Bolesne dojrzewanie

Bolesne dojrzewanie

Polska nie jest jedyna. W całej Europie na scenę wkracza nowa generacja liderów. Pokoleniowa zmiana warty następuje jednak bardzo opornie.

W Polsce ostatni rok upłynął na prawdziwym polowaniu na świeże, niesprane w codziennej medialnej naparzance twarze. PiS szturmem zdobył Pałac Prezydencki, a potem większość parlamentarną, wystawiając do walki wyborczej ludzi młodych i energicznych, sugerujących zerwanie z pokoleniem wchodzącym w politykę jeszcze w czasach PRL. Elektorat liberalny, osierocony przez rozpadające się PO, dostał całkiem nowy produkt polityczny w postaci NowoczesnejPL Ryszarda Petru, z liderem nieznanym dotąd szerzej wyborcom.


Swoją pracę wykonały także znajdujące się w stanie samolikwidacji partie postkomunistycznych weteranów z PSL i SLD. Ludowcy na czele masy upadłościowej po partii zmasakrowanej przez wyborców postawili młodego, choć pozbawionego charyzmy byłego ministra pracy Kosiniaka-Kamysza. Z kawiarnianego niebytu wychynął też Adrian Zandberg, pokonując cały wianuszek delfinów Leszka Millera w rywalizacji o to, kogo „Gazeta Wyborcza” ogłosi nową nadzieją polskiej lewicy. Te przetasowania nie są wyłącznie polską specyfiką. To część szerszego zjawiska pokoleniowej wymiany elit, dokonującego się w całej Europie od Warszawy przez Paryż po Madryt, gdzie po 40 latach dominacji dwupartyjnego systemu politycznego do parlamentu dostały się dwie całkiem nowe partie, prowadzone przez liderów, którzy mają jeszcze całą kadencję do czterdziestki.

CUDOWNE DZIECI

Długowłosego politologa Pablo Iglesiasa okrzyknięto cudownym dzieckiem hiszpańskiej polityki dopiero dwa lata temu. Awans jego Podemos z Facebooka do parlamentu odbył się w podobny sposób, jak w przypadku wielu innych antysystemowych partii, wliczając w to ruch Pawła Kukiza w Polsce: młodzi wyborcy poszli głosować na swoich rówieśników.

Co prawda Kukiz jest człowiekiem w średnim wieku, ale jako muzyk rockowy kojarzony jest jednak z młodymi odbiorcami. Lider hiszpańskiej Podemos Pablo Iglesias jest autentycznie młody: ma 37 lat. Albert Rivera, szef liberałów z Ciudadanos, jest jeszcze młodszy – ma 36 lat. Ci dwaj politycy rzucili wyzwanie hiszpańskiemu systemowi politycznemu, podzielonemu od dziesięcioleci między konserwatystów z Partido Popular i socjalistów z PSOE. Dla pokolenia 30-, 40-latków frankistowska Hiszpania, w której powstały zręby hiszpańskiej demokracji, to zamierzchła historia. Ich problem to bezrobocie, które dotyka połowę młodych Hiszpanów. Lekarstwa na tę plagę nie znaleźli dotąd ani socjaliści, ani konserwatyści, od 40 lat wymieniający się władzą w Hiszpanii. Badania dobrze ilustrują to rozdarcie: na stare, systemowe partie głosowali w większości 50- i 60-letni Hiszpanie. To jeden z powodów, dla których w Hiszpanii, podobnie jak w Polsce, kwestię zmiany systemu odmienia się przez rozmaite przypadki. I nikogo przy tym nie dziwi, że pisaniem nowej ustawy zasadniczej mógłby się zająć np. 32-letni Íñigo Errejón z partii Podemos, o którym nawet koledzy mówią, że wygląda na ucznia liceum, a nie wiceszefa dużej partii politycznej.

Wzorem dla hiszpańskich beniaminków jest nie tylko grecka antysystemowa partia Syriza, ale także inne cudowne dziecko europejskiej polityki. Jest nim 40-letni włoski socjalista Matteo Renzi, najmłodszy szef włoskiego rządu od zjednoczenia tego kraju w XIX w. Renzi jest typem sympatycznego, wyluzowanego lewicowca, paradującego na oficjalnych spotkaniach w dżinsach i trampkach. To może podobać się pokoleniu mediów społecznościowych. Renzi poza tym, że jest młody, jest też szefem 63. rządu włoskiego w ciągu ostatnich 69 lat i jednym z wielu zapowiadających ostateczne oczyszczenie bagna skorumpowanej biurokracji, niewydolnego systemu sądowniczego i mafijnych powiązań na styku polityki i biznesu. Ten lekceważony początkowo młodzieniaszek, którego największym osiągnięciem na stanowisku burmistrza Florencji było wyrzucenie ruchu samochodowego z zabytkowego centrum miasta, dokonał istotnego wyłomu we włoskiej polityce. Udało mu się zmienić ordynację wyborczą, będącą przekleństwem tamtejszego parlamentaryzmu tworzonego przez kruche koalicje rządzące padające pod byle podmuchem. Renzi przeprowadził także inną systemową zmianę, ograniczając znaczenie senatu, uważanego za głównego hamulcowego włoskich reform. Mimo oporu części opozycji zmiany przeprowadzono gładko, przedstawiając je jako konieczną korektę przestarzałych regulacji prawnych z lat 40. ubiegłego wieku.

METODA NA WNUCZKĘ

Pokoleniowa wymiana kadr politycznych nie ogranicza się wyłącznie do lewicy. Tyle że na prawicy, zgodnie zresztą z założeniami konserwatywnej doktryny, zamiast rewolucji mamy ewolucyjne zmiany. Stare wygi doskonale czują, że z racji wieku tracą kontakt z młodszym elektoratem, więc sięgają po młode twarze. PiS nie jest jedyną partią, która stosuje tę strategię. W Hiszpanii lider rządzących konserwatystów Mariano Rajoy skutecznie ograniczył rozmiary strat wyborczych, wystawiając do boju z 30-latkami z Podemos i Ciudadanos ich rówieśników. Twarzą Partido Popular w kampanii zakończonej niedzielnymi wyborami był 34-letni Pablo Casado, a szefową sztabu programowego konserwatystów jeszcze młodsza od niego, bo mająca 31 lat, Adrea Levy.

W niedawnych wyborach regionalnych we Francji gwiazdą Frontu Narodowego stała się nie szefowa partii Marine Le Pen, lecz jej siostrzenica. Marion Maréchal-Le Pen dostała się do parlamentu już trzy lata temu, wydzierając tytuł najmłodszej parlamentarzystki w dziejach Francji samemu Antoine’owi de Saint-Just, jakobinowi, który w wieku 24 lat został w 1791 r. członkiem Konwentu Narodowego. Straszące Frontem Narodowym media z trudem opierały się urokowi 25-letniej Marion Le Pen, która jeszcze niedawno wybuchała płaczem, gdy dziennikarze zadawali jej zbyt trudne pytania. Dziś, niezależnie od porażki, jaką poniosła w drugiej turze wyborów regionalnych, jest ona kreowana na nową Joannę d’Arc – wielką nadzieję tradycyjnej, ale jednak młodej Francji. To skuteczna strategia, maskująca fakt, że Marion programowo tkwi głęboko w latach 80., gdy jej ukochany dziadek Jean-Marie Le Pen poruszał się na marginesie życia politycznego, wietrząc żydowskie spiski i czcząc pamięć francuskich kolaborantów z Vichy.

DZIECI UNDERWOODA

W ramach pokoleniowej wymiany elit politycznych nowym generacjom zostały już przypisane określone role. Młodzi politycy lewicowi zawsze są przedstawiani jako nieskalani idealiści, wnoszący do skostniałych układów świeżość i szlachetną tradycję alterglobalistycznych zrywów sprzed dekady. Stąd bierze się popularność Pablo Iglesiasa czy zainteresowanie Adrianem Zandbergiem w Polsce. Młodej prawicy zarezerwowano za to patronat skutecznych, choć pozbawionych skrupułów cyników, od których roi się w serialu „House of Cards”. Niekwestionowanym bohaterem tego środowiska jest brytyjski premier David Cameron. Jest to polityk już niemłody, bo 50-letni, ale ciągle zachowujący świeżość enfant terrible europejskiej polityki, głęboko przywiązany do młodzieńczych ekscesów z czasów niesławnego Bullingdon Club. To oksfordzkie bractwo rozrabiaków wciąż wywiera przemożny wpływ na brytyjską politykę pomysłami takimi jak np. rozpisanie referendum na temat wyjścia Wielkiej Brytanii z UE, przez co europejskiemu establishmentowi jeży się włos na głowie. To, co w Brukseli, Berlinie i Paryżu jest cyniczną grą Camerona, na Wyspach przyciąga całe rzesze młodych działaczy. Co ciekawe, reakcje są bardzo podobne do tych, jakie w Polsce wywołało powołanie 20-latka na doradcę ministra obrony. „Parlament pełen jest doradców wyglądających na 13 lat, którzy nigdy nie pracowali poza partią, i biorących za to psie pieniądze, bo mamusia z tatusiem są szczęś liwi, mogąc wspomagać polityczne ambicje swoich pociech” – pisze na łamach „New Statesman” konserwatywny publicysta Willard Foxton.

Efektem ubocznym otwarcia torysów na młodzież są też niestety gimnazjalne problemy, niestety o poważnych politycznych konsekwencjach. Całkiem niedawno do dymisji musiał się podać Grant Shapps, minister w rządzie Camerona i jedna z kluczowych postaci sztabu wyborczego brytyjskiej partii konserwatywnej. Shapps zapłacił głową za wybryki swojego protegowanego Marka Clarke’a, który tak nękał młodego wolontariusza o nazwisku Elliott Johnson, że ten z rozpaczy popełnił samobójstwo. Przy okazji wyszło na jaw, że Clarke szantażował też jednego z wiceministrów skarbu, grożąc, że ujawni jego romans z partyjną aktywistką, oskarżając ją dodatkowo o antysemityzm.

EMABLOWANIE MATRONY

Pokoleniowa zmiana nie przebiega łatwo i bezboleśnie. I nie dotyczy to tylko Polski, gdzie młoda Barbara Nowacka, mając za plecami weterana Leszka Millera, skutecznie wyprowadziła lewicę z parlamentu. Spójrzmy choćby na 41-letniego greckiego premiera Aleksisa Tsiprasa. Jego Syriza była pierwszą z antysystemowych partii europejskich, która weszła przebojem do greckiej i europejskiej polityki. Unikający noszenia krawata Tsipras odwoływał się do skrajnie lewicowych, by nie powiedzieć rewolucyjnych tradycji. Władzę zdobył, obiecując wypowiedzenie posłuszeństwa bezdusznym technokratom w krawatach i uwolnieniem Greków z przykrego obowiązku spłacania zaciągniętych długów. Młodzieńczy entuzjazm i wiecowe zacięcie działacza komunistycznej młodzieżówki okazały się niewystarczającymi instrumentami do prowadzenia wojny z Niemcami, trzymającymi rękę na pieniądzach Europy. Premier i jego Syriza ugrzęźli w zgniłych kompromisach z unijną biurokracją. Poturbowany w starciach z Berlinem i rozczarowanymi rodakami Tsipras stracił świeżość młodego buntownika, dryfując powoli w stronę kolejnego lidera partyjnego establishmentu. Dziś Tsipras nie unika już krawata, tłumacząc zrezygnowanym rodakom, że terapie oszczędnościowe nałożone przez Niemców nie są wcale takie złe, jak się wydawało.

To nauka, którą szybko i często na własnych błędach przyswajają sobie młodzi antysystemowcy w całej Europie. Pewnie także ci w Hiszpanii będą musieli oddzielić świetnie sprawdzające się na wiecach teorie od praktyki rządzenia. A wtedy warto będzie przyjrzeć się Matteo Renziemu, który chyba najszybciej nauczył się lawirowania między polotem młodości a doświadczeniem weteranów. To dlatego do współpracy przy zmianie systemu politycznego we Włoszech wciągnął znienawidzonych powszechnie przez tamtejszą lewicą stronników byłego premiera Silvio Berlusconiego. Nie bał się także umizgów wobec kanclerz Angeli Merkel – bez wątpienia osoby z kompletnie innego pokolenia – żeby przekonać ją, że Włochy, mimo problemów z długiem publicznym i bezrobociem, to jednak nie Grecja. Starszy wiekiem polityk miałby pewnie problem z przyjęciem takiej strategii, ale Renzi bez wahania emabluje stateczną niemiecką matronę. W rodzinnej Florencji zmiękczał jej serce, każąc jej podziwiać„Narodziny Wenus” Botticellego, by potem urządzić wspólną konferencję prasową we florenckiej Akademii Sztuk Pięknych, tuż obok słynnego nagiego posągu Dawida, wyrzeźbionego przez Michała Anioła. ■

©� WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE

MIĘŚNIE, TATUAŻE, RODZINA

44-letni liberał Justin Trudeau został premierem Kanady wyłącznie dzięki świeżości i seksapilowi. Jego kampania wyborcza nie była zdominowana przez programowe dyskusje, bo spokojna kanadyjska polityka wcale ich nie potrzebowała. Wyborcy zwyczajnie się znudzili dotychczasowymi kandydatami. Trudeau świetnie to wykorzystał, umiejętnie dawkując mediom swoje półnagie zdjęcia atletycznego boksera albo inicjując ogólnonarodową dyskusję na temat swoich tatuaży. To, że ten malowniczy i fizycznie atrakcyjny polityk jest członkiem establishmentu kontrolującego przez dziesięciolecia kanadyjską politykę, jakoś umknęło wyborcom. Młodość ma swoje prawa, także w polityce. I jeśli mierzyć osiągnięcia Justina Trudeau miarą zachwytów na jego temat wyrażanych w mediach społecznościowych, to rzeczywiście mamy do czynienia z fenomenem polityka, którego wyborcy wielbią za to, że ministrem nauki zrobił noblistkę, a szefem resortu obrony byłego sikhijskiego komandosa.

Okładka tygodnika WPROST: 52/2015
Więcej możesz przeczytać w 52/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 52/2015 (1717)

  • Kasandra nasza narodowa 20 gru 2015, 20:00 Naród co do zasady mamy neurotyczny, i to bez zakupów świątecznych czy katastroficznych wizji Ryszarda Petru. Co prawda, antropolodzy nie widzą trwałego związku między narodowością a lękiem, ale ośrodek badawczy Credit Agricole plasuje... 4
  • SKANER 20 gru 2015, 20:00 TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W labiryncie zdarzeń Obsada Trybunału Konstytucyjnego jest najgorętszym tematem obecnej kadencji Sejmu i nic nie wskazuje na to, by miał on prędko zniknąć z czołówek serwisów informacyjnych. Wybór sędziów TK... 8
  • ZDARZYŁO SIĘ JUTRO 20 gru 2015, 20:00 Przebudzenie Mocy Prezesa, petrufikacja Polski, lis na sztandarach, a poza tym idą święta. 14
  • Dokładnie przyglądajcie się przyjaciołom 20 gru 2015, 20:00 Tego, co powiedział Martin Schulz, nie wolno traktować jedynie jako aroganckiej wypowiedzi butnego niemieckiego polityka. To element strategii, którą Berlin prowadzi od dawna. 18
  • Przemyśl Trybunalski 20 gru 2015, 20:00 Pendolino dojeżdża od tygodnia do Rzeszowa, a mieszkańcy Przemyśla i Jarosławia żądają wydłużenia trasy – można by powiedzieć – „dla państwa sędziów ze stolycy”. Tymczasem trzeba się przesiąść do czegoś... 20
  • Kisiel – miłosierdzie praktyczne 20 gru 2015, 20:00 Marzył o tym, by zwyciężył w Polsce zdrowy rozsądek, i walczył o to piórem. Nazywany był pierwszym felietonistą Rzeczypospolitej, a jego teksty wywarły wpływ na sposób myślenia niejednego pokolenia. 22
  • Wszystkie przygody przedsiębiorców 20 gru 2015, 20:00 Jak Pixar stworzył „Toy Story”, jak Ford utopił miliony w Edselu, skąd się wziął Xerox oraz jak zostać milionerem i założyć firmę, która będzie monopolem. Oto lista biznesowych lektur na święta. 24
  • HOSSA BESSA 20 gru 2015, 20:00 Duńska Kasandra straszy Duński Saxo Bank jak co roku opublikował dziesięć szokujących prognoz na przyszły rok. I jak co roku mają one niewiele wspólnego z rzeczywistością. Cena ropy dramatycznie wzrośnie z obecnych 37 do 100 dolarów... 26
  • Tak wygląda przyszłość 20 gru 2015, 20:00 Doradca zawodowy ma jedno zadanie: zaktywizować i utrzymać podopiecznego w zatrudnieniu. Najpierw zrozumieć dlaczego ten był bezrobotny, a potem holistycznie zmienić jego życie. 27
  • Bolesne dojrzewanie 20 gru 2015, 20:00 Polska nie jest jedyna. W całej Europie na scenę wkracza nowa generacja liderów. Pokoleniowa zmiana warty następuje jednak bardzo opornie. 28
  • Zbudujmy FreeDOM 20 gru 2015, 20:00 Dzieci, kobiety, mężczyźni nie są na sprzedaż” – to zdanie z kampanii organizacji HAART Kenya i Fundacji Razem dla Afryki zszokowało mnie. I dzieje się tak, przyznaję, właściwie za każdym razem, gdy słyszę słowa: niewola,... 31
  • Nazywam się Kurdystan 20 gru 2015, 20:00 Turecki prezydent Erdog˘an, mając do wyboru dopuścić Kurdów do udziału we władzy albo zdusić ich opór, skłania się ku rozwiązaniu siłowemu. Z drugiej strony narasta przekonanie o nieuchronności konfliktu i potrzebie oporu za wszelką cenę. 32
  • Tragiczne safari 20 gru 2015, 20:00 Jeśli rządy afrykańskich krajów nie zdołają poskromić kłusowników, za kilka dekad nie spotkamy tam już słoni, nosorożców czy lwów. 36
  • Wyrwałam się z piekła 20 gru 2015, 20:00 W wieku 16 lat uwięziono mnie w szemranym night-clubie, miałam być prostytutką. Jeden z klientów mnie zgwałcił – wspomina Anna Golędzinowska, była topmodelka i prezenterka włoskiej telewizji. 38
  • Żona zawiodła go do Boga 20 gru 2015, 20:00 Choroba żony jeszcze bardziej otworzyła mnie na cierpienie innych ludzi. Od 2007 r. przeżyłem siedem pogrzebów. Żony był siódmy. Ale wciąż się nie poddaję. Jestem zrobiony z twardego kruszcu – mówi aktor Jerzy Zelnik. Dziś prowadzi dom, w którym mieszka razem z synem,... 42
  • Kiedy Patryk poznał Annę 20 gru 2015, 20:00 Radzio pokazał nam nowe oblicze życia. Nie tęsknię za poprzednim - mówi Anna Jaki, mama chłopca z zespołem Downa i żona wiceministra sprawiedliwości. 44
  • Cud pełzający 20 gru 2015, 20:00 Każdemu polecałbym wizualizowanie swojej śmierci. Wyobraźmy sobie, że dowiedzieliśmy się, że mamy umrzeć za trzy tygodnie o 15.20. Zastanówmy się, co do tego czasu uda nam się zrobić? Komu przebaczyć, kogo poprosić o przebaczenie, jakie relacje uporządkować? – mówi... 46
  • Śpiewam Panu 20 gru 2015, 20:00 Kolega lekarz mówił: chcesz być jak tygrys na scenie, mam na to zastrzyk. Chcesz się dobrze czuć albo spać? Jest na to tabletka. Jakbym nie spotkał na swojej drodze Ewy, mojej obecnej żony, to nie wiem, czy byśmy dzisiaj rozmawiali – mówi „Wprost” piosenkarz... 48
  • Mistyczka powiedziała: nie martw się 20 gru 2015, 20:00 Przerażająca diagnoza, walka z białaczką limfoblastyczną i cud. Znalazł się dawca szpiku, doszło do przeszczepu. Ale to nie koniec zmagań posła PiS Artura Górskiego. 50
  • Pobity przez życie 20 gru 2015, 20:00 Nie ma narkomana, który nie marzy o wolności od ćpania – wyznaje „Wprost” Dobromir „Mak” Makowski, raper, autor skierowanego do młodzieży projektu profilaktycznego Rap Pedagogia. Dawniej – narkoman, włamywacz, złodziej. 52
  • Wygrać siebie 20 gru 2015, 20:00 Depresja, śmierć najbliższych, poważna choroba. Zanim Sylwia stała się Elsi, przeszła kilka poważnych kryzysów. Dziś jest jedną z najlepiej zapowiadających się gwiazd rynku gier fantasy. 54
  • Biskupa droga do latarni 20 gru 2015, 20:00 Gdy cztery lata temu spowodował wypadek po pijanemu, wydawało się, że to koniec jego kościelnej kariery. Od tego czasu bp Piotr Jarecki przeszedł jednak terapię odwykową, pracował fizycznie, a także mieszkał w klasztorze o najsurowszej regule. Teraz wraca do pracy jako... 56
  • Polska – Woody Allen narodów 20 gru 2015, 20:00 Francuscy czytelnicy chwalą mnie, że tak to śmiesznie wymyśliłem, że niby Polacy to tacy wiecznie narzekający fataliści. Cóż, mówię wtedy szczerze, że to nie stylizacja. Nawet bon mot ukułem, że pesymizm i wisielczy humor to nasz wkład w Unię – mówi Zygmunt Miłoszewski,... 58
  • Jarosław Kaczyński – kingmaker 20 gru 2015, 20:00 Prezes Prawa i Sprawiedliwości rozbił w tym roku polityczny bank. Jego partia zdobyła urząd prezydenta i bezwzględną większość w parlamencie. 62
  • Andrzej Duda – czy się uda? 20 gru 2015, 20:00 Jest głową państwa i jednym przywódców obozu, który ma w Polsce pełnię władzy. Otwarte pozostaje pytanie jak tę władzę wykorzysta. 64
  • Człowiek, który ograł świat 20 gru 2015, 20:00 Mamy najlepszą grę roku, więc możemy myśleć, że jesteśmy najmądrzejsi. Trzeba nam życzyć, żeby nie odbiła nam palma. Nie chcemy, żeby odbiła – mówi Adam Kiciński, prezes CD Projekt, twórcy „Wiedźmina”, najlepszej gry na świecie w 2015 r. 66
  • Rok węgierskiego wojownika 20 gru 2015, 20:00 Viktor Orbán nie tylko odzyskał popularność we własnym kraju, ale wypłynął jako liczący się, choć kontrowersyjny polityk europejski. 68
  • To NIE ICH ROK 20 gru 2015, 20:00 Miał być polskim Christianem Diorem, zostały po nim pusty lokal, nieczynna strona internetowa i kupa śmiechu. 70
  • Klęska Czerwonej Torebki 20 gru 2015, 20:00 W ciągu zaledwie roku zdrowa spółka giełdowa stała się spółką śmieciową. I ciągnie na dno jej twórcę Mariusza Świtalskiego. 72
  • Niezatapialna Angela 20 gru 2015, 20:00 Niemiecka kanclerz ma za sobą najtrudniejszy rok w karierze. Pogłoski o jej rychłym odejściu są jednak mocno przesadzone, a mogących jej zagrozić konkurentów nie widać. 74
  • To nie jest krajdla bankierów 20 gru 2015, 20:00 Leszek Czarnecki odczuł zawirowania w sektorze bankowym i chimeryczne nastroje polityków. I choć końcówka roku jest dla niego lepsza, to początki były trudne. 76
  • Przeklęta strategia „samorządność” 20 gru 2015, 20:00 W czasach komunizmu jedną ze strategii opozycyjnych było wydzieranie komunistom różnych obszarów życia. Oczywiście nie można tego było robić zupełnie wprost, bo wywołałoby to natychmiastową kontrakcję, zatem robiono to pod hasłem... 77
  • W kościele popkultury 20 gru 2015, 20:00 Darth Vader, hobbit Frodo, Superman – największych bohaterów kultury masowej łączy to, że ich postacie stworzono, odwołując się do Biblii. 80
  • Satyra dobrego sortu 20 gru 2015, 20:00 Internet zdemokratyzował satyrę polityczną. Dziś, żeby rozśmieszać ludzi, nie potrzeba dostępu ani do łamów czasopism, ani do telewizji, ani do sceny. Wystarczy dowcip i komputer. 82
  • Morze Martwe jeszcze nie martwe 20 gru 2015, 20:00 Mimo dzielących je konfliktów państwa Bliskiego Wschodu zdecydowały się na współpracę, by uratować najsłynniejsze słone jezioro na świecie. 84
  • Polskie święta 20 gru 2015, 20:00 Żaden inny dzień w roku nie pachnie tak jak polska Wigilia. Zapach jest chyba najważniejszym atrybutem tego wyjątkowego dnia i wieczoru. 88
  • Aniołowie prostoty 20 gru 2015, 20:00 Oj, żebyście wiedzieli, jak ja nienawidzę tej pseudosztuki na talerzach. Tych dań z miliona składników wyglądających jak zielnik pensjonarki lub laurka gimnazjalistki, a nie coś, czym uczciwy człowiek chciałby zaspokoić apetyt. 88
  • Zdrowa zima 20 gru 2015, 20:00 Jak wzmocnić odporność organizmu, aby przez całą zimę nie kaszleć i nie chodzić z zatkanym nosem? To naprawdę proste! 89
  • Boże Narodzenie bez laktozy 20 gru 2015, 20:00 Jak przeżyć święta przy nietolerancji laktozy? Unikać sałatek z majonezem, śledzi w śmietanie i ciast z kremem. 90
  • Celiakia a dieta bezglutenowa 20 gru 2015, 20:00 O celiakii stało się ostatnio głośno, szczególnie w kontekście dietybezglutenowej. Czym jest gluten i czy rzeczywiście nam szkodzi? 92
  • Czarne złoto 20 gru 2015, 20:00 Kawa wydłuża życie – ogłosili niedawno amerykańscy naukowcy. Trzeba się z tego cieszyć, bo Polska staje się kawową potęgą. 94
  • Tradycja w parze z innowacyjnością 20 gru 2015, 20:00 Polacy chętnie poszerzają wiedzę na temat mocnych trunków i kulinariów. W parze z tym rosną oczekiwania. 94
  • Skąd pochodzi wigilijny karp? 20 gru 2015, 20:00 Największy kompleks stawów hodowlanych w Europie znajduje się na Dolnym Śląsku. Na rozciągających się na 7 tys. ha Stawach Milickich od ośmiu wieków hoduje się m.in. karpie. 98
  • Konsultacje anti-aging w Viva-Derm 20 gru 2015, 20:00 O możliwościach współczesnej medycyny w kontekście starzenia się organizmu, rozmawiamy z docentem Ernestem Kucharem – specjalistą w klinice Viva-Derm. 100
  • AUTO 20 gru 2015, 20:00 Rajd po krainie marzeń Przeciętny samochód jeżdżący po polskich drogach ma mniej więcej osiem lat i jest wart w porywach do 15 tys. zł. Ani to dużo, ani mało. Na tyle nas stać i już. Ponieważ są jednak święta, możemy na chwilę... 102
  • Filmowy prezent 20 gru 2015, 20:00 To nie jest pomysł na brak prezentu. To pomysł na najlepszy, najbardziej oryginalny prezent! 103
  • KNOW-HOW 20 gru 2015, 20:00 Wystarczy postawić go przy ścianie, a zaczną się cuda. Mowa o projektorze Philips Screeneo, który stojąc zaledwie kilkanaście centymetrów od ściany, wyświetli obraz o przekątnej 50 cali. Odsuńmy go trochę dalej i mamy pełne 100 cali.... 104
  • Kochane siły ciemności 20 gru 2015, 20:00 Całe szczęście, że mamy „Gwiezdne wojny”, czyli świat, w którym dobro jest dobrem, a zło złem. Wiadomo, że Jedi są ucieleśnieniem cnót, których tak bardzo brakuje nam w codziennym życiu. Może czasem drażni u nich brak... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany