Prof. Szmit, kardioonkolog: Leki na raka mogą być szkodliwe dla serca. Podkasty Wprost o nauce i medycynie

Prof. Szmit, kardioonkolog: Leki na raka mogą być szkodliwe dla serca. Podkasty Wprost o nauce i medycynie

Prof. Szmit: Kardioonkoloogia pomaga chronić pacjentów leczonych na raka przed powikłaniami kardiologicznymi
Prof. Szmit: Kardioonkoloogia pomaga chronić pacjentów leczonych na raka przed powikłaniami kardiologicznymi
Kardioonkologia powstała, gdy zauważono, że leczenie onkologiczne może powodować poważne skutki uboczne. Dzięki jej rozwojowi pacjenci mogą być leczeni coraz bardziej bezpiecznie, także ci, którzy przed zachorowaniem na raka mieli chorobę kardiologiczną – mówi w rozmowie z Katarzyną Pinkosz, prof. Sebastian Szmit, pierwszy certyfikowany w Polsce kardioonkolog i jedyny Polak, który brał udział w opracowaniu pierwszych wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczących kardioonkologii.

Kardioonkologia to innowacyjna dziedzina medycyny, łącząca wiedzę dotyczącą kardiologii i onkologii. Jako pierwsi hematolodzy i onkolodzy dziecięcy zauważyli, że agresywne leczenie, stosowane w celu wyleczenia nowotworu u dzieci, może powodować skutki sercowo-naczyniowe, nawet po wielu latach.

Posłuchaj całej rozmowy z prof. Sebastianem Szmitem:

– W onkologii dorosłych najpierw zwrócono uwagę na antracykliny, czyli tzw. „czerwoną chemię”. Często była ona źle tolerowana, choć z powodu skuteczności nadal stosuje się ją w m.in. w raku piersi, chłoniakach czy ostrej białaczce szpikowej. Najważniejsze jest jednak, by stosować ją w najbardziej bezpieczny sposób, chroniąc serce – podkreśla prof. Sebastian Szmit.

Pierwsza klinika onkokardiologii powstała w 2000 roku w USA, a w kilka lat potem, z inicjatywy MD Anderson Cancer Center, w partnerstwie z Europejskim Instytutem Onkologii w Mediolanie, powstało pierwsze towarzystwo kardioonkologiczne. – W ostatnich kilku latach bardzo dynamiczni rozwija się wiedza dotycząca kardioonkologii, również w Polsce. Wraz z pojawianiem się coraz nowszych leków onkologicznych widzimy nowe powikłania dotyczące układu sercowo-naczyniowego, którym chcemy zapobiec – zaznacza prof. Szmit.

Zauważono również, że niektóre ostre stany kardiologiczne (zawał serca, udar mózgu, zatorowość płucna) mogą być jednym z pierwszych objawów nowotworu

– Wszystko zaczęło się od obserwacji zatorowości płucnej. Gdy trafiali do nas młodzi pacjenci z zakrzepicą żylną lub zatorowością płucną, to szukaliśmy jej przyczyn. Mogą być to czynniki genetyczne, jednak spośród czynników nabytych; winowajcą najczęściej jest choroba nowotworowa – mówi prof. Szmit.

Niebezpieczne leki – i skuteczne leczenie

Celem rozwoju kardioonkologii jest coraz lepsze leczenie pacjentów. Chodzi zarówno o możliwość leczenia onkologicznego pacjentów z wielochorobowością, w tym problemami kardiologicznymi, które pacjent miał już wcześniej, zanim zachorował na nowotwór, jak z zapobieganiem niepożądanych dla układu sercowo-naczyniowego skutkom ubocznym leczenia przeciwnowotworowego.

Nie tylko „czerwona” chemia może powodować powikłania kardiologiczne. Takich leków jest więcej, np. leki anty HER-2, stosowane m.in. w raku piersi, ale także radioterapia, immunoterapia czy nowoczesne leki celowane, ukierunkowane molekularnie. – Kardioonkologia jest po to, by uniknąć powikłań kardiologicznych, dlatego jeśli pacjent ma mieć leczenie potencjalnie toksyczne, to jeszcze przed jego rozpoczęciem wskazana jest wizyta u kardioonkologa lub kardiologa, by zabezpieczyć chorego przed skutkami ubocznymi leków przeciwnowotworowych tak, by mógł być skutecznie i bezpiecznie leczony – mówi prof. Szmit. Zaznacza też, że samych potencjalnych skutków ubocznych nie trzeba się obawiać, gdyż często ich pojawienie świadczy o tym, że lek działa. Najważniejsze jest jednak zabezpieczenie pacjenta i szybkie leczenie powikłań.

– Musimy zaakceptować to, że pojawiają się powikłania, bo walczymy z bardzo groźną chorobą. Trochę idziemy na wojnę; mówiąc o raku, często używa się wojennej nomenklatury, czego nie ma w przypadku innych chorób. A idąc na wojnę, zawsze ponosi się straty. Rolą kardioonkologa jest je zminimalizować, by pacjent żył jak najdłużej – zaznacza prof. Szmit

– Są przypadki, nawet późno w nocy, gdy musimy pilnie interweniować i pomóc pacjentowi. Zdarzały się sytuacje zawału mięśnia sercowego po podaniu chemioterapii czy wystąpienia zaburzeń rytmu serca i konieczności wykonania ablacji – dodaje prof. Szmit.

Pierwsze wytyczne w Europie

Prof. Sebastian Szmit jest kierownikiem Zakładu Kardioonkologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. Pracuje też w Instytucie Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, od wielu lat interesuje się kardioonkologią, wygłaszał wykłady na wielu międzynarodowych konferencjach. Jest też pierwszym w Polsce kardioonkologiem certyfikowanym przez International Cardio-Oncology Society oraz jedynym Polakiem, który brał udział w opracowaniu wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) dotyczących kardiooonkologii.

Dokument opracowało 30 ekspertów z najlepszych ośrodków na świecie: amerykańskich (reprezentujących Międzynarodowe Towarzystwo Kardio-Onkologii), a także z EHA (Europejskiego Towarzystwa Hematologicznego) i Europejskiego Towarzystwa Radioterapii i Onkologii. Zostały przedstawione na zjeździe ESC w 2022 roku.

Aplikacje dla pacjentów po leczeniu onkologicznym

Prof. Szmit bierze udział w dwóch programach granowych sponsorowanych przez UE. Pierwszy dotyczy leczenia przeciwzakrzepowego, przeciwpłytkowego w zaawansowanej chorobie nowotworowej. Drugi, ramach projektu smartCARE, polega na stworzeniu aplikacji mobilnej, która ma pomóc osobom chorym na raka poprawić ich zdrowie i samopoczucie. – Chodzi o stworzenie aplikacji na telefon czy laptop, by pacjent uzyskał prostą odpowiedź, gdy zauważy problemy po leczeniu przeciwnowotworowym. Tworzymy aplikację dla pacjentów z całej Europy. Zachęcamy, by w tworzeniu aplikacji brali udział też polscy pacjenci, wtedy będzie ona bardziej dostosowana do polskich realiów i potrzeb naszych pacjentów – mówi prof. Szmit.

Ankietę i informacje można znaleźć na stronie: https://europeancancer.qualtrics.com/jfe/form/SV_9Y7ibLvjAKvcQKi?Q_CHL=qr


Polska nauka
dla rozwoju medycyny i zdrowia Polaków

Przeczytaj inne artykuły poświęcone polskiej nauce



Projekt współfinansowany ze środków Ministerstwa Edukacji i Nauki w ramach programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki”