Tragiczne safari

Tragiczne safari

Jeśli rządy afrykańskich krajów nie zdołają poskromić kłusowników, za kilka dekad nie spotkamy tam już słoni, nosorożców czy lwów.

Na zdjęciu zrobionym na początku października dumny biały mężczyzna z zawieszoną na ramieniu strzelbą serdecznym uściskiem dłoni pieczętuje ze swoim przewodnikiem finał polowania. Za plecami mają trofeum: ponad 50-letniego, majestatycznego słonia, z wielkimi ciosami, ważącymi po 50 kg. Zdaniem Związku Przewodników Safari w Zimbabwe to jeden z największych okazów, jakie widziano w tym kraju od ponad 30 lat. Za jego odstrzelenie niemiecki turysta zapłacił władzom blisko 60 tys. dolarów. Myśliwego z Niemiec nie odstraszył przykład Waltera Palmera, amerykańskiego dentysty, który trzy miesiące wcześniej zabił lwa objętego programem naukowym uniwersytetu w Oksfordzie. Gdy zwierzę opuściło Park Narodowy Hwange w Zimbabwe, trafiła go strzała wystrzelona z kuszy myśliwego. Mężczyzna pochwalił się zdobyczą na Facebooku. Wtedy na jego gabinecie pojawiły się obraźliwe napisy, a w sieci zaczęły krążyć oskarżenia i groźby. Palmer wyjechał na wieś i czeka, aż afera ucichnie.


Oba przypadki mocno uwrażliwiły opinię publiczną na problem ginących gatunków zwierząt w Afryce. Każdego roku 18,5 tys. myśliwych przyjeżdża do 23 afrykańskich krajów, które zezwalają na odstrzał grubego zwierza. Niektórzy obrońcy przyrody proponują wprowadzenie moratorium na polowania na wielką afrykańską piątkę: słonie, bawoły, lwy, nosorożce i lamparty. Sytuacja rzeczywiście jest katastrofalna i jeśli nic się nie zmieni, za pół wieku nie uświadczymy na Czarnym Lądzie żadnego z tych zwierząt. Choć społeczne potępienie skupia się dziś na myśliwych, to największymi szkodnikami afrykańskiej fauny są kłusownicy. O ile myśliwi każdego roku podczas legalnych polowań zostawiają w Afryce 200 mln dolarów, to czarny rynek safari wart jest dziś 5 mld dolarów. W tym samym tygodniu, kiedy Niemiec strzelał do słonia, w parkach narodowych Zimbabwe znaleziono 26 słoni otrutych cyjankiem (tydzień wcześniej – 14). Problemy Zimbabwe nie są odosobnione, z podobnymi boryka się cały kontynent.

Pamiątki splamione krwią

W dramatycznej sytuacji znajduje się dziś populacja afrykańskich słoni leśnych. W Demokratycznej Republice Konga żyje ich obecnie 7-10 tys., czyli zaledwie 10 proc. populacji sprzed 20 lat. W sąsiednim Kongu, w otulinie Parku Narodowego Nouabale Ndoki, ginie ich tysiąc rocznie. W Republice Środkowoafrykańskiej także wybito większość z 80-tysięcznej populacji. Nie lepiej jest w Tanzanii – tylko w rezerwacie Selous Game zabija się co miesiąc 50 słoni. Przyrodnicza Agencja Śledcza (EIA), która zajmuje się monitorowaniem niszczenia środowiska naturalnego, ocenia, że na początku XX w. w Afryce żyło jakieś 5-10 mln słoni. Dziś ich liczbę oblicza się na 470-690 tys., a w niektórych krajach wyginęły całkowicie. Co roku znika 8 proc. populacji słoni afrykańskich, podczas gdy tempo ich rozrodu wynosi tylko 6 proc. Jeśli nic się nie zmieni, to za 25 lat słonia afrykańskiego zobaczymy co najwyżej w zoo. Słonie zabijane są dla ciosów, których cena rynkowa to kilka tysięcy dolarów za kilogram, więc na dorodnym zwierzęciu można zarobić nawet 200 tys. dolarów. To właśnie z powodu łatwego zarobku w przemyt kości słoniowej zaangażowani są nie tylko kłusownicy, ale i armie rządowe, źle opłacani strażnicy parków, brutalne partyzantki oraz mafia. Organizacja TRAFFIC, zajmująca się monitorowaniem dzikich zwierząt, wskazuje, że towar trafia głównie do wschodniej Azji. W jeszcze gorszej kondycji jest populacja nosorożców czarnych, które kłusownicy zabijają dla rogów. To wyjątkowo okrutny proceder. Zwierzę jest ogłuszane, a potem za pomocą piły mechanicznej odcinany jest róg. Ranny, pozostawiony na pastwę losu nosorożec wykrwawia się w ciągu kilku godzin. Jego róg jeszcze kilkanaście lat temu wykorzystywany był głównie w Jemenie do wytwarzania rękojeści ceremonialnych sztyletów (tzw. jambiya). Dziś w większości mielony jest na proszek i wysyłany do Azji. Wietnamczycy sądzą, że w takiej formie jest doskonałym lekarstwem na raka, Chińczycy z kolei wierzą, że jakoby wzmacnia potencję, choć to bzdura. Na czarnym rynku za kilogram sproszkowanego rogu nosorożca płaci się blisko 60 tys. dolarów. To więcej niż za złoto czy kokainę i bardziej kuszące, bo ewentualne sankcje są mniej dotkliwe.

Skutki zabobonów są takie, że od 1960 r. wybito 97,6 proc. populacji tych zwierząt, a ich obecna liczba w całej Afryce to zaledwie 4880 (dane Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody – IUCN). Sytuacja jest tak zła, że nosorożcom coraz częściej chirurgicznie usuwa się rogi, aby stawały się bezwartościowe dla kłusowników. Strażnicy rezerwatów przyrody mają rozkaz „strzelać, by zabić”, jeśli zobaczą kłusowników. W Parku Narodowym Mkomazi w Tanzanii przy życiu zostało zaledwie 15 nosorożców (40 lat temu było ich ponad 200). Każdy z nich dostał do całodobowej ochrony uzbrojonego strażnika.

Nierówna walka

Kłusownictwo w Afryce przybrało dziś rozmiar plagi. Zagrożone są też goryle czy słynne madagaskarskie lemury. Spokojnie nie może spać nawet król zwierząt. O ile jeszcze w latach 50. ubiegłego wieku w całej Afryce żyło jakieś 400 tys. lwów, dziś jest ich zaledwie 20-30 tys. Wszystkiemu winne są bieda i brak edukacji na temat szkód wynikających z zabijania zwierząt. Pomijając fakt istnienia samego gatunku, ludzie nie zdają sobie sprawy, że jedna trzecia gatunków drzew występujących w Afryce Zachodniej musi przejść przez układ pokarmowy słoni, aby wykiełkować. Problemy potęguje prawo, które w wielu krajach Afryki przewiduje za kłusownictwo śmiesznie niskie kary. Poza tym przestępca musi zostać złapany na gorącym uczynku. Standardy jakiś czas temu postanowiła podwyższyć RPA. W 2012 r. tamtejszy sąd skazał obywatela Tajlandii za udział w międzynarodowym gangu handlującym rogiem nosorożca na 40 lat pozbawienia wolności. W 2014 r. sędziowie wydali jeszcze sroższy wyrok – 77 lat więzienia dla mężczyzny, który zabił trzy młode nosorożce w słynnym Parku Narodowym Krugera. – To jedna z najwyższych kiedykolwiek zasądzonych kar za kłusownictwo. Mamy nadzieję, że dla kłusowników będzie to jasna wiadomość – komentował wyrok Reynold Thakhuli, rzecznik Parków Narodowych RPA. Przez jakiś czas pewnie była, ale kilka tygodni temu Sąd Najwyższy RPA zniósł nałożony w 2009 r. zakaz handlu rogami nosorożców.

Niejednoznaczne jest także prawo międzynarodowe. Dla przykładu w 1989 r. słoń afrykański został zaklasyfikowany do pierwszej kategorii międzynarodowego układu CITIES, który całkowicie zakazał handlu jego ciosami. Po kilku latach jednak coraz więcej afrykańskich państw zaczęło protestować, że w magazynach zalega im kość słoniowa zebrana od słoni, które padły z przyczyn naturalnych (to wersja oficjalna). Konwencja Waszyngtońska zezwoliła wówczas na kilka monitorowanych sprzedaży drogocennego materiału. To był błąd. Doszło do nadużyć, a obecna sytuacja jest jeszcze gorsza niż przed rokiem 1989. Walka z kłusownikami jest nierówna. Często dysponują oni nowoczesną bronią maszynową i nawet noktowizorami, polowania urządzając z helikoptera. Nieliczni strażnicy, których wiecznie brakuje, muszą uganiać się za nimi starymi jeepami, trzymając w rękach wysłużoną broń. – Ochrona zwierząt w parkach narodowych często przerasta możliwości zwykłych strażników przyrody – przyznaje John Scanlon, sekretarz generalny CITES.

Aby zlikwidować problem kłusownictwa, potrzebne są skoordynowane działania. Kłusownicy polują, bo płacą im za to handlarze. Sytuację pogarsza fakt, że w wielu azjatyckich krajach bogacąca się klasa średnia uważa posiadanie przedmiotów z kości słoniowej lub kłów innych zagrożonych wyginięciem zwierząt za wyraz statusu społecznego.

Należałoby więc zacząć od pracy u podstaw, by ograniczyć źródła problemu. Do walki z kłusownictwem stają naukowcy. Amerykański profesor Samuel Wasser z Uniwersytetu Waszyngtońskiego, opracował metodę przypasowywania DNA z kości do żyjących stad. Pracownicy poszczególnych parków narodowych zbierają próbki odchodów żyjących tam słoni i przesyłają do centrali. W ten sposób tworzy się mapa poszczególnych populacji. Kiedy celnicy zarekwirują nielegalne ciosy, na podstawie badań da się określić, skąd pochodzą, a dzięki temu wzmocnić ochronę na danym obszarze. Być może niedługo uda się stworzyć także mapę innych gatunków zwierząt.

Piętnowanie myśliwych wywołuje nacisk na działania ograniczające polowania, nawet te legalne. Przykładem jest choćby zmiana przepisów unijnych dotyczących zakazu wwożenia na teren UE trofeów z polowań na lwy. Amerykańskie linie lotnicze Delta, United i American Airlines już wprowadziły zakaz przewozu trofeów myśliwskich na pokładach samolotów. Wcześniej zrobiły to South Africa Airways i Emirates. Coś drgnęło też po chińskiej stronie. Ochrona zagrożonych gatunków jest jednym z najczęściej poruszanych tematów na Weibo, chińskim odpowiedniku Twittera, gdzie o kłach słoni i nosorożców dyskutują celebryci i przedstawiciele mediów. ■

©℗ Wszelkie PRAWA ZASTRZEżone

APOKALIPSA ZWIERZĄT

Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych IUCN podaje, że zagrożonych jest 37 proc. afrykańskich ssaków.

Słoń afrykański

Na początku XX w. w Afryce żyło 5-10 mln słoni. Dziś 470-690 tys.

Lew afrykański

Wciągu ostatnich 50 lat populacja tych zwierząt zmniejszyła się o 68 proc. i liczy dziś 20-30 tys. osobników.

Nosorożec czarny

Od 1960 r. wybito 97,6 proc. populacji tych zwierząt. Zostało ledwie 4880 sztuk.

Goryl górski

Kłusownicy polują na niego ze względu na mięso i łapy. Na wolności żyje tylko 400 przedstawicieli gatunku.

Gazela Dama

W całej Afryce ich populacja liczy zaledwie 300 osobników.

Oryx szablorogi

Przy życiu pozostało niewiele ponad 200 sztuk.

Okładka tygodnika WPROST: 52/2015
Więcej możesz przeczytać w 52/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 52/2015 (1717)

  • Kasandra nasza narodowa 20 gru 2015, 20:00 Naród co do zasady mamy neurotyczny, i to bez zakupów świątecznych czy katastroficznych wizji Ryszarda Petru. Co prawda, antropolodzy nie widzą trwałego związku między narodowością a lękiem, ale ośrodek badawczy Credit Agricole plasuje... 4
  • SKANER 20 gru 2015, 20:00 TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W labiryncie zdarzeń Obsada Trybunału Konstytucyjnego jest najgorętszym tematem obecnej kadencji Sejmu i nic nie wskazuje na to, by miał on prędko zniknąć z czołówek serwisów informacyjnych. Wybór sędziów TK... 8
  • ZDARZYŁO SIĘ JUTRO 20 gru 2015, 20:00 Przebudzenie Mocy Prezesa, petrufikacja Polski, lis na sztandarach, a poza tym idą święta. 14
  • Dokładnie przyglądajcie się przyjaciołom 20 gru 2015, 20:00 Tego, co powiedział Martin Schulz, nie wolno traktować jedynie jako aroganckiej wypowiedzi butnego niemieckiego polityka. To element strategii, którą Berlin prowadzi od dawna. 18
  • Przemyśl Trybunalski 20 gru 2015, 20:00 Pendolino dojeżdża od tygodnia do Rzeszowa, a mieszkańcy Przemyśla i Jarosławia żądają wydłużenia trasy – można by powiedzieć – „dla państwa sędziów ze stolycy”. Tymczasem trzeba się przesiąść do czegoś... 20
  • Kisiel – miłosierdzie praktyczne 20 gru 2015, 20:00 Marzył o tym, by zwyciężył w Polsce zdrowy rozsądek, i walczył o to piórem. Nazywany był pierwszym felietonistą Rzeczypospolitej, a jego teksty wywarły wpływ na sposób myślenia niejednego pokolenia. 22
  • Wszystkie przygody przedsiębiorców 20 gru 2015, 20:00 Jak Pixar stworzył „Toy Story”, jak Ford utopił miliony w Edselu, skąd się wziął Xerox oraz jak zostać milionerem i założyć firmę, która będzie monopolem. Oto lista biznesowych lektur na święta. 24
  • HOSSA BESSA 20 gru 2015, 20:00 Duńska Kasandra straszy Duński Saxo Bank jak co roku opublikował dziesięć szokujących prognoz na przyszły rok. I jak co roku mają one niewiele wspólnego z rzeczywistością. Cena ropy dramatycznie wzrośnie z obecnych 37 do 100 dolarów... 26
  • Tak wygląda przyszłość 20 gru 2015, 20:00 Doradca zawodowy ma jedno zadanie: zaktywizować i utrzymać podopiecznego w zatrudnieniu. Najpierw zrozumieć dlaczego ten był bezrobotny, a potem holistycznie zmienić jego życie. 27
  • Bolesne dojrzewanie 20 gru 2015, 20:00 Polska nie jest jedyna. W całej Europie na scenę wkracza nowa generacja liderów. Pokoleniowa zmiana warty następuje jednak bardzo opornie. 28
  • Zbudujmy FreeDOM 20 gru 2015, 20:00 Dzieci, kobiety, mężczyźni nie są na sprzedaż” – to zdanie z kampanii organizacji HAART Kenya i Fundacji Razem dla Afryki zszokowało mnie. I dzieje się tak, przyznaję, właściwie za każdym razem, gdy słyszę słowa: niewola,... 31
  • Nazywam się Kurdystan 20 gru 2015, 20:00 Turecki prezydent Erdog˘an, mając do wyboru dopuścić Kurdów do udziału we władzy albo zdusić ich opór, skłania się ku rozwiązaniu siłowemu. Z drugiej strony narasta przekonanie o nieuchronności konfliktu i potrzebie oporu za wszelką cenę. 32
  • Tragiczne safari 20 gru 2015, 20:00 Jeśli rządy afrykańskich krajów nie zdołają poskromić kłusowników, za kilka dekad nie spotkamy tam już słoni, nosorożców czy lwów. 36
  • Wyrwałam się z piekła 20 gru 2015, 20:00 W wieku 16 lat uwięziono mnie w szemranym night-clubie, miałam być prostytutką. Jeden z klientów mnie zgwałcił – wspomina Anna Golędzinowska, była topmodelka i prezenterka włoskiej telewizji. 38
  • Żona zawiodła go do Boga 20 gru 2015, 20:00 Choroba żony jeszcze bardziej otworzyła mnie na cierpienie innych ludzi. Od 2007 r. przeżyłem siedem pogrzebów. Żony był siódmy. Ale wciąż się nie poddaję. Jestem zrobiony z twardego kruszcu – mówi aktor Jerzy Zelnik. Dziś prowadzi dom, w którym mieszka razem z synem,... 42
  • Kiedy Patryk poznał Annę 20 gru 2015, 20:00 Radzio pokazał nam nowe oblicze życia. Nie tęsknię za poprzednim - mówi Anna Jaki, mama chłopca z zespołem Downa i żona wiceministra sprawiedliwości. 44
  • Cud pełzający 20 gru 2015, 20:00 Każdemu polecałbym wizualizowanie swojej śmierci. Wyobraźmy sobie, że dowiedzieliśmy się, że mamy umrzeć za trzy tygodnie o 15.20. Zastanówmy się, co do tego czasu uda nam się zrobić? Komu przebaczyć, kogo poprosić o przebaczenie, jakie relacje uporządkować? – mówi... 46
  • Śpiewam Panu 20 gru 2015, 20:00 Kolega lekarz mówił: chcesz być jak tygrys na scenie, mam na to zastrzyk. Chcesz się dobrze czuć albo spać? Jest na to tabletka. Jakbym nie spotkał na swojej drodze Ewy, mojej obecnej żony, to nie wiem, czy byśmy dzisiaj rozmawiali – mówi „Wprost” piosenkarz... 48
  • Mistyczka powiedziała: nie martw się 20 gru 2015, 20:00 Przerażająca diagnoza, walka z białaczką limfoblastyczną i cud. Znalazł się dawca szpiku, doszło do przeszczepu. Ale to nie koniec zmagań posła PiS Artura Górskiego. 50
  • Pobity przez życie 20 gru 2015, 20:00 Nie ma narkomana, który nie marzy o wolności od ćpania – wyznaje „Wprost” Dobromir „Mak” Makowski, raper, autor skierowanego do młodzieży projektu profilaktycznego Rap Pedagogia. Dawniej – narkoman, włamywacz, złodziej. 52
  • Wygrać siebie 20 gru 2015, 20:00 Depresja, śmierć najbliższych, poważna choroba. Zanim Sylwia stała się Elsi, przeszła kilka poważnych kryzysów. Dziś jest jedną z najlepiej zapowiadających się gwiazd rynku gier fantasy. 54
  • Biskupa droga do latarni 20 gru 2015, 20:00 Gdy cztery lata temu spowodował wypadek po pijanemu, wydawało się, że to koniec jego kościelnej kariery. Od tego czasu bp Piotr Jarecki przeszedł jednak terapię odwykową, pracował fizycznie, a także mieszkał w klasztorze o najsurowszej regule. Teraz wraca do pracy jako... 56
  • Polska – Woody Allen narodów 20 gru 2015, 20:00 Francuscy czytelnicy chwalą mnie, że tak to śmiesznie wymyśliłem, że niby Polacy to tacy wiecznie narzekający fataliści. Cóż, mówię wtedy szczerze, że to nie stylizacja. Nawet bon mot ukułem, że pesymizm i wisielczy humor to nasz wkład w Unię – mówi Zygmunt Miłoszewski,... 58
  • Jarosław Kaczyński – kingmaker 20 gru 2015, 20:00 Prezes Prawa i Sprawiedliwości rozbił w tym roku polityczny bank. Jego partia zdobyła urząd prezydenta i bezwzględną większość w parlamencie. 62
  • Andrzej Duda – czy się uda? 20 gru 2015, 20:00 Jest głową państwa i jednym przywódców obozu, który ma w Polsce pełnię władzy. Otwarte pozostaje pytanie jak tę władzę wykorzysta. 64
  • Człowiek, który ograł świat 20 gru 2015, 20:00 Mamy najlepszą grę roku, więc możemy myśleć, że jesteśmy najmądrzejsi. Trzeba nam życzyć, żeby nie odbiła nam palma. Nie chcemy, żeby odbiła – mówi Adam Kiciński, prezes CD Projekt, twórcy „Wiedźmina”, najlepszej gry na świecie w 2015 r. 66
  • Rok węgierskiego wojownika 20 gru 2015, 20:00 Viktor Orbán nie tylko odzyskał popularność we własnym kraju, ale wypłynął jako liczący się, choć kontrowersyjny polityk europejski. 68
  • To NIE ICH ROK 20 gru 2015, 20:00 Miał być polskim Christianem Diorem, zostały po nim pusty lokal, nieczynna strona internetowa i kupa śmiechu. 70
  • Klęska Czerwonej Torebki 20 gru 2015, 20:00 W ciągu zaledwie roku zdrowa spółka giełdowa stała się spółką śmieciową. I ciągnie na dno jej twórcę Mariusza Świtalskiego. 72
  • Niezatapialna Angela 20 gru 2015, 20:00 Niemiecka kanclerz ma za sobą najtrudniejszy rok w karierze. Pogłoski o jej rychłym odejściu są jednak mocno przesadzone, a mogących jej zagrozić konkurentów nie widać. 74
  • To nie jest krajdla bankierów 20 gru 2015, 20:00 Leszek Czarnecki odczuł zawirowania w sektorze bankowym i chimeryczne nastroje polityków. I choć końcówka roku jest dla niego lepsza, to początki były trudne. 76
  • Przeklęta strategia „samorządność” 20 gru 2015, 20:00 W czasach komunizmu jedną ze strategii opozycyjnych było wydzieranie komunistom różnych obszarów życia. Oczywiście nie można tego było robić zupełnie wprost, bo wywołałoby to natychmiastową kontrakcję, zatem robiono to pod hasłem... 77
  • W kościele popkultury 20 gru 2015, 20:00 Darth Vader, hobbit Frodo, Superman – największych bohaterów kultury masowej łączy to, że ich postacie stworzono, odwołując się do Biblii. 80
  • Satyra dobrego sortu 20 gru 2015, 20:00 Internet zdemokratyzował satyrę polityczną. Dziś, żeby rozśmieszać ludzi, nie potrzeba dostępu ani do łamów czasopism, ani do telewizji, ani do sceny. Wystarczy dowcip i komputer. 82
  • Morze Martwe jeszcze nie martwe 20 gru 2015, 20:00 Mimo dzielących je konfliktów państwa Bliskiego Wschodu zdecydowały się na współpracę, by uratować najsłynniejsze słone jezioro na świecie. 84
  • Polskie święta 20 gru 2015, 20:00 Żaden inny dzień w roku nie pachnie tak jak polska Wigilia. Zapach jest chyba najważniejszym atrybutem tego wyjątkowego dnia i wieczoru. 88
  • Aniołowie prostoty 20 gru 2015, 20:00 Oj, żebyście wiedzieli, jak ja nienawidzę tej pseudosztuki na talerzach. Tych dań z miliona składników wyglądających jak zielnik pensjonarki lub laurka gimnazjalistki, a nie coś, czym uczciwy człowiek chciałby zaspokoić apetyt. 88
  • Zdrowa zima 20 gru 2015, 20:00 Jak wzmocnić odporność organizmu, aby przez całą zimę nie kaszleć i nie chodzić z zatkanym nosem? To naprawdę proste! 89
  • Boże Narodzenie bez laktozy 20 gru 2015, 20:00 Jak przeżyć święta przy nietolerancji laktozy? Unikać sałatek z majonezem, śledzi w śmietanie i ciast z kremem. 90
  • Celiakia a dieta bezglutenowa 20 gru 2015, 20:00 O celiakii stało się ostatnio głośno, szczególnie w kontekście dietybezglutenowej. Czym jest gluten i czy rzeczywiście nam szkodzi? 92
  • Czarne złoto 20 gru 2015, 20:00 Kawa wydłuża życie – ogłosili niedawno amerykańscy naukowcy. Trzeba się z tego cieszyć, bo Polska staje się kawową potęgą. 94
  • Tradycja w parze z innowacyjnością 20 gru 2015, 20:00 Polacy chętnie poszerzają wiedzę na temat mocnych trunków i kulinariów. W parze z tym rosną oczekiwania. 94
  • Skąd pochodzi wigilijny karp? 20 gru 2015, 20:00 Największy kompleks stawów hodowlanych w Europie znajduje się na Dolnym Śląsku. Na rozciągających się na 7 tys. ha Stawach Milickich od ośmiu wieków hoduje się m.in. karpie. 98
  • Konsultacje anti-aging w Viva-Derm 20 gru 2015, 20:00 O możliwościach współczesnej medycyny w kontekście starzenia się organizmu, rozmawiamy z docentem Ernestem Kucharem – specjalistą w klinice Viva-Derm. 100
  • AUTO 20 gru 2015, 20:00 Rajd po krainie marzeń Przeciętny samochód jeżdżący po polskich drogach ma mniej więcej osiem lat i jest wart w porywach do 15 tys. zł. Ani to dużo, ani mało. Na tyle nas stać i już. Ponieważ są jednak święta, możemy na chwilę... 102
  • Filmowy prezent 20 gru 2015, 20:00 To nie jest pomysł na brak prezentu. To pomysł na najlepszy, najbardziej oryginalny prezent! 103
  • KNOW-HOW 20 gru 2015, 20:00 Wystarczy postawić go przy ścianie, a zaczną się cuda. Mowa o projektorze Philips Screeneo, który stojąc zaledwie kilkanaście centymetrów od ściany, wyświetli obraz o przekątnej 50 cali. Odsuńmy go trochę dalej i mamy pełne 100 cali.... 104
  • Kochane siły ciemności 20 gru 2015, 20:00 Całe szczęście, że mamy „Gwiezdne wojny”, czyli świat, w którym dobro jest dobrem, a zło złem. Wiadomo, że Jedi są ucieleśnieniem cnót, których tak bardzo brakuje nam w codziennym życiu. Może czasem drażni u nich brak... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany