Trzech kandydatów do rządzenia historią

Trzech kandydatów do rządzenia historią

Instytut Pamięci Narodowej czekają zmiany i nie wpłynie na to wzmożona aktywność w poszukiwaniu prywatnych archiwów w domach PRL-owskich generałów. Będzie historyczne trzęsienie ziemi.

Prywatne archiwa Czesława Kiszczaka, powrót sprawy TW Bolka, rewizja w domu Wojciecha Jaruzelskiego w poszukiwaniu kolejnych archiwów sprawiły, że Instytut Pamięci Narodowej znalazł się w centrum zainteresowania. Platforma Obywatelska i Nowoczesna mają mu za złe upublicznienie akt „Bolka” bez badań grafologicznych, które miałyby ponad wszelką wątpliwość potwierdzić, że agentem o tym kryptonimie był Lech Wałęsa. Z powodu przeszukania w domach Kisz- czaka i Jaruzelskiego „Gazeta Wyborcza” histerycznie ogłosiła, że IPN powołał policję historyczną, która będzie chodziła po domach PRL-owskich generałów. Z kolei Prawo i Sprawiedliwość od dawna sarka, że IPN pod kierownictwem Łukasza Kamińskiego jest niemrawe i strachliwe. Nie dość aktywnie ściga zbrodniarzy stalinowskich i prowadzi lustrację. A ponieważ PiS może dziś zrobić z każdą instytucją, co zechce, już wiadomo, że IPN czekają zmiany.

STRACHLIWE LENIUSZKI


O tym, co znajdzie się w nowej ustawie o IPN, na razie niewiele wiadomo. Koncepcje – według nieoficjalnych informacji – dosyć często się zmieniają. Tak czy inaczej kierownictwo partii postanowiło nie ujawniać jej treści do wyborów uzupełniających do Senatu, które odbyły się w miniony weekend. Chodziło o to, że w nowej koncepcji do IPN ma być włączona Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, a przewodniczącą rady w połowie stycznia, a więc niespełna dwa miesiące temu, została Anna Anders, kandydatka PiS w wyborach uzupełniających do Senatu. PiS słusznie więc nie pokazywał projektu ustawy, bo głupio byłoby ogłaszać przed wyborami, że pani Anders może stracić to stanowisko. Teraz jednak prace ruszą z kopyta, bo w czerwcu kończy się kadencja obecnego prezesa IPN Łukasza Kamińskiego. Do 25 marca rada IPN powinna rozpisać konkurs na nowego prezesa, którego później zatwierdza Sejm. Ale w instytucie można usłyszeć, że PiS z całą pewnością nie zaakceptuje tak wyłonionego szefa IPN. Dlatego uchwali nową ustawę, w której prawdopodobnie zmieni zasady wyboru prezesa IPN, rezygnując m.in. z konkursów. – To będzie błąd, bo jednak konkursy na szefa IPN nie były fikcyjne, tylko realne, ścierały się w nich różne koncepcje – mówi Antoni Dudek, prezes rady IPN. Arkadiusz Mularczyk, współautor nowej ustawy o IPN, uważa jednak, że konkurs konkursem, a instytucja pozostawia bardzo wiele do życzenia.

Jeszcze do niedawna wśród następców Łukasza Kamińskiego wymieniano m.in. historyka Sławomira Cenckiewicza, byłego pracownika IPN i współautora głośnej książki „SB a Lech Wałęsa”, oraz Krzysztofa Szwagrzyka, który zasłynął ekshumacjami na Łączce, gdzie chowano pomordowanych Żołnierzy Wyklętych. Obaj nie są w dobrych stosunkach z obecnym prezesem IPN. Sławomir Cenckiewicz ma pretensje do IPN jako instytucji. Uważa, że instytut jest opanowany przez PO, a jego pracownicy to „strachliwe leniuszki”. Gdy po ujawnieniu dokumentów z szafy Czesława Kiszczaka dotyczących Lecha Wałęsy na IPN posypały się gromy, że nie czekano m.in. na ekspertyzy grafologiczne, Cenckiewicz napisał ironicznie na Twitterze: „Zmienili ustawę o IPN, wymienili kolegium na radę, wybrali sobie prezesa... I nagle PO-wiacki IPN popełnił zbrodnię!”. A jeszcze przed przejęciem i ujawnieniem dokumentów historyk napisał oświadczenie będące rodzajem instrukcji dla IPN, jak należy postępować z dokumentami znalezionymi u Kiszczaka. Czytamy w nim m.in., że dokumenty powinny zostać natychmiast zabezpieczone przez prokuratorów IPN w obecności pracowników archiwum, poddane oględzinom, niezwłocznie włączone do zbioru ogólnego archiwum IPN i w ciągu najdalej kilku dni udostępnione dziennikarzom i historykom. Dalej Cenckiewicz przedstawił rozmaite pretensje pod adresem IPN, m.in. tę, że domu Kiszczaka nie przeszukano wcześniej, a także że odmówiono wszczęcia postępowania lustracyjnego przeciwko Lechowi Wałęsie.

– Wymienione powyżej zapytania, wątpliwości i fakty każą nam z elementarną nieufnością spoglądać na działania obecnego kierownictwa IPN, które w obliczu nowelizacji ustawy o IPN próbuje być może zagrać sprawą Wałęsy, zapominając o własnych zaniechaniach w tej sprawie – napisał Cenckiewicz. Nie najlepiej układają się też stosunki Kamińskiego ze Szwagrzykiem. Obaj pracowali we wrocławskim IPN i tam podobno narodziła się ich wzajemna niechęć. Szwagrzyk wyspecjalizował się w ekshumacjach ofiar komunizmu, m.in. na Łączce, gdzie byli wrzucani do zbiorowych bezimiennych grobów pomordowani Żołnierze Wyklęci, a także na cmentarzu przy ulicy Wałbrzyskiej. Gdy prace zostały wstrzymane przez wojewodę mazowieckiego Jacka Kozłowskiego oraz prezydent Warszawy Hannę Gronkiewicz-Waltz, IPN zachował się bardzo powściągliwie w tej sprawie. Na początku pojawiły się nawet sugestie, że to IPN doprowadził do wstrzymania prac.

NIENAPISANA BIOGRAFIA

Do niedawna wydawało się, że i Cenckiewicz, i Szwagrzyk mają prawie równe szanse w wyścigu do fotela IPN. Cenckiewicz był faworytem, jako że został pełniącym obowiązki szefa Centralnego Archiwum Wojskowego i pełnomocnikiem ds. reformy archiwów wojskowych. Bez wątpienia cieszy się też poparciem szefa MON Antoniego Macierewicza.

Z drugiej strony planowane wyodrębnienie w nowej ustawie o IPN pionu poszukiwania szczątków ofiar stalinizmu przemawiałoby na rzecz Szwagrzyka. Poza tym obchody Dnia Żołnierzy Wyklętych 1 marca również miały wzmocnić jego kandydaturę. Ostatnio – jak wynika z nieoficjalnych informacji – wszystko się zmieniło i głównym kandydatem został Cenckiewicz, któremu bardzo pomogła szafa Kiszczaka. Cenckiewicz od lat udowadnia, że Lech Wałęsa był tajnym współpracownikiem SB o pseudonimie Bolek i że jego współpraca nie zakończyła się w 1972 r., jak głosi encyklopedia IPN, tylko trwała dużo dłużej. Z materiałów przechowywanych przez Kiszczaka wynika, że dopiero w 1976 r. doszło do zerwania kontaktów późniejszego lidera Solidarności z SB. Z drugiej strony w PiS można usłyszeć, że Cenckiewicz nie ma dobrych notowań u prezesa Jarosława Kaczyńskiego, bo dotychczas nie ukazała się druga część biografii Lecha Kaczyńskiego. Pierwsza, której Cenckiewicz jest współautorem, wydana w 2013 r., zakończyła się na roku 2005. Do opisania został jeszcze cały okres prezydentury, a o książce nic nie słychać. Jak widać, wskazanie nowego szefa IPN wcale nie jest takie proste, jak by się mogło wydawać. Może dlatego w nieoficjalnych rozmowach politycy PiS uważają, że nawet szanse Łukasza Kamińskiego na utrzymanie stanowiska wcale nie zostały ostatecznie pogrzebane. Szczególnie że uwiarygodnił się przy okazji szafy Kiszczaka.

Arkadiusz Mularczyk twierdzi co prawda, że na razie o personaliach się nie dyskutuje, ale jednocześnie przyznaje: – Cenckiewicz i Szwagrzyk mają swoje zasługi, odważnie działali na niwie polityki historycznej. Ale jeżeli dojdzie do zmiany ustawy i likwidacji konkursu na stanowisko prezesa IPN, to PiS raczej nie będzie się dopiero wówczas rozglądał za odpowiednim kandydatem, tylko wstawi na to stanowisko już wytypowanego człowieka. Antoni Dudek, szef rady IPN, przez PiS uważany za szarą eminencję instytutu, mówi, że jest wiele spraw, które należałoby załatwić nowelizacją ustawy. – Na przykład co zrobić ze zbiorem zastrzeżonym, moim zdaniem powinien zostać zlikwidowany, bo w tej chwili dochodzi do paradoksalnej sytuacji, że lepiej chronione są materiały archiwalne niż niektóre z tych wytwarzanych na bieżąco przez służby – mówi Dudek. – Mamy ok. 300 tys. niezweryfikowanych oświadczeń lustracyjnych, głównie kandydatów na radnych, i też należałoby coś z tym zrobić. Jest wreszcie kwestia pionu śledczego, który po 2020 r., kiedy przedawni się większość badanych spraw, nie będzie potrzebował ponad 80 prokuratorów. Gdyby te sprawy zostały załatwione, to przyklasnąłbym takiej nowelizacji. Dudkowi podoba się też pomysł powołania pionu do poszukiwań szczątków ofiar stalinizmu, bo IPN i tak się już tym zajmuje.

– Ale już dołączenie do IPN Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa nie jest takie jednoznaczne – mówi. – Instytut i tak jest duży, a byłby jeszcze większy. To grozi spowolnieniem procesu decyzyjnego. Mularczyk jednak uważa, że IPN wymaga głębszej reformy. Piętnuje zbyt dużą autonomię rady i pionu prokuratorskiego. – Wzięli się do roboty dopiero pod presją nowelizacji ustawy – mówi. – Nie rozumiem, dlaczego już dawno temu nie przeszukano domów PRL-owskich notabli w poszukiwaniu dokumentów archiwalnych. Nie rozumiem, w jaki sposób wyciekła do mediów lista 21 generałów, u których prokuratorzy planują przeszukania. Przecież teraz już niczego nie znajdą. No i jest jeszcze kwestia lustracji – piętnowało się płotki, a chroniło grube ryby. Dlatego – według Mularczyka – należałoby wrócić do formy lustracji z 2006 r. i ujawnić zapisy ewidencyjne wszystkich tajnych współpracowników SB. Poseł zastrzega się jednak, że takie przepisy mogą się znaleźć w odrębnej ustawie, a nie planowanej rychłej nowelizacji ustawy o IPN. ■

©� WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE

Okładka tygodnika WPROST: 10/2016
Więcej możesz przeczytać w 10/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2016 (1727)

  • Europa nie pomoże KOD 6 mar 2016, 20:00 Ani Wenecka, ani Europejska Komisja nie spełnią nadziei opozycji. Nie zawrócą biegu wydarzeń w Polsce. Nie żeby nasz rząd był wyjątkowo odporny na presję zewnętrzną, bo nie jest, ale dlatego że europejskie rządy są zbyt rozkojarzone... 4
  • SKANER 6 mar 2016, 20:00 PO PUBLIKACJI „WPROST” PIP sprawdza, czy był mobbing na UW W MINIONYM TYGODNIU PAŃSTWOWA INSPEKCJA PRACY ROZPOCZĘŁA KONTROLĘ W SPRAWIE PO- DEJRZEŃ O MOBBING W INSTYTUCIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH (ISM) UNIWERSYTETU... 8
  • Zdarzyło się jutro 6 mar 2016, 20:00 Wenecja przecieka, a Waszczykowski odpływa, czyli wydarzenia mniej lub bardziej prawdopodobne. 14
  • Potworny los dzieci 6 mar 2016, 20:00 Ponad 10 tys. uchodźców, głównie dzieci, przepadło gdzieś bez śladu. Policje wielu państw odnajdują je w domach publicznych, wyrywają z rąk organizacjom przestępczym, ale to tylko drobna część zaginionych. Jeszcze jeden koszmar, o którym obrońcy otwartych granic wolą nie mówić. 18
  • Zdelegalizujmy islam 6 mar 2016, 20:00 W momencie, w którym pozwalamy na rozprzestrzenianie się tej religii, to automatycznie tworzymy strefy, w których obywatele są pozbawiani tych wolności. Na przykład kobiety i dzieci w islamie nie mają przecież żadnych praw – mówi „Wprost” Miriam Shaded,... 21
  • Polska niegotowa na uchodźców 6 mar 2016, 20:00 W tym roku do Polski ma trafić nawet 400 imigrantów. Nieoficjalnie mówi się, że pierwsza setka może przybyć już w marcu. Problem w tym, że jak na razie nie ma nawet przepisów regulujących tę operację, wątpliwości budzą też pomysły jej sfinansowania. 24
  • Jak ma wyglądać relokacja w 2016 6 mar 2016, 20:00 Etap I: Weryfikacja ładze Grecji przedstawiły kandydatury W65 imigrantów, którzy chcą się ubiegać w Polsce o status uchodźcy. Spośród tych przebywających we Włoszech do tej pory chęć przyjazdu do naszego kraju zadeklarowało... 26
  • Uwaga na pomruk rasizmu 6 mar 2016, 20:00 Koniec niedzieli na lotnisku. Jeszcze małe zakupy. Za ladą śniady czterdziestolatek. Nagła nerwowa rozmowa z jednym z ostatnich klientów. – (ostrym tonem) A pan skąd? Jeszcze wodę poproszę… – Z Polski. – Gdzie tam?... 27
  • KOD – karuzela dziwnych indywidualności 6 mar 2016, 20:00 KOD-em rządzi dziś sześć osób. Wszyscy kojarzeni ze środowiskiem lewicowym. 28
  • Trzech kandydatów do rządzenia historią 6 mar 2016, 20:00 Instytut Pamięci Narodowej czekają zmiany i nie wpłynie na to wzmożona aktywność w poszukiwaniu prywatnych archiwów w domach PRL-owskich generałów. Będzie historyczne trzęsienie ziemi. 32
  • Zależność od ścieżki 6 mar 2016, 20:00 Zależność od ścieżki” to termin modny w naukach społecznych, gdy idzie o wyjaśnienie trwałości zjawisk. Oznacza on w tym przypadku, że rozwiązania i wzory ustrojowe przyjęte na etapie formowania się państwa trwają przez... 34
  • Kierunek: mediacja! Skorzystać czy nie? 6 mar 2016, 20:00 Dlaczego sędziowie kierują na mediację? Czy warto z niej skorzystać? Czy mediacja stanowi zagrożenie dla naszego interesu? 36
  • Jak zostać lekomanem 6 mar 2016, 20:00 Trzeba iść do lekarza pierwszego kontaktu i powiedzieć, że źle się sypia, albo poprosić o coś na stres. Dostajesz wtedy receptę na narkotyk, od którego możesz uzależnić się już po miesiącu, a może i szybciej. Legalnie, uprzejmie i bez ryzyka. W ramach NFZ. 38
  • Cloud computing, czyli magia obłoków 6 mar 2016, 20:00 Trudno byłoby znaleźć kogoś, kto korzysta z internetu i nie jest użytkownikiem chmury. Inaczej ma się rzecz z cloud computingiem w biznesie. Tu zmiany przebiegają wolniej, choć ich kierunek nie pozostawia cienia wątpliwości. 41
  • Kolana do zadań specjalnych 6 mar 2016, 20:00 Gdy w restauracji chleb dziś jest lekko czerstwy, to wiadomo, że za dwa dni będzie kamieniem. Tak samo jest z kolanem. Widzisz dziurę w chrząstce i już wiesz, jak to kolano będzie wyglądało za rok – mówi Robert Śmigielski, ortopeda. 42
  • BIOtajemnica 6 mar 2016, 20:00 Bio, eko, organic...Te napisy na produktach powodują, że ceny z miejsca skaczą do góry. My za to czujemy się zdrowsi. Co oznaczają te pojęcia? Czy warto za takie produkty płacić wyższą cenę? 45
  • Podatek od uzdolnionych 6 mar 2016, 20:00 Rząd wycofuje się z przygotowanego przez PO programu "Studia dla wybitnych" - dowiedział się "Wprost". Resort nauki rozważa za to zwolnienie studentów z podatku od stypendiów. 46
  • Rusza konkurs dla pasjonatów nauki 6 mar 2016, 20:00 Jesteś uczniem? Studentem? Doktorantem? A może po prostu dostrzegasz wokół siebie problem, który jesteś w stanie rozwiązać? Weź udział w naukowej edycji konkursu Młodzi Zdolni 2016 – Mój pomysł dla Polski, organizowanego przez „Wprost”. 47
  • Kisiel transoceaniczny 6 mar 2016, 20:00 7 marca mija 105. rocznica urodzin Stefana Kisielewskiego, którego przenikliwe analizy sytuacji gospodarczej i politycznej długo pomagały nam rozumieć świat. 48
  • W sieci mody 6 mar 2016, 20:00 Skanery tęczówek, wirtualne przymierzalnie, okulary do teleportacji – witamy w sklepach odzieżowych XXI w. 52
  • Światowa wódka 6 mar 2016, 20:00 Znajomy z opozycyjnego domu mówi, że opozycja kojarzy mu się z kłębami dymu: kuchnia, stado brodaczy, dyskusje i kłęby dymu. Gdyby był bardziej spostrzegawczy, dodałby jeszcze wiaderko wódki. Piło się w zasadzie wszędzie. Nie było... 55
  • Europejskie Chiny 6 mar 2016, 20:00 Zniesienie sankcji wobec Białorusi raczej nie wróży politycznego otwarcia, ale polscy przedsiębiorcy liczą, że rozkręci się tam biznes. Już teraz działa tam 400 polskich firm. 56
  • Dźwignia dla start-upów 6 mar 2016, 20:00 Masz pomysł na start-up i mieszkasz we wschodniej Polsce? Na rozwój swojej firmy możesz dostać pieniądze z Unii Europejskiej. Do wzięcia jest 200 mln euro. 58
  • Hossa bessa 6 mar 2016, 20:00 3,8 mld – tyle kosztowały polskich kierowców korki i utrudnienia w ruchu drogowym w 2015 r., wynika z obliczeń firmy konsultingowej Deloitte. Ta strata to głównie zmarnowany czas, który kierowcy mogliby wykorzystać bardziej produktywnie... 60
  • Arbitraż jako formuła rozwiązywania sporów korporacyjnych 6 mar 2016, 20:00 Arbitraż ze względu na swoje atrybuty stanowi atrakcyjną formę rozstrzygania sporów korporacyjnych. 61
  • NATO idzie na wschód 6 mar 2016, 20:00 Moskwa już wie, że NATO przesunie wojska na wschodnią granicę Polski. Czy przed szczytem w Warszawie czeka nas seria putinowskich prowokacji? 62
  • Samotność na Kremlu 6 mar 2016, 20:00 Wszyscy liberalnie myślący politycy albo odeszli, albo zostali usunięci z otoczenia rosyjskiego prezydenta. Coraz bardziej osamotnionego Putina otaczają już tylko siłowicy. 66
  • Moskwa widziana z Waszyngtonu 6 mar 2016, 20:00 Myślę, że niezależnie od reprezentowanej opcji politycznej każdy następny prezydent USA będzie miał twardsze stanowisko wobec Moskwy niż Barack Obama – mówi „Wprost” Andrew Weiss, znawca Rosji, wiceprezes Fundacji Carnegie. 69
  • Żywe talizmany 6 mar 2016, 20:00 Nigdzie na świecie nie rodzi się więcej albinosów niż w rejonie afrykańskiego Jeziora Wiktorii. I nigdzie nie czeka ich równie tragiczny los. 70
  • Zbiorowy gwałt na Polkach 6 mar 2016, 20:00 Żołnierze Armii Czerwonej mogli zgwałcić nawet 50 tys. Polek. Większość kobiet nigdzie tego nie zgłaszała, bo temat był wstydliwy, hańbiący – mówi prof. Marcin Zaremba, historyk, autor pionierskich badań na ten temat. 74
  • Nadzieja w świecie gwałtu 6 mar 2016, 20:00 Zgwałcone zakonnice stawały przed wyzwaniem pogodzenia wymuszonego macierzyństwa ze ślubami czystości. Opowiada o tym oparty na faktach film „Niewinne” Anne Fontaine. 75
  • Wino z gwiazdą 6 mar 2016, 20:00 Sister Moon produkowane w toskańskiej posiadłości Stinga uznano za jedno ze stu najlepszych win Włoch. Zazwyczaj celebrycki status właściciela nie gwarantuje jednak jakości wina, pomaga natomiast w sprzedaży. 78
  • Kino filmów używanych 6 mar 2016, 20:00 Polską „Planetą singli” zainteresowali się amerykańscy producenci. Hollywood regularnie szuka pomysłów za granicą. A sztukę remake’u opanowało do perfekcji. 80
  • Masza, niedźwiedź i Putin 6 mar 2016, 20:00 Największy sukces komercyjny rosyjskiej kinematografii to też sukces propagandowy Putina. 82
  • Wiedza z telewizora 6 mar 2016, 20:00 W polskich telewizjach jest miejsce nie tylko dla rozrywki. Polacy interesują się odkryciami naukowymi, więc wraca po ponad ćwierć wieku „Sonda”. Tym razem legendarny program będzie miał sporą konkurencję. 84
  • Co widać z góry 6 mar 2016, 20:00 Doktor Sarah Parcak chce odkryć miliony nieznanych dotąd zabytków. Dlatego organizuje armię archeologów amatorów, którzy będą analizować zdjęcia satelitarne. 86
  • Chłopcy z Woli 6 mar 2016, 20:00 Synowie „wroga ludu” założyli z kolegami organizację, która miała walczyć ze stalinowskim ustrojem. Zabili kilku przypadkowych milicjantów, okradli kilka sklepów i skończyli jak zwyczajni bandyci. 88
  • Kalejdoskop kulturalny 6 mar 2016, 20:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Sekrety i kłamstwa Pod od względem literackim „Nieznajomy” Harlana Cobena to typowy współczesny amerykański kryminał. Proste zdania, dużo dialogów, opisy ograniczone do niezbędnego minimum, no i zero... 92
  • Nieporadność dyplomatyczna 6 mar 2016, 20:00 Minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski zachował stanowisko. Nie dlatego że jest wytrawnym dyplomatą, bo nie jest. Głowę ocaliły mu opozycja i media, które już prawie ogłaszały pierwszą dymisję w rządzie Beaty Szydło. Ten... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany