Nadzieja w świecie gwałtu

Nadzieja w świecie gwałtu

Zgwałcone zakonnice stawały przed wyzwaniem pogodzenia wymuszonego macierzyństwa ze ślubami czystości. Opowiada o tym oparty na faktach film „Niewinne” Anne Fontaine.

Pomagamy tylko Francuzom – mówi młoda lekarka z francuskiego Czerwonego Krzyża działającego na Śląsku. Ale przecież złożyła przysięgę Hipokratesa, więc wbrew regulaminowi pójdzie z zakonnicą błagającą o konsultację. W klasztorze odkryje, że siedem sióstr jest w ciąży. Akcja „Niewinnych” toczy się w 1945 r. Anne Fontaine opowiada o obolałej Polsce, przez którą wciąż przetacza się wojenna zawierucha. Dawne niemieckie posterunki zastępuje „wyzwoleńcza” Armia Czerwona – bezwzględna, ordynarna swołocz, nielicząca się z niczym. W powietrzu unosi się strach. – Inspiracją stały się dla mnie pamiętniki prawdziwej lekarki, Madeleine Pauliac – tłumaczy mi reżyserka. – Wspominała w nich między innymi o klasztorze. Zgwałcone przez czerwonoarmistów zakonnice rodziły ich dzieci. Później przeczytałam o innych siostrach, które założyły rodzaj domu dziecka. Połączyłam te dwie historie, aby opowiedzieć o tragizmie ówczesnych czasów, ludzkich postawach, wierze.

Dwa światy


Współczesne kino wciąż wraca do drugiej wojny światowej. Ale opowiada o niej inaczej niż do tej pory. Miejsce metafor zajmuje dosłowność. Tegorocznym laureatem Oscara został Laszlo Nemes za film „Syn Szawła” – wstrząsającą wizję rzeczywistości obozu Auschwitz-Birkenau. Wojciech Smarzowski w „Róży” nie szczędził widzom obrazów cierpienia. Jan Komasa w „Mieście 44” pokazał deszcz rozerwanych przez wybuch czołgu ciał. „Niewinne” są portretem zakonnic, które żyją zamknięte w swoim świecie, na uboczu zajmowanych przez wojska miast i wiosek. Ale okazuje się, że odcięty od rzeczywistości grubym murem klasztor nie jest ziemią niczyją. Także tam wdziera się ból. W „Niewinnych” – bardzo dosłownie. – Czerwonoarmiści wobec duchownych byli wyjątkowi brutalni – mówi Anne Fontaine. – Gwałcili i upokarzali siostry ze szczególnym okrucieństwem. Drwiąc z ich sposobu życia i wyznania, stawiali się ponad Bogiem. Reżyserka pokazała moment zderzenia wiary z rzeczywistością. Chwilę próby. Bo czy można dalej modlić się, doświadczając gwałtu i widząc na co dzień śmierć? – W kinie interesują mnie chwile, kiedy ludzie muszą przekroczyć siebie – tłumaczy Fontaine. – Wyjść poza swoje przekonania i moralność. Tylko wtedy człowiek jest naprawdę wolny. W „Niewinnych” już na samym początku zakonnica sprzeciwi się regułom, w których funkcjonuje. Wbrew przeoryszy, na przekór hierarchii, poprosi o pomoc lekarkę.

Sama matka przełożona jednak nie umie porzucić dogmatów, które stanowią kanwę jej myślenia. Dostrzec półcieni. Bo macierzyństwa, nawet wymuszonego przemocą, nie da się pogodzić ze ślubami czystości. Zwłaszcza w chwili, gdy religia staje się obiektem ataków i prześladowań. Kobieta chce ratować swój świat za wszelką cenę. Gubiąc po drodze moralność, uznaje zbrodnię za mniejsze zło. Reżyserka obserwuje siostry oczami lekarzy – ateistów oddanych nauce, medycynie, posłannictwu ratowania życia. Niechęć zakonnic do poddania się badaniu – czyli obnażeniu ciała – jest dla nich zabobonem. Ale Fontaine waży racje. Jej bohaterowie z czasem dorastają do szacunku dla religii, odkrywają własną potrzebę – niekoniecznie Boga, ale duchowości. Bo w świecie wyzbytym sensu zwrócenie się ku niebu może być ostatnią ostoją człowieczeństwa. – Byłam bardzo przejęta głębią dylematów, przed którymi stanęli moi bohaterowie – komentuje Anne Fontaine. – Ludzie pochodzący z dwóch światów, które niewiele mają punktów stycznych. Ale pytania o kruchość człowieka i delikatność wiary okazują się dla nich wspólne.

Polki w klasztorze

W „Niewinnych” na przecięciu wiary sióstr i poświęcenia lekarzy rodzi się przejmująca uniwersalna opowieść o poszukiwaniu nadziei w mrocznej epoce. W tej rzeczywistości Fontaine mówi również o miłości do dziecka. Tej najtrudniejszej: do dziecka z gwałtu, którego widok przypomina traumę. Nikt nie jest czarno-biały. Anne Fontaine kreśli przecież rzeczywistość ludzi zagubionych wśród ruin, na cmentarzysku wartości. Największym przewinieniem okazuje się tu ślepe przywiązanie do własnej ideologii. Amoralna ślepota w wyznawaniu własnej etyki.

W tym nieoczywistym filmie, który powstał w koprodukcji, Anne Fontaine zgromadziła na planie świetną ekipę polskich aktorek. W zakonnice wcielają się Agata Kulesza, Agata Buzek, Joanna Kulig, Anna Próchniak, Eliza Rycembel. – Byłam pod ich wielkim wrażeniem – wspomina reżyserka. – Kiedy spotkałam Agatę Kuleszę, uznałam, że jest za młoda do roli. Powiedziała: „Chwilę, włożę habit”. Po minucie wróciła zupełnie odmieniona. Inaczej się zachowywała, mówiła, wyglądała. Jakby nagle dodała sobie 15 lat więcej, bez charakteryzacji, wyrazem twarzy, wewnętrznym napięciem. Agata Buzek grała po francusku, jako zakonnica kryła w spojrzeniu wielką duchowość. A Joanna Kulig! To była dla mnie wielka pomoc. Lou de Laâge, młoda gwiazda i odtwórczyni głównej roli, wspomina, że na planie Polki zachowywały się kompletnie inaczej niż francuskie artystki: – To było imponujące. Przyzwyczaiłam się, że moje koleżanki przychodzą na plan i pytają: „Gdzie mam stanąć?”. Kulesza, Buzek czy Kulig zaś prawdziwie badały swoje postacie. – Były jak detektywi – śmieje się Fontaine. – Zastanawiały się nad każdym zdaniem i słowem. Dla mnie to było bardzo inspirujące. Bo codziennie robiłyśmy zebranie i musiałam sama lepiej zrozumieć swoje bohaterki.

Taśmy w Watykanie

„Niewinne” to rzetelne kino historyczne. Opowieść o przebaczeniu, umiejętności podniesienia się z traumy, ale i tragediach, jakie rodzi dogmatyzm. Reżyserka odcina się jednak od porównań tego filmu do katolicyzmu naszych czasów: – Często podchodzili do mnie po seansach ludzie, którzy mówili, że to bardzo aktualny film. Że choćby w Afryce gwałty wojenne wciąż są częste i istnieją podobne klasztory do tego, który pokazuję. To było dla mnie wzruszające. Ale jednocześnie nieprawdą jest, że krytykuję katolicyzm. Jako autorka nie oceniam instytucji, lecz portretuję ludzi. Zrobiłam ten film z głębokim szacunkiem zarówno dla wierzących, jak i ateistów. Film został dobrze przyjęty we Francji. Zdobył też uznanie krytyka „L’Osservatore Romano”. Miał pokaz w Watykanie, dla duchownych. – Długo się przygotowywałam, żeby być wierna zasadom benedyktyńskiej wspólnoty, jej codzienności i rytuałom – opowiada reżyserka. – Z pewnym ekspertem, mnichem, pracowałam nad łacińskimi pieśniami. Zachowaliśmy kontakt. I dzięki niemu zaproponowano mi seans dla ludzi z bliskiego otoczenia papieża Franciszka. Nagle znalazłam się w sali ze stoma kapłanami, w tym ważnym w watykańskiej dyplomacji arcybiskupem Aldo Cavallim. Wszyscy mocno zareagowali na obraz. Uznali, że dla Kościoła jest on terapeutyczny. Kardynałowie analizowali go jak krytycy filmowi, podkreślając, że to historia o złożoności ludzkiej natury. Pod koniec naszej rozmowy żartuję, że tak naprawdę „Niewinne” nie są jej kinem. Anne Fontaine znana jest z portretów współczesnych kobiet. Zawsze opowiadała o namiętnościach. Jej „Nathalie” o żonie wynajmującej prostytutkę, by sprawdzić wierność męża, stał się podstawą głośnego remake’u Atoma Egoyana „Chloe”.

– Jasne, że „Niewinne” nie przypominają mojego „Coco Channel” – odpowiada reżyserka. – Robię filmy, kiedy poczuję, że mogę wyrazić jakieś świeże uczucia, poszerzyć swoją paletę emocji. Dzięki tej historii poznałam wspaniałych ludzi, odmienną kulturę, inny kraj. Zbliżyłam się do wiary, zrozumiałam, że nie istnieje jeden katolicyzm. Że pośród wyznawców religii są zarówno skrajni konserwatyści, jak i myśliciele o szerokich horyzontach. Czuję, że razem z nimi i z bohaterkami dotknęłam jakiejś tajemnicy. I chyba więcej zrozumiałam ze świata. Bo „Niewinne” to nie tylko oparta na faktach opowieść o wierze w obliczu kataklizmu, dogmatyzmie, przemocy. Ale również o odnajdywaniu w sobie miłości. ■

©℗ Wszelkie PRAWA ZAsTRZEŻONE

Sztuka pamięci

Radziecki żołnierz gwałcący ciężarną kobietę – taką scenę przedstawiała kontrowersyjna rzeźba absolwenta ASP Jerzego Bohdana Szumczyka, który w październiku 2013 r. umieścił ją obok gdańskiego pomnika czołgu T-34. Czołg to autentyczny pojazd, którym wojska radzieckie wjechały do miasta wiosną 1945 r. Po kilkunastu godzinach rzeźba została usunięta przez policję jako architektoniczna samowola. Sprawę badała prokuratura, która sprawdzała, czy instalacja „nie nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych” ani czy artysta „nie znieważył miejsca publicznego urządzonego w celu upamiętnienia zdarzenia historycznego”. Ostatecznie w wyczynie Szumczyka nie dopatrzono się przestępstwa. Ostro protestował natomiast ambasador Rosji w Polsce Aleksander Aleksiejew. Przekonywał, że rzeźba miała charakter bluźnierczy i obrażała uczucia Rosjan. „Jestem głęboko oburzony wybrykiem studenta gdańskiej ASP, który poprzez swoją pseudosztukę znieważył pamięć ponad 600 tys. żołnierzy radzieckich, poległych w walce o wolność i niepodległość Polski” – napisał w oświadczeniu ambasador. Szumczyk odpierał zarzuty. – Chciałem powiedzieć prawdę, która jest niezbędna do budowania dobrego sąsiedztwa w przyszłości. Ta rzeźba nie jest nośnikiem nienawiści, a zwróceniem uwagi na problem wojen i gwałtów – przekonywał. Wyjaśniał też, że publiczne wystawienie pomnika spowodowane było chęcią dotarcia do ludzi. Chyba mu się udało, bo po jego akcji w polskiej debacie publicznej po raz pierwszy zaczęto poruszać temat przemocy seksualnej czerwonoarmistów na zdobywanych przez nich terenach. (MAD)

Ofiary gwałtu mogą trafić na ołtarze

Wlistopadzie 2012 r. rozpoczął się proces beatyfikacyjny dziesięciu zakonnic z Nysy zgwałconych i zamęczonych przez Armię Czerwoną. Jeśli zostaną wyniesione na ołtarze, zyskają status błogosławionych i męczenniczek. Według relacji świadków najmłodsza z zamordowanych sióstr, s. Paschalisa, długo opierała się żołnierzowi. Gdy oprawca dał jej do wyboru gwałt albo śmierć, poprosiła, by ją zastrzelił. Z kolei s. Sapientia zginęła, gdy stanęła w obronie innej napastowanej zakonnicy. W podobnych okolicznościach zabito siostrę Martę Rybkę. Generalnie w czasie zimowej ofensywy Armii Czerwonej 1945 r. ofiarami żołnierzy sowieckich padły dziesiątki zakonnic, głównie na Śląsku. Duża część z nich była narodowości niemieckiej, ale wiele też było Ślązaczek oraz Polek. Temat ten przez lata nie był badany ani przez historyków świeckich, ani kościelnych. Także same zakony ten aspekt martyrologii traktowały niekiedy jako wstydliwy. Przełomem okazały się badania ks. Andrzeja Hanicha, który proceder przemocy seksualnej wobec sióstr opisał w książce „Czas przełomu. Kościół katolicki na Śląsku Opolskim w latach 1945-46”. Według niego np. w Nysie zakonnice były przez radzieckich żołnierzy wielokrotnie gwałcone. „Czerwonoarmiści stali – z oficerami na czele – w długich kolejkach do swoich ofiar. Już pierwszej nocy wiele kobiet zostało zgwałconych po kilkadziesiąt razy. Siostry, które broniły się na wszelkie sposoby, były albo od razu zastrzelone, albo straszliwie bite i doprowadzane do takiego stanu, że dalsza obrona nie była możliwa. 27 sióstr zakonnych zostało wówczas zastrzelonych lub zakatowanych na śmierć, bo nie chciały ulec żołnierzom, a dalszych 150, w większości na terenie dużego klasztoru elżbietanek, zostało brutalnie zgwałconych, czasem wielokrotnie. Wśród zamordowanych były także 70- i 80-letnie siostry”. Zdaniem historyka na Śląsku Opolskim setki sióstr przeżyło koszmar brutalnych gwałtów ze strony pijanych żołnierzy. „Niektóre zamordowano już po dokonaniu gwałtów, aby ofiary zamilkły na zawsze. W ten sposób pozbywano się ofiar i świadków popełnianych niegodziwości” – pisze ks. Hanich. Obok elżbietanek ofiarą gwałtów padały m.in. boromeuszki, marianki i siostry de Notre Dame. Marcin Dzierżanowski

Okładka tygodnika WPROST: 10/2016
Więcej możesz przeczytać w 10/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2016 (1727)

  • Europa nie pomoże KOD 6 mar 2016, 20:00 Ani Wenecka, ani Europejska Komisja nie spełnią nadziei opozycji. Nie zawrócą biegu wydarzeń w Polsce. Nie żeby nasz rząd był wyjątkowo odporny na presję zewnętrzną, bo nie jest, ale dlatego że europejskie rządy są zbyt rozkojarzone... 4
  • SKANER 6 mar 2016, 20:00 PO PUBLIKACJI „WPROST” PIP sprawdza, czy był mobbing na UW W MINIONYM TYGODNIU PAŃSTWOWA INSPEKCJA PRACY ROZPOCZĘŁA KONTROLĘ W SPRAWIE PO- DEJRZEŃ O MOBBING W INSTYTUCIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH (ISM) UNIWERSYTETU... 8
  • Zdarzyło się jutro 6 mar 2016, 20:00 Wenecja przecieka, a Waszczykowski odpływa, czyli wydarzenia mniej lub bardziej prawdopodobne. 14
  • Potworny los dzieci 6 mar 2016, 20:00 Ponad 10 tys. uchodźców, głównie dzieci, przepadło gdzieś bez śladu. Policje wielu państw odnajdują je w domach publicznych, wyrywają z rąk organizacjom przestępczym, ale to tylko drobna część zaginionych. Jeszcze jeden koszmar, o którym obrońcy otwartych granic wolą nie mówić. 18
  • Zdelegalizujmy islam 6 mar 2016, 20:00 W momencie, w którym pozwalamy na rozprzestrzenianie się tej religii, to automatycznie tworzymy strefy, w których obywatele są pozbawiani tych wolności. Na przykład kobiety i dzieci w islamie nie mają przecież żadnych praw – mówi „Wprost” Miriam Shaded,... 21
  • Polska niegotowa na uchodźców 6 mar 2016, 20:00 W tym roku do Polski ma trafić nawet 400 imigrantów. Nieoficjalnie mówi się, że pierwsza setka może przybyć już w marcu. Problem w tym, że jak na razie nie ma nawet przepisów regulujących tę operację, wątpliwości budzą też pomysły jej sfinansowania. 24
  • Jak ma wyglądać relokacja w 2016 6 mar 2016, 20:00 Etap I: Weryfikacja ładze Grecji przedstawiły kandydatury W65 imigrantów, którzy chcą się ubiegać w Polsce o status uchodźcy. Spośród tych przebywających we Włoszech do tej pory chęć przyjazdu do naszego kraju zadeklarowało... 26
  • Uwaga na pomruk rasizmu 6 mar 2016, 20:00 Koniec niedzieli na lotnisku. Jeszcze małe zakupy. Za ladą śniady czterdziestolatek. Nagła nerwowa rozmowa z jednym z ostatnich klientów. – (ostrym tonem) A pan skąd? Jeszcze wodę poproszę… – Z Polski. – Gdzie tam?... 27
  • KOD – karuzela dziwnych indywidualności 6 mar 2016, 20:00 KOD-em rządzi dziś sześć osób. Wszyscy kojarzeni ze środowiskiem lewicowym. 28
  • Trzech kandydatów do rządzenia historią 6 mar 2016, 20:00 Instytut Pamięci Narodowej czekają zmiany i nie wpłynie na to wzmożona aktywność w poszukiwaniu prywatnych archiwów w domach PRL-owskich generałów. Będzie historyczne trzęsienie ziemi. 32
  • Zależność od ścieżki 6 mar 2016, 20:00 Zależność od ścieżki” to termin modny w naukach społecznych, gdy idzie o wyjaśnienie trwałości zjawisk. Oznacza on w tym przypadku, że rozwiązania i wzory ustrojowe przyjęte na etapie formowania się państwa trwają przez... 34
  • Kierunek: mediacja! Skorzystać czy nie? 6 mar 2016, 20:00 Dlaczego sędziowie kierują na mediację? Czy warto z niej skorzystać? Czy mediacja stanowi zagrożenie dla naszego interesu? 36
  • Jak zostać lekomanem 6 mar 2016, 20:00 Trzeba iść do lekarza pierwszego kontaktu i powiedzieć, że źle się sypia, albo poprosić o coś na stres. Dostajesz wtedy receptę na narkotyk, od którego możesz uzależnić się już po miesiącu, a może i szybciej. Legalnie, uprzejmie i bez ryzyka. W ramach NFZ. 38
  • Cloud computing, czyli magia obłoków 6 mar 2016, 20:00 Trudno byłoby znaleźć kogoś, kto korzysta z internetu i nie jest użytkownikiem chmury. Inaczej ma się rzecz z cloud computingiem w biznesie. Tu zmiany przebiegają wolniej, choć ich kierunek nie pozostawia cienia wątpliwości. 41
  • Kolana do zadań specjalnych 6 mar 2016, 20:00 Gdy w restauracji chleb dziś jest lekko czerstwy, to wiadomo, że za dwa dni będzie kamieniem. Tak samo jest z kolanem. Widzisz dziurę w chrząstce i już wiesz, jak to kolano będzie wyglądało za rok – mówi Robert Śmigielski, ortopeda. 42
  • BIOtajemnica 6 mar 2016, 20:00 Bio, eko, organic...Te napisy na produktach powodują, że ceny z miejsca skaczą do góry. My za to czujemy się zdrowsi. Co oznaczają te pojęcia? Czy warto za takie produkty płacić wyższą cenę? 45
  • Podatek od uzdolnionych 6 mar 2016, 20:00 Rząd wycofuje się z przygotowanego przez PO programu "Studia dla wybitnych" - dowiedział się "Wprost". Resort nauki rozważa za to zwolnienie studentów z podatku od stypendiów. 46
  • Rusza konkurs dla pasjonatów nauki 6 mar 2016, 20:00 Jesteś uczniem? Studentem? Doktorantem? A może po prostu dostrzegasz wokół siebie problem, który jesteś w stanie rozwiązać? Weź udział w naukowej edycji konkursu Młodzi Zdolni 2016 – Mój pomysł dla Polski, organizowanego przez „Wprost”. 47
  • Kisiel transoceaniczny 6 mar 2016, 20:00 7 marca mija 105. rocznica urodzin Stefana Kisielewskiego, którego przenikliwe analizy sytuacji gospodarczej i politycznej długo pomagały nam rozumieć świat. 48
  • W sieci mody 6 mar 2016, 20:00 Skanery tęczówek, wirtualne przymierzalnie, okulary do teleportacji – witamy w sklepach odzieżowych XXI w. 52
  • Światowa wódka 6 mar 2016, 20:00 Znajomy z opozycyjnego domu mówi, że opozycja kojarzy mu się z kłębami dymu: kuchnia, stado brodaczy, dyskusje i kłęby dymu. Gdyby był bardziej spostrzegawczy, dodałby jeszcze wiaderko wódki. Piło się w zasadzie wszędzie. Nie było... 55
  • Europejskie Chiny 6 mar 2016, 20:00 Zniesienie sankcji wobec Białorusi raczej nie wróży politycznego otwarcia, ale polscy przedsiębiorcy liczą, że rozkręci się tam biznes. Już teraz działa tam 400 polskich firm. 56
  • Dźwignia dla start-upów 6 mar 2016, 20:00 Masz pomysł na start-up i mieszkasz we wschodniej Polsce? Na rozwój swojej firmy możesz dostać pieniądze z Unii Europejskiej. Do wzięcia jest 200 mln euro. 58
  • Hossa bessa 6 mar 2016, 20:00 3,8 mld – tyle kosztowały polskich kierowców korki i utrudnienia w ruchu drogowym w 2015 r., wynika z obliczeń firmy konsultingowej Deloitte. Ta strata to głównie zmarnowany czas, który kierowcy mogliby wykorzystać bardziej produktywnie... 60
  • Arbitraż jako formuła rozwiązywania sporów korporacyjnych 6 mar 2016, 20:00 Arbitraż ze względu na swoje atrybuty stanowi atrakcyjną formę rozstrzygania sporów korporacyjnych. 61
  • NATO idzie na wschód 6 mar 2016, 20:00 Moskwa już wie, że NATO przesunie wojska na wschodnią granicę Polski. Czy przed szczytem w Warszawie czeka nas seria putinowskich prowokacji? 62
  • Samotność na Kremlu 6 mar 2016, 20:00 Wszyscy liberalnie myślący politycy albo odeszli, albo zostali usunięci z otoczenia rosyjskiego prezydenta. Coraz bardziej osamotnionego Putina otaczają już tylko siłowicy. 66
  • Moskwa widziana z Waszyngtonu 6 mar 2016, 20:00 Myślę, że niezależnie od reprezentowanej opcji politycznej każdy następny prezydent USA będzie miał twardsze stanowisko wobec Moskwy niż Barack Obama – mówi „Wprost” Andrew Weiss, znawca Rosji, wiceprezes Fundacji Carnegie. 69
  • Żywe talizmany 6 mar 2016, 20:00 Nigdzie na świecie nie rodzi się więcej albinosów niż w rejonie afrykańskiego Jeziora Wiktorii. I nigdzie nie czeka ich równie tragiczny los. 70
  • Zbiorowy gwałt na Polkach 6 mar 2016, 20:00 Żołnierze Armii Czerwonej mogli zgwałcić nawet 50 tys. Polek. Większość kobiet nigdzie tego nie zgłaszała, bo temat był wstydliwy, hańbiący – mówi prof. Marcin Zaremba, historyk, autor pionierskich badań na ten temat. 74
  • Nadzieja w świecie gwałtu 6 mar 2016, 20:00 Zgwałcone zakonnice stawały przed wyzwaniem pogodzenia wymuszonego macierzyństwa ze ślubami czystości. Opowiada o tym oparty na faktach film „Niewinne” Anne Fontaine. 75
  • Wino z gwiazdą 6 mar 2016, 20:00 Sister Moon produkowane w toskańskiej posiadłości Stinga uznano za jedno ze stu najlepszych win Włoch. Zazwyczaj celebrycki status właściciela nie gwarantuje jednak jakości wina, pomaga natomiast w sprzedaży. 78
  • Kino filmów używanych 6 mar 2016, 20:00 Polską „Planetą singli” zainteresowali się amerykańscy producenci. Hollywood regularnie szuka pomysłów za granicą. A sztukę remake’u opanowało do perfekcji. 80
  • Masza, niedźwiedź i Putin 6 mar 2016, 20:00 Największy sukces komercyjny rosyjskiej kinematografii to też sukces propagandowy Putina. 82
  • Wiedza z telewizora 6 mar 2016, 20:00 W polskich telewizjach jest miejsce nie tylko dla rozrywki. Polacy interesują się odkryciami naukowymi, więc wraca po ponad ćwierć wieku „Sonda”. Tym razem legendarny program będzie miał sporą konkurencję. 84
  • Co widać z góry 6 mar 2016, 20:00 Doktor Sarah Parcak chce odkryć miliony nieznanych dotąd zabytków. Dlatego organizuje armię archeologów amatorów, którzy będą analizować zdjęcia satelitarne. 86
  • Chłopcy z Woli 6 mar 2016, 20:00 Synowie „wroga ludu” założyli z kolegami organizację, która miała walczyć ze stalinowskim ustrojem. Zabili kilku przypadkowych milicjantów, okradli kilka sklepów i skończyli jak zwyczajni bandyci. 88
  • Kalejdoskop kulturalny 6 mar 2016, 20:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Sekrety i kłamstwa Pod od względem literackim „Nieznajomy” Harlana Cobena to typowy współczesny amerykański kryminał. Proste zdania, dużo dialogów, opisy ograniczone do niezbędnego minimum, no i zero... 92
  • Nieporadność dyplomatyczna 6 mar 2016, 20:00 Minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski zachował stanowisko. Nie dlatego że jest wytrawnym dyplomatą, bo nie jest. Głowę ocaliły mu opozycja i media, które już prawie ogłaszały pierwszą dymisję w rządzie Beaty Szydło. Ten... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany