Region może się też poszczycić obiektami o wiele starszymi, unikatowymi nawet na skalę europejską. Takim jest na przykład neolityczna kopalnia krzemienia pasiastego sprzed ok. 5 tys. lat, a świętokrzyskie hutnictwo sięga czasów imperium rzymskiego.
Ten niewielki region, o stosunkowo słabym stopniu uprzemysłowienia, zachował dzięki temu przyrodę i krajobraz, które mogą być jego atutem w rozwoju turystyki.
Są tu najmniejsze, ale bardzo malownicze Góry Świętokrzyskie, jedne z najstarszych w Europie, z charakterystycznym gołoborzem, lasy (zwłaszcza Puszcza Jodłowa), czyste wody, jaskinie, m.in. jedna z najbardziej znanych, będąca rezerwatem przyrody - Jaskinia Raj z podziemną trasą turystyczną, pozwalającą podziwiać wspaniale zachowaną, barwną szatę naciekową.
Na obszarze województwa świętokrzyskiego znajdują się też Świętokrzyski Park Narodowy oraz szereg parków krajobrazowych i rezerwatów.
W Świętokrzyskiem są też uczęszczane uzdrowiska z leczniczymi wodami mineralnymi w Busku-Zdroju i Solcu-Zdroju.
WYPOCZYNEK
Pieszo
Ponad pieszych szlaków turystycznych, w tym trzy na obszarze Świętokrzyskiego Parku Narodowego, m.in. ze Świętej Katarzyny przez Święty Krzyż do Trzcianki. Główny szlak świętokrzyski koloru czerwonego prowadzi w pobliżu malowniczego przełomu rzeki Lubrzanki pomiędzy górami Radostową i Klonówką.
Konno
Stadniny w Borkowie, Michałowie i Kurozwękach
Nad wodą
Liczne zbiorniki na czystych rzekach m.in. zalew na Czarnej Koneckiej w Sielpi (ośrodki wypoczynkowe, wypożyczalnie sprzętu wodnego), zalew Cedzyński na rzece Lubrzance (ośrodki w Cedzynie z kąpieliskiem, ośrodkiem sportowym) i ośrodek sportów wodnych w Ciekotach - liczne ośrodki wypoczynkowe, drewniane domki, domki campingowe i pola namiotowe, położony wśród lasów Zalew Hańcza - największy i najczystszy zbiornik wodny w Górach Świętokrzyskich. Możliwość uprawiania żeglarstwa, narciarstwa wodnego, windsurfingu i kajakarstwa.
W powietrzu
Masłów
Lotnisko Aeroklubu Kieleckiego - dla miłośników lotów samolotowych i szybowcowych. Zwolennicy lotni wykorzystują górującą nad Masłowem Klonówkę.
Na narty
Wyciągi narciarskie działają w Górach Świętokrzyskich - stacja Widełki, Krajno (2 wyciągi), na górę Łajscową w Tumlinie i Górę Radostową. Wszystkie trasy są oświetlone, większość sztucznie naśnieżana i ratrakowana oraz w Kielcach (dwa o różnym stopniu trudności na górę Telegraf i Pierścienica).
WARTO ZOBACZYĆ
Busko-Zdrój
- Sanatorium Marconi z 1836 r.
Łysa Góra
Drugi po Łysicy najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich z charakterystycznym gołoborzem, czyli rumowiskiem skalnym. Na szczycie znajduje się opactwo pobenedyktyńskie, którego początki sięgają XII w., najstarsze polskie sanktuarium i cel pielgrzymek. Opactwo obejmuje budynki klasztorne z XIV-XV w., wczesnobarokową kaplicą Oleśnickich oraz poźnobarokowo-klasycystyczny kościół. W krypcie kaplicy Oleśnickich spoczywa zmumifikowane ciało Jeremiego Wiśniowieckiego.Przed chrystianizacją Łysa Góra prawdopodobnie była ważnym ośrodkiem kultu pogańskiego. Jego pozostałością jest wał kultowy w IX-X w. Tu według ludowych wierzeń miały się odbywać sabaty czarownic.
Bałtów
- Bałtowski Park Jurajski, z naturalnej wielkości rekonstrukcjami dinozaurów.
Chęciny
- Warowny zamek na skalnej grani z przełomu XIII i XIV wieku. Twierdza była jednym z miejsc koncentracji wojsk polskich udających się na wojnę z Krzyżakami.
Jaskinia "Raj" koło Kielc - odkryta w latach 60. jaskinia krasowa ze wspaniale zachowaną barwną szatą naciekową.
Kielce
- Pałac biskupów krakowskich, wzniesiony latach 1638-1642. Zachowany w 70 proc. XVII-wieczny wystrój wnętrz.
- Kościół św. Wojciecha z malowidłami Jana Styki (współautora Panoramy Racławickiej z 1889 r.: "Rozmnożenie chleba" w ołtarzu głównym oraz "Św. Rozalia" i "Św. Franciszek"
- Katedra Wniebowzięcia NMP, wzniesiona ok. 1173 przez biskupa krakowskiego Gedeona, wielokrotnie przebudowywana w XVI, XVII i XIX wieku, obecnie w stylu barokowym.
- Unikalna w skali świata neolityczna kopalnia krzemienia pasiastego (używanego do produkcji narzędzi) sprzed ok. 5 tys. lat z dwiema podziemnymi trasami turystycznymi.
Nagłowice
- Muzeum "Dworek Mikołaja Reja" - dworek wiele lat po śmierci Reja, bo w początkach XIX w. przez późniejszego właściciela tych włości Kacpra Walewskiego. W nim usytuowano jednak muzeum pisarza. Prawdopodobnie jego ręką zostały posadzone dęby w parku - obecnie chronione jako pomniki przyrody
Nowa Słupia
Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego im. Mieczysława Radwana z pozostałościami dawnych pieców hutniczych tzw dymarek z czasów imperium rzymskiego. Tu znajdował się jeden z największych wówczas w Europie ośrodków metalurgii żelaza.
Oblęgorek
- Muzeum Henryka Sienkiewicza w pałacyku ofiarowanym pisarzowi w roku 1900 przez polskie społeczeństwo z okazji 25-lecia pracy pisarskiej.
Sandomierz
- Ratusz renesansowy - styl renesansowy nadano budowli w drugiej połowie XVI w. Odbudowany po pożarze w XVII w.
- Brama Opatowska - pozostałość murów obronnych miasta. Kwadratowa wieża z cegły z przejazdem o typowo gotyckim, ostrołukowym wykroju. W połowie XVI wieku bramę podwyższono i zwieńczono attyką.
- Zamek Królewski z XIV w.
- Katedra gotycka z XIII w.
Starachowicka Kolej Wąskotorowa - kursuje na trasie Starachowice - Lipie. Większa część jej trasy przebiega przez Puszczę Iłżecką, stanowiącą Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej.
Miejscowość leży w centrum Gór Świętokrzyskich, u podnóża najwyższego ich wzniesienia - Łysicy (). Jest tu kościół i klasztor bernardynek.
Wiślica
- Gotycki kościół kolegiacki fundacji Kazimierza, ze słynną "płytą wiślicką", - Osada nad rzeką Nidą, początki datowane na X i XI wiek, prawdopodobna stolica państwa Wiślan.).
- Dom Długosza z XV w.
Zagnańsk
- Legendarny dąb "Bartek" szacowany na 600 do 1200 lat
IMPREZY I WYDARZENIA
- "Dymarki Świętokrzyskie" http://www.dymarki.pl/- impreza plenerowa w sierpniu - pokaz wytopu żelaza w piecach dymarskich metodą stosowaną przed 2 tysiącami lat. Imprezie towarzyszą też występy artystyczne, głównie zespołów muzycznych.
- eXtreme Maraton mBank w Sielpi w powiecie koneckim - coroczna "rodzinna" impreza. Oprócz maratonu mnóstwo atrakcji, konkursów, występów artystycznych dla uczestników różnych grup wiekowych.