie rodzaj terapii, pozwala mi uwolnić się od własnych demonów i podzielić się tym z widzem. Ale kiedy już to zrobię, czuję się wolny i mogę robić kolejny film, już o czymś całkiem innym.

Kino nowej przygody, filmy historyczne, fantasy, science fiction, wojenne... W jakiej konwencji czuje się pan najlepiej?

Moja filmografia jest bardzo zróżnicowana i na papierze może wyglądać zaskakująco. W latach 80. i 90. stworzyłem sporo filmów fantasy, ale poczułem w pewnym momencie, że już wystarczy. Jeśli postawić „Most szpiegów” obok „Lincolna”, „Amistad”, „Szeregowca Ryana”, „Listy Schindlera” łatwo znaleźć wspólny mianownik. Zawsze brałem na warsztat opowieści, które były dla mnie ważne. Odkąd pamiętam, fascynowała mnie historia, to zresztą jedna z rzeczy, która połączyła mnie z Tomem Hanksem. Można powiedzieć, że nasza przyjaźń zaczęła się od odkrycia, że obaj jesteśmy maniakami! Wymieniamy się filmami dokumentalnymi, książkami i autobiografiami. Być może historie, które wybieram, na pierwszy rzut oka nie wyglądają jak materiał na film, ale dla mnie są warte opowiedzenia. W ciągu ostatnich 20 lat wiele razy ryzykowałem, podejmując decyzję o wyborze tematu, czasami odnosiłem sukces, kiedy indziej ponosiłem porażkę. Ale będę dalej robił takie kino, bo ma dla mnie znaczenie. Fani moich filmów fantastycznych mogą spać spokojnie. Nakręciłem niedawno „Big Friendly Giant”, zatem rodzinne kino fantastyczne wraca już w następne wakacje.

Obecna sytuacja polityczna, napięte stosunki Zachodu z Rosją, nadaje filmom takim jak „Most szpiegów” pewną aktualność. Brał to pan wcześniej pod uwagę?

Zdaję sobie sprawę, że jest w moim filmie wiele tropów, które nagle stały się aktualne. Wiedziałem o tym już na etapie prac nad scenariuszem, ale ówczesny pejzaż polityczny był jeszcze nieco inny, rosyjska inwazja na Krym była pieśnią przyszłości. To takie zimnowojenne echo, które spowodowało napięcie między Waszyngtonem i Moskwą. Dla wszystkich, którzy cenią prawo do wolności, postępowanie Rosjan jest nie do przyjęcia. Ale nie sądzę, żeby obecna sytuacja polityczna miała skalę porównywalną z zimną wojną. W powietrzu czuć lekki przymrozek, ale jak bardzo się schłodzi, zobaczymy.

Ten film opowiada o konieczności porozumienia się w kryzysowej sytuacji, pozornie bez wyjścia. To kolejny bardzo współczesny trop...

Myślę, że w sytuacjach kryzysowych, gdy ścierają się rozmaite ideologiczne postawy, warto posłuchać zdrowego rozsądku. Nasz świat byłby o wiele lepszy, gdybyśmy potrafili reagować na różne sytuacje z większą dozą współczucia. Empatia jest w ludzkim życiu bardzo potrzebna. Z przyjemnością patrzę na ludzi o dobrych sercach. Na kraje, które potrafią się odnaleźć w tej trudnej sytuacji i wesprzeć tych, którzy nie mają szans na samodzielne przetrwanie. Powinniśmy być uważni, współczujący i słuchać serca.

Żyje pan przeszłością czy raczej patrzy w przyszłość?

Patrzę przed siebie. Jeszcze tyle zostało do zrobienia! Skupiam się na tu i teraz. Gdybym wracał do początków kariery, rozpływał się we wspomnieniach, zostałbym nieznośnym egomaniakiem! Poza tym to rodzi frustrację. Zaraz chcę wracać do montażowni, a potem uświadamiam sobie, że jest o 20 lat za późno i nic już nie mogę zrobić. Dla dobra wszystkich zdecydowanie powinienem kontynuować poszukiwanie nowych tematów. Tym bardziej że znalezienie nowej historii godnej opowiedzenia jest bardzo trudne i czasochłonne. Dlatego nigdy nie przestaję szukać. I słucham. Słuchanie jest najważniejsze. �

ROZMOWA ODBYŁA SIĘ PODCZAS SPOTKANIA Z DZIENNI- KARZAMI Z MEDIÓW INNYCH KRAJÓW

©� WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE

Okładka tygodnika WPROST: 48/2015
Więcej możesz przeczytać w 48/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 48/2015 (1713)

  • Na co ten zamach 22 lis 2015, 20:00 Publicyści i politycy dobierają słowa jak nastolatki ubrania. Wypatrują takich, które najbardziej szokują otoczenie. Pech chciał, że ostatni tydzień zdominował paryski zamach. Wystarczyła chwila i masz – pierwsze strony pełne... 3
  • SKANER 22 lis 2015, 20:00 POLITYKA Wszystkie sprawki Jana Burego Były szef klubu PSL i niedawny lider tej partii na Podkarpaciu został w ubiegłym tygodniu zatrzymany przez CBA. Śledczy postawili mu sześć zarzutów dotyczących przestępstwa korupcji. Chodzi o tzw.... 6
  • ZDARZYŁO SIĘ JUTRO 22 lis 2015, 20:00 Wąs Jarosława, łaskawość Andrzeja i wszystkie spodziewane plagi syryjskie. 14
  • RZĄD W KOMPLECIE 22 lis 2015, 20:00 24 członków liczy gabinet premier Beaty Szydło. To dużo. Stało się tak m.in. za sprawą powołania nowych resortów – Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Ministerstwa Energetyki. W skład rządu weszli także ministrowie bez teki. Na zdjęciu... 16
  • Drugie uderzenie Kamińskiego 22 lis 2015, 20:00 Około 500 odchodzących polityków i urzędników trafia właśnie pod obserwację Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Służba będzie sprawdzać, czy w czasie pełnienia poprzednich funkcji wydawali decyzje korzystne dla nowych pracodawców. To prawdopodobnie największa operacja... 18
  • Płacić na dzieci, ale z sensem 22 lis 2015, 20:00 2004 rok. Piszę z kolegami projekt ustawy uzależniający wysokość kwoty wolnej w PIT od liczby dzieci w rodzinie. Chodzimy z tym pomysłem do polityków różnych opcji. Spotyka nas niedowierzanie i pytanie: po co? A dzisiaj? Duch epoki... 20
  • Będziemy bezlitośni 22 lis 2015, 20:00 Rozliczenie winnych nadużyć jest możliwe niezależnie od tego, gdzie dzisiaj są. Znajdziemy narzędzia, by takie osoby poniosły odpowiedzialność i nigdy więcej w obszarze publicznym nie miały możliwości działania – mówi „Wprost” Dawid Jackiewicz, minister... 22
  • ZUS to ściema 22 lis 2015, 20:00 Nastał nam nowy rząd, któremu przyjdzie zmierzyć się z licznymi wyzwaniami. Jednym z nich bez wątpienia jest system emerytalny, którego reforma często przewija się w obietnicach polityków. Szkoda tylko, że zazwyczaj ich pomysły nie... 24
  • Trupy w szafie MON 22 lis 2015, 20:00 Przetarg na zakup systemu obrony powietrznej stanął w miejscu. Polska strona otrzymała od Amerykanów ofertę, która nie spełnia naszych warunków. 25
  • Skarb „wielkiej czwórki” 22 lis 2015, 20:00 Spółki Skarbu Państwa czekają szybkie i głębokie zmiany personalne – wynika z informacji „Wprost”. Na pierwszy ogień pójdą największe: Orlen, PZU, KGHM i PGNiG. 26
  • Zamordysta idzie po władzę w PO 22 lis 2015, 20:00 Gdy Grzegorz Schetyna uśmiecha się, pokazując białe, wyremontowane za duże pieniądze zęby, wielu działaczom PO ten uśmiech wydaje się krwiożerczy. 27
  • Nie boję się Schetyny 22 lis 2015, 20:00 Platformie potrzeba drużynowego kierownictwa, Grzegorz jest urodzonym jednoosobowym przywódcą – mówi „Wprost” Tomasz Siemoniak, kandydat na przewodniczącego PO. 29
  • Twórca zwycięzców 22 lis 2015, 20:00 PiS nie wykonuje żadnego ruchu bez badań przeprowadzonych przez swojego PR-owca. To jedna z najbardziej tajemniczych postaci w rządzącej partii. 30
  • Festiwal gorących wypowiedzi 22 lis 2015, 20:00 Podwyższenie podatków, stosunek do imigrantów, rzeź Woli. Politycy PiS zachowują się tak, jakby nie zauważyli, że przejęli władzę i każde ich słowo jest nagłaśniane i analizowane. 31
  • Taniec na gruzach Europy 22 lis 2015, 20:00 Europa pręży muskuły w wojnie z terroryzmem, ale brak jej siły i determinacji do walki. Prędzej niż sukcesów w zwalczaniu terroryzmu i rozwiązania problemu migracji możemy doczekać się demontażu strefy Schengen. 32
  • Oferta Putina 22 lis 2015, 20:00 Rosjanom wcale nie chodzi o zwalczanie Państwa Islamskiego, lecz o ratowanie reżimu, bez którego Moskwa utraciłaby swój ostatni przyczółek za granicą – mówi prof. Mark Kramer, znawca Rosji z Uniwersytetu Harvarda. 35
  • Czego chcą i dlaczego nie spoczną, dopóki żyją 22 lis 2015, 20:00 Przywódcy ISIS, czyli Daeszu, mają wielki plan. Jego uwieńczeniem będzie zbudowanie obejmującego cały świat islamskiego kalifatu. 36
  • Wyższa szkoła terroru 22 lis 2015, 20:00 Państwo Islamskie ze szczegółami opracowało podstawy ideologii, narzędzia propagandy i taktykę swojej wojny z resztą świata. 38
  • Kreml cały na biało 22 lis 2015, 20:00 Jesteś politykiem z Unii lub USA? I ciebie o to zapytają. Dziennikarze arabskich gazet mają nowy sport: pytają polityków z Zachodu, jak oceniają arabską wiosnę, i z szelmowskim uśmieszkiem czekają na reakcję delikwenta. Bo transformacje... 39
  • Nasze ślepe i głuche służby 22 lis 2015, 20:00 – Dziś o terrorystach wiemy tyle, ile dostaniemy w raportach od służb sojuszniczych. Nie mamy źródeł na Bliskim i Środkowym Wschodzie. Nic nie wiemy, bo przez ostatnie lata nikomu nie zależało na służbach – mówi osoba związana z Agencją Wywiadu. 40
  • Imigranci na wagę złota 22 lis 2015, 20:00 Paryskie zamachy są korzystne głównie dla Rosji i mogą mieć opłakane skutki geopolityczne dla Polski w przypadku zwycięstwa w wyborach francuskiego Frontu Narodowego, na co się zanosi. Wzniosły też na inny poziom emocji dyskusje o... 41
  • Upici sukcesem 22 lis 2015, 20:00 Alkoholicy z pokolenia 30-latków często niczym nie przypominają stereotypowego pijaka. Nałóg mogą więc ukrywać latami. Nie tylko przed otoczeniem, ale też przed sobą. 42
  • Powrót Sienkiewicza 22 lis 2015, 20:00 W grudniu poznamy ekspertów, którzy opracują kanon lektur szkolnych. – Odejdziemy od czytania fragmentów książek – mówi szefowa MEN Anna Zalewska. Program nauki ma być wzbogacony o wychowanie patriotyczne. 46
  • Boskie matki 22 lis 2015, 20:00 Nowotwór w ciąży nie musi być wyrokiem ani dla dziecka, ani dla matki. Bo choć wielu ginekologów zaleca przerwanie ciąży, rak nie jest przesłanką do aborcji. A chore onkologicznie kobiety rodzą zdrowe dzieci. 48
  • Kardynał Wyszyński – święty prymas 22 lis 2015, 20:00 W tym tygodniu w Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych w Rzymie zostanie złożona dokumentacja o heroiczności cnót kard. Stefana Wyszyńskiego, czyli tzw. positio. Oznacza to, że rozpocznie się ostatni, decydujący etap w procesie beatyfikacyjnym... 51
  • Frankowy pat 22 lis 2015, 20:00 Frankowicze ostrzegają, że rząd dostał w schedzie po PO kredytową bombę, która może zaraz wybuchnąć. Prezydent Duda zobowiązał się w kampanii, że tę bombę rozbroi. Ale ustawa, którą przygotował, problemu zadłużonych we frankach nie rozwiązuje. 53
  • Kiedy podatek bankowy? 22 lis 2015, 20:00 Jak słychać, nowy rząd chce wprowadzić ten podatek przed końcem roku, by funkcjonował już od stycznia. 54
  • Węgiel wysokiej technologii 22 lis 2015, 20:00 Polskie kopalnie znajdują się w tarapatach. Odczuwają to firmy produkujące sprzęt dla górnictwa, bo otrzymują mniej zamówień. Stawiają więc na innowacje i wychodzą mocniej za granicę. Ale prawdziwe eldorado może być za kilka lat w… Polsce. 55
  • Wydobyć zysk 22 lis 2015, 20:00 Dobre wiadomości w górnictwie węgla kamiennego są w ostatnim czasie prawdziwym newsem. Przykłady firm górniczych, które walczą o zyski, pokazują, jak trudne jest to zadanie. 57
  • HOSSA BESSA 22 lis 2015, 20:00 Banki zestresowane Wartość walut spada o jedną czwartą, europejskie PKB nurkuje na siedmioprocentowym minusie, bezrobocie co roku rośnie o kolejne 2,5 proc. W tak ekstremalnych warunkach europejskie banki musiały przeżyć ponad dwa lata. Na... 60
  • Papież na celowniku 22 lis 2015, 20:00 Mnożą się zakulisowe próby skompromitowania papieża Franciszka. Wszystko wskazuje na to, że wojnę wypowiedziała mu przeciwna mu frakcja w Kurii Rzymskiej. 64
  • Vice, czyli (prawie) alternatywa dla tv 22 lis 2015, 20:00 Opowiadać o współczesnym świecie młodym ludziom ich językiem i mówić o sprawach pomijanych przez mainstreamowe media – to recepta sukcesu Vice Media. 68
  • Optymistyczny znaczy dziś fantastyczny 22 lis 2015, 20:00 KULTURA. RUSHDIE O WOJNIE ŚWIATÓW To haniebne, że bogate państwa Zatoki Perskiej nie zrobiły dotąd absolutnie nic dla uchodźców, z którymi łączą ich język, kultura i religia – mówi Salman Rushdie. W Polsce ukazała się właśnie jego kolejna powieść „Dwa lata, osiem... 70
  • Zgubne skutki zajadania stresu 22 lis 2015, 20:00 Przed stresem trudno uciec. Ważne, aby wiedzieć, jak go w zdrowy sposób rozładować. Zaglądanie do lodówki na pewno nie jest takim sposobem. Gdy jesteś niespokojny, poziom cukru we krwi rośnie, więc każda cząstka zjadanej czekolady zwiększy odczuwalny stres. 73
  • Pociąg do Hollywood 22 lis 2015, 20:00 Agata Kulesza, Marcin Dorociński, Joanna Kulig, Mateusz Kościukiewicz. Polscy aktorzy coraz częściej grają w europejskich i amerykańskich produkcjach. Ale rodzimy rynek wciąż jest dla nich atrakcyjniejszy. 74
  • Zimna wojna i przymrozek 22 lis 2015, 20:00 W moim filmie jest wiele tropów, które nagle stały się aktualne. Rosyjska inwazja na Krym spowodowała napięcie między Waszyngtonem i Moskwą, ale na razie to nie zimna wojna, tylko przymrozek – mówi Steven Spielberg, laureat trzech Oscarów, którego nowy film „Most... 76
  • Kiedy nic nie ma sensu 22 lis 2015, 20:00 Stałe uczucie zmęczenia, kiepski nastrój, zaburzenia koncentracji i brak popędu seksualnego mogą świadczyć o depresji. Najtrudniej przekonać o tym mężczyzn. 79
  • Sklonujmy sobie psa 22 lis 2015, 20:00 Ukochanego, dożywającego swoich dni czworonoga można sklonować. Chętnych podobno nie brakuje, mimo że takie zwierzęta są często chorowite. I różnią się od pierwowzorów. 82
  • Diamentowa klątwa 22 lis 2015, 20:00 Hindusi pozywają brytyjską królową, żeby odzyskać diament Koh-i-noor zagarnięty w epoce kolonialnej. Nie przekonuje ich nawet treść XIV-wiecznej przepowiedni, że na kamieniu ciąży klątwa, na którą odporni są tylko bogowie i kobiety. 84
  • To jest robota Paramonowa 22 lis 2015, 20:00 Morderca milicjanta stał się bohaterem podwórzowych ballad. 88
  • Kalejdoskop kulturalny 22 lis 2015, 20:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik 1. „Dziewczyna z pociągu” Paula Hawkins ŚWIAT KSIĄŻKI 2. „Feblik” Małgorzata Musierowicz AKAPIT PRESS 3. „Masa o bossach polskiej mafii” Artur Górski, Jarosław Sokołowski... 91
  • Program PiS realny, choć wymaga korekt 22 lis 2015, 20:00 Społeczne priorytety programowe, które przedstawiła pani premier Beata Szydło, w większości są potrzebne i da się je zrealizować. Wymagają jednak rozwagi, konsultacji i powiązania z istniejącymi już rozwiązaniami. Prześledźmy i... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany