Komitet Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk zabrał głos w sprawie pogłębiającego się kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego. W uchwale z 24 października prawnicy uznali, że osoby prawidłowo wybrane przez Sejm, które złożyły ślubowanie bez fizycznej obecności Karola Nawrockiego, powinny zostać dopuszczone do orzekania.
Zdaniem Komitetu „Trybunał nie może prawidłowo wykonywać swoich ustrojowych funkcji”, dopóki trwa spór o jego skład, a część wybranych sędziów pozostaje poza składami orzekającymi. „Realizację tego postulatu w praktyce blokuje spór polityczny dotyczący odbierania przez prezydenta RP ślubowania od sędziów Trybunału wybranych przez Sejm, który z prawnego punktu widzenia trudno uzasadnić” – stwierdzono w uchwale.
Prezydent nie może kontrolować wyboru Sejmu
Komitet powołał się na opinię Komisji Weneckiej z 13 października. Wynika z niej, że prezydent ma obowiązek niezwłocznie umożliwić złożenie ślubowania osobie wybranej przez Sejm na sędziego TK i „nie przysługuje mu w tej sprawie swoboda decyzyjna”.
Karol Nawrocki nie powinien zatem samodzielnie kontrolować legalności wyboru dokonanego przez Sejm ani sprawdzać, czy kandydat spełnia ustawowe kryteria.
„Ewentualne wątpliwości w tym zakresie mogą być rozstrzygane wyłącznie przez właściwe organy, w trybie przewidzianym w Konstytucji i ustawach” – czytamy w uchwale PAN.
Stanowisko to bezpośrednio podważa argumentację Pałacu Prezydenckiego, który uzasadniał odmowę zaproszenia części wybranych osób między innymi wątpliwościami dotyczącymi procedury wyboru i spełnienia wymogów formalnych. Zdaniem Kancelarii Prezydenta wątpliwe jest wymagane 10 lat doświadczenia, którego może nie mieć Maciej Berek.
PAN: Ślubowanie było skuteczne
Komitet podzielił również stanowisko Komisji Weneckiej, zgodnie z którym ślubowanie nie tworzy statusu sędziego TK. Status ten wynika już z wyboru dokonanego przez Sejm.
„Odmowa przyjęcia ślubowania lub nieuzasadniona zwłoka w tym zakresie nie mogą prowadzić do faktycznego zablokowania skutków wyboru dokonanego przez Sejm” – podkreślono.
W wyjątkowej sytuacji ślubowanie złożone zgodnie z ustawową rotą, odpowiednio udokumentowane, skierowane do prezydenta i następnie mu przekazane powinno być – zdaniem prawników – uznane za skuteczne. Oznaczałoby to, że Maciej Berek oraz pozostałe osoby zaprzysiężone w Sejmie mogą rozpocząć wykonywanie obowiązków bez ponownej uroczystości w Pałacu Prezydenckim.
Komitet wezwał wszystkie organy władzy publicznej do respektowania kompetencji Sejmu oraz „niezwłocznego dopuszczenia do orzekania” prawidłowo wybranych sędziów, którzy złożyli ślubowanie. Zaapelował też o powstrzymanie się od działań prowadzących do dalszej eskalacji kryzysu.
Uchwała nie rozstrzyga sporu
Stanowisko Komitetu Nauk Prawnych PAN, podobnie jak opinia Komisji Weneckiej, nie jest prawnie wiążącym orzeczeniem.
Przeciwny pogląd prezentują Karol Nawrocki i prezes TK Bogdan Święczkowski. Uważają oni, że do rozpoczęcia orzekania konieczne jest osobiste złożenie ślubowania w obecności głowy państwa. Święczkowski odmawia obecnie dopuszczenia pięciorga wybranych przez Sejm sędziów do wykonywania obowiązków.
Czytaj też:
Taśmy Pełczyńskiej-Nałęcz zachwieją koalicją rządzącą? Mocno krytykuje wybór Berka do TK Czytaj też:
Miller ma pomysł na zakończenie wojny o TK. „Wasze ambasady, nasze trybunały”