Nieopublikowany wyrok TK wywołał problem. NSA podjął decyzję

Nieopublikowany wyrok TK wywołał problem. NSA podjął decyzję

Trybunał Konstytucyjny
Trybunał Konstytucyjny Źródło: Shutterstock / Elzbieta Krzysztof
Naczelny Sąd Administracyjny nie zajął się pytaniem dotyczącym wznowienia sprawy sędzi Anny Dalkowskiej. Powód? Wyrok TK, który nie został opublikowany.

Sprawa dotyczy tak zwanych testów bezstronności sędziów. Wprowadzono je w 2022 roku, gdy trwał spór o nominacje sędziowskie dokonane po 2017 roku. Procedura miała pozwalać na sprawdzenie, czy okoliczności powołania konkretnego sędziego mogą budzić wątpliwości co do jego niezależności.

Jedną z osób, których dotyczyły takie postępowania, była Anna Dalkowska, sędzia NSA i była wiceminister sprawiedliwości. W maju 2025 roku zaskarżyła przepisy regulujące testy w sądach administracyjnych. Wcześniej NSA wyłączał ją z rozpoznawania niektórych spraw po wnioskach stron.

Spór o wyrok Trybunału Konstytucyjnego

W lutym tego roku Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepisy dotyczące testów bezstronności sędziów sądów administracyjnych są niezgodne z konstytucją. Zdaniem TK pozwalały one podważać niezawisłość sędziego wyłącznie na podstawie okoliczności jego powołania.

Trybunał argumentował również, że ocenianie przez sędziów prawidłowości powołań innych sędziów narusza zasady ustrojowe i kompetencje prezydenta.

Problem w tym, że orzeczenie nie zostało ogłoszone w Dzienniku Ustaw. Od 2024 roku wyroki TK nie są publikowane w tym dzienniku w związku ze sporem o funkcjonowanie Trybunału. W marcu 2024 roku Sejm przyjął uchwałę dotyczącą nieuwzględniania rozstrzygnięć wydanych z naruszeniem prawa, a pod koniec tego samego roku podobne stanowisko przedstawił rząd. Według danych przywołanych w materiale na stronie TK pozostawało nieopublikowanych łącznie 85 wyroków.

Dlaczego NSA nie rozpoznał wniosku?

Po lutowym orzeczeniu TK Dalkowska wystąpiła do NSA o wznowienie jednego z postępowań dotyczących testu bezstronności i uchylenie decyzji o jej wyłączeniu ze sprawy. Wskazywała, że podstawą procedury był przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny.

Sprawa trafiła do siedmiorga sędziów NSA, którzy mieli odpowiedzieć, czy w takiej sytuacji można wznowić postępowanie. W poniedziałek sąd pozostawił jednak pytanie prawne bez rozpoznania.

Sędzia Stanisław Bogucki wyjaśnił, że termin na złożenie skargi o wznowienie zaczyna biec dopiero wtedy, gdy orzeczenie TK wchodzi w życie. Nie wystarczy samo ogłoszenie wyroku na sali ani zamieszczenie go na stronie internetowej Trybunału.

– Skoro wyrok TK nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, to nie można przyjmować, że wyrok ten wywołał skutek prawny w postaci usunięcia z systemu prawnego przepisu Prawa o ustroju sądów administracyjnych – powiedział sędzia.

Jak podkreślił, publikacja nie jest jedynie formalnością. To warunek, od którego zależy wejście orzeczenia w życie i jego skutki prawne. – Dopiero ogłoszenie wyroku TK w dzienniku urzędowym nadaje mu moc powszechnie obowiązującą w znaczeniu formalnym i prowadzi do zmiany stanu obowiązywania norm w systemie prawa – zaznaczył Stanisław Bogucki.

W praktyce oznacza to, że samo orzeczenie TK nie wystarczyło do wznowienia sprawy sędzi Dalkowskiej. Dopóki wyrok nie zostanie opublikowany w Dzienniku Ustaw, nie można uznać — zgodnie z argumentacją przedstawioną przez NSA — że zakwestionowany przepis przestał obowiązywać.

Czytaj też:
Nominacje dla nowych asesorów i prokuratorów. Żurek o „zewnętrznych naciskach”
Czytaj też:
Ślubowanie bez Nawrockiego było skuteczne? Naukowcy nie mają wątpliwości

Źródło: WPROST.pl / Naczelny Sąd Administracyjny