Żywe talizmany

Żywe talizmany

Nigdzie na świecie nie rodzi się więcej albinosów niż w rejonie afrykańskiego Jeziora Wiktorii. I nigdzie nie czeka ich równie tragiczny los.

Pięć lat. Tyle miała dziewczynka, której poćwiartowane zwłoki znaleziono rankiem 18 lutego w północnym Burundi. Miejscowa ludność odkryła je w krzakach, z obciętymi nogami i rękami. Po kończynach nie było jednak śladu. – Uzbrojeni mężczyźni wtargnęli do jej domu o pierwszej w nocy, następnie zaatakowali jej rodziców i zabrali dziecko – poinformowała agencję AFP Marie-Claudine Hashazinka, urzędniczka z administracji prowincji Kirundo, gdzie doszło do makabrycznej zbrodni. Dziecko zginęło tylko dlatego, że było albinosem.

Cztery lata temu podobny los spotkał 15-letnią dziewczynę, i to na przedmieściach Bużumbury, stolicy kraju. Z kolei w 2010 r. dziesięciu napastników brutalnie zamordowało matkę z pięcioletnim synem. Kobiecie obcięto piersi, a chłopcu wyłupiono nawet oczy. Według raportu organizacji Under the Same Sun (Pod tym samym słońcem), zajmującej się problemem napadów na osoby chore na albinizm, w ciągu ostatnich 15 lat padły one ofiarą co najmniej 300 ataków w 23 krajach Afryki. 10 tys. innych w obawie o własne życie musiało zmienić miejsce zamieszkania. Do zabójstw dochodzi w Kenii, Ugandzie, Zambii, Kongu, Nigerii i Burundi, jednak najgorsza jest sytuacja w Tanzanii. Tylko tam doszło w ostatnich latach do ponad 50 morderstw. Ten makabryczny proceder to mało znana twarz afrykańskiej magii.

W Afryce albinosów morduje się dla zysku. Analfabetyzm wśród miejscowych rybaków i górników popycha ludzi do bezgranicznej wiary w krwawe przesądy szamanów, a ci wierzą, że części ciała osób chorujących na bielactwo mają magiczną moc. Nawet jeśli ktoś nie wierzy w te bzdury, to kuszące są pieniądze. Ręka lub noga kosztuje ok. 3 tys. dolarów. Kilka lat temu Czerwony Krzyż informował, że cały zestaw części ciała (kończyny, uszy, genitalia, nos, język) może być sprzedany nawet za 75 tys. dolarów. W warunkach skrajnej nędzy, w jakiej żyją Tanzańczycy, to bajeczna fortuna.

Ludzie duchy

Historie ofiar, które jakimś cudem nie wykrwawiły się i przeżyły atak, ściskają za gardło. – W środku nocy obudził mnie hałas. Zobaczyłam w izbie kilku mężczyzn. Powiedzieli, że przyszli po moją rękę. Prosiłam, by nie robili mi nic złego, bo jestem w ciąży – szlocha w rozmowie z reporterką stacji ABC, 28-letnia Mariamu Stanford.

Napastnicy wspaniałomyślnie oświadczyli, że jeśli kobieta nie będzie krzyczała, utną jej tylko jedną rękę. Odrętwiała ze strachu milczała, ale gdy odrąbali jej ramię, zawyła z bólu. – Wtedy odcięli mi drugą rękę. Wrzucili ją do worka i uciekli – kontynuuje swoją makabryczną opowieść. Tanzańskie Stowarzyszenie Albinosów (AAT) posiada dziesiątki tego typu udokumentowanych świadectw. Wśród nich historia nauczyciela z wioski pod Aruszą, który w tajemnicy zabił swojego syna, a sąsiadom opowiadał, że dziecko zaginęło. Na podstawie anonimowych donosów zlokalizowano jednak grób i przeprowadzono ekshumację. W ziemi znajdował się jedynie okaleczony tors chłopczyka. Trzy lata temu zaatakowano siedmiolatka, któremu napastnicy rozbili głowę cegłą i piłą odcięli lewą rękę. Zamordowano przy okazji 95-latka, który stanął w obronie wnuka. Gdyby nie zdecydowana postawa mieszkańców wioski, kilka miesięcy później zginęłoby też siedmiomiesięczne niemowlę. W 2010 r. cała Hiszpania żyła historią 22-letniego Abdoulaye Coulibaly, który nielegalnie przedostał się do Europy, by ratować życie. Chciał uniknąć losu brata, którego na jego oczach wrzucono do wulkanu. Wreszcie przypadek 39-letniej Marii Chambanenge, której odrąbano rękę w czasie snu. Napastników wpuścił do domu mąż kobiety, który namówiony przez szamana wierzył, że przyniesie szczęście całej wiosce.

– Te zbrodnie są potworne – nie kryła oburzenia Navi Pillay, komisarz ONZ ds. praw człowieka, która w 2013 r. przedstawiła problem na posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa ONZ. Koledzy urzędnicy kiwali ze zrozumieniem głowami, kiedy potępiła falę „przerażających ataków” i wezwała rząd Tanzanii do bardziej zdecydowanych działań. I na tym poprzestano. Albinizm jest chorobą dziedziczną, występującą, gdy oboje rodzice – niekoniecznie dotknięci tym schorzeniem – przenoszą jego geny. Według WHO globalnie dotyka jedną osobę na 170-200 tys. W Tanzanii o wiele więcej – jedną na 3 tys. To ponury chichot losu, że ludzi dotkniętych bielactwem rodzi się najwięcej akurat w najbardziej nieprzyjaznym dla nich miejscu na Ziemi. Już same warunki klimatyczne potrafią być zabójcze. Z powodu braku melaniny w skórze, włosach i tęczówce oka albinosi są kilkadziesiąt razy bardziej wrażliwi na promienie słoneczne. W gorącym i suchym klimacie podrównikowym, gdzie przez większość roku praży słońce, takie osoby narażone są na głębokie poparzenia, nowotwory skóry oraz ślepotę. Do tego dochodzi piętno społeczne. Albinosi wśród czarnej społeczności od zawsze wzbudzali niezdrową sensację. Mieszkańcy uważali, że nie mogą mieć naturalnego pochodzenia, a za ich spłodzeniem stoją demony. W niektórych wioskach już samo pojawienie się takiego noworodka uznawano za zły omen i najczęściej zabijano go zaraz po narodzeniu. Białych Murzynów nazywano „zeru”, czyli duchami.

Do dziś zdarza się, że rybacy znad Jeziora Wiktorii wplatają w swoje sieci włosy albinosów, by zapewnić sobie urodzajny połów. Mało tego, wierzą, że dzięki nim znajdą w brzuchu złowionej ryby złoto. Swego czasu w podobne przesądy wierzyli miejscowi górnicy, którzy kropili kopalnie krwią albinosów. Kilka lat temu doszło nawet do tego, że groby osób z bielactwem zalewano betonem, by zapobiec profanacji zwłok.

Praca u podstaw

– Gdy byłem dzieckiem, słyszałem za plecami szepty: zeru, zeru (duch, duch). Dziś słyszę: interes, interes – podsumowuje obecną sytuację w kraju Samuel Meluga, przewodniczący Tanzańskiego Stowarzyszenia Albinosów. Problem stanowią przede wszystkim gangi lokalnych watażków, którzy uzbrojeni w karabiny i maczety zakradają się do wiosek i porywają albinosów lub w najlepszym razie ćwiartują ich ciała na oczach najbliższych. Za zabicie albinosa grozi dziś kara śmierci. Pierwszy wyrok zapadł 23 września 2009 r. w sądzie w Kahama.

Za porwanie i poćwiartowanie 14-letniego chłopca trzech sprawców zostało powieszonych. Znachorom zagrożono odbieraniem licencji, a policji zlecono sporządzenie list albinosów i zapewnienie im ochrony. W 2010 r. pierwsza albinoska prawniczka Al-Shaymaa Kwegyir została nawet wybrana do parlamentu. Problem jednak nie zniknął, a głęboka prowincja jest właściwie poza kontrolą. Vicky Ntetema z grupy obrońców praw człowieka przyznaje rozbrajająco: „Ludzie bardziej wierzą w szamanów niż w Boga, bo Boga nie widzą”. Zdaniem aktywistki zmiana mentalności zabierze jeszcze wiele czasu. Tymczasem w wielu regionach za schronienie w dalszym ciągu posłużą zamknięte ośrodki opiekuńcze, oddzielne szkoły i czujność sąsiadów.

Okładka tygodnika WPROST: 10/2016
Więcej możesz przeczytać w 10/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2016 (1727)

  • Europa nie pomoże KOD 6 mar 2016, 20:00 Ani Wenecka, ani Europejska Komisja nie spełnią nadziei opozycji. Nie zawrócą biegu wydarzeń w Polsce. Nie żeby nasz rząd był wyjątkowo odporny na presję zewnętrzną, bo nie jest, ale dlatego że europejskie rządy są zbyt rozkojarzone... 4
  • SKANER 6 mar 2016, 20:00 PO PUBLIKACJI „WPROST” PIP sprawdza, czy był mobbing na UW W MINIONYM TYGODNIU PAŃSTWOWA INSPEKCJA PRACY ROZPOCZĘŁA KONTROLĘ W SPRAWIE PO- DEJRZEŃ O MOBBING W INSTYTUCIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH (ISM) UNIWERSYTETU... 8
  • Zdarzyło się jutro 6 mar 2016, 20:00 Wenecja przecieka, a Waszczykowski odpływa, czyli wydarzenia mniej lub bardziej prawdopodobne. 14
  • Potworny los dzieci 6 mar 2016, 20:00 Ponad 10 tys. uchodźców, głównie dzieci, przepadło gdzieś bez śladu. Policje wielu państw odnajdują je w domach publicznych, wyrywają z rąk organizacjom przestępczym, ale to tylko drobna część zaginionych. Jeszcze jeden koszmar, o którym obrońcy otwartych granic wolą nie mówić. 18
  • Zdelegalizujmy islam 6 mar 2016, 20:00 W momencie, w którym pozwalamy na rozprzestrzenianie się tej religii, to automatycznie tworzymy strefy, w których obywatele są pozbawiani tych wolności. Na przykład kobiety i dzieci w islamie nie mają przecież żadnych praw – mówi „Wprost” Miriam Shaded,... 21
  • Polska niegotowa na uchodźców 6 mar 2016, 20:00 W tym roku do Polski ma trafić nawet 400 imigrantów. Nieoficjalnie mówi się, że pierwsza setka może przybyć już w marcu. Problem w tym, że jak na razie nie ma nawet przepisów regulujących tę operację, wątpliwości budzą też pomysły jej sfinansowania. 24
  • Jak ma wyglądać relokacja w 2016 6 mar 2016, 20:00 Etap I: Weryfikacja ładze Grecji przedstawiły kandydatury W65 imigrantów, którzy chcą się ubiegać w Polsce o status uchodźcy. Spośród tych przebywających we Włoszech do tej pory chęć przyjazdu do naszego kraju zadeklarowało... 26
  • Uwaga na pomruk rasizmu 6 mar 2016, 20:00 Koniec niedzieli na lotnisku. Jeszcze małe zakupy. Za ladą śniady czterdziestolatek. Nagła nerwowa rozmowa z jednym z ostatnich klientów. – (ostrym tonem) A pan skąd? Jeszcze wodę poproszę… – Z Polski. – Gdzie tam?... 27
  • KOD – karuzela dziwnych indywidualności 6 mar 2016, 20:00 KOD-em rządzi dziś sześć osób. Wszyscy kojarzeni ze środowiskiem lewicowym. 28
  • Trzech kandydatów do rządzenia historią 6 mar 2016, 20:00 Instytut Pamięci Narodowej czekają zmiany i nie wpłynie na to wzmożona aktywność w poszukiwaniu prywatnych archiwów w domach PRL-owskich generałów. Będzie historyczne trzęsienie ziemi. 32
  • Zależność od ścieżki 6 mar 2016, 20:00 Zależność od ścieżki” to termin modny w naukach społecznych, gdy idzie o wyjaśnienie trwałości zjawisk. Oznacza on w tym przypadku, że rozwiązania i wzory ustrojowe przyjęte na etapie formowania się państwa trwają przez... 34
  • Kierunek: mediacja! Skorzystać czy nie? 6 mar 2016, 20:00 Dlaczego sędziowie kierują na mediację? Czy warto z niej skorzystać? Czy mediacja stanowi zagrożenie dla naszego interesu? 36
  • Jak zostać lekomanem 6 mar 2016, 20:00 Trzeba iść do lekarza pierwszego kontaktu i powiedzieć, że źle się sypia, albo poprosić o coś na stres. Dostajesz wtedy receptę na narkotyk, od którego możesz uzależnić się już po miesiącu, a może i szybciej. Legalnie, uprzejmie i bez ryzyka. W ramach NFZ. 38
  • Cloud computing, czyli magia obłoków 6 mar 2016, 20:00 Trudno byłoby znaleźć kogoś, kto korzysta z internetu i nie jest użytkownikiem chmury. Inaczej ma się rzecz z cloud computingiem w biznesie. Tu zmiany przebiegają wolniej, choć ich kierunek nie pozostawia cienia wątpliwości. 41
  • Kolana do zadań specjalnych 6 mar 2016, 20:00 Gdy w restauracji chleb dziś jest lekko czerstwy, to wiadomo, że za dwa dni będzie kamieniem. Tak samo jest z kolanem. Widzisz dziurę w chrząstce i już wiesz, jak to kolano będzie wyglądało za rok – mówi Robert Śmigielski, ortopeda. 42
  • BIOtajemnica 6 mar 2016, 20:00 Bio, eko, organic...Te napisy na produktach powodują, że ceny z miejsca skaczą do góry. My za to czujemy się zdrowsi. Co oznaczają te pojęcia? Czy warto za takie produkty płacić wyższą cenę? 45
  • Podatek od uzdolnionych 6 mar 2016, 20:00 Rząd wycofuje się z przygotowanego przez PO programu "Studia dla wybitnych" - dowiedział się "Wprost". Resort nauki rozważa za to zwolnienie studentów z podatku od stypendiów. 46
  • Rusza konkurs dla pasjonatów nauki 6 mar 2016, 20:00 Jesteś uczniem? Studentem? Doktorantem? A może po prostu dostrzegasz wokół siebie problem, który jesteś w stanie rozwiązać? Weź udział w naukowej edycji konkursu Młodzi Zdolni 2016 – Mój pomysł dla Polski, organizowanego przez „Wprost”. 47
  • Kisiel transoceaniczny 6 mar 2016, 20:00 7 marca mija 105. rocznica urodzin Stefana Kisielewskiego, którego przenikliwe analizy sytuacji gospodarczej i politycznej długo pomagały nam rozumieć świat. 48
  • W sieci mody 6 mar 2016, 20:00 Skanery tęczówek, wirtualne przymierzalnie, okulary do teleportacji – witamy w sklepach odzieżowych XXI w. 52
  • Światowa wódka 6 mar 2016, 20:00 Znajomy z opozycyjnego domu mówi, że opozycja kojarzy mu się z kłębami dymu: kuchnia, stado brodaczy, dyskusje i kłęby dymu. Gdyby był bardziej spostrzegawczy, dodałby jeszcze wiaderko wódki. Piło się w zasadzie wszędzie. Nie było... 55
  • Europejskie Chiny 6 mar 2016, 20:00 Zniesienie sankcji wobec Białorusi raczej nie wróży politycznego otwarcia, ale polscy przedsiębiorcy liczą, że rozkręci się tam biznes. Już teraz działa tam 400 polskich firm. 56
  • Dźwignia dla start-upów 6 mar 2016, 20:00 Masz pomysł na start-up i mieszkasz we wschodniej Polsce? Na rozwój swojej firmy możesz dostać pieniądze z Unii Europejskiej. Do wzięcia jest 200 mln euro. 58
  • Hossa bessa 6 mar 2016, 20:00 3,8 mld – tyle kosztowały polskich kierowców korki i utrudnienia w ruchu drogowym w 2015 r., wynika z obliczeń firmy konsultingowej Deloitte. Ta strata to głównie zmarnowany czas, który kierowcy mogliby wykorzystać bardziej produktywnie... 60
  • Arbitraż jako formuła rozwiązywania sporów korporacyjnych 6 mar 2016, 20:00 Arbitraż ze względu na swoje atrybuty stanowi atrakcyjną formę rozstrzygania sporów korporacyjnych. 61
  • NATO idzie na wschód 6 mar 2016, 20:00 Moskwa już wie, że NATO przesunie wojska na wschodnią granicę Polski. Czy przed szczytem w Warszawie czeka nas seria putinowskich prowokacji? 62
  • Samotność na Kremlu 6 mar 2016, 20:00 Wszyscy liberalnie myślący politycy albo odeszli, albo zostali usunięci z otoczenia rosyjskiego prezydenta. Coraz bardziej osamotnionego Putina otaczają już tylko siłowicy. 66
  • Moskwa widziana z Waszyngtonu 6 mar 2016, 20:00 Myślę, że niezależnie od reprezentowanej opcji politycznej każdy następny prezydent USA będzie miał twardsze stanowisko wobec Moskwy niż Barack Obama – mówi „Wprost” Andrew Weiss, znawca Rosji, wiceprezes Fundacji Carnegie. 69
  • Żywe talizmany 6 mar 2016, 20:00 Nigdzie na świecie nie rodzi się więcej albinosów niż w rejonie afrykańskiego Jeziora Wiktorii. I nigdzie nie czeka ich równie tragiczny los. 70
  • Zbiorowy gwałt na Polkach 6 mar 2016, 20:00 Żołnierze Armii Czerwonej mogli zgwałcić nawet 50 tys. Polek. Większość kobiet nigdzie tego nie zgłaszała, bo temat był wstydliwy, hańbiący – mówi prof. Marcin Zaremba, historyk, autor pionierskich badań na ten temat. 74
  • Nadzieja w świecie gwałtu 6 mar 2016, 20:00 Zgwałcone zakonnice stawały przed wyzwaniem pogodzenia wymuszonego macierzyństwa ze ślubami czystości. Opowiada o tym oparty na faktach film „Niewinne” Anne Fontaine. 75
  • Wino z gwiazdą 6 mar 2016, 20:00 Sister Moon produkowane w toskańskiej posiadłości Stinga uznano za jedno ze stu najlepszych win Włoch. Zazwyczaj celebrycki status właściciela nie gwarantuje jednak jakości wina, pomaga natomiast w sprzedaży. 78
  • Kino filmów używanych 6 mar 2016, 20:00 Polską „Planetą singli” zainteresowali się amerykańscy producenci. Hollywood regularnie szuka pomysłów za granicą. A sztukę remake’u opanowało do perfekcji. 80
  • Masza, niedźwiedź i Putin 6 mar 2016, 20:00 Największy sukces komercyjny rosyjskiej kinematografii to też sukces propagandowy Putina. 82
  • Wiedza z telewizora 6 mar 2016, 20:00 W polskich telewizjach jest miejsce nie tylko dla rozrywki. Polacy interesują się odkryciami naukowymi, więc wraca po ponad ćwierć wieku „Sonda”. Tym razem legendarny program będzie miał sporą konkurencję. 84
  • Co widać z góry 6 mar 2016, 20:00 Doktor Sarah Parcak chce odkryć miliony nieznanych dotąd zabytków. Dlatego organizuje armię archeologów amatorów, którzy będą analizować zdjęcia satelitarne. 86
  • Chłopcy z Woli 6 mar 2016, 20:00 Synowie „wroga ludu” założyli z kolegami organizację, która miała walczyć ze stalinowskim ustrojem. Zabili kilku przypadkowych milicjantów, okradli kilka sklepów i skończyli jak zwyczajni bandyci. 88
  • Kalejdoskop kulturalny 6 mar 2016, 20:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Sekrety i kłamstwa Pod od względem literackim „Nieznajomy” Harlana Cobena to typowy współczesny amerykański kryminał. Proste zdania, dużo dialogów, opisy ograniczone do niezbędnego minimum, no i zero... 92
  • Nieporadność dyplomatyczna 6 mar 2016, 20:00 Minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski zachował stanowisko. Nie dlatego że jest wytrawnym dyplomatą, bo nie jest. Głowę ocaliły mu opozycja i media, które już prawie ogłaszały pierwszą dymisję w rządzie Beaty Szydło. Ten... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany