Wiedza z telewizora

Wiedza z telewizora

W polskich telewizjach jest miejsce nie tylko dla rozrywki. Polacy interesują się odkryciami naukowymi, więc wraca po ponad ćwierć wieku „Sonda”. Tym razem legendarny program będzie miał sporą konkurencję.

To nie będzie kopia. Mierzenie się z legendą zawsze wychodzi źle – mówi Tomasz Rożek, dziennikarz, fizyk i popularyzator nauki, który podjął się stworzenia programu nawiązującego po 27 latach do „Sondy”. Oryginalna produkcja pojawiła się w telewizji w 1977 r. Na przestrzeni lat program stał się wręcz kultowy. Jego legendę wzmocniła tragiczna śmierć prowadzących – w 1989 r. Zdzisław Kamiński i Andrzej Kurek zginęli w wypadku samochodowym pod Raciborzem. We wspomnieniach dotyczących programu jego widzowie najczęściej podkreślają unikatową – jak na tamte czasy – formułę produkcji. Obaj prowadzący w kwestii podejmowanych tematów przyjmowali odmienne stanowiska. Jeden z nich był sceptycznie nastawiony do danego zagadnienia, drugi pozytywnie. – Dyskusja dwóch prowadzących w tamtych czasach w państwowej telewizji była rzeczą niespotykaną – mówi Rożek, ale sam pamięta program słabo, nadrabiał go dopiero po latach dzięki archiwom TVP. – Ostatni odcinek został wyemitowany, kiedy miałem 12 lat.

Zrozumieć teraźniejszość


Dlatego nowa „Sonda” nie będzie kalką pierwowzoru. Rożek uważa zresztą, że to, co stanowiło siłę dawnej „Sondy”, w dzisiejszych czasach skłoniłoby widza do zmiany kanału. – Gdyby ustawić dwie osoby w studiu i dać im 20 minut na dialog, nikt by tego nie oglądał, bo za długo by gadali – twierdzi. Twórca nowej „Sondy” widzi wartość oryginału zupełnie gdzie indziej. – Nie mówi się o niesamowitej umiejętności dwóch prowadzących do prognozowania. Opisywali nie tylko to, co jest, ale i przewidywali przyszłość. Mówili, co każdy będzie miał za kilka czy kilkanaście lat w domu. Opowiadali o telefonach komórkowych, o sieci, choć wtedy nie nazywano jej jeszcze internetem. Jest taki odcinek, w którym jeden z panów mówi, że w przyszłości każdy będzie miał sieć komputerową, będzie mógł się komunikować z innymi. Pada hasło, że duża część ludzi nie będzie musiała chodzić do pracy, bo będzie mogła wykonywać swoje obowiązki z domu – opowiada. Z tego powodu Rożek zmierzy się na antenie ze spuścizną po twórcach programu i sprawdzi, jak ich przewidywania przetrwały próbę czasu. – Moim celem nie jest pokazanie, czy autorzy oryginalnego programu się mylili, czy nie, tylko jak zmienił się świat technologii i wiedzy, a tego nie da się zrobić bez spojrzenia za siebie – precyzuje. Ale „Sonda” to nie jest produkcja wspominkowa, lecz naukowa. I ma być realistyczna. – Dzisiaj każdy może zrobić grafikę trójwymiarową na zwykłym komputerze – twierdzi autor programu. – Zamiast siedzieć w wirtualnym studiu, wolę coś do tego studia przynieść. Jak mówię o cieczach nienewtonowskich, które trochę wymykają się naszej intuicji, to chcę je wyprodukować w studiu i chcę mieć basen, w którym po tej cieczy będę chodził.

Rywale nie śpią

Rożek będzie musiał się zmierzyć nie tylko z dziedzictwem oryginału, ale i konkurencją. Dziś na rynku funkcjonują – z powodzeniem – kanały tematyczne, takie jak Discovery Channel czy Planete, nadające programy poświęcone nauce. TVP poza „Sondą” ma „Wiadomości naukowe” i „Jak to działa?” prowadzone przez Radka Brzózkę. W Polsat News od trzech lat emitowany jest z kolei „Horyzont zdarzeń”. – Kiedy zaczynaliśmy, nie było podobnego programu w telewizji – mówi autor programu Wojciech Brzeziński. – Mam 25 minut tygodniowo. Z jednej strony próbuję zawrzeć dużo świeżych informacji, z drugiej trzeba pamiętać o wymogach formy telewizyjnej – program musi być dynamiczny i aktualny.

Jako przykład modelowy podaje historię meteoru czelabińskiego z 2013 r. Obiekt zderzył się z Ziemią w piątek, kiedy program był już nagrany, a materiał zmontowany. Brzeziński nawiązał jednak kontakt z astronautą Russellem Schweickartem, uczestnikiem misji Apollo 9, i przeprowadził z nim wywiad przez Skype’a.Dwa tygodnie później taki sam wywiad przeprowadziła z nim stacja CNN. Też przez internet. Autor „Horyzontu zdarzeń” zareagował w ten sposób, bo o jakości programu naukowego stanowi jednak jego treść, a nie forma. – Staramy się nie traktować widza jak idioty. Przedstawiamy atrakcyjne, ale jednak konkretne wiadomości – tłumaczy i uzasadnia to w podobny sposób jak twórca nowej „Sondy” Tomasz Rożek. – Widzowie mówią: tych informacji jest mnóstwo, ale dlaczego wszystko jest takie płytkie, dlaczego nikt nie wytłumaczy, co z tego wynika. W 25-minutowym programie skupiam się na maksymalnie pięciu tematach. Ludzie powinni odczuwać lekki niedosyt, ale nie chciałbym, żeby mi zarzucali płytkość przekazu.

Trudna walka o widza

Twórcy obu programów nie dość, że muszą rywalizować ze sobą, to mają jeszcze wspólnego wroga – internet. W nim odbiorca może sobie dowolnie ustalać poziom trudności. Czytać skomplikowany tekst lub analizować proste infografiki. W telewizji jest trudniej, bo trzeba mówić do wszystkich. Problem w tym, że nie jest już ona medium pierwszego wyboru dla młodzieży. Oryginalna „Sonda” porwała polskich nastolatków. Nasuwa się pytanie, czy dzisiejsi, wpatrzeni w ekrany smartfonów, w ogóle zdecydują się na wzięcie do ręki pilota. Starsi widzowie, którzy pamiętają oryginał, niekoniecznie muszą być zadowoleni z nowej formy programu, a młodsi mogą wybrać internet. Tomasz Rożek, który sam przez lata prowadził popularny kanał na YouTubie, przyznaje, że jego też inspirują zagraniczne kanały internetowe, takie jak Vsauce, SmarterEveryDay, MinutePhysics czy Veritasium.

– Biorę pod uwagę całe ryzyko, ale czy to znaczy, że nie powinienem go podejmować? Młodsi nie włączą telewizora, starsi będą niezadowoleni, bo to nie będzie kopia ich legendarnego programu – mówi. – Ale sporo ludzi narzeka, że w telewizji jest pustka intelektualna, choć nie do końca mają rację. Mam nadzieję, że to będzie propozycja właśnie dla nich.■

©℗ Wszelkie PRAWA ZASTRZEżone

Telewizja bez fikcji

e wtorkowe wieczory, kiedy emito- Wwane są dokumenty z cyklu „Świat bez fikcji”, stacja jest liderem rynku. – Dwójka jest inteligencka – przekonywał na początku roku nowy dyrektor stacji Maciej Chmiel. W ramach dokumentalnego pasma „Świat bez fikcji” pokazywane są zarówno dokumenty zagraniczne, jak i polskie produkcje. Cykl przybliża widzom problemy społeczne, którymi żyje współczesny świat. Filmy są kontrowersyjne i opowiadają o wydarzeniach nurtujących współczesnych Polaków.

Wyklęci kochankowie

Pasmo ma przybliżać także widzom ważne tematy historyczne, przez lata pomijane milczeniem. W zeszłym tygodniu z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych wyemitowany został dokument „Kochankowie z lasu”. To tegoroczna produkcjaArkadiusza Gołębiewskiego. Film opowiada historię żołnierzy, którzy po zakończeniu II wojny światowej uważali, że kraj nie odzyskał niepodległości, kontynuowali więc walkę. Osią filmu jest historia miłosna pary partyzanckiej z legendarnego oddziału „Słonego” z 11 Grupy Operacyjnej NSZ na Mazowszu – gdzie opór trwał aż do 1954 r. Elżbieta Kozanecka, ps. Basia, licealistka z płockiej Jagiellonki, oraz jej ukochany Ludomir Peczyński, ps. Władek, partyzant NSZ, poznali się w konspiracji. Zginęli w zasadzce koło Wyszogrodu w lutym 1949 r. Film miał bardzo dobrą oglądalność, aż 9,1 proc., co po raz kolejny dowodzi, że tematyka historyczna może liczyć na wierną publiczność.

Bogata ramówka

Dlatego stacja planuje wiosną emisję kolejnych dokumentów historycznych. „Tora i miecz” Anny Ciałowiczi Roberta Kaczmarka to opowieść o warszawskim getcie uzupełniona o nieznane fakty. Widzowie dowiedzą się np., że ortodoksyjni Żydzi brali udział w powstaniu. Bohaterką „Stelli” Macieja Pawlickiego jest Stella Zylbersztajn-Tzur, Żydówka z Hajfy, ocalona przez ponad dwadzieścia polskich rodzin z okolic Łosic. Ale będzie też historia bliższych nam czasów. Na przykład „Alisa w krainie wojny” Liubow Durakowej i Alisy Kowalenko, gdzie wydarzenia od Euromajdanu aż do wybuchu wojny na wschodzie Ukrainy pokazane są z perspektywy 26-letniej studentki szkoły filmowej. Ponadto z produkcji zagranicznych zostaną zaprezentowane m.in. „Kobiety w świecie polityki” Diany Martin, „Dlaczego nie mówisz po angielsku?” Luke’a Byme’a, Johna Coffeya i Charlotte Dawes czy najnowsza biografia Charliego Chaplina – „Charlie Chaplin – legenda wieku” Frederica Martina.

Okładka tygodnika WPROST: 10/2016
Więcej możesz przeczytać w 10/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2016 (1727)

  • Europa nie pomoże KOD 6 mar 2016, 20:00 Ani Wenecka, ani Europejska Komisja nie spełnią nadziei opozycji. Nie zawrócą biegu wydarzeń w Polsce. Nie żeby nasz rząd był wyjątkowo odporny na presję zewnętrzną, bo nie jest, ale dlatego że europejskie rządy są zbyt rozkojarzone... 4
  • SKANER 6 mar 2016, 20:00 PO PUBLIKACJI „WPROST” PIP sprawdza, czy był mobbing na UW W MINIONYM TYGODNIU PAŃSTWOWA INSPEKCJA PRACY ROZPOCZĘŁA KONTROLĘ W SPRAWIE PO- DEJRZEŃ O MOBBING W INSTYTUCIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH (ISM) UNIWERSYTETU... 8
  • Zdarzyło się jutro 6 mar 2016, 20:00 Wenecja przecieka, a Waszczykowski odpływa, czyli wydarzenia mniej lub bardziej prawdopodobne. 14
  • Potworny los dzieci 6 mar 2016, 20:00 Ponad 10 tys. uchodźców, głównie dzieci, przepadło gdzieś bez śladu. Policje wielu państw odnajdują je w domach publicznych, wyrywają z rąk organizacjom przestępczym, ale to tylko drobna część zaginionych. Jeszcze jeden koszmar, o którym obrońcy otwartych granic wolą nie mówić. 18
  • Zdelegalizujmy islam 6 mar 2016, 20:00 W momencie, w którym pozwalamy na rozprzestrzenianie się tej religii, to automatycznie tworzymy strefy, w których obywatele są pozbawiani tych wolności. Na przykład kobiety i dzieci w islamie nie mają przecież żadnych praw – mówi „Wprost” Miriam Shaded,... 21
  • Polska niegotowa na uchodźców 6 mar 2016, 20:00 W tym roku do Polski ma trafić nawet 400 imigrantów. Nieoficjalnie mówi się, że pierwsza setka może przybyć już w marcu. Problem w tym, że jak na razie nie ma nawet przepisów regulujących tę operację, wątpliwości budzą też pomysły jej sfinansowania. 24
  • Jak ma wyglądać relokacja w 2016 6 mar 2016, 20:00 Etap I: Weryfikacja ładze Grecji przedstawiły kandydatury W65 imigrantów, którzy chcą się ubiegać w Polsce o status uchodźcy. Spośród tych przebywających we Włoszech do tej pory chęć przyjazdu do naszego kraju zadeklarowało... 26
  • Uwaga na pomruk rasizmu 6 mar 2016, 20:00 Koniec niedzieli na lotnisku. Jeszcze małe zakupy. Za ladą śniady czterdziestolatek. Nagła nerwowa rozmowa z jednym z ostatnich klientów. – (ostrym tonem) A pan skąd? Jeszcze wodę poproszę… – Z Polski. – Gdzie tam?... 27
  • KOD – karuzela dziwnych indywidualności 6 mar 2016, 20:00 KOD-em rządzi dziś sześć osób. Wszyscy kojarzeni ze środowiskiem lewicowym. 28
  • Trzech kandydatów do rządzenia historią 6 mar 2016, 20:00 Instytut Pamięci Narodowej czekają zmiany i nie wpłynie na to wzmożona aktywność w poszukiwaniu prywatnych archiwów w domach PRL-owskich generałów. Będzie historyczne trzęsienie ziemi. 32
  • Zależność od ścieżki 6 mar 2016, 20:00 Zależność od ścieżki” to termin modny w naukach społecznych, gdy idzie o wyjaśnienie trwałości zjawisk. Oznacza on w tym przypadku, że rozwiązania i wzory ustrojowe przyjęte na etapie formowania się państwa trwają przez... 34
  • Kierunek: mediacja! Skorzystać czy nie? 6 mar 2016, 20:00 Dlaczego sędziowie kierują na mediację? Czy warto z niej skorzystać? Czy mediacja stanowi zagrożenie dla naszego interesu? 36
  • Jak zostać lekomanem 6 mar 2016, 20:00 Trzeba iść do lekarza pierwszego kontaktu i powiedzieć, że źle się sypia, albo poprosić o coś na stres. Dostajesz wtedy receptę na narkotyk, od którego możesz uzależnić się już po miesiącu, a może i szybciej. Legalnie, uprzejmie i bez ryzyka. W ramach NFZ. 38
  • Cloud computing, czyli magia obłoków 6 mar 2016, 20:00 Trudno byłoby znaleźć kogoś, kto korzysta z internetu i nie jest użytkownikiem chmury. Inaczej ma się rzecz z cloud computingiem w biznesie. Tu zmiany przebiegają wolniej, choć ich kierunek nie pozostawia cienia wątpliwości. 41
  • Kolana do zadań specjalnych 6 mar 2016, 20:00 Gdy w restauracji chleb dziś jest lekko czerstwy, to wiadomo, że za dwa dni będzie kamieniem. Tak samo jest z kolanem. Widzisz dziurę w chrząstce i już wiesz, jak to kolano będzie wyglądało za rok – mówi Robert Śmigielski, ortopeda. 42
  • BIOtajemnica 6 mar 2016, 20:00 Bio, eko, organic...Te napisy na produktach powodują, że ceny z miejsca skaczą do góry. My za to czujemy się zdrowsi. Co oznaczają te pojęcia? Czy warto za takie produkty płacić wyższą cenę? 45
  • Podatek od uzdolnionych 6 mar 2016, 20:00 Rząd wycofuje się z przygotowanego przez PO programu "Studia dla wybitnych" - dowiedział się "Wprost". Resort nauki rozważa za to zwolnienie studentów z podatku od stypendiów. 46
  • Rusza konkurs dla pasjonatów nauki 6 mar 2016, 20:00 Jesteś uczniem? Studentem? Doktorantem? A może po prostu dostrzegasz wokół siebie problem, który jesteś w stanie rozwiązać? Weź udział w naukowej edycji konkursu Młodzi Zdolni 2016 – Mój pomysł dla Polski, organizowanego przez „Wprost”. 47
  • Kisiel transoceaniczny 6 mar 2016, 20:00 7 marca mija 105. rocznica urodzin Stefana Kisielewskiego, którego przenikliwe analizy sytuacji gospodarczej i politycznej długo pomagały nam rozumieć świat. 48
  • W sieci mody 6 mar 2016, 20:00 Skanery tęczówek, wirtualne przymierzalnie, okulary do teleportacji – witamy w sklepach odzieżowych XXI w. 52
  • Światowa wódka 6 mar 2016, 20:00 Znajomy z opozycyjnego domu mówi, że opozycja kojarzy mu się z kłębami dymu: kuchnia, stado brodaczy, dyskusje i kłęby dymu. Gdyby był bardziej spostrzegawczy, dodałby jeszcze wiaderko wódki. Piło się w zasadzie wszędzie. Nie było... 55
  • Europejskie Chiny 6 mar 2016, 20:00 Zniesienie sankcji wobec Białorusi raczej nie wróży politycznego otwarcia, ale polscy przedsiębiorcy liczą, że rozkręci się tam biznes. Już teraz działa tam 400 polskich firm. 56
  • Dźwignia dla start-upów 6 mar 2016, 20:00 Masz pomysł na start-up i mieszkasz we wschodniej Polsce? Na rozwój swojej firmy możesz dostać pieniądze z Unii Europejskiej. Do wzięcia jest 200 mln euro. 58
  • Hossa bessa 6 mar 2016, 20:00 3,8 mld – tyle kosztowały polskich kierowców korki i utrudnienia w ruchu drogowym w 2015 r., wynika z obliczeń firmy konsultingowej Deloitte. Ta strata to głównie zmarnowany czas, który kierowcy mogliby wykorzystać bardziej produktywnie... 60
  • Arbitraż jako formuła rozwiązywania sporów korporacyjnych 6 mar 2016, 20:00 Arbitraż ze względu na swoje atrybuty stanowi atrakcyjną formę rozstrzygania sporów korporacyjnych. 61
  • NATO idzie na wschód 6 mar 2016, 20:00 Moskwa już wie, że NATO przesunie wojska na wschodnią granicę Polski. Czy przed szczytem w Warszawie czeka nas seria putinowskich prowokacji? 62
  • Samotność na Kremlu 6 mar 2016, 20:00 Wszyscy liberalnie myślący politycy albo odeszli, albo zostali usunięci z otoczenia rosyjskiego prezydenta. Coraz bardziej osamotnionego Putina otaczają już tylko siłowicy. 66
  • Moskwa widziana z Waszyngtonu 6 mar 2016, 20:00 Myślę, że niezależnie od reprezentowanej opcji politycznej każdy następny prezydent USA będzie miał twardsze stanowisko wobec Moskwy niż Barack Obama – mówi „Wprost” Andrew Weiss, znawca Rosji, wiceprezes Fundacji Carnegie. 69
  • Żywe talizmany 6 mar 2016, 20:00 Nigdzie na świecie nie rodzi się więcej albinosów niż w rejonie afrykańskiego Jeziora Wiktorii. I nigdzie nie czeka ich równie tragiczny los. 70
  • Zbiorowy gwałt na Polkach 6 mar 2016, 20:00 Żołnierze Armii Czerwonej mogli zgwałcić nawet 50 tys. Polek. Większość kobiet nigdzie tego nie zgłaszała, bo temat był wstydliwy, hańbiący – mówi prof. Marcin Zaremba, historyk, autor pionierskich badań na ten temat. 74
  • Nadzieja w świecie gwałtu 6 mar 2016, 20:00 Zgwałcone zakonnice stawały przed wyzwaniem pogodzenia wymuszonego macierzyństwa ze ślubami czystości. Opowiada o tym oparty na faktach film „Niewinne” Anne Fontaine. 75
  • Wino z gwiazdą 6 mar 2016, 20:00 Sister Moon produkowane w toskańskiej posiadłości Stinga uznano za jedno ze stu najlepszych win Włoch. Zazwyczaj celebrycki status właściciela nie gwarantuje jednak jakości wina, pomaga natomiast w sprzedaży. 78
  • Kino filmów używanych 6 mar 2016, 20:00 Polską „Planetą singli” zainteresowali się amerykańscy producenci. Hollywood regularnie szuka pomysłów za granicą. A sztukę remake’u opanowało do perfekcji. 80
  • Masza, niedźwiedź i Putin 6 mar 2016, 20:00 Największy sukces komercyjny rosyjskiej kinematografii to też sukces propagandowy Putina. 82
  • Wiedza z telewizora 6 mar 2016, 20:00 W polskich telewizjach jest miejsce nie tylko dla rozrywki. Polacy interesują się odkryciami naukowymi, więc wraca po ponad ćwierć wieku „Sonda”. Tym razem legendarny program będzie miał sporą konkurencję. 84
  • Co widać z góry 6 mar 2016, 20:00 Doktor Sarah Parcak chce odkryć miliony nieznanych dotąd zabytków. Dlatego organizuje armię archeologów amatorów, którzy będą analizować zdjęcia satelitarne. 86
  • Chłopcy z Woli 6 mar 2016, 20:00 Synowie „wroga ludu” założyli z kolegami organizację, która miała walczyć ze stalinowskim ustrojem. Zabili kilku przypadkowych milicjantów, okradli kilka sklepów i skończyli jak zwyczajni bandyci. 88
  • Kalejdoskop kulturalny 6 mar 2016, 20:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Sekrety i kłamstwa Pod od względem literackim „Nieznajomy” Harlana Cobena to typowy współczesny amerykański kryminał. Proste zdania, dużo dialogów, opisy ograniczone do niezbędnego minimum, no i zero... 92
  • Nieporadność dyplomatyczna 6 mar 2016, 20:00 Minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski zachował stanowisko. Nie dlatego że jest wytrawnym dyplomatą, bo nie jest. Głowę ocaliły mu opozycja i media, które już prawie ogłaszały pierwszą dymisję w rządzie Beaty Szydło. Ten... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany